ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ COMPARATIVE STUDY OF TRANSPORT LAYER PROTOCOLS FOR MULTIMEDIA APPLICATIONS

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ COMPARATIVE STUDY OF TRANSPORT LAYER PROTOCOLS FOR MULTIMEDIA APPLICATIONS"

Transcript

1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ Π. Κασαπίδης *, Κ. Βασιλάκης *, Μ. Νικολαΐδου *, Π. Γεωργιάδης *, Γρ. Βότσης **, Ν. Πρόνιος ** ΠΕΡΙΛΗΨΗ * Πανεπιστήμιο Αθηνών ** ΙΝΤΡΑΚΟΜ Α.Ε. Τμήμα Πληροφορικής Τμήμα Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Κτίρια ΤΥΠΑ Παιανία Πανεπιστημιούπολις Αττική Η επερχόμενη χρήση των εφαρμογών πολυμέσων θα απαιτήσει μεγάλη υπολογιστική ισχύ και υψηλές επιδόσεις από το δίκτυο επικοινωνίας. Με δεδομένη τη βελτίωση των φυσικών μέσων μετάδοσης, ανάλογη πρόοδος πρέπει να σημειωθεί και στα πρωτόκολλα που υλοποιούν τα ανώτερα επίπεδα του μοντέλου αναφοράς OSI. Στην παρούσα εργασία εξετάζονται οι απαιτήσεις που οι εφαρμογές πολυμέσων έχουν από το δίκτυο που τις υποστηρίζει και επιχειρείται η αντιστοιχία τους με τις υπηρεσίες που ένα πρωτόκολλο του επιπέδου μεταφοράς καλείται να προσφέρει. Παρουσιάζονται εν συντομία τέσσερα γνωστά πρωτόκολλα (TCP, TP4, VMTP, HSTP/XTP) και εξετάζεται συγκριτικά η επάρκεια των μηχανισμών που διαθέτουν σε ότι αφορά την υποστήριξη εφαρμογών πολυμέσων. Συμπερασματικά, χρειάζεται πρόσθετη ερευνητική προσπάθεια στον τομέα των πρωτοκόλλων του επιπέδου μεταφοράς, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι υψηλές επιδόσεις, που είναι αναγκαίες για την εξυπηρέτηση των εφαρμογών πολυμέσων. COMPARATIVE STUDY OF TRANSPORT LAYER PROTOCOLS FOR MULTIMEDIA APPLICATIONS ABSTRACT The forthcoming use of multimedia applications will require powerful computers and high performance networks. While great progress has been made to the physical layer of networks, the upper software layers of the OSI reference model have not kept up pace with them. This paper presents the demands imposed by multimedia applications on the underlying networks and their mapping to the transport layer services, that protocols implementing it must provide. Four well known transport layer protocols are briefly presented (TCP, TP4, VMTP, HSTP/XTP). The mechanisms employed by each one of those are studied and their suitability for demanding multimedia environments are evaluated. We conclude that much more effort needs to be made on the transport layer protocols so that high performance networks architectures will be available to fulfill the diverse requirements of tomorrow's multimedia applications. I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η απαίτηση για διάχυση της πληροφορίας προβάλλει επιτακτική και η ανάγκη για νέους τρόπους καταχώρησης, επεξεργασίας και μετάδοσής της δεν ικανοποιείται πλήρως με τους συμβατικούς τρόπους αναπαράστασης. Χρειάζεται μεγαλύτερη "συμπύκνωση" της διαθέσιμης πληροφορίας που επιτυγχάνεται με τη γενικευμένη χρήση της τεχνολογίας πολυμέσων (multimedia technology). Περιβάλλοντα όπου φωνή, κείμενο, αριθμητικά δεδομένα και γραφικά πλαισιωμένα από ήχο και εικόνα (audio & video) είναι αυτά που θα επικρατήσουν. Τα γραφικά περιβάλλοντα - 1 -

2 τείνουν να γίνουν καθημερινή πρακτική στους σταθμούς εργασίας και στους προσωπικούς υπολογιστές. Αν και οι εφαρμογές πολυμέσων βρίσκονται στα αρχικά τους στάδια, έχει σημειωθεί αξιοσημείωτη πρόοδος και αρκετές απ' αυτές βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως συστήματα επεξεργασίας εικονο-εγγράφων (document-image processing), συστήματα μάθησης εξ' αποστάσεως (distance learning systems) και τηλεδιάσκεψη (videoconferencing) [1]. Οι εφαρμογές πολυμέσων απαιτούν μεγάλη υπολογιστική ισχύ αλλά και σημαντική βελτίωση στην αρχιτεκτονική και τα πρωτόκολλα των δικτύων υπολογιστών. Η απαίτηση αυτή προκύπτει από τον αυξανόμενο όγκο διακινούμενης πληροφορίας και τον εγγενή χρονικό χαρακτήρα των εφαρμογών πολυμέσων. Με δεδομένες τις εξελίξεις στο φυσικό επίπεδο (ταχύτερα μέσα με λιγότερα λάθη στην μετάδοση), (FDDI, B-ISDN, frame relay), γίνεται όλο και πιο φανερή η έλλειψη αντίστοιχης προόδου στα πρωτόκολλα επικοινωνίας των ανωτέρων επιπέδων. Η σχεδίαση των πρωτοκόλλων έγινε, θεωρώντας ότι το φυσικό μέσο είναι δίκτυα μέσης (LANs) και χαμηλής ταχύτητας (μισθωμένες γραμμές) που παρουσιάζουν υψηλούς ρυθμούς σφαλμάτων [2]. Το επίπεδο μεταφοράς του OSI είναι πολύ σημαντικό, διότι εξασφαλίζει την ακεραιότητα (integrity) των ανταλασσομένων πληροφοριών μεταξύ των τελικών άκρων επικοινωνίας (end systems). Παράλληλα, θα πρέπει να προσφέρει όλες τις απαραίτητες υπηρεσίες, απελευθερώνοντας την εφαρμογή από τη διαχείριση της επικοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα να αξιοποιεί κατά το βέλτιστο τρόπο την απόδοση και τα χαρακτηριστικά του δικτυακού υποστρώματος. Όπως θα αναδειχτεί στη συνέχεια, οι εφαρμογές πολυμέσων απαιτούν μια συνθετότερη αντιμετώπιση της διαχείρισης επικοινωνίας και ταυτόχρονα η έννοια της ακεραιότητας των ανταλλασσομένων πληροφοριών μπορεί να αναθεωρηθεί. Στην παρούσα εργασία θα προβούμε στη συγκριτική παρουσίαση γνωστών πρωτοκόλλων που υλοποιούν το επίπεδο μεταφοράς του OSI, θα μελετήσουμε τις ιδιαίτερες απαιτήσεις των εφαρμογών πολυμέσων [1], [4] και θα γίνει η αντιστοίχιση των απαιτήσεων αυτών στην υπηρεσία που το επίπεδο μεταφοράς πρέπει να προσφέρει για να τις ικανοποιήσει αποτελεσματικά. ΙΙ. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ Οι εφαρμογές πολυμέσων διαχειρίζονται πληροφορίες σε διάφορες μορφές, είτε χρονικά μεταβαλλόμενες, όπως ήχος, κινούμενη εικόνα, είτε χρονικά αμετάβλητες όπως αριθμητικά δεδομένα, κείμενα, γραφικά και εικόνες [5]. Από τις πλέον απαιτητικές εφαρμογές πολυμέσων είναι η τηλεδιάσκεψη (videoconferencing), όπου χρήστες γεωγραφικά απομακρυσμένοι επικοινωνούν μεταξύ τους σα να βρίσκονται ταυτόχρονα σε μία αίθουσα συσκέψεων. Το επίπεδο μεταφοράς πρέπει να παρέχει το μηχανισμό για τη λογική διαχείριση της επικοινωνίας των συσκεπτόμενων. Η σύνδεση πολλαπλών σημείων (multi-point connections) μεταξύ των χρηστών είναι μια λογική επέκταση της γνωστής σύνδεσης σημείο με σημείο (point to point connection). Εκτός από τις συνδέσεις πολλαπλών σημείων πρέπει να παρέχονται και συνδέσεις ομάδας (group connections), για να καλυφθεί η ανάγκη επικοινωνίας ενός χρήστη με υποσύνολο των υπολοίπων. Συνεπώς, μία από τις απαιτήσεις που προκύπτουν από την τηλεδιάσκεψη είναι η εγκατάσταση, η διαχείριση και ο τερματισμός συνδέσεων πολλαπλών σημείων καθώς και ομάδας και ένα πρωτόκολλο του επιπέδου μεταφοράς θα πρέπει να παρέχει αυτές ακριβώς τις δυνατότητες, ως υπηρεσία προς τα ανώτερα επίπεδα [6] [7]. Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, οι χρήστες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν σε πραγματικό χρόνο εικόνα, ήχο και δεδομένα και να προσδιορίζουν ποιοτικά και - 2 -

3 ποσοτικά παραμέτρους που αφορούν τη μεταφορά δεδομένων. Το σύνολο των παραμέτρων αυτών αναφέρεται ως ποιότητα της υπηρεσίας (Quality of Service-QoS). Το επίπεδο μεταφοράς του OSI πρέπει να παρέχει, ως υπηρεσία στα παραπάνω επίπεδα, τη δυνατότητα καθορισμού των τιμών των παραμέτρων αυτών. Ο καθορισμός τους πρέπει να είναι δυνατός τόσο κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης των συνδέσεων, όσο και κατά τη διάρκεια της μεταφοράς των πληροφοριών, δεδομένου ότι η κατάσταση ενός δικτύου μεταβάλλεται δυναμικά. Η εφαρμογή καθορίζει την ποιότητα υπηρεσίας χρησιμοποιώντας οικείους σ' αυτή όρους (π.χ. video υψηλής ποιότητας), οι οποίοι στη συνέχεια μεταφράζονται σε όρους ποιότητας υπηρεσίας του επιπέδου μεταφοράς. Στις επόμενες παραγράφους προσδιορίζονται οι παράμετροι και οι μηχανισμοί διαχείρισης της ποιότητας υπηρεσίας. Α. Διαπραγμάτευση και επαναδιαπραγμάτευση της ποιότητας υπηρεσίας Ο μηχανισμός διαπραγμάτευσης και επαναδιαπραγμάτευσης της ποιότητας υπηρεσίας είναι απαραίτητος, έτσι ώστε η προσφερόμενη υπηρεσία να προσαρμόζεται κατά τον πλέον κατάλληλο τρόπο στις απαιτήσεις του χρήστη. Κατά τη διαπραγμάτευση της ποιότητας υπηρεσίας καθορίζονται τα επιτρεπτά όρια των σχετικών παραμέτρων, σύμφωνα με την αρχική επιθυμία των χρηστών και την κατάσταση του δικτυακού υποστρώματος. Αν κατά τη διάρκεια της σύνδεσης κριθεί αναγκαία η μεταβολή της ποιότητας υπηρεσίας, ενεργοποιείται ο μηχανισμός της επαναδιαπραγμάτευσης, είτε με ευθύνη του δικτυακού υποστρώματος, είτε με ευθύνη της εφαρμογής. Για παράδειγμα, σε μία εφαρμογή τηλεδιάσκεψης, η διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης ενεργοποιείται από το δικτυακό υπόστρωμα, σε περίπτωση που αυτό δεν μπορεί να ικανοποιήσει -έστω και στιγμιαία- τις απαιτήσεις της εφαρμογής, ή από την εφαρμογή, όταν αυτή απαιτήσει μεταβολή της ποιότητας υπηρεσίας (π.χ. μετάδοση έγχρωμης εικόνας αντί ασπρόμαυρης ή μετάδοση ανθρώπινης φωνής στη θέση ήχου υψηλής πιστότητας). Β. Ρυθμός απόδοσης Ο ρυθμός απόδοσης (throughput) της εφαρμογής επηρεάζεται άμεσα από τον αντίστοιχο ρυθμό απόδοσης του επιπέδου μεταφοράς και την καθυστέρηση εγκατάστασης της σύνδεσης. Μάλιστα, όσο περισσότερες είναι οι συνδέσεις που πρέπει να εγκατασταθούν, όπως στην περίπτωση συνδέσεων πολλών σημείων ή ομάδας, τόσο σημαντικότερος γίνεται ο ρόλος της καθυστέρησης εγκατάστασης. Ένα πρωτόκολλο που δεν προσφέρει τη δυνατότητα για πολλαπλή αποστολή (multicast) των δεδομένων, πρέπει να εγκαταστήσει μεγάλο αριθμό συνδέσεων προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μίας εφαρμογής τηλεδιάσκεψης. Η καθυστέρηση εγκατάστασης της σύνδεσης επηρεάζει έντονα σ' αυτή την περίπτωση το ρυθμό απόδοσης, ειδικά όταν νέα μέλη προστίθενται στην ήδη υπάρχουσα ομάδα χρηστών της εφαρμογής. Ο ρυθμός απόδοσης εξαρτάται επίσης από το σχήμα με το οποίο υλοποιείται η επανεκπομπή δεδομένων (επιλεκτική ή go-back-n), από το αν υπάρχει ή όχι έλεγχος του ρυθμού μετάδοσης δεδομένων (rate control), από το μηχανισμό με τον οποίο υλοποιείται ο έλεγχος ροής (flow control) καθώς και από τη δυνατότητα για προαιρετικό έλεγχο σφαλμάτων μετάδοσης. Γ. Ποσοστό σφαλμάτων Το ποσοστό σφαλμάτων που εμφανίζεται στο επίπεδο της εφαρμογής εξαρτάται άμεσα από το αντίστοιχο ποσοστό σφαλμάτων που παρουσιάζεται στο επίπεδο μεταφοράς. Το ποσοστό αυτό εξαρτάται από την ύπαρξη δυνατότητας επιλογής προαιρετικού ελέγχου σφαλμάτων και μπορεί να πάρει από (θεωρητικά) μηδενική τιμή (με έλεγχο και επανόρθωση σφαλμάτων) έως την τιμή που εμφανίζουν συνολικά τα επίπεδα που απαρτίζουν το δικτυακό υπόστρωμα. Το μέγιστο αποδεκτό ποσοστό σφάλματος εξαρτάται από το είδος της πληροφορίας (ήχος, εικόνα, αριθμητικά - 3 -

4 δεδομένα), και τη φύση της εφαρμογής. Σε μία εφαρμογή τηλεδιάσκεψης, μικρές αλλοιώσεις της εικόνας μπορεί να είναι αποδεκτές, αλλά κάτι τέτοιο θα είναι καταστροφικό σε μία ιατρική βάση δεδομένων με ακτινογραφίες ασθενών. Δ. Συνολική καθυστέρηση μεταφοράς Επόμενη παράμετρος της ποιότητας υπηρεσίας είναι η συνολική καθυστέρηση μεταφοράς (endto-end delay) που, στο επίπεδο της εφαρμογής, είναι το άθροισμα διαφόρων καθυστερήσεων. Όπως και ο ρυθμός απόδοσης, έτσι και η καθυστέρηση μεταφοράς αφορά τόσο τη φάση της εγκατάστασης σύνδεσης όσο και τη φάση της μεταφοράς των πληροφοριών. Η συνολική καθυστέρηση μεταφοράς οφείλεται στην επεξεργασία των δεδομένων από το λογισμικό των πρωτοκόλλων, τα λειτουργικά συστήματα των υπολογιστών, τις καθυστερήσεις στις διάφορες ουρές του αποστολέα και του παραλήπτη και, τέλος, από τις καθυστερήσεις που το δικτυακό υπόστρωμα εισάγει κατά τη μεταφορά των δεδομένων. Η βελτίωση των φυσικών μέσων μετάδοσης στον τομέα της ταχύτητας και της αξιοπιστίας, έχει ως αποτέλεσμα οι καθυστερήσεις που οφείλονται στο δικτυακό υπόστρωμα να ελαττώνονται συνεχώς με συνέπεια η σημασία των υπολοίπων καθυστερήσεων να μεγαλώνει. Ε. Διασπορά της καθυστέρησης μεταφοράς Η διασπορά της καθυστέρηση μεταφοράς (jitter) στο επίπεδο των εφαρμογών πολυμέσων εξαρτάται, σε ό,τι αφορά το επίπεδο μεταφοράς, από την αντίστοιχη διασπορά στην παράδοση πληροφορίας στο ανώτερο επίπεδο συνόδου (session layer). Η μεγάλη διασπορά καθυστέρησης μεταφοράς επιδρά στα μέσα συνεχούς ροής (continuous media), καθώς οδηγεί σε μία αλλοιωμένη αντίληψή τους. Παραδείγματος χάριν, η αναγνώριση της ανθρώπινης φωνής γίνεται δύσκολη έως αδύνατη, όταν η διασπορά υπερβεί κάποια τιμή. Σε μία εφαρμογή πολυμέσων, όπου υπάρχουν πολλά ρεύματα δεδομένων, πρέπει η καθυστέρηση μεταφοράς να είναι ομοιόμορφη για όλα και συνεπώς η διασπορά της όσο το δυνατόν μικρότερη. ΣΤ. Προτεραιότητα Η προτεραιότητα μεταξύ των διαφόρων συνδέσεων που χρησιμοποιεί μία εφαρμογή πολυμέσων, ως συνιστώσα της ποιότητας της υπηρεσίας που παρέχεται από δίκτυο, βρίσκεται σε απ' ευθείας αντιστοιχία με τις προτεραιότητες που χρησιμοποιεί το επίπεδο μεταφοράς για την εξυπηρέτηση των συνδέσεων που διατηρεί, με βάση τη σχετική τους σπουδαιότητα, όπως αυτή καθορίζεται από την εκάστοτε εφαρμογή. Ζ. Συγχρονισμός Μία σημαντική παράμετρος της ποιότητας υπηρεσίας είναι ο συγχρονισμός μεταξύ των διαφόρων ρευμάτων πληροφορίας σε μία εφαρμογή πολυμέσων. Στο επίπεδο μεταφοράς ο συγχρονισμός μπορεί να υλοποιηθεί με την εφαρμογή "έξυπνης" πολυπλεξίας (multiplexing) των διαφόρων ρευμάτων πληροφορίας, χωρίς να απαιτείται αναδιαμόρφωση του επιπέδου μεταφοράς [8] [9]. Η λύση αυτή καθιστά αναγκαία την ύπαρξη ενός μηχανισμού επιλεκτικής επανεκπομπής (selective retransmission) σε περίπτωση σφάλματος μετάδοσης, διότι διαφορετικά είναι απαραίτητη η επανεκπομπή μεγάλης ποσότητας πληροφορίας, εφ' όσον πολλαπλά ρεύματα είναι πολυπλεγμένα σε ένα. Αν όμως το επίπεδο μεταφοράς δεν μπορεί να αναλάβει, μεταξύ των άλλων και το συγχρονισμό, με την τεχνική που προτάθηκε παραπάνω, θα πρέπει τουλάχιστον να προσφέρει μικρή διασπορά καθυστέρησης μεταφοράς για κάθε μορφή μεταφερόμενης πληροφορίας. Η υλοποίηση του συγχρονισμού σε κάποιο ανώτερο επίπεδο επιτρέπει την ύπαρξη διαφορετικών ρευμάτων, το καθένα από τα οποία μπορεί να έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις για την ποιότητα εξυπηρέτησης (π.χ. διαφορετικούς βαθμούς προτεραιότητας και ασφάλειας, ιδιαίτερη συμπεριφορά - 4 -

5 σε περίπτωση σφάλματος μετάδοσης κ.ο.κ.). Παραδείγματος χάριν, σε μια εφαρμογή τηλεδιάσκεψης τα ρεύματα που μεταφέρουν εικόνα, φωνή και δεδομένα έχουν διαφορετικά επίπεδα ανοχής σφαλμάτων (μέτριο, μέτριο και μηδενικό αντίστοιχα), διαφορετικές απαιτήσεις ρυθμού απόδοσης από το δικτυακό υπόστρωμα (υψηλή, μέτρια και χαμηλή), καθώς και διαφορετικές προτεραιότητες (μέτρια, υψηλή και υψηλή). Η. Πρόσθετες υπηρεσίες Πέρα από την ποιότητα εξυπηρέτησης και τις συνιστώσες που αναφέρθηκαν παραπάνω, υπάρχουν και μερικά αλλά δευτερεύοντα χαρακτηριστικά των εφαρμογών πολυμέσων τα οποία χρήζουν προσοχής. Μία εφαρμογή πολυμέσων, όπως η τηλεδιάσκεψη, έχει απαιτήσεις για μεταφορά δεδομένων σε πραγματικό χρόνο (real time) [10] και ζητά από το επίπεδο μεταφοράς να παρέχει υπηρεσίες με μέγιστο ρυθμό απόδοσης, ελάχιστη καθυστέρηση μεταφοράς και καθυστέρηση εγκατάστασης συνδέσεων (ιδίως όταν χρειάζεται η εγκατάσταση πολλαπλών συνδέσεων). Έτσι, ένα απλό, "light weight" πρωτόκολλο, με απλοποιημένους μηχανισμούς για εγκατάσταση συνδέσεων και μεταφορά δεδομένων, είναι προτιμότερο από ένα πολυπλοκότερο [11]. Μία άλλη απαίτηση που οι εφαρμογές πολυμέσων έχουν από το δικτυακό υπόστρωμα, είναι να παρέχει αξιοπιστία (reliability) και ανθεκτικότητα στις βλάβες (fault tolerance). Μία σημαντική παράμετρος που επηρεάζει την αξιοπιστία του επίπεδο μεταφοράς, είναι η απλότητα του πρωτοκόλλου που το υλοποιεί. Πολυπλοκότερα πρωτόκολλα παρουσιάζουν μεγαλύτερες δυσκολίες και προβλήματα κατά την υλοποίησή τους από ότι τα απλούστερα και επομένως ένα απλό πρωτόκολλο συμβάλλει, έστω και έμμεσα, στην αξιοπιστία της υπηρεσίας που προσφέρει το επίπεδο μεταφοράς στα ανώτερα επίπεδα. Η ανθεκτικότητα στις βλάβες δεν αφορά το επίπεδο μεταφοράς. Τελειώνοντας με τις απαιτήσεις των εφαρμογών θα πρέπει να προσθέσουμε και την ασφάλεια της πληροφορίας από παρέμβαση ή/και πλαστογράφηση από τρίτους. Από τον ορισμό του OSI προτύπου για τα δίκτυα, προκύπτει ότι η εργασία αυτή έχει ανατεθεί στο επίπεδο παρουσίασης (presentation layer). Υπάρχουν πάντως και πρωτόκολλα που προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα στο επίπεδο μεταφοράς. Μετά την καταγραφή των απαιτήσεων των εφαρμογών πολυμέσων και την αντιστοιχία μεταξύ αυτών και των παραμέτρων της υπηρεσίας που ένα πρωτόκολλο που υλοποιεί το επίπεδο μεταφοράς πρέπει να παρέχει [12] [13], η οποία φαίνεται συνοπτικά στο σχήμα 1, περνούμε στη συγκριτική μελέτη τεσσάρων πρωτοκόλλων για το επίπεδο μεταφοράς. III. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Έχουν επιλεγεί τέσσερα πρωτόκολλα για να διερευνηθεί αν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις που οι εφαρμογές πολυμέσων έχουν από τα δίκτυα. Θα εξετάσουμε τους μηχανισμούς του επιπέδου μεταφοράς, τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο κάθε πρωτόκολλο διεκπεραιώνει τις αιτήσεις που υποβάλλονται από τα ανώτερα επίπεδα. Στο σχήμα 2 παρουσιάζεται η αντιστοιχία ανάμεσα στις υπηρεσίες και τους μηχανισμούς του επιπέδου μεταφοράς. Θα εξετάσουμε τέσσερα από τα υπάρχοντα πρωτόκολλα, που είναι τα TCP, OSI/TP4, VMTP και HSTP

6 Υπηρεσίες επίπεδου μεταφοράς Απαιτήσεις εφαρμογής Ρυθμοαπόδοση Καθυστέρηση Διασπορά καθυστέρησης Προτεραιότητες Ρυθμοαπόδοση Καθυστέρηση Διασπορά καθυστέρησης Ποσοστό σφαλμάτων Προτεραιότητες Συγχρονισμός Πραγματικός χρόνος Πολλαπλή αποστολή Συνδέσεις ομάδας Continuous Media Σχήμα 1 - Απεικόνιση απαιτήσεων εφαρμογής σε υπηρεσίες επιπέδου μεταφοράς Έλεγχος ρυθμού Έλεγχος ροής Ποσοστό σφαλμάτων Σχήμα επανεκπομπής Πολυπλεξία Συνδέσεις ομάδας Πολλαπλή αποστολή Tο Transmission Control Protocol (TCP), είναι το παλαιότερο από τα συγκρινόμενα πρωτόκολλα και αποτελεί εξέλιξη του Network Control Protocol (NCP). Χρησιμοποιήθηκε αρχικά στο δίκτυο ARPANET, που δημιούργησε το υπουργείο Αμύνης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, και μαζί με το Internet Protocol (IP), για το επίπεδο δικτύου, είναι σήμερα ευρέως διαδεδομένο τόσο στα επιστημονικά όσο και στα εμπορικά δίκτυα. Μεγάλο μέρος της επιτυχίας του οφείλεται στην απλότητα του και στην χρήση του ως λογισμικό δικτύου στο λειτουργικό σύστημα UNIX. Tο ζευγάρι TCP/IP είναι ένα de facto πρότυπο της αγοράς και σαν τέτοιο επιλέχθηκε να μελετηθεί εδώ [14] [15]. Tο TP4 είναι η κατηγορία 4 των πρωτοκόλλων για το επίπεδο μεταφοράς που ορίζεται από το πρότυπο ISO/OSI για μεταφορά δεδομένων πάνω από δίκτυα τύπου C, δηλαδή αναξιόπιστα (λάθη στην μετάδοση, διακοπές στην υπηρεσία του δικτύου). Το όνομα του είναι συντομογραφία του Transport Protocol Class 4 [16]. Είναι αρκετά πρόσφατο και είναι ήδη ένα πρότυπο που έχει υλοποιηθεί αρκετές φορές. Η αρχιτεκτονική είναι συνθετότερη από αυτή του TCP. Το Versatile Message Transaction Protocol ή VMTP, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα πρωτόκολλα που εξετάζονται εδώ, είναι προσανατολισμένο σε μεταφορά πληροφορίας χωρίς σύνδεση (connectionless) [17]. Λειτουργεί με βάση το μοντέλο Εξυπηρετούμενος-Εξυπηρέτης (Client- Server), όπου κάθε ζεύγος Αίτηση-Απάντηση (Request-Response) αποτελεί μία συναλλαγή (transaction). Έχει σχεδιαστεί για εφαρμογές RPC και άλλες εφαρμογές που βασίζονται σε συναλλαγές (transaction-oriented). Tο HSTP (High Speed Transport Protocol) είναι το νεότερο από τα εξεταζόμενα πρωτόκολλα και γίνεται προσπάθεια να γίνει αποδεκτό ως διεθνές OSI πρότυπο για το επίπεδο μεταφοράς [19] [20]. Είναι απόγονος του XTP ή Xpress Transfer Protocol (που προτείνει την ένωση του 3 ου και 4 ου επιπέδου OSI σε ένα, το Transfer layer) υλοποιεί όμως μόνο τις λειτουργίες του επιπέδου μεταφοράς που περιλαμβάνονται σε αυτό [18]. Έτσι απουσιάζουν από το HSTP όλοι εκείνοι οι μηχανισμοί και η λογική που υλοποιεί το επίπεδο δικτύου. Tα XTP και HSTP σχεδιάστηκαν για τις ανάγκες κατανεμημένων εφαρμογών πραγματικού χρόνου

7 Α. Διαχείριση σύνδεσης Tα TCP, TP4 και HSTP είναι πρωτόκολλα με σύνδεση (connection oriented) και συνεπώς πριν από κάθε μεταφορά δεδομένων είναι απαραίτητη μία χειραψία (handshake) μεταξύ των τελικών συστημάτων. Επιπλέον πληροφορίες, σχετικές με την κατάσταση της σύνδεσης, πρέπει να διατηρούνται καθ' όσο χρόνο διαρκεί η μεταφορά των πληροφοριών. Υπηρεσίες επίπεδου μεταφοράς Μηχανισμοί επιπέδου μεταφοράς Ρυθμοαπόδοση Καθυστέρηση Διασπορά καθυστέρησης Προτεραιότητες Έλεγχος ρυθμού Έλεγχος ροής Ποσοστό πρόσθετης πληροφορίας Τρόπος εγκατάστασης σύνδεσης Πολυπλοκότητα υλοποίησης Έλεγχος ρυθμού Έλεγχος ροής Ποσοστό σφαλμάτων Σχήμα επανεκπομπής Πολυπλεξία Συνδέσεις ομάδας Πολλαπλή αποστολή Ανίχνευση σφαλμάτων Ανίχνευση αντιγράφων Προτεραιότητες Πολλαπλή μετάδοση Επαναμετάδοση N-μπλοκ Επιλεκτική επαναμετάδοση Πολυπλεξία Σχήμα 2 - Αντιστοίχιση υπηρεσιών και μηχανισμών επιπέδου μεταφοράς Αντίθετα το VMTP είναι πρωτόκολλο χωρίς σύνδεση (connectionless) και η πληροφορία που τα τελικά συστήματα διατηρούν είναι αυτή που αναφέρεται στην τελευταία συναλλαγή που είναι υπό εκτέλεση. Μετά το πέρας της συναλλαγής κάθε σχετική πληροφορία διαγράφεται. H διαδικασία για την εγκατάσταση σύνδεσης στα τρία πρωτόκολλα με σύνδεση είναι αυτή της χειραψίας 3 δρόμων (3-way handshake). Αυτό σημαίνει ότι ο αποστολέας στέλνει μία αίτηση για τη δημιουργία μίας σύνδεσης και μόλις ο αποδέκτης τη λάβει, επιστρέφει στον αποστολέα καταφατική απάντηση, που αποτελεί και επιβεβαίωση λήψης της αίτησης (acknowledgement). Τέλος πριν αρχίσει η αποστολή των δεδομένων, ο αποστολέας επιβεβαιώνει με τη σειρά του τη λήψη της επιβεβαίωσης του παραλήπτη. Πέρα από τη χειραψία τριών δρόμων, το HSTP έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει και χειραψία 2 δρόμων (2-way handshake), όπου η τελευταία επιβεβαίωση λήψης στη διαδικασία που περιγράφηκε παραπάνω, δεν είναι απαραίτητη κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης της σύνδεσης

8 H σύνδεση θα επαληθευτεί στην πλευρά του αποστολέα αργότερα, με τα πρώτα δεδομένα που ο παραλήπτης θα στείλει. H συνηθισμένη όμως μέθοδος για την έναρξη μίας συναλλαγής και την εγκατάσταση μίας σύνδεσης στα HSTP και VMTP αντίστοιχα, είναι η λεγόμενη υπονοούμενη (implicit setup). Σε αυτή την περίπτωση, μόλις ο παραλήπτης λάβει μία αίτηση για συναλλαγή ή σύνδεση ξεκινά ένα χρονομετρητή (timer) και αναμένει επιπλέον μηνύματα από τον αποστολέα μέσα στο χρονικό διάστημα που αυτός καθορίζει. Διαφορετικά κάθε σχετική πληροφορία διαγράφεται μόλις ο χρονομετρητής εκπνεύσει. Στο VMTP χρησιμοποιείται και η χειραψία δύο δρόμων, όταν χρειάζεται η προστασία έναντι αντιγράφων αιτήσεων (duplicate requests). Σε ό,τι αφορά τον τερματισμό μιας σύνδεσης ή συναλλαγής, ακολουθείται ανάλογη διαδικασία με αυτή της εγκατάστασης της. Έτσι στο TCP χρησιμοποιείται για τον ασφαλή τερματισμό της σύνδεσης μια χειραψία 3 δρόμων με τη βοήθεια ενός χρονομετρητή. Στο TP4 η σύνδεση τερματίζεται με χειραψία δύο δρόμων, με κίνδυνο απώλειας δεδομένων, η οποία αντιμετωπίζεται στο επίπεδο συνόδου (session layer). Στο VMTP δεν έχουμε σύνδεση μεταξύ Εξυπηρετούμενου-Εξυπηρέτη, οπότε μετά την αποστολή της απαντήσεως από τον Εξυπηρέτη αν δεν απαιτείται επιβεβαίωση λήψης της, κάθε σχετική πληροφορία διαγράφεται. Στο HSTP, τέλος, η διαδικασία τερματισμού είναι επιλέξιμη από το χρήστη, οπότε μπορούμε να έχουμε ομαλό τερματισμό με χειραψία 2 ή 3 δρόμων ή απότομο τερματισμό με με κατάλληλη χρήση κάποιων bits στην επικεφαλίδα. Από την παραπάνω ανάλυση είναι φανερό ότι η υπονοούμενη εγκατάσταση σύνδεσης είναι προτιμότερη από την εγκατάσταση με χειραψία 2 ή 3 δρόμων, προκειμένου για συνδέσεις μικρής διαρκείας ή περιπτώσεις που ζητούνται πολλές συνδέσεις μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. H επιβάρυνση που συνεπάγεται η χειραψία 2, ή ακόμη περισσότερο η χειραψία 3 δρόμων, είναι σημαντική. Στα TCP και HSTP μπορεί να συνδυαστεί η αίτηση για εγκατάσταση σύνδεσης, τα δεδομένα και η αίτηση για τερματισμό της σύνδεσης σε ένα μόνο TPDU (Transport Protocol Data Unit). Η δυνατότητα αυτή δεν παρέχεται στο TP4. Β. Δομή των TPDUs Στα επόμενα θα μελετηθεί η μορφή και η δομή των TPDUs των τεσσάρων υπό εξέταση πρωτοκόλλων. Σε όλα τα πρωτόκολλα υπάρχει μία επικεφαλίδα όπου, ανάλογα με την τιμή κάποιου πεδίου, καθορίζεται η "ταυτότητα" του TPDU, καθώς και η μορφή του υπολοίπου μέρους του (αν και το TCP έχει μόνο μία μορφή TPDU και κάποια bits στην επικεφαλίδα του δίνουν αυτή την ιδιαίτερη "ταυτότητα"). Tα TPDUs του VMTP έχουν αναλογικά τη μεγαλύτερη επιβάρυνση (overhead), εφ' όσον δεν υπάρχει σύνδεση και είναι αναγκαίο να μεταφέρεται κάθε φορά πρόσθετη πληροφορία, ώστε να καθορίζονται επακριβώς αποστολέας και παραλήπτης. Σημαντικό ρόλο στην απόδοση ενός πρωτοκόλλου παίζει το μέγεθος, η θέση και η διαρρύθμιση των πεδίων που απαρτίζουν τα TPDUs, διότι επηρεάζεται σημαντικά η ταχύτητα με την οποία αυτά κατασκευάζονται ή αποκωδικοποιούνται. Πεδία μεταβλητού μεγέθους επιβαρύνουν το υπολογιστικό σύστημα, καθώς είναι απαραίτητες περισσότερες προσβάσεις στην μνήμη για την επεξεργασία τους. Από αυτή την άποψη, πεδία σταθερού ή ενός μέγιστου μεγέθους είναι προτιμητέα. Γι' αυτό το λόγο στο HSTP τα περισσότερα πεδία είναι ίδιου μεγέθους (32 bits) και το συνολικό μέγεθος του TPDU είναι πολλαπλάσιο αυτού του αριθμού (4*n bytes). Θυσιάζοντας ελάχιστο από το εύρος ζώνης (bandwidth) του φυσικού μέσου μετάδοσης, επιτυγχάνεται η ταχύτερη επεξεργασία των TPDUs. Στο άλλο άκρο βρίσκεται το TP4, τα TPDUs του οποίου έχουν όλα μεταβλητό μήκος και μερικά μάλιστα ορίζονται με δύο μορφές, την κανονική (normal) και την εκτεταμένη (extended), δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την - 8 -

9 αποκωδικοποίηση και επεξεργασία τους TPDU με αποτέλεσμα αυξημένη πολυπλοκότητα του πρωτοκόλλου και αύξηση στο χρόνου επεξεργασίας. Στο ενδιάμεσο βρίσκονται τα TCP και VMTP με αρκετά πεδία σταθερού μήκους και με το VMTP πιο προσεκτικό στην τοποθέτηση τους σε όρια 32 bit (32 bit boundaries). H μονάδα πληροφορίας και στα τέσσερα πρωτόκολλα είναι το byte (ή octet, κατά την ορολογία OSI). O τρόπος όμως με τον οποίο αριθμείται η πληροφορία που μεταδίδεται μέσω του δικτύου δεν είναι κοινός. Στα TCP και HSTP κάθε byte δεδομένων του χρήστη, έχει τη δική του αρίθμηση, ενώ ορίζονται δύο χώροι ακολουθίας (sequence spaces), ένας για κάθε ρεύμα (κατεύθυνση) δεδομένων. Στο TP4 κάθε TPDU που μεταφέρει δεδομένα (δηλ. δεν είναι TPDU ελέγχου) έχει το δικό του αριθμό ακολουθίας και στο VMTP κάθε συναλλαγή ορίζεται μονοσήμαντα (στον εξυπηρέτη) από το ζεύγος των πεδίων (Εξυπηρετούμενος, Συναλλαγή). Γ. Έλεγχος σφαλμάτων Το επίπεδο μεταφοράς έχει στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών που προσφέρει το κατώτερο επίπεδο δικτύου (network layer). Πρέπει λοιπόν να ανιχνεύει και να διορθώνει σφάλματα που εισάγονται κατά τη μετάδοση της πληροφορίας μέσα από ένα πιθανώς αναξιόπιστο δικτυακό υπόστρωμα, το οποίο μπορεί να καταστρέψει, να χάσει, να αναδιατάξει ή να δημιουργήσει αντίγραφα TPDUs, ικανά να προκαλέσουν σύγχυση στον παραλήπτη. Στις περιπτώσεις αυτές, η επανεκπομπή της χαμένης ή κατεστραμμένης πληροφορίας και η απόρριψη των αντιγράφων λύνουν το πρόβλημα. Στα TCP και TP4 η ανίχνευση λαθών στα περιεχόμενα ενός TPDU γίνεται με τη βοήθεια ενός αθροίσματος ελέγχου (checksum) που υπάρχει στην επικεφαλίδα του. Προσφέροντας καλύτερη προστασία, τα αθροίσματα ελέγχου στα VMTP και HSTP έχουν μήκος 32 bits. Στο VMTP το άθροισμα ελέγχου τοποθετείται στο τέλος του TPDU και υπολογίζεται από την επικεφαλίδα και τα δεδομένα που αυτό περιέχει. To HSTP, τέλος, έχει δύο αθροίσματα ελέγχου, ένα για την επικεφαλίδα και ένα για το υπόλοιπο TPDU, τα οποία βρίσκονται στο τέλος της επικεφαλίδας και του ΤΡDU αντίστοιχα. Στο TP4 και το VMTP οι μηχανισμοί ελέγχου μπορούν να απενεργοποιηθούν, ενώ στο HSTP υπάρχει η δυνατότητα να ελέγχεται μόνο η ορθότητα της επικεφαλίδας. Στον τομέα της ανίχνευσης σφαλμάτων υπερτερούν τα VMTP και HSTP διότι, πέραν του μεγαλυτέρου σε μήκος αθροίσματος ελέγχου, η τοποθέτησή τους στο τέλος της επικεφαλίδας (HSTP) και στο τέλος του TPDU (VMTP, HSTP) δίνει τη δυνατότητα να υπολογίζεται παράλληλα με την αποστολή η λήψη δεδομένων, συμβάλλοντας έτσι στην ταχύτερη επεξεργασία τους. Άλλη περίπτωση σφάλματος είναι αυτή των αντιγράφων TPDUs, τα οποία κάθε πρωτόκολλο οφείλει να ανιχνεύει και στη συνέχεια να αγνοεί. H ανίχνευση αυτή είναι δυνατή επειδή η πληροφορία που μεταδίδεται αριθμείται από τον αποστολέα και η αρίθμηση ελέγχεται από τον παραλήπτη. Η απώλεια ή καταστροφή των δεδομένων καθ' οδό από τον αποστολέα στον παραλήπτη αντιμετωπίζεται με την επανεκπομπή τους. Ποιο από τα εμπλεκόμενα μέρη (αποστολέας ή παραλήπτης) θα ξεκινήσει τη διαδικασία επανεκπομπής και με ποιο μηχανισμό θα υλοποιηθεί αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες επιλογές που πρέπει να γίνουν κατά το σχεδιασμό ενός πρωτοκόλλου. Οι μηχανισμοί που χρησιμοποιούν τα υπό μελέτη πρωτόκολλα παρουσιάζονται παρακάτω. Στο TCP και το TP4 ο μηχανισμός επιβεβαίωσης είναι συσσωρευτικός (cumulative) έτσι ώστε μία επιβεβαίωση λήψης του byte/tpdu N δηλώνει ότι όλα τα bytes/tpdus μέχρι το N-1 έχουν παραληφθεί σωστά. Ο παραλήπτης επιβεβαιώνει όλα τα bytes/tpdus που λαμβάνει χωρίς σφάλματα και στη σωστή σειρά. Ο αποστολέας είναι υπεύθυνος για την επανεκπομπή χαμένων ή - 9 -

10 κατεστραμμένων bytes/tpdus, χρησιμοποιώντας το μηχανισμό επανεκπομπής Ν μπλοκ (go-back- N). H επανεκπομπή χαμένων ή κατεστραμμένων TPDUs στο TCP βασίζεται στη χρήση ενός χρονομετρητή. O χρονομετρητής επανεκπομπής (retransmission timer), μετρά το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο αναμένεται επιβεβαίωση λήψης για ένα TPDU που έχει αποσταλεί. Αν ο χρονομετρητής εκπνεύσει, το TPDU επανεκπέμπεται. Η τιμή εκκίνησής του ορίζεται δυναμικά κατά τη διάρκεια μιας σύνδεσης και εξαρτάται από το χρονικό διάστημα μεταξύ της αποστολής ενός TPDU και της επιβεβαίωσης λήψης του (round trip time), καθώς και από κάποια μέγιστη και ελάχιστη τιμή που ορίζεται στο κάθε σύστημα. O πομπός συνεχίζει την εκπομπή δεδομένων μέχρι να εκπνεύσει ένας δεύτερος χρονομετρητής. Αν μέσα στο χρονικό διάστημα που αυτός μετρά δεν υπάρξει κάποια επικοινωνία μεταξύ των δύο τελικών συστημάτων, η σύνδεση τερματίζεται και κάθε σχετική πληροφορία διαγράφεται. O μηχανισμός εκπομπής είναι του τύπου επανεκπομπής N-μπλοκ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο μηχανισμός αυτός να επιβαρύνει σημαντικά τα αναξιόπιστα δίκτυα. Μικρή βελτίωση μπορεί να επιτευχθεί αν ο παραλήπτης διατηρεί κάθε εισερχόμενο TPDU σε προσωρινή μνήμη, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή όχι χασμάτων στους αριθμούς ακολουθίας των πληροφοριών, ώστε μετά την επανεκπομπή και λήψη των χαμένων ή κατεστραμμένων δεδομένων να επιβεβαιώνει τη λήψη όλων των TPDUs. Το πρωτόκολλο δεν απαιτεί τη βελτιστοποίηση αυτή. Αντίστοιχος είναι και ο μηχανισμός επανεκπομπής του OSI TP4. Χρησιμοποιείται ένας χρονομετρητής και μια μεταβλητή N. O χρονομετρητής μετρά το χρόνο που περιμένει ο αποστολέας ενός TPDU για επιβεβαίωση λήψης του πριν το επανεκπέμψει. H αρχική του τιμή, όπως και στο TCP, εξαρτάται από το χρονικό διάστημα μεταξύ της αποστολής και της επιβεβαίωσης λήψης ενός TPDU, καθώς και από τις αναμενόμενες χρονικές επιβαρύνσεις για την επεξεργασία του από το τοπικό σύστημα. Αν παρέλθει αυτό το χρονικό διάστημα χωρίς επιβεβαίωση λήψης τότε το TPDU επανεκπέμπεται και ο χρονομετρητής εκκινείται ξανά. H διαδικασία αυτή ακολουθείται για N-1 φορές, δηλαδή ένα TPDU μπορεί να εκπεμφθεί N συνολικά φορές. Αν, παρ' όλα αυτά, δεν υπάρξει επιβεβαίωση λήψης, ο αποστολέας περιμένει ένα μικρό χρονικό διάστημα επιπλέον και έπειτα τερματίζει τη σύνδεση. Στο VMTP το ζεύγος (Εξυπηρετούμενος, Συναλλαγή) ορίζει μονοσήμαντα κάθε συναλλαγή. Τα TPDUs με το ίδιο ζεύγος (Εξυπηρετούμενος, Συναλλαγή) συσχετίζονται κατ' ανάγκη με μία συγκεκριμένη συναλλαγή. Κατ' αυτόν τον τρόπο ο εξυπηρέτης θεωρεί ότι κάθε Request ή RequestAck TPDU με το ίδιο ζεύγος (Εξυπηρετούμενος, Συναλλαγή) είναι αντίγραφο προηγουμένου. Αυτό βεβαίως, υπό την προϋπόθεση ότι ο εξυπηρέτης δεν έχει ακόμη διαγράψει τις πληροφορίες που έχει για τον Εξυπηρετούμενο (CSR-Client State Records). Με την κατάλληλη χρήση ενός χρονομετρητή αυτό μπορεί να εξασφαλιστεί. H επανόρθωση από σφάλματα ή χαμένα TPDUs στο VMTP στηρίζεται σε δύο χρονομετρητές και δύο μεταβλητές, ένα ζευγάρι στον εξυπηρετούμενο και ένα στον εξυπηρέτη. O χρονομετρητής TC του εξυπηρετούμενου μετρά τον αναμενόμενο χρόνο απάντησης από τον εξυπηρέτη στις αιτήσεις του εξυπηρετούμενου. Σε περίπτωση σφάλματος οι αιτήσεις επανεκπέμπονται και μετά από το μέγιστο επιτρεπτό αριθμό επανεκπομπών, ο εξυπηρετούμενος παραιτείται της προσπάθειας εκπομπής. Αντίστοιχα στον εξυπηρέτη ορίζεται για κάθε ενεργό εξυπηρετούμενο ο μέγιστος επιτρεπτός αριθμός επανεκπομπών των TPDUs που περιέχουν απαντήσεις, και ο χρονομετρητής TS που μετρά τον αναμενόμενο χρόνο λήψης ενός TPDU από τον εξυπηρετούμενο. Αν TPDUs που είναι μέρος μίας αίτησης ή απάντησης χαθούν ή καταστραφούν κατά τη μεταφορά τους, χρησιμοποιείται ένας μηχανισμός επιλεκτικής επανεκπομπής, που ενεργοποιείται αν έχει προσδιοριστεί ότι επιθυμείται η επανεκπομπή των κατεστραμμένων/χαμένων TPDUs

11 Tο ΗSTP, τέλος, υλοποιεί και τις δύο γνωστές τεχνικές για την επανεκπομπή των χαμένων ή κατεστραμμένων TPDUs, την επιλεκτική και την επανεκπομπή N-μπλοκ. Αποστολέας και παραλήπτης συμφωνούν κατά τη διάρκεια εγκατάστασης μιας σύνδεσης για την τεχνική επανεκπομπής θα χρησιμοποιηθεί, λαμβάνοντας υπόψη και την υλοποίηση του πρωτοκόλλου σε κάθε πλευρά. Η υλοποίηση μηχανισμού επιλεκτικής επανακπομπής είναι προαιρετική στο HSTP. Όπως και στο VMTP υπάρχει και εδώ η δυνατότητα για απενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού, κατά τη διάρκεια της μεταφοράς των δεδομένων. H διαδικασία επανεκπομπής ξεκινά από τον αποστολέα ο οποίος ζητά να πληροφορηθεί την κατάσταση της ουράς εισόδου του παραλήπτη. Τότε ο παραλήπτης απαντά δίνοντας στον αποστολέα τις απαραίτητες πληροφορίες. Ανάλογα με το αν υπάρχουν κενά στους αριθμούς ακολουθίας των bytes δεδομένων που έχουν παραληφθεί και τις αρχικές επιλογές (χρήση και μηχανισμός επανεκπομπής) αποφασίζεται η επανεκπομπή μέρους των δεδομένων και ο μηχανισμός με τον οποίο αυτή θα πραγματοποιηθεί. Tο TPDU που επιστρέφει ο παραλήπτης των δεδομένων περιέχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να λειτουργήσει ο μηχανισμός επανεκπομπής. Τα πρωτόκολλα TCP και TP4 υποστηρίζουν τη μέθοδο επανεκπομπής Ν-μπλόκ, που είναι απλούστερη στην υλοποίηση εφόσον δεν απαιτεί τη διατήρηση πληροφορίας στον αποστολέα ή τον παραλήπτη, αλλά επιβαρύνει σημαντικά το δικτυακό υπόστρωμα και επιφέρει καθυστερήσεις ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εφαρμογών πραγματικού χρόνου. Το VMTP αντίθετα υποστηρίζει μηχανισμό επιλεκτικής επανεκπομπής, που επιφέρει μικρότερες καθυστερήσεις αλλά είναι πολύπλοκος στην υλοποίηση εξαιτίας των πολλών χρησιμοποιούμενων χρονομετρητών, η τιμή των οποίων συνεχώς μεταβάλλεται. Στο HSTP υλοποιούνται και οι δύο τεχνικές. Επίσης τα VMTP και ΗSTP υποστηρίζουν την απενεργοποίηση του μηχανισμού επανεκπομπής, σε περιπτώσεις που αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιθυμητό, όπως στην μετάδοση συνεχόμενης πληροφορίας (continuous media) που απαιτείται συχνά από τις εφαρμογές πολυμέσων. Δ. Έλεγχος ροής δεδομένων Με την αύξηση της ταχύτητας μετάδοσης και τη βελτίωση της αξιοπιστίας των φυσικών μέσων, ο έλεγχος της ροής των δεδομένων που μεταδίδονται μέσα από αυτά απέκτησε μεγαλύτερη σημασία. Αυτό συνέβη διότι ταχύτερα μέσα αυξάνουν τον όγκο της πληροφορίας που μπορεί να "αποθηκευτεί" σε αυτά, να είναι δηλαδή καθ' οδό προς τον ή τους παραλήπτες. Επιπλέον μεγαλώνει και η πιθανότητα να μπορούν να παρέχουν δεδομένα στους παραλήπτες ή στους ενδιάμεσους κόμβους με ρυθμούς μεγαλύτερους από ότι αυτοί μπορούν να "καταναλώσουν". Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια μέρους των πληροφοριών αυτών (data overrun) και πιθανή συμφόρηση του δικτύου εξαιτίας της επανεκπομπής των απωλεσθέντων πληροφοριών. Συνεπώς τόσο η ποσότητα πληροφορίας όσο και ο ρυθμός μετάδοσής της πρέπει να είναι υπό έλεγχο, με τη χρήση κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου ροής και ελέγχου ρυθμού ροής (flow & rate control). O πρώτος μηχανισμός μπορεί να λειτουργεί και ανεξάρτητα από το δικτυακό υπόστρωμα, αλλά η λειτουργία του δευτέρου προϋποθέτει γνώση της κατάστασης του δικτύου, προκειμένου να ρυθμιστεί σωστά. Tο TCP υλοποιεί μόνο τον έλεγχο ροής, με ένα μηχανισμό συρόμενου παραθύρου (sliding window) μεταβλητού μεγέθους. Ο παραλήπτης γνωστοποιεί στον αποστολέα το τρέχον μέγεθος του παραθύρου. Μηδενικό παράθυρο δηλώνει ότι προσωρινά ο παραλήπτης δεν μπορεί να δεχτεί δεδομένα, παρά μόνο TPDUs που ελέγχουν το μέγεθος του παραθύρου και διατηρούν τη σύνδεση ανοικτή. Στο TP4 υπάρχει μόνο έλεγχος ροής δεδομένων, που υλοποιείται με ένα μηχανισμό συρόμενου παραθύρου μεταβλητού μεγέθους, ο οποίος βασίζεται στο σχήμα της πίστωσης (credit). Σε

12 αντίθεση με το TCP, στο TP4 το παράθυρο μετρά τον αριθμό των TPDUs που μπορεί να δεχτεί ο παραλήπτης και όχι τον αριθμό των bytes δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι για δεδομένο μέγεθος παραθύρου ο αποστολέας μπορεί να στείλει πολύ μεγαλύτερο όγκο δεδομένων στο TP4 από ότι στο TCP. Επειδή όμως υπάρχει η περίπτωση ένας υπολογιστής να λάβει δύο AK TPDUs με τον ίδιο αριθμό ακολουθίας (για να διατηρηθεί η σύνδεση ανοικτή), αλλά με διαφορετικές τιμές πίστωσης, έχει προβλεφθεί ένα προαιρετικό πεδίο υπακολουθίας (subsequence) που ερμηνεύει ο παραλήπτης για να αναγνωρίσει την τρέχουσα τιμή της. Στο VMTP δεν υπάρχει μηχανισμός ροής, αλλά μόνο μηχανισμός ελέγχου ροής (rate control). Στην πραγματικότητα λόγω της φιλοσοφίας λειτουργίας του πρωτοκόλλου (χωρίς σύνδεση και πάνω στο μοντέλο Εξυπηρετούμενου-Εξυπηρέτη), ο μηχανισμός αυτός είναι πιο ταιριαστός από αυτόν του ελέγχου της ροής, καθώς δεν υπάρχει μόνιμη σύνδεση μεταξύ των δύο πλευρών. H υλοποίηση του μηχανισμού αυτού γίνεται με τη χρήση διάκενων μεταξύ των TPDUs (interpacket gaps), που είναι η χρονική απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών TPDUs. Tα διάκενα αυτά εκφράζονται σε 32 α (1/32) του χρόνου μετάδοσης του μέγιστου μεγέθους πακέτου (maximum transmission unit - MTU) που μπορεί να μεταδώσει το επίπεδο δικτύου. Οι τιμές που μπορεί να πάρει το χρονικό διάκενο στο VMTP είναι από 0 (όπου έχουμε συνεχή ροή) έως το 8πλάσιο του χρόνου μετάδοσης. Τα διάκενα προσαρμόζονται ανάλογα με την απώλεια δεδομένων που υπάρχει κατά την διαδρομή από τον αποστολέα στον παραλήπτη, λόγω υπερχείλισης στους ενδιάμεσους κόμβους (data overrun). Tο HSTP χρησιμοποιεί και τους δύο μηχανισμούς που είδαμε στα προηγούμενα πρωτόκολλα που εξετάσαμε. O έλεγχος ροής υλοποιείται με ένα μηχανισμό συρόμενου παραθύρου μεταβλητού μεγέθους που βασίζεται, όπως και στο TCP, στον αριθμό ακολουθίας των bytes δεδομένων. H χρήση του μηχανισμού αυτού είναι προαιρετική. Ο μηχανισμός ελέγχου ρυθμού ροής στο HSTP στηρίζεται σε δύο παραμέτρους, το μέγιστο ρυθμό εκπομπής και το μέγιστο μέγεθος κάθε καταιγισμού (burst). Ο έλεγχος ρυθμού ροής στο HSTP είναι προαιρετικός και σκοπεύει στην ομοιόμορφη χρονική κατανομή της εκπομπής δεδομένων. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι τα TCP και TP4 έχουν μόνο μηχανισμό ελέγχου ροής, το VMTP μόνο μηχανισμό ελέγχου ρυθμού ροής και το HSTP σε μια προσπάθεια να εκμεταλλευτεί πλήρως τη διαθέσιμη ικανότητα μεταφοράς των σύγχρονων δικτύων χωρίς προβλήματα υπερχείλισης, υλοποιεί και τους δύο μηχανισμούς δίνοντας τη δυνατότητα να επιλεγεί ο ένας από τους δύο ή και οι δύο μαζί. Ε. Πρόσθετα χαρακτηριστικά Πέρα από τους βασικούς μηχανισμούς που κάθε πρωτόκολλο του επιπέδου μεταφοράς οφείλει να έχει (διαχείριση σύνδεσης, αναγνώριση αντιγράφων πληροφοριών, επανεκπομπή κατεστραμμένων δεδομένων και έλεγχο της ροής του) υπάρχουν και κάποια άλλα χαρακτηριστικά που, αν και είναι επιθυμητά, δεν είναι ουσιώδη για τη λειτουργία του. Εκτός από τη σωστή μεταφορά της πληροφορίας, πολλές φορές είναι απαραίτητο να υπάρχει και προστασία των δεδομένων απέναντι σε τρίτους που θα προσπαθήσουν να τα διαβάσουν ή παραποιήσουν. H κρυπτογράφηση δεν είναι αρμοδιότητα του επιπέδου μεταφοράς, παρ' όλα αυτά το VMTP παρέχει τη δυνατότητα αυτή για κάθε TPDU ξεχωριστά. Άλλη δυνατότητα που καλό είναι να προσφέρεται, είναι η ύπαρξη προτεραιοτήτων στις συνδέσεις. Όπως έχει αναφέρει, η προτεραιότητα των συνδέσεων είναι συνιστώσα της ποιότητας της υπηρεσίας που παρέχεται από το επίπεδο μεταφοράς

13 Tο TCP δεν παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού προτεραιότητας μεταξύ των συνδέσεων στο επίπεδο μεταφοράς. Tο IP πρωτόκολλο πάντως, με το οποίο συνήθως συνεργάζεται στο επίπεδο δικτύου έχει 8 επίπεδα προτεραιοτήτων στα αυτοδύναμα πακέτα (datagrams) που χρησιμοποιεί. Στο TP4 η προτεραιότητα της σύνδεσης μπορεί να καθοριστεί κατά την εγκατάσταση της σύνδεσης, παίρνοντας 2 16 δυνατές τιμές. Tο VMTP ορίζει 4 κατηγορίες προτεραιοτήτων στην εξυπηρέτηση των αιτήσεων και των απαντήσεων από τον εξυπηρέτη και τον εξυπηρετούμενο αντίστοιχα. Κάθε αίτηση ή απάντηση μπορεί να οριστεί ως επείγουσα, σημαντική, κανονική και υπόβαθρου (urgent/emergency, important, normal και background αντίστοιχα). Κάθε κατηγορία προτεραιοτήτων έχει 4 επιπλέον διαβαθμίσεις. Tο HSTP, τέλος, παρέχει μηχανισμό προτεραιοτήτων που χρησιμοποιείται προαιρετικά και υποστηρίζει 2 32 δυνατές προτεραιότητες. Άλλη δυνατότητα που μπορεί να προσφέρει το επίπεδο μεταφοράς είναι η μετάδοση επειγόντων ή επισπευσμένων (urgent/expedited) δεδομένων που χρήζουν άμεσης επεξεργασίας, ανεξάρτητα από τη σειρά λήψης τους. Με κατάλληλη χρήση της δυνατότητας αυτής, οι εφαρμογές μπορούν να αντιδρούν άμεσα σε κάποια εξωτερικά γεγονότα (events) που προέρχονται είτε από μια συνεργαζόμενη εφαρμογή, είτε από το δικτυακό υπόστρωμα (π.χ. μεταβολή της ποιότητας υπηρεσίας του δικτύου). Μόνο το TCP και TP4 προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα, ενώ στα VMTP και HSTP η μετάδοση επειγόντων ή επισπευσμένων δεδομένων μπορεί να αναπληρωθεί εν μέρει με την κατάλληλη χρήση των προτεραιοτήτων στις συνδέσεις, αλλά απαιτείται ξεχωριστή σύνδεση ή συναλλαγή για να επιτευχθεί αντίστοιχη λειτουργικότητα με αυτή των επειγόντων/επισπευμένων δεδομένων. Μία επίσης σημαντική παράμετρος του επιπέδου μεταφοράς είναι η πολυπλεξία, η οποία παρέχει μία πιθανή δυνατότητα υλοποίησης του συγχρονισμού, που απαιτούν οι εφαρμογές πολυμέσων. Στο επίπεδο μεταφοράς πολυπλεξία μπορεί να πραγματοποιηθεί προς τα πάνω ή προς τα κάτω [3]. Το συνηθέστερο είδος πολυπλεξίας είναι προς τα πάνω. Όλα τα πρωτόκολλα που αναφέρονται μπορούν να παρέχουν δυνατότητα πολυπλεξίας με τη χρήση των κατάλληλων μηχανισμών που υποστηρίζονται από τα ΤSAPs (Transport Service Access Points). Τελειώνοντας την παρουσίαση των κυριότερων χαρακτηριστικών των πρωτοκόλλων που εξετάζουμε με την πολύ σημαντική δυνατότητα για πολλαπλή αποστολή δεδομένων (multicast). Στις εφαρμογές πολυμέσων όπου έχουμε πολλά συνεργαζόμενα μέρη, όπως π.χ. στην τηλεδιάσκεψη, είναι απαραίτητη η αποστολή των δεδομένων σε πολλούς παραλήπτες. Αν δεν υπάρχει η δυνατότητα για πολλαπλή αποστολή δεδομένων, πρέπει τα ανώτερα επίπεδα να εγκαταστήσουν, να διαχειριστούν και να τερματίσουν ένα μεγάλο αριθμό συνδέσεων. Αυτό όμως συνεπάγεται επιβάρυνση του δικτυακού υποστρώματος και των υπολογιστικών συστημάτων που εμπλέκονται στην μεταφορά των δεδομένων. H πολλαπλή αποστολή απλοποιεί κατά πολύ όλες αυτές τις διαδικασίες. Από τα πρωτόκολλα που εξετάζουμε, μόνο τα VMTP και HSTP έχουν τη δυνατότητα πολλαπλής αποστολής δεδομένων. Στο VMTP μπορούμε να ορίσουμε μία οντότητα ομάδας (group entity) που να εκπροσωπεί πολλούς εξυπηρέτες. Μία αίτηση που στέλνεται σε αυτή την οντότητα προωθείται στους εξυπηρέτες που εκπροσωπεί, υλοποιώντας με τον τρόπο αυτό την πολλαπλή αποστολή δεδομένων. Ανάλογη είναι η διαδικασία και στο HSTP, όπου ορίζεται μία διεύθυνση πρόσβασης στο επίπεδο μεταφοράς (TSAP) που εκπροσωπεί πολλούς παραλήπτες. Όταν δεδομένα από ανώτερα επίπεδα απευθύνονται σε αυτό το TSAP προωθούνται στους παραλήπτες που αυτό εκπροσωπεί. Ο

14 τρόπος που γίνεται η απεικόνιση από το επίπεδο μεταφοράς στο επίπεδο δικτύου εξαρτάται από το αν το επίπεδο δικτύου υποστηρίζει με τη σειρά του πολλαπλή αποστολή δεδομένων. ΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Μετά την παρουσίαση των πρωτοκόλλων για το επίπεδο μεταφοράς περνάμε τώρα στην εξαγωγή των συμπερασμάτων μας για χρήση αυτών σε περιβάλλον εφαρμογών πολυμέσων. Οι αυριανές εφαρμογές θα χρησιμοποιούν υπολογιστικά συστήματα πολύ μεγαλύτερης υπολογιστικής ισχύος από τα σημερινά, μεταφέροντας τα δεδομένα τους πάνω από ταχύτητα και πολύ αξιόπιστα δίκτυα, τόσο σε τοπικό όσο και ευρύτερο γεωγραφικό χώρο. Έτσι χρειαζόμαστε απλά εν γένει πρωτόκολλα που να εκμεταλλεύονται όσο το δυνατόν καλύτερα τις δυνατότητες του υλικού, εξυπηρετώντας ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών μέσω κατάλληλων μηχανισμών. H απλότητα και η γενικευμένη χρήση του TCP είναι σοβαρά πλεονεκτήματα, αλλά η διαδικασία εγκατάστασης σύνδεσης 3 δρόμων, ο μηχανισμός επανεκπομπής N μπλοκ και η αδυναμία για πολλαπλή αποστολή δεδομένων, καταστούν προβληματική τη χρήση του σε περιβάλλοντα πολυμέσων στην παρούσα του μορφή. Tο TP4, αν και είναι διεθνές OSI πρότυπο, λόγω της πολυπλοκότητας του παρουσιάζει δυσκολίες στην υλοποίηση του. Μειονεκτήματα του είναι ο απότομος τερματισμός των συνδέσεων, που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δεδομένων, ο μηχανισμός επανεκπομπής του, που είναι όμοιος με του TCP και η απουσία δυνατότητας για πολλαπλή αποστολή δεδομένων. Tο πιο σημαντικό του πλεονέκτημα είναι η ικανότητα για διαπραγμάτευση όλων των παραμέτρων της ποιότητας υπηρεσίας κατά το OSI πρότυπο αλλά η απουσία μηχανισμού παρακολούθησης (monitoring) της ποιότητας της υπηρεσίας περιορίζουν την αξία του πλεονεκτήματος αυτού. Tο VMTP είναι ένα πρωτόκολλο κατάλληλο για χρήση σε περιβάλλοντα RPC και κατανεμημένων εφαρμογών, επειδή λειτουργεί πάνω στο μοντέλο Εξυπηρετούμενος-Εξυπηρέτης. Χρησιμοποιεί ένα μηχανισμό επιλεκτικής επανεκπομπής δεδομένων και μηχανισμό για έλεγχο του ρυθμού ροής τους, ώστε να αποφεύγεται η απώλεια δεδομένων λόγω υπερχείλισης των ενδιάμεσων κόμβων, η οποία μαζί τη δυνατότητα του για πολλαπλή αποστολή τους το κάνει πολύ ελκυστικό για χρήση σε περιβάλλοντα κατανεμημένων εφαρμογών ή βάσεων δεδομένων πολυμέσων. Tο HSTP, αν και πολύπλοκο γενικά πρωτόκολλο, έχει ορισμένες αρετές που αξιολογούνται θετικά για τα περιβάλλοντα τα οποία μας ενδιαφέρουν. H δυνατότητα για υπονοούμενη σύνδεση 2 δρόμων, το σταθερό μέγεθος των 32 bit για τα περισσότερα πεδία, η επιλεκτική επανεκπομπή δεδομένων και ο έλεγχος ροής και ρυθμού ροής δεδομένων, μαζί με τη δυνατότητα για πολλαπλή αποστολή τους, το καθιστά ένα σοβαρό υποψήφιο για χρήση σε περιβάλλοντα εφαρμογών πολυμέσων. Σε αυτό συμβάλλει και το γεγονός ότι μπορεί να προσφέρει στα παραπάνω επίπεδα υπηρεσία πρωτοκόλλου που λειτουργεί με ή χωρίς σύνδεση. Ανεξάρτητα από τα πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα κάθε πρωτοκόλλου, όλα υπολείπονται στο θέμα της διαπραγμάτευσης και επαναδιαπραγμάτευσης της ποιότητας της υπηρεσίας που το επίπεδο μεταφοράς προσφέρει, αν και το TP4 είναι το πληρέστερο σ' αυτόν τον τομέα. Ανοικτό πάντα παραμένει το θέμα της παρακολούθησης αυτής της ποιότητας καθώς και ο καθορισμός των περαιτέρω ενεργειών που πρέπει να γίνουν σε περίπτωση υποβάθμισης ή ζητούμενης αναβάθμισης της. Πιστεύουμε ότι τα σημερινά πρωτόκολλα που προτείνονται για να υλοποιήσουν το OSI επίπεδο μεταφοράς δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις απαιτήσεις που έχουν οι εφαρμογές πολυμέσων [8] [9] [11] [12]. Tα παλαιότερα δε από αυτά υπολείπονται αρκετά, ενώ τα πιο

15 σύγχρονα προσπαθούν να τις ικανοποιήσουν [2] [5]. Συνεπώς επιπλέον εργασία μένει να γίνει πάνω στα πρωτόκολλα που υλοποιούν το επίπεδο μεταφοράς. Στα σχήματα 3 και 4 παρουσιάζονται ενδεικτικά διαγράμματα καταλληλότητας των μηχανισμών των εξετασθέντων πρωτοκόλλων για δύο εφαρμογές πολυμέσων, την ανάκτηση εγγράφων και την τηλεδιάσκεψη. Για την τηλεδιάσκεψη ισχύουν και οι βαθμοί καταλληλότητας που δίνονται στο σχήμα 3. Σχήμα 3 - Καταλληλότητα πρωτοκόλλων για Multimedia Document Retrieval TCP TP/4 VMTP HSTP 0 Ρυθμός Εξυπηρέτησης Έλεγχος Επανεκπομπής Έλεγχος Ροής Απλότητα Υλοποίησης Σχήμα 4 - Καταλληλότητα πρωτοκόλλων για τηλεδιάσκεψη TCP TP/4 VMTP HSTP 0 Διαχείριση σύνδεσης Συνδέσεις ομάδας Αποστολή σε ομάδα Διακύμανση χρόνου H επιλογή πάντως κάποιου πρωτοκόλλου δεν είναι εύκολη υπόθεση, διότι από τα χαρακτηριστικά της σχεδίασης είναι πολύ δύσκολο να εξαχθεί αξιόπιστο συμπέρασμα σχετικά με την απόδοση του σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Για το λόγο αυτό μία προσομοίωση των τεσσάρων υπό σύγκριση πρωτοκόλλων είναι απαραίτητη αν θέλουμε να είμαστε αντικειμενικοί στις επιλογές και στις προτάσεις μας. Τέλος μετά την προσομοίωση και την επιλογή του επικρατέστερου πρωτοκόλλου καλό είναι να ακολουθήσει μία εργαστηριακή εφαρμογή του σε πειραματική βάση ώστε να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματα της προσομοίωσης και να μελετηθεί η λειτουργία στον πραγματικό κόσμο των εφαρμογών πολυμέσων

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1] G. Coulson, G.S. Blair, N. Davies, N. Williams, "Extensions to ANSA for Multimedia Computing", Computer Networks and ISDN Systems, December [2] W. A. Doeringer, D. Dykeman, M. Kaiserswerth, a.o., "A Survey of Light-Weight Transport Protocols for High-Speed Networks", IEEE Journal on Selected Areas in Communication, November [3] A. Ταnenbaum (1988), "Computer networks", Second Edition. [4] Th. Bozios, N.B. Pronios, et. al, "Multimedia Service Requirements" February 1993 [5] D.Ferrari, A. Banerjea, N Zhang, "Network Support for Multimedia", The International Computer Science Institute, Berkley, Ca, November [6] C. Nicolaou, "An Architecture for Real-Time Multimedia Communication systems", IEEE Journal on Selected Areas in Communication, April [7] V. Kompella, J. Pascuale and G. Polyzos, "Multicasting for Multimedia Applications", IEEE INFOCOM 92 [8] ESPRIT Project OSI95, "Integrated Quality of Service for Multimedia Communications", August 1992 [9] M. Salmony, D. Shepherd, "Extending OSI to Support Synchronization Required by Multimedia Applications", IBM European Networking Center, December [10] D. Ferrari, "Client Requirements for Real Time Communication Services", The International Computer Science Institute, Berkley, CA, November [11] ESPRIT Project OSI95, "A Continuous Media Transport and Orchestration Service", August 1992 [12] T. D. C. Little, A. Ghafoor, "Multimedia Synchronization Protocols for Distributed Multimedia Object Composition and Communication", IEEE Journal on Selected Areas in Communication, December [13] T. D. C. Little, A. Ghafoor, "Network Considerations for Distributed Multimedia Object Composition and Communication", IEEE Network, November [14] J. Postel (ed), "Internet Protocol", RFC791, Network Information Center, [15] J. Postel (ed), "Transmission Control Protocol", RFC793, Network Information Center, [16] ISO DP 8073, " ISO Connection-oriented Transport Protocol Specification", December 1988 [17] D. Cheriton, "VMTP: Versatile Message Transaction Protocol - Protocol Specification", version 0.6, Stanford University, January 1988 [18] Protocol Engines, Inc. "XTP Protocol Definition", Revision 3.6, January [19] ISO/IEC JTC1/SC6, "Proposed Working Draft High Speed Transport Protocol", January [20] ISO/IEC JTC1/SC6, "Proposed Working Draft High Speed Transport Service", January

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP. Βίτσας Βασίλειος

Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP. Βίτσας Βασίλειος ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP Βίτσας Βασίλειος Αρχιτεκτονική και φιλοσοφία του Internet Ένα διαδίκτυο TCP/IP παρέχει 3 είδη υπηρεσιών Η διάταξη τους είναι ιεραρχική Ασυνδεσμικό σύστημα παράδοσης ΗυπηρεσίαIP ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013. Στόχος: 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013 Άσκηση 4 Η κατανόηση βασικών εννοιών όσον αφορά τη μετάδοση πολυμεσικής πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Χρόνος επαναμετάδοσης Στην προηγούμενη διάλεξη είδαμε ότι: Η πρόβλεψη του χρόνου επαναμετάδοσης ενός πακέτου βάσει του εκθετικού μέσου παρατηρημένου χρόνου παράδοσης παλιότερων

Διαβάστε περισσότερα

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.5 Πρωτόκολλο IP 38. Τι είναι το πρωτόκολλο ιαδικτύου (Internet Protocol, IP); Είναι το βασικό πρωτόκολλο του επιπέδου δικτύου της τεχνολογίας TCP/IP. Βασίζεται στα αυτοδύναµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΘΕΜΑ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Να χαρακτηρίσετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις με Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ). 1. Στο μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP Άσκηση 1 η : Καθυστερήσεις Θεωρείστε μία σύνδεση μεταξύ δύο κόμβων Χ και Υ. Το εύρος ζώνης του συνδέσμου είναι 10Gbits/sec

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης)

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) TEI Σερρών Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) Ανάλυση Πρωτοκόλλων Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Δρ. Αναστάσιος Πολίτης Καθηγητής Εφαρμογών anpol@teiser.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Ενότητα 3 Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του στρώµατος Ζεύξης (Data Link Layer) στα δίκτυα ΗΥ Γενικές Αρχές Λειτουργίας ηµιουργία Πλαισίων Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης... Περιεχόμενα Εισαγωγή...7 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11 Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25 Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...65 Κεφάλαιο 4 Μεταγωγή Δεδομένων και Δρομολόγηση...

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχής ροή πολυµέσων

Συνεχής ροή πολυµέσων Συνεχής ροή πολυµέσων Εισαγωγή ικτυακά πρωτόκολλα Πολυµέσα και δίκτυα Συνεχής ροή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές µέσων Πρωτόκολλο RTSP Πρωτόκολλο RTP οµή πακέτων RTP Πρωτόκολλο RTCP

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Κεφάλαιο 7 3 κατώτερα επίπεδα OSI 7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Σελ. 220-224 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Επικοινωνία σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων 1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 1: Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Πόρων Δικτύων(ΠΠΔ) Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών Επικοινωνία από άκρο σε άκρο. Επικοινωνία από άκρο σε άκρο. Διάρθρωση

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών Επικοινωνία από άκρο σε άκρο. Επικοινωνία από άκρο σε άκρο. Διάρθρωση Δίκτυα Υπολογιστών Επικοινωνία από άκρο σε άκρο Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ Μηχ Η/Υ & Πληροφορικής, Παν Ιωαννίνων 1 Το Επίπεδο Μεταφοράς 2 Το πρωτόκολλο UDP 3 ΕΠαπαπέτρου (ΤμΜηχ Η/Υ & Πληροφορικής) ΠΛΥ606:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Το Πρωτόκολλο TCP (Transmission Control Protocol)

Κεφάλαιο 1 Το Πρωτόκολλο TCP (Transmission Control Protocol) Κεφάλαιο 1 Το Πρωτόκολλο TCP (Transmission Control Protocol) Η υλοποίηση του πρωτοκόλλου µεταφοράς TCP είναι προσανατολισµένη για ενσύρµατα δίκτυα δεδοµένων παρέχοντας µια ασφαλή µεταφορά δεδοµένων µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Αρχές δικτυακών εφαρμογών Αρχιτεκτονικές Μοντέλα υπηρεσιών επιπέδου μεταφοράς Μοντέλο πελάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ

Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ ρ. Κ. Σ. Χειλάς Στόχος του εργαστηρίου Στόχος του εργαστηρίου είναι : (α) η εµβάθυνση σε θέµατα λειτουργίας δικτύων καθώς και (β) η εξοικείωση των σπουδαστών µε ένα από τα συχνότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή Διδάσκων: Χρίστος Παναγιώτου Γιατί Δίκτυα Υπολογιστών; Επιχειρησιακές Εφαρμογές Π.χ., εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων. Εξοικονόμηση χρημάτων από τον καταμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων

ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων Περισσότερο θα εστιάσουμε στα δίκτυα υπολογιστών τα οποία μπορούμε να τα κατατάξουμε σε κατηγορίες ανάλογα την τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων 2.1 Ethernet 2.2 Internet 2.3 Asynchronous Transfer Mode 2.4 Η αρχιτεκτονική του Δικτύου Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 2A (Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ., Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Ανάλυση - Προσομοίωση ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 1 Προσομοίωση Η προσομοίωση είναι μέθοδος μελέτης ενός συστήματος και εξοικείωσης με τα χαρακτηριστικά του με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

α. Συνόδου β. Μεταφοράς γ. Δικτύου δ. Διασύνδεσης δεδομένων ε. Φυσικού Επιπέδου (Μονάδες 5)

α. Συνόδου β. Μεταφοράς γ. Δικτύου δ. Διασύνδεσης δεδομένων ε. Φυσικού Επιπέδου (Μονάδες 5) ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Ι. ΜΙΧΑΛΕΑΚΟΣ, Α. ΙΛΕΡΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας. Κατανεµηµένα Συστήµατα

Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας. Κατανεµηµένα Συστήµατα Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας στα Κατανεµηµένα Συστήµατα ιαφάνειες στα πλαίσια του µαθήµατος: Κατανεµηµένα Συστήµατα Ε Εξάµηνο, Τµήµα Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών, ΤΕΙ Λαµίας Πέτρος Λάµψας 2002

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (20-22) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (20-22) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (20-22) Π. Φουληράς Αυτοδύναμα Πακέτα IP και η Προώθησή τους Για να αντιμετωπισθεί η πιθανή ετερογένεια διαφόρων δικτύων που συνδέονται μέσω ενός δρομολογητή, ορίσθηκε μία μορφή πακέτων ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών Αξιόπιστη επικοινωνία μέσα από ένα σύνδεσμο. Αναγκαιότητα και ορισμός λογικής σύνδεσης. Διάρθρωση

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών Αξιόπιστη επικοινωνία μέσα από ένα σύνδεσμο. Αναγκαιότητα και ορισμός λογικής σύνδεσης. Διάρθρωση Δίκτυα Υπολογιστών Αξιόπιστη επικοινωνία μέσα από ένα σύνδεσμο Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ Μηχ Η/Υ & Πληροφορικής, Παν Ιωαννίνων 1 Λογική σύνδεση 2 Πλαισίωση 3 Ανίχνευση και διόρθωση σφαλμάτων 4 5 Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #13: Διαχείριση δικτύων

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #13: Διαχείριση δικτύων ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #13: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3. Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 Εισαγωγή στην τεχνολογία TCP/IP Τεχνολογία TCP/IP TCP/IP Πρωτόκολλα TCP/IP ή τεχνολογία TCP/IP ή τεχνολογία ιαδικτύου (Internet)( ιαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 6 Σύστημα διασύνδεσης και διαδικασία εισόδου-εξόδου Τι είναι αρτηρία (Bus) ; Ένα σύνολο γραμμών διασύνδεσης Πρωτόκολλο (protocol) Περιγραφή Πρωτοκόλλου χρονικό διάγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΚΤΥΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Κωνσταντίνος Μαργαρίτης Καθηγητής Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας kmarg@uom.gr http://eos.uom.gr/~kmarg

Διαβάστε περισσότερα

Linux Terminal Server Project

Linux Terminal Server Project Linux Terminal Server Project Ένα κεντρικό σύστημα διαχείρισης των τερματικών κοινού της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Κολοβός Φίλιππος filippos@uom.gr Ευάγγελος Μπάνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Internet protocol stack Encapsulation Connection oriented VS connectionless services Circuit Switching Packet Switching Store-and-forward switches

Internet protocol stack Encapsulation Connection oriented VS connectionless services Circuit Switching Packet Switching Store-and-forward switches Internet protocol stack Encapsulation Connection oriented VS connectionless services Circuit Switching Packet Switching Store-and-forward switches ultiplexing: TD, FD, Statistical multiplexing, CDA OSI

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ΚΑΙ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 CubisLITE Client Οδηγίες Χρήσεως Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά 1. Τι είναι ο CubisLITE Server 2. Τι είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Κεφάλαιο 7 7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Σελ. 226-230 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Γνωστό μοντέλο OSI διασύνδεσης ανοικτών συστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΚΤΥΑ

Διαβάστε περισσότερα

( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α)

( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α) Το κεφάλαιο αυτό ασχολείται µε τα τρία επίπεδα που περιλαµβάνει το πρωτόκολλο Χ.25, δηλαδή το φυσικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένηκλήση διαδικασιών Τοπική κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Μεταβίβαση παραµέτρων Πρωτόκολλα επικοινωνίας Αντιγραφή µηνυµάτων Προδιαγραφές διαδικασιών RPC στο σύστηµα DCE Κατανεµηµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ηυιοθέτησητης τεχνολογίαςκαι αρχιτεκτονικής TCP/IP δεν έρχεται σε σύγκρουσηµε το µοντέλο του OSI και αυτό γιατί και τα δυο συστήµατααναπτύχθηκαν συγχρόνως. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισµένες ουσιώδεις διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer.

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer. Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου Medium Access Control Sub-layer. Πρόβλημα Υπάρχει ένα κανάλι το οποίο «μοιράζονται» πολλοί κόμβοι. Πρόβλημα: Ποίος μεταδίδει και πότε; Περίληψη Κανάλια πολλαπλής πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΛΕΞΗ 7 Η. ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία. ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα. ίκτυα Υπολογιστών και Επικοινωνία. ιάλεξη 7: Το Πρότυπο OSI

ΙΑΛΕΞΗ 7 Η. ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία. ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα. ίκτυα Υπολογιστών και Επικοινωνία. ιάλεξη 7: Το Πρότυπο OSI ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία ΙΑΛΕΞΗ 7 Η ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα 1 ιάλεξη 7 η Το Πρότυπο OSI (Open Systems Interconnection Reference Model) Σχηµατισµό των επιπέδων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές των πολυμέσων

Εφαρμογές των πολυμέσων Εφαρμογές των πολυμέσων Κατηγοριοποίηση εφαρμογών Σύγχρονες εφαρμογές Ασύγχρονες εφαρμογές Εφαρμογές αλληλεπίδρασης Εφαρμογές διανομής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 02-1 Κατηγοριοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2 η Διάλεξη: TCP/UDP Δικτυακά πρωτόκολλα / εφαρμογές Ports Unix δικτυακές εντολές Transmission Control Protocol - TCP Πρωτόκολλο Mεταφοράς RFC 793 [Postel 1981] Xρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση (πες μου την IP σου να σου πω ποιος είσαι) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες ιαδικτύου

Τεχνολογίες ιαδικτύου Τεχνολογίες ιαδικτύου Εισαγωγή Αρχιτεκτονική, Πρωτόκολλα και Πρότυπα Βασικών Υπηρεσιών Ιστορικά Στοιχεία ARPANET Ο «παππούς» των δικτύων Αναπτύχθηκε από την DARPA στα τέλη του 60 Το 83 διασπάται σε MILNET

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α» Σύντοµη παρουσίαση του προτύπου OSI

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α» Σύντοµη παρουσίαση του προτύπου OSI ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α» Σύντοµη παρουσίαση του προτύπου OSI Η γενική φιλοσοφία του προτύπου αρχιτεκτονικής δικτύων OSI βασίζεται στους εξής γενικούς κανόνες: - Οι λειτουργίες των ανοικτών συστηµάτων αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Λογισμικό Δεδομένα Πακέτο Πακέτο Υλικό Πλαίσιο Bit Επίπεδο δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΜΕΤΡΟ 1.2 Κοινοπραξίες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης σε τομείς Εθνικής Προτεραιότητας Παροχή υπηρεσιών τουριστικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέσω πλατφόρμας

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δικτυακά πρωτόκολλα και εφαρμογές, Δρομολόγηση Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή Προκειμένου να χρησιμοποιήσουμε μια υπηρεσία του Internet

Διαβάστε περισσότερα

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet)

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Περίληψη Πως τα διάφορα δίκτυα διαφέρουν μεταξύ τους Πως συνδέονται ανομοιογενή δίκτυα μεταξύ τους Εικονικά κυκλώματα συνδεδεμένα σε σειρά

Διαβάστε περισσότερα

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου 1. SGA Διαχείριση Πρωτοκόλλου... 2 1.1. Καινοτομία του προσφερόμενου προϊόντος... 2 1.2. Γενικές αρχές του προσφερόμενου συστήματος... 2 1.3. Ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι

Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι Ενότητα : Δίκτυα υπολογιστών - Βασικά εργαλεία δικτύων στο Linux. Όνομα Καθηγητή : Δημήτριος Λυμπερόπουλος, Σπύρος Δενάζης Τμήμα : Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Επιβλέπων: Π.Νικοπολιτίδης 1. Μελέτη Απόδοσης Προσαρμοστικών Πρωτοκόλλων Ασύρματης Εκπομπής Δεδομένων. Μελέτη βιβλιογραφίας, ανάπτυξη εργαλείου προσομοίωσης με χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Τεχνική Ανίχνευσης του. Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Τεχνική Ανίχνευσης του. Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Τεχνική Ανίχνευσης του ICMP Echo Spoofing Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 98 ΜΕΡΟΣ Α: Έλεγχος του Icmp Echo Reply Πακέτου 103 A.1. Ανίχνευση του spoofed Icmp Echo Request Πακέτου.

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Κωνσταντίνος Φίλης, COSMOTE ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφιστάμενη Διαχείριση Κλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture)

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Χρήστος Ηλιούδης Πλεονεκτήματα των Υπηρεσιών Ιστού Διαλειτουργικότητα: Η χαλαρή σύζευξή τους οδηγεί στην ανάπτυξη ευέλικτου λογισμικού

Διαβάστε περισσότερα

Καθυστέρηση επεξεργασίας (processing delay) Έλεγχος επικεφαλίδας Καθορισµός εξερχόµενης ζεύξης 3

Καθυστέρηση επεξεργασίας (processing delay) Έλεγχος επικεφαλίδας Καθορισµός εξερχόµενης ζεύξης 3 Καθυστέρησησεδίκτυα µεταγωγήςπακέτων 2 ο Φροντιστήριο ΗΥ 335 Οι 4 συνιστώσες της καθυστέρησης πακέτων 2 Καθυστέρηση επεξεργασίας (processing delay) Έλεγχος επικεφαλίδας Καθορισµός εξερχόµενης ζεύξης 3

Διαβάστε περισσότερα

University of Macedonia Master in Information Systems. Networking Technologies professors: A. Economides A. Pobortsis AGREEMENT AND ACCOUNTING

University of Macedonia Master in Information Systems. Networking Technologies professors: A. Economides A. Pobortsis AGREEMENT AND ACCOUNTING University of Macedonia Master in Information Systems professors: A. Economides A. Pobortsis SERVICE LEVEL AGREEMENT (SLA) NEGOTIATING,, MEASURINGM AND ACCOUNTING Simeonidis Efstathios MIS18/05 January

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. 7.1 7.4 -> Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Επικοινωνιακό Υποδίκτυο / TCP / UDP. Σελ. 220-241

Κεφάλαιο 7. 7.1 7.4 -> Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Επικοινωνιακό Υποδίκτυο / TCP / UDP. Σελ. 220-241 Κεφάλαιο 7 7.1 7.4 -> Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Επικοινωνιακό Υποδίκτυο / TCP / UDP. Σελ. 220-241 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων. Εξάμηνο E

Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων. Εξάμηνο E Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων Εξάμηνο E Μαθήματα Υποδομής - Δίκτυα ΙΙ - 2Θ + 1Α + 2Ε - Προαπαιτούμενα - - Ο σκοπός του είναι η διδασκαλία της τεχνολογίας δικτύων που στηρίζονται στη μεταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1ο. 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων

Κεφάλαιο 1ο. 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων Κεφάλαιο 1ο 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων http://leitourgika-systhmata-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπρογραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα