Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Agricultural University Of Athens

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Agricultural University Of Athens"

Transcript

1 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Agricultural University Of Athens ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ µε τίτλο «Ολοκληρωµένη ιαχείριση Παραγωγής Γάλακτος και Γαλακτοκοµικών Προϊόντων» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Της Μαρίας Γιακουµέλου Εξεταστική επιτροπή: Μασσούρας, Θ., Επίκουρος Καθηγητής, εισηγητής Φραγκιαδάκη-Ξυλούρη, Ε., Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Καµιναρίδης, Σ., Καθηγητής ΜΑΪΟΣ 2011 ΑΘΗΝΑ

2 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Agricultural University Of Athens ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ µε τίτλο «Ολοκληρωµένη ιαχείριση Παραγωγής Γάλακτος και Γαλακτοκοµικών Προϊόντων» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Της Μαρίας Γιακουµέλου Εξεταστική επιτροπή: Μασσούρας, Θ., Επίκουρος Καθηγητής, εισηγητής Φραγκιαδάκη-Ξυλούρη, Ε., Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Καµιναρίδης, Σ., Καθηγητής ΜΑΪΟΣ 2011 ΑΘΗΝΑ 2

3 Ευχαριστίες Από την παρούσα θέση θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως τον επιβλέποντα της Μεταπτυχιακής µου διατριβής Κο Μασσούρα Θ., Επίκουρο Kαθηγητή του Τµήµατος Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων, για την ανάθεση του θέµατος της παρούσας µεταπτυχιακής µελέτης αλλά και για την συνεχή καθοδήγησή του κατά τη διάρκεια εκπόνησης και συγγραφής της µελέτης. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την Κα Φραγκιαδάκη-Ξυλούρη Ε., Αναπληρώτρια Kαθηγήτρια του Τµήµατος Επιστήµης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών, µέλος της τριµελούς επιτροπής µου, για την πολύτιµη βοήθειά της κατά τη διάρκεια εκπόνησης και συγγραφής της µελέτης, καθώς και για την διαµεσολάβησή της στην πραγµατοποίηση τµήµατος της µελέτης στο Πανεπιστήµιο της Πάντοβα Ιταλίας µέσω του προγράµµατος Erasmus. Ευχαριστώ τον Κο Καµιναρίδη Σ., Καθηγητή του Τµήµατος Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων, ο οποίος δέχτηκε να είναι µέλος της συµβουλευτικής και εξεταστικής επιτροπής. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τον Κο Αλετρά Α., Αναπληρωτή καθηγητή του Τµήµατος Χηµείας του Πανεπιστηµίου Πατρών, ο οποίος κατά τη διάρκεια εκπόνησης του πειραµατικού τµήµατος της παρούσας διατριβής στο εργαστήριο Βιοχηµείας, µε το ευρύ γνωστικό πεδίο του, την εµπειρία, και την καθοδήγηση του συνέβαλε καθοριστικά στην πραγµατοποίησή της, όπως και την µεταπτυχιακή φοιτήτρια Γιάννα Σµυρλάκη του Εργαστηρίου για τη βοήθειά της κατά τη διάρκεια της παραµονής µου εκεί. Ευχαριστώ το Ευρωπαϊκό πρόγραµµα Εrasmus που µου έδωσε την ευκαιρία να παραµείνω τρεις µήνες στο εργαστήριο Γαλακτοκοµίας του Τµήµατος Ζωικής Παραγωγής της Πάντοβα Ιταλίας και να πραγµατοποιήσω τµήµα της εργασίας εκεί, όπως και τον Καθηγητή Giovanni Bittante του Τµήµατος Ζωικής Παραγωγής του Πανεπιστηµίου της Πάντοβα Ιταλίας, καθώς και τον υποψήφιο διδάκτορα Claudio Cipolat, για την αµέριστη βοήθεια τους κατά τη διάρκεια της παραµονής µου εκεί. Ευχαριστώ επίσης την προπτυχιακή φοιτήτρια Ελένη Γ. Ξυλούρη, η οποία κατά τη διάρκεια του πειραµατικού µέρους της πτυχιακής της µελέτης, εφάρµοσε τις ανοσοποιήσεις στα πρόβατα και έκανε την παραγωγή των πολυκλωνικών αντισωµάτων για τη διενέργεια των δοκιµασιών ELISA. 3

4 Ευχαριστώ τον συνάδελφο και φίλο, διδάκτορα του Τµήµατος Επιστήµης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών, Γιώργο Συµεών για την πολύτιµη βοήθεια του κατά τη στατιστική επεξεργασία των δεδοµένων. Θα ήταν παράλειψή µου να µην ευχαριστήσω όλους εκείνους τους φίλους που µε φιλοξένησαν κατά τη διάρκεια του µεταπτυχιακού αυτού προγράµµατος και µε στήριξαν στην δύσκολη αυτή περίοδο. Ξεχωριστά και ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω, το σύζυγό µου, για την παρότρυνσή του στην παρακολούθηση αυτού του µεταπτυχιακού προγράµµατος αλλά και για τη συνεχή και απεριόριστη ηθική συµπαράσταση και στήριξή του σε όλη τη διάρκεια των σπουδών. 4

5 Περιεχόµενα Ευχαριστίες Περιεχόµενα... 5 Περίληψη... 9 Abstract Πρόλογος Κεφάλαιο Ανίχνευση νοθείας Σηµεία αυθεντικότητας γάλακτος και γαλακτοκοµικών προϊόντων Μέθοδοι ανίχνευσης νοθείας Πρωτεΐνες ορού γάλακτος Ανοσοσφαιρίνες οµή ανοσοσφαιρινών IgG Πηγές αντισωµάτων, η χρήση τους και ο καθαρισµός τους Μέθοδοι καθαρισµού αντισωµάτων Καθαρισµός µε κατακρήµνιση Καθαρισµός µε χρήση χρωµατογραφικών µεθόδων Καθαρισµός µε εφαρµογή χρωµατογραφίας συγγένειας (Affinity Chromatography) Επισήµανση αντισωµάτων (Labeling antibodies) Άµεση vs έµµεσης ανίχνευσης Επιλογές επισήµανσης αντισωµάτων Εφαρµογή ανοσολογικών µεθόδων για τον προσδιορισµό της ανοσοσφαιρίνης IgG και την ανίχνευση της νοθείας στο γάλα Ακτινωτή ανοσοδιάχυση (Radial immunodiffusion, RID) Ανοσοηλεκτροφόρηση (Immunoelectrophoresis)

6 1.5.3 Νεφελοµετρία (Nephelometric immunoassay) Μέτρηση µε βιοαισθητήρες (Surface Plasmon Resonance, SPR) Ενζυµική Ανοσοπροσροφητική Μέθοδος Προσδιορισµού (Enzyme-Linked Immunosorbent Assays, ELISAs) Άµεση (Direct ELISA) Έµµεση (Indirect ELISA) Sandwich ELISA Ανταγωνιστικές τεχνικές Κεφάλαιο Λιπίδια γάλακτος Το λίπος του γάλακτος στα διαφορετικά είδη ζώων Το προφίλ των λιπαρών οξέων των λιπιδίων Κορεσµένα λιπαρά οξέα (SFA: Saturated Fatty Acids) Ακόρεστα λιπαρά οξέα (Unsaturated Fatty Acids, UFA) Cis-ακόρεστα λιπαρά οξέα Trans-ακόρεστα λιπαρά οξέα Λιπαρά οξέα στο αγελαδινό, πρόβειο και αίγειο γάλα Μέθοδοι προσδιορισµού λιπαρών οξέων Αέριος Χρωµατογραφία (Gas Chromatography) Μέθοδοι εκχύλισης λιπιδίων για την εφαρµογή αέριας χρωµατογραφίας Υγρή Χρωµατογραφία Υψηλής Απόδοσης (HPLC) Φασµατοµετρία µαζών (Mass Spectrometry) Φασµατοσκοπία πυρηνικού µαγνητικού συντονισµού (N.M.R-Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy) Αέριος Χρωµατογραφία Φασµατοµετρία Μαζών (GC-MS) Συνδυασµός Υγρής Χρωµατογραφία Υψηλής Απόδοσης Φασµατοµετρία Μαζών (HPLC- MS) Κεφάλαιο

7 Υλικά και µέθοδοι Ανάπτυξη ανοσοενζυµικής µεθόδου sandwich ELISA Σκοπός της µελέτης Ανάπτυξη αντισωµάτων έναντι αίγειας και βόειας ανοσοσφαιρίνης IgG σε πρόβατα Σκοπός της πειραµατικής διαδικασίας Ανοσοποίηση και αιµατοληψία ζώων Έλεγχος τίτλου αντισωµάτων Σκοπός της πειραµατικής διαδικασίας Καθαρισµός και παραλαβή αντισωµάτων µε τη µέθοδο χρωµατογραφία συγγένειας (Affinity Chromatography) Σκοπός της πειραµατικής διαδικασίας Βιοτινυλίωση αντισωµάτων goat IgG Σκοπός της πειραµατικής διαδικασίας Προετοιµασία των προς επισήµανση αντισωµάτων για τη διαδικασία της βιοτινυλίωσης Βιοτινυλίωση Εφαρµογή ανοσοενζυµικής µεθόδου ELISA για ανίχνευση αίγειου γάλακτος σε πρόβειο Προσδιορισµός της σύνθεσης των λιπαρών οξέων διαφορετικών µιγµάτων γάλακτος Σκοπός της µελέτης Παραλαβή λίπους γάλακτος Παραλαβή λίπους µε τη µέθοδο επιταχυνόµενης εκχύλισης µε διαλύτες (ASE: Accelerated Solvent Extraction) Παραλαβή λίπους µε τη µέθοδο Rose Gotlieb Ανάλυση λιπαρών οξέων µε τη µέθοδο αέριας χρωµατογραφίας Μετατροπή του λίπους σε µεθυλεστέρες Εφαρµογή αέριας χρωµατογραφίας Στατιστική ανάλυση Κεφάλαιο Αποτελέσµατα και Συζήτηση

8 4.1 Έλεγχος τίτλου αντισωµάτων Αραίωση βιοτινυλιωµένου αντισώµατος Προσδιορισµός πρόσµιξης αίγειου γάλακτος σε πρόβειο Προσδιορισµός πρόσµιξης αίγειου γάλακτος σε πρόβειο µε εφαρµογή της ανοσοενζυµικής µεθόδου ELISA Επίδραση θερµικής επεξεργασίας στον προσδιορισµό πρόσµιξης αίγειου γάλακτος σε πρόβειο µε εφαρµογή της ανοσοενζυµικής µεθόδου ELISA Αποτελέσµατα ανάλυσης των λιπαρών οξέων του λίπους µιγµάτων διαφόρων ειδών γάλακτος Ανάλυση λιπαρών οξέων µιγµάτων Αγελαδινού και Αίγειου γάλακτος Ανάλυση λιπαρών οξέων µιγµάτων Πρόβειου και Αγελαδινού γάλακτος Ανάλυση λιπαρών οξέων µιγµάτων Πρόβειου και Αίγειου γάλακτος Κεφάλαιο Συµπεράσµατα Συµπεράσµατα από την εφαρµογή της τεχνικής sandwich ELISA Συµπεράσµατα από την ανάλυση των λιπαρών οξέων Σύγκριση µεθόδων Βιβλιογραφία Παράρτηµα

9 Περίληψη Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ανάπτυξη και χρήση ανοσοενζυµικής µεθόδου ELISA για την ακριβή ανίχνευση του είδους γάλακτος που χρησιµοποιείται για την παρασκευή γαλακτοκοµικών προϊόντων. Για το σκοπό αυτό παράχθηκαν αντισώµατα έναντι της αίγειας ανοσοσφαιρίνης IgG και έγινε έλεγχος του τίτλου αντισωµάτων µε εφαρµογή έµµεσης ELISA. Τα αντισωµάτα αίγειας IgG παραλήφθησαν µετά από καθαρισµό τους µε χρήση χρωµατογραφίας συγγένειας. Για την ανάπτυξη της ανοσοενζυµικής µεθόδου χρησιµοποιήθηκαν τα παραπάνω αντισώµατα τα οποία αποτέλεσαν το αντίσωµα δέσµευσης. Η µέθοδος εφαρµόστηκε σε µίγµατα γνωστής πρόσµιξης αίγειου γάλακτος σε πρόβειο (5-100%). Επίσης ερευνήθηκε η επίδραση της θερµικής επεξεργασίας στην αποτελεσµατικότητα της µεθόδου. Παράλληλα πραγµατοποιήθηκε προσδιορισµός της σύνθεσης των λιπαρών οξέων στα µίγµατα πρόβειου-αίγειου γάλακτος µε σκοπό την ανίχνευση νοθείας µε βάση τη διαφοροποίηση του ποσοστού των λιπαρών οξέων, αλλά και σε µίγµατα αγελαδινού-αίγειου και αγελαδινού-πρόβειου. Από τα αποτελέσµατα της ανοσοενζυµικής µεθόδου προέκυψε ότι υπήρξε υψηλός συντελεστής συσχέτισης (r=0.93) µεταξύ πραγµατικού και ανιχνεύσιµου ποσοστού αίγειου γάλακτος. Η µέθοδος παρουσίασε υψηλή ακρίβεια µε συντελεστή διακύµανσης 3.96%. Η µέθοδος, µπορεί να εφαρµοστεί εξίσου αποτελεσµατικά και στους 65ºC για 5 min, ενώ η θερµική επεξεργασία των 90ºC για 5min επηρέασε την αποτελεσµατικότητα της µεθόδου. H θέρµανση του γάλακτος στους 68ºC για 10 min προκάλεσε µείωση του ανιχνεύσιµου ποσοστού αίγειου γάλακτος κατά 17% ενώ η θέρµανση στους 80 C για 15 sec προκάλεσε µείωση κατά 11%. Από τον προσδιορισµό της σύνθεσης των λιπαρών οξέων στα µίγµατα πρόβειουαίγειου παρατηρήθηκε διαφοροποίηση στον C18. Περισσότερες διαφοροποιήσεις παρατηρήθηκαν στα µίγµατα αγελαδινού-αίγειου, συγκεκριµένα στα C8, C10, C16, στα µικρής και µεσαίας αλύσου λιπαρά οξέα (C4-C16) όπως και στο κλάσµα C12:C10 και τέλος στα µίγµατα αγελαδινού-πρόβειου παρατηρήθηκε διαφοροποίηση στα C8, C10, C16, στα µεσαίας αλύσου λιπαρά οξέα (C12-C16) όπως και στο κλάσµα C12:C10. Λέξεις κλειδιά: ELISA, IgG, νοθεία, λιπαρά οξέα, γάλα 9

10 Abstract The purpose of this study was the development and use of an ELISA immunoassay method to accurately detect the type of milk used to manufacture dairy products. For this purpose, antibodies were produced against goat immunoglobulin IgG and became control of titer antibodies by using indirect ELISA. Goat IgG antibodies were received after purification by affinity chromatography. For the development of the immunoassay method were used the above produced antibodies. The method was applied to mixtures of known quantity of goat milk in sheep milk (5-100%). Also, was researched the effect of heat treatment on the effectiveness of the method. Additionaly, was determined the composition of mixtures of fatty acids in sheepgoat milk to detect fraud based on the modulation rate of fatty acids, but also of mixtures of cows-goats milk and cows-sheep milk. The results of the immunoassay method showed that there was a high correlation coefficient (r = 0.93) between real and detectable rate of goat milk. The method showed high precision with coefficient of variation, 3.96%. The method can be applied equally effectively to 65º C for 5 min, while the thermal treatment of 90º C for 5min affected the effectiveness of the method. The heating of milk at 68º C for 10 min caused a reduction in detectable percentage of goat's milk by 17% while the heating at 80 C for 15 sec caused a decrease of 11%. By determining the composition of mixtures of fatty acids in sheep-goat milk, differentiation observed only in C18. More differences were observed in mixtures of cows-goats milk, particularly in the C8, C10, C16, small and medium-chain fatty acids (C4-C16) as the fraction of C12: C10 and finally in mixtures of cow-sheep milk, variation was observed in C8, C10, C16, the medium-chain fatty acids (C12-C16) as the fraction of C12: C10. Keywords: ELISA, IgG, fraud, fatty acids, goat milk, sheep milk 10

11 Πρόλογος Το γάλα, το τυρί και άλλα γαλακτοκοµικά προϊόντα καταναλώνονται ευρέως σε παγκόσµια κλίµακα και έχουν τεράστια εµπορική σηµασία στη βιοµηχανία τροφίµων. Το γάλα που χρησιµοποιείται για την παρασκευή τέτοιων προϊόντων προέρχεται από διαφορετικά ζωικά είδη όπως αγελαδινό, πρόβειο, αίγειο και βουβαλίσιο. Ενώ το τυρί που παράγεται από αγελαδινό γάλα, κυριαρχεί στην αγορά των περισσότερων χωρών, ένα σηµαντικό µέρος της παγκόσµιας αγοράς καταλαµβάνουν και τα τυριά που παράγονται από άλλα ζωικά είδη. Συγκεκριµένα οι µεσογειακές χώρες, ανάµεσα στις οποίες και η Ελλάδα, παράγουν υψηλής ποιότητας παραδοσιακά τυριά, τα οποία προέρχονται από αίγειο, πρόβειο ή βουβαλίσιο γάλα (π.χ. φέτα, ροκφόρ και µοτσαρέλλα). Η σύσταση του γάλακτος διαφορετικών ζωικών ειδών επηρεάζει τη χαρακτηριστική γεύση και τις οργανοληπτικές ιδιότητες του κάθε τυριού (Haza et al., 1996). Η χρήση άλλου ζωικού είδους γάλακτος σε διάφορες αναλογίες από εκείνου που καθιερωµένα παράγεται το κάθε είδος τυριού (και τα χαρακτηρίζει) αποτελεί νοθεία. Έτσι συνήθως αναµιγνύονται ποσότητες γάλακτος από διαφορετικά ζωικά είδη µε σκοπό κυρίως την µείωση του κόστους παραγωγής. Η νοθεία στο γάλα που χρησιµοποιείται για την παρασκευή τυριών οδηγεί εποµένως σε ένα τελικό προϊόν κατώτερο των προσδοκιών του καταναλωτή (Maudet & Taberlet, 2001). Η αυξηµένη τιµή του γάλακτος, καθώς και η εποχική διακύµανση στην διαθεσιµότητα του πρόβειου και του αίγειου γάλακτος, οδηγούν στην υιοθέτηση µιας επικερδούς τακτικής των παρασκευαστών τυριών, η οποία συνίσταται στην νοθεία των πιο ακριβών γαλάτων µε αγελαδινό, ούτως ώστε να µειώσουν το κόστος παραγωγής και να αυξήσουν το περιθώριο κέρδους (Maudet & Taberlet, 2001). Οι παρασκευαστές τροφίµων είναι υποχρεωµένοι να δηλώνουν την προέλευση του είδους του γάλακτος που χρησιµοποιούν για την παρασκευή τυριών και άλλων γαλακτοκοµικών προϊόντων (European Commission, 2001). Κάποιοι καταναλωτές αποφεύγουν το αγελαδινό γάλα για λόγους υγείας (µη ανεκτικότητα, δυσανεξία ή αλλεργία) (Sampson, 2003), θρησκευτικούς, ηθικούς ή ακόµη και λόγω διαφορετικής κουλτούρας (Shatenstein & Ghadirian, 1998). Έτσι, από πλευράς νοµικής και για την προστασία του καταναλωτή και τη στήριξη της εµπιστοσύνης του, τα τυριά πρέπει να είναι αυθεντικά και η ετικέτα να δηλώνει απόλυτα το περιεχόµενό τους (Moatsou & Anifantakis, 2003). Εποµένως, 11

12 αποτελεί αναγκαιότητα η δυνατότητα της ακριβούς εκτίµησης των ζωικών ειδών γάλακτος που χρησιµοποιούνται στα γαλακτοκοµικά προϊόντα, κυρίως για τα υψηλής ποιότητας τυριά που παρασκευάζονται αποκλειστικά µε πρόβειο ή αίγειο γάλα, πολλά από τα οποία έχουν χαρακτηριστεί από τον Ευρωπαϊκό κανονισµό ως προϊόντα ΠΟΠ (Προστατευόµενης Ονοµασίας Προέλευσης) (Bottero et al., 2002). 12

13 Κεφάλαιο Ανίχνευση νοθείας Σήµερα, υπάρχει η ανάγκη για την ύπαρξη γρήγορων, αποτελεσµατικών, µε µεγάλη ευαισθησία και ειδικότητα, αξιόπιστων µεθόδων ελέγχου, µε τις οποίες να µπορεί να προσδιοριστεί η ακριβής σύνθεση του γάλακτος από το οποίο προέρχεται κάποιο τυρί ή οποιοδήποτε άλλο γαλακτοκοµικό προϊόν (López-Calleja et al., 2006). Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί πολλές αναλυτικές εργαστηριακές τεχνικές για την ανίχνευση και τον προσδιορισµό των λιπών ή των πρωτεϊνών σε µίγµατα γάλακτος από διαφορετικά ζωικά είδη για την αντιµετώπιση της νοθείας. Έτσι κάποιες µέθοδοι βασίζονται στον προσδιορισµό της σύνθεσης του λίπους του γάλακτος όπως η αναλογία των διακριτών λιπαρών οξέων ή το προφίλ των τριγλυκεριδίων. Στη περίπτωση αυτή βασικό µειονέκτηµα αποτελεί το γεγονός ότι οποιαδήποτε νοθεία µε άπαχο γάλα δεν µπορεί να ανιχνευθεί. Για το λόγο αυτό, εφαρµόζονται οι πλέον εξειδικευµένες τεχνικές που βασίζονται στην ανάλυση των πρωτεϊνών µε βασικότερες τις ανοσολογικές. Οι µέθοδοι που χρησιµοποιούνται είναι η ηλεκτροφόρηση, η χρωµατογραφία και οι µοριακές τεχνικές, όπως η PCR (Mayer, 2005) Σηµεία αυθεντικότητας γάλακτος και γαλακτοκοµικών προϊόντων Γενικά, τα σηµεία αυθεντικότητας εµπίπτουν σε µια τουλάχιστον από τις κάτωθι κατηγορίες: α) µη συµβατότητα µε τις νοµοθετικές απαιτήσεις (πρότυπα προϊόντα), όπως: µέγιστη/ελάχιστη περιεκτικότητα σε νερό, ΣΥΑΛ και λίπος σε βασικά γαλακτοκοµικά προϊόντα (βούτυρο, τυρί, γιαούρτι, κλπ.) γεωγραφική προέλευση του προϊόντος β) παράνοµη προσθήκη βασικών συστατικών γαλακτοκοµικής ή µη προέλευσης όπως: αραίωση του γάλακτος µε νερό γάλα διαφορετικών ζωικών ειδών 13

14 προσθήκη µη γαλακτοκοµικών πρωτεϊνών αλλαγή του κλάσµατος καζεΐνες/πρωτεΐνες ορού προσθήκη βουτυρογάλακτος ή σκόνης ορού σε σκόνη γάλακτος προσθήκη φυτικών ή άλλων ζωικών λιπιδίων στο λίπος γάλακτος µη εγκεκριµένα συντηρητικά γ) µη συµβατότητα όσον αφορά τη χρήση βασικών τεχνολογικών διαδικασιών θερµική επεξεργασία ωρίµανση τυριών τεχνολογία µεµβρανών Οποιοδήποτε είδος νοθείας και αν διαπράττεται, η διαπίστωση της αυθεντικότητας βασίζεται είτε σε µια βασική διαφορά µεταξύ του γνήσιου προϊόντος και του νοθευµένου, είτε σε καλή γνώση της σύνθεσής τους καθώς και των πιθανών διακυµάνσεων στα όρια της σύστασής τους. Για παράδειγµα η ανίχνευση ξένων πρωτεϊνών που προστίθενται στο γάλα ενός συγκεκριµένου είδους, µπορεί να πραγµατοποιηθεί ανιχνεύοντας τις διαφορές της ηλεκτροφορητικής τους κινητικότητας. Εκεί λοιπόν, τυχόν βασική ανοµοιοµορφία χρησιµοποιείται για τον έλεγχο της καθαρότητας του προϊόντος. Αν δεν υπάρχουν απτές διαφορές, τα στοιχεία της σύστασης των αυθεντικών δειγµάτων πρέπει να συλλεχθούν και να ληφθούν υπόψη όλες οι πιθανές φυσικές διακυµάνσεις όπως η φυλή του ζώου, το στάδιο της γαλακτικής περιόδου, το παραγωγικό σύστηµα, η γεωγραφική προέλευση κλπ. Η αυθεντικότητα του προϊόντος επιβεβαιώνεται όταν τα προσδιοριζόµενα στοιχεία της σύστασής του ταιριάζουν στα στοιχεία εκείνα που αντιπροσωπεύουν τα αυθεντικά δείγµατα (Smit, 2003) Μέθοδοι ανίχνευσης νοθείας Όπως προαναφέρθηκε, οι σύγχρονοι µέθοδοι νοθείας βασίζονται στις διαφορές µεταξύ των πρωτεϊνικών κλασµάτων των τριών ζωικών ειδών γάλακτος και διακρίνονται ανάλογα µε την µέθοδο προσδιορισµού σε χρωµατογραφικές, και ηλεκτροφορητικές (Ανυφαντάκης, 2004). Μέχρι σήµερα έχουν χρησιµοποιηθεί ηλεκτροφόρηση, ισοηλεκτρικός εστιασµός (IEF), τριχοειδής ηλεκτροφόρηση (CE), υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης ανεστραµµένης φάσης (RP HPLC), υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης ιοντοανταλλαγής (IE HPLC), χρωµατογραφία 14

15 υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων (HIC), ανοσοχηµικές µέθοδοι (ELISA), τεχνικές PCR και η φασµατοµετρία µαζών (Borkova & Snaselova, 2005). Η σύγχρονη µέθοδος αναφοράς από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανίχνευση του αγελαδινού γάλακτος είναι ο ισοηλεκτρικός εστιασµός της β-καζεΐνης (IsoElectric Focusing, IEF) (Commission Regulation (EC) No. 1081/96 of 14 June 1996). Ωστόσο, η ανίχνευση της νοθείας ενός είδους γάλακτος µε άλλο που βασίζεται στην ανάλυση των πρωτεϊνών του γάλακτος είναι ιδιαίτερα περίπλοκη αφού η σύστασή τους ποικίλει τόσο µεταξύ των διαφόρων ζωικών ειδών όσο και µεταξύ του ίδιου ζωικού είδους. Ο ποσοτικός προσδιορισµός των πρωτεϊνών περιπλέκεται από την ύπαρξη γενετικού και µη γενετικού πολυµορφισµού και από την τεχνολογική επεξεργασία του γάλακτος (π.χ. θέρµανση κλπ) (Borkova & Snaselova, 2005). Στον Πίνακα 1-1 παρουσιάζονται συστατικά των πρωτεϊνών που χρησιµοποιούνται ως δείκτες για την ανίχνευση διαφόρων ειδών γάλακτος και οι αντίστοιχες τεχνικές που χρησιµοποιούνται. Ο προσδιορισµός πρωτεϊνών µε χρωµατογραφικές και ηλεκτροφορητικές τεχνικές παρόλο που έχουν σηµαντική αξία σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι εύκολα εφαρµόσιµες για αναλύσεις δειγµάτων ρουτίνας επειδή είναι σχετικά δαπανηρές, χρονοβόρες και πολύπλοκες στην εκτέλεση (Asensio et al., 2008). Έτσι, είναι µειωµένης διαγνωστικής αξίας όσον αφορά τους ελέγχους ρουτίνας για νοθεία στο γάλα και το τυρί (Colak et al., 2006). Οι µέθοδοι προσδιορισµού µε µοριακές τεχνικές είναι οι πιο ακριβείς και ευαίσθητες για την ανίχνευση αυθεντικότητας των συστατικών των τροφίµων. Απαιτούν όµως, δαπανηρό εργαστηριακό εξοπλισµό και έναν σηµαντικό βαθµό εµπειρίας. Εναλλακτικά των παραπάνω συνιστάται ο προσδιορισµός των πρωτεϊνών µε εφαρµογή ανοσολογικών τεχνικών οι οποίες µπορεί να χρησιµοποιηθούν για να µειώσουν τον χρόνο διενέργειας των ελέγχων ρουτίνας και τη δαπάνη, δίνοντας εξίσου αξιόπιστα αποτελέσµατα για τη νοθεία (Asensio et al., 2008). 15

16 Πίνακας 1-1: Συστατικά των πρωτεϊνών που χρησιµοποιούνται ως δείκτες για την ανίχνευση διαφόρων ειδών γάλακτος (Borkova & Snaselova, 2005) Τεχνικές Ηλεκτροφορητικές Ηλεκτροφόρηση Ισοηλεκτρικός εστιασµός Τριχοειδής ηλεκτροφόρηση Χρωµατογραφικές RP HPLC HIC Φασµατοµετρία µαζών MALDI-MS Ανοσολογικές Έµµεση ELISA Sandwich ELISA Συστατικό δείκτης βοεια παρα-κ-καζεΐνη βόεια αs1-καζεΐνη βόεια α-καζεΐνη βόεια γ2 και γ3 καζεΐνη, µέθοδος αναφοράς της ΕΕ αίγεια και πρόβεια παρα-κ-καζεΐνη αίγεια α-γαλακταλβουµίνη και βόεια β-γαλακτοσφαιρίνη πλήρης ανάλυση βόειων καζεϊνών και πρωτεϊνών ορού πλήρης ανάλυση βόειων, πρόβειων και αίγειων καζεϊνών και πρωτεϊνών ορού βόεια αs1-καζεΐνη βόεια, αίγεια και πρόβεια β-γαλακτοσφαιρίνη βόεια α-γαλακτοσφαιρίνη και β-γαλακτοσφαιρίνη Β βόεια α-καζεΐνη βόεια, αίγεια και πρόβεια αs1-, αs2-, β- και κ- καζεΐνη βόεια α-γαλακταλβουµίνη, β-γαλακτοσφαιρίνη Α και Β βόεια κ-καζεΐνη βόεια ανοσοσφαιρίνη G αίγεια αs2-καζεΐνη βόεια β-καζεΐνη βόεια αs1-καζεΐνη βόεια β-καζεΐνη αίγειες πρωτεΐνες ορού βόεια β-γαλακτοσφαιρίνη 16

17 1.2 Πρωτεΐνες ορού γάλακτος Το γάλα έχει ένα σύστηµα πρωτεϊνών, το οποίο αποτελείται από δυο βασικές οικογένειες πρωτεϊνών: τις καζεΐνες (µη διαλυτές) και τις πρωτεΐνες του ορού (διαλυτές). Οι καζεΐνες αποτελούν το 80% (w/w) των συνολικών πρωτεϊνών και µπορούν εύκολα να διαχωριστούν από το άπαχο γάλα µέσω ισοηλεκτρικής κατακρήµνισης (µε προσθήκη οξέος ή in situ παραγωγή οξέος) ή µέσω πήξης µε πυτιά. Προϊόν και των δυο αυτών µεθόδων είναι ο ορός. Οι πρωτεΐνες του ορού είναι σφαιρικά µόρια µε βασικό συστατικό ένα µοτίβο α-έλικας, στο οποίο τα όξινα/βασικά και υδροφοβικά/υδροφιλικά αµινοξέα είναι κατανεµηµένα µε αρκετά ισορροπηµένο τρόπο κατά µήκος της πολυπεπτιδικής τους αλυσίδας. Το προφίλ των πρωτεϊνών του ορού, συµπεριλαµβανοµένων γενικών χηµικών και φυσικοχηµικών ιδιοτήτων απεικονίζεται στον πίνακα 1-2. (Madureira et al., 2007). Οι πρωτεΐνες του ορού περιλαµβάνουν την β-γαλακτοσφαιρίνη (β-lg), την α- γαλακταλβουµίνη (α-la), ανοσοσφαιρίνες (Ig), αλβουµίνη του ορού (BSA), λακτοφερίνη (BLF) και λακτοϋπεροξειδάση (LP) µαζί µε άλλα συστατικά που βρίσκονται σε πολύ µικρή ποσότητα. Πίνακας 1-2: Προφίλ πρωτεϊνών ορού γάλακτος και βασικές ιδιότητες πρωτογενούς δοµής (Madureira et al., 2007) Πρωτεΐνη Συγκέντρωση Μοριακό βάρος Αριθµός στο γάλα kda αµινοξέων gr/l β-γαλακτοσφαιρίνη 1, α-γαλακταλβουµίνη 1, Αλβουµίνη του ορού (BSA) 0, Ανοσοσφαιρίνες 0, (ελαφριά (Α, Μ και G) αλυσίδα) & (βαριά αλυσίδα) Λακτοφερίνη 0, Λακτοϋπεροξειδάση 0, Γλυκοµακροπεπτίδιο 1,

18 Η ακριβής συγκέντρωση των πρωτεϊνών του ορού εξαρτάται από τον τύπο του ορού (όξινος ή γλυκός), την πηγή του γάλακτος (αγελαδινό, αίγειο ή πρόβειο), την εποχή του έτους, τον τύπο της διατροφής, το στάδιο της γαλακτικής περιόδου και την επεξεργασία του γάλακτος (Madureira et al., 2007). Οι Pintado et al., 1999 εντόπισαν βασικές διαφορές στη σύσταση των πρωτεϊνών του ορού µεταξύ των τριών ειδών γάλακτος, αγελαδινό, πρόβειο και αίγειο κατά την εφαρµογή χρωµατογραφίας µοριακής διήθησης, από την οποία προέκυψε η σύσταση του συµπυκνώµατος πρωτεϊνών (WPC: Whey Protein Concentrate) στις τέσσερις βασικές πρωτεΐνες του ορού (Πίν. 1-3). Το πρόβειο παρουσίασε την υψηλότερη συγκέντρωση σε β-γαλακτοσφαιρίνη, το αγελαδινό τη µεγαλύτερη συγκέντρωση σε α-γαλακταλβουµίνη ενώ το αίγειο την υψηλότερη συγκέντρωση σε ανοσοσφαιρίνη G. Το αίγειο συµπύκνωµα πρωτεϊνών παρουσίασε το υψηλότερο κλάσµα σε IgG, ενώ το αγελαδινό το χαµηλότερο. Αντίστοιχα αποτελέσµατα προέκυψαν και για την BSA του πρόβειου και αίγειου συµπυκνώµατος, όπου η χαµηλότερη τιµή για την πρωτεΐνη αυτή βρέθηκε στο αγελαδινό συµπύκνωµα. H β-lg ήταν η πιο άφθονη πρωτεΐνη σε όλα τα συµπυκνώµατα (περίπου το 50% των ολικών πρωτεϊνών), όπως δηλαδή συµβαίνει και στον κανονικό ορό γάλακτος (Pintado et al., 1999). Πίνακας 1-3: Συγκέντρωση των βασικότερων πρωτεϊνών του WPC (whey protein concentrate) αγελαδινού, πρόβειου και αίγειου ορού (Pintado et al., 1999). WPC (g/100g) Πρωτεΐνη Πρόβειο Αίγειο Αγελαδινό IgG BSA β-lg α-la Ανοσοσφαιρίνες Πρωτεϊνικά µόρια τα οποία συνδέονται ειδικά µε αντιγόνα καλούνται αντισώµατα [antibodies, ab(s)]. Οι πρωτεΐνες που έχουν αντισωµατική δράση αναφέρονται ως ανοσοσφαιρίνες (Immunoglobulins Ig(s)) και χαρακτηρίζονται ως γ-σφαιρίνες µε µοριακά βάρη κυµαινόµενα από ως KD (Kilo Daltons). Όλες οι 18

19 ανοσοσφαιρίνες έχουν την ίδια βασική δοµή και αποτελούνται από τέσσερις πολυπεπτιδικές αλυσίδες, δύο µεγάλες (ή βαριές) και δύο µικρές (ή ελαφριές). Με βάση διαφορές στις καθοριστικές οµάδες του µορίου των ανοσοσφαιρινών, οι βαριές αλυσίδες διακρίνονται σε πέντε είδη, την γ, α, µ, δ, και ε και οι ελαφριές αλυσίδες σε δύο είδη, την κ και λ. Το µόριο της ανοσοσφαιρίνης αποτελείται από δύο πανοµοιότυπες βαριές και δύο πανοµοιότυπες ελαφριές αλυσίδες. Ανάλογα µε το είδος της βαριάς αλυσίδας διακρίνονται πέντε τάξεις (ή κλάσεις) ανοσοσφαιρινών, οι: IgG, IgA, IgM, IgD και ΙgΕ. Τα µόρια των Igs παράγονται από τα πλασµατοκύτταρα, τελικά κύτταρα των Β λεµφοκυττάρων ( ηµητρακόπουλος, 1994). Εικόνα 1-1: Οι πέντε τάξεις των ανοσοσφαιρινών Πηγή:http://www.cartage.org.lb/en/themes/sciences/lifescience/generalbiology/physiology/LymphaticSyste m/antibodymediated/antibodymediated.htm Οι ανοσοσφαιρίνες (αντισώµατα) είναι προστατευτικές πρωτεΐνες, οι οποίες είναι πολύ σηµαντικές για τη µεταφορά παθητικής ανοσίας από τη µητέρα στο νεογνό. Τα νεογνά των θηλαστικών γεννιούνται µε ανώριµο ανοσοποιητικό σύστηµα, οπότε οι ανοσοσφαιρίνες της παθητικής ανοσίας παρουσιάζουν αντιγονική δράση και τα προστατεύουν, µέχρι να αναπτύξουν δικά τους αντισώµατα (Campanella et al., 2009). Οι ανοσοσφαιρίνες υφίστανται µεταγεννητική µεταφορά µέσω του πρωτογάλακτος, αφού ο πλακούντας δεν επιτρέπει συνήθως την µεταφορά µακροµορίων (Madureira et al., 2007). 19

20 Οι εκκρίσεις γάλακτος (ορός και γάλα) περιέχουν τις τρεις βασικές τάξεις ανοσοσφαιρινών, τις: IgG, IgM και IgA. Αυτές µεταφέρονται µέσω του ορού του αίµατος στο µαστικό αδένα, ως αποτέλεσµα του οποίου είναι το πρωτόγαλα να περιέχει πολύ υψηλή συγκέντρωση ανοσοσφαιρινών ( mg/ml). Οι ανοσοσφαιρίνες µειώνονται προοδευτικά µέσα σε µερικές ηµέρες µετά τον τοκετό και φτάνουν σε συγκέντρωση της τάξεως του 0,7-1,0 mg/ml (Korhonen et al., 2000). Η ανοσοσφαιρίνη G (IgG µε υποκλάσεις IgG1 και IgG2) είναι το βασικότερο ανοσοσυστατικό του πρωτογάλακτος. Τα επίπεδα των διαφόρων τάξεων ανοσοσφαιρινών αγελάδας και γυναίκας δίνονται ενδεικτικά στον Πίνακα 1-4 (Gapper et al., 2007). Πίνακας 1-4: Συγκέντρωση ανοσοσφαιρινών σε ορό αίµατος, σε ορό γάλακτος και γάλα αγελάδας και γυναίκας (Gapper et al., 2007). Είδος Ανοσοσφαιρίνες Συγκέντρωση (mg/ml) Ορός αίµατος Πρωτόγαλα Γάλα Αγελάδα Ολική IgG IgG IgG IgA IgM Γυναίκα Ολική IgG IgA IgM Στα µηρυκαστικά, η κυρίαρχη ανοσοσφαιρίνη του γάλακτος IgG1, προέρχεται κυρίως από το αίµα και µεταφέρεται διαµέσου των αδενοκυψελίδων µέσω ενός µηχανισµού ενεργού υποδοχέα. Η IgG2 επίσης προέρχεται από το αίµα ή συντίθεται από τα πλασµατοκύτταρα ή τα επιθηλιακά κύτταρα του µαστικού αδένα και µεταφέρεται στα µαστικά εκκριτικά κύτταρα. Η IgA και η IgM επίσης συντίθενται από τα πλασµατοκύτταρα ή τα επιθηλιακά κύτταρα του µαστικού αδένα. Οι ανοσοσφαιρίνες συσσωρεύονται στο µαστικό αδένα κατά τη διάρκεια της προ του τοκετού ξηράς περιόδου και µετά εκκρίνονται στο πρωτόγαλα και το γάλα. Η IgG1 αποτελεί περίπου το 80% της ολικής IgG που περιέχεται στο αγελαδινό γάλα, ενώ η κυριάρχη ανοσοσφαιρίνη στα περισσότερα υπόλοιπα είδη γάλακτος, των µονογαστρικών θηλαστικών, 20

21 συµπεριλαµβανοµένου και του ανθρώπινου, είναι η ανοσοσφαιρίνη IgA (Gapper et al., 2007) οµή ανοσοσφαιρινών IgG Το µόριο της ΙgG αποτελείται από δύο βαριές αλυσίδες γ που ανήκουν στην ίδια υποτάξη και φέρουν τους ίδιους αλλότυπους. Το µοριακό βάρος της ΙgG είναι KD. Αποτελεί το 80% των ανοσοσφαιρινών του ορού του αίµατος και των εσωτερικών εκκρίσεων. Η µεγάλη συγκέντρωσή της στον ορό είναι αποτέλεσµα του µεγάλου ρυθµού συνθέσεων και του µικρού ρυθµού καταβολισµού της συγκεκριµένης ανοσοσφαιρίνης. Αντιγονικές καθοριστικές οµάδες, επίτοποι, στο σταθερό τµήµα διαχωρίζουν την γ αλυσίδα σε τέσσερις υποτάξεις (ισότυπους), ενώ άλλες καθοριστικές οµάδες στο ίδιο τµήµα διαχωρίζουν περαιτέρω τις υποτάξεις σε αλλότυπους. Το µόριο της IgG είναι σταθερό στους 56 ο 60 ο C και διατηρείται για µεγάλο χρονικό διάστηµα στη θερµοκρασία ψυγείου (+4 ο C). Σε κάθε αντιγονικό ερεθισµό πρώτη παράγεται η IgM σε µικρά ποσά και ακολουθεί η παραγωγή της IgG σε µεγαλύτερη αναλογία. Η παραγωγή της IgG προσφέρει στον οργανισµό ανοσολογική µνήµη. Κατά την δεύτερη χορήγηση του ίδιου αντιγόνου πρώτη παράγεται πάλι η IgM σε µικρά ποσά, και ακολουθεί η παραγωγή πολύ µεγάλων ποσοτήτων IgG. Το ίδιο επαναλαµβάνεται και κατά τις αναµνηστικές χορηγήσεις του αντιγόνου ( ηµητρακόπουλος, 1994). Η IgG αποτελείται από δύο πανοµοιότυπες βαριές αλυσίδες (Η) και δύο πανοµοιότυπες ελαφριές αλυσίδες (L) µε κάθε µια να περιέχει µία µεταβλητή και µία σταθερή περιοχή (Εικ. 1-2). Οι τέσσερις αλυσίδες συνδέονται έτσι ώστε να σχηµατίζουν ένα µόριο µε µορφή Υ. Κάθε ελαφριά αλυσίδα συνδέεται µε µια βαριά και οι δύο βαριές αλυσίδες συνδέονται µεταξύ τους µε δισουλφιδικούς δεσµούς. Η κάθε ελαφριά αλυσίδα αποτελείται από µία µεταβλητή (VL) και µια σταθερή περιοχή (CL), ενώ η κάθε βαριά αλυσίδα αποτελείται από µία µεταβλητή και τρεις ή τέσσερις σταθερές περιοχές. Κάθε µεταβλητή περιοχή της βαριάς αλυσίδας (VH) ή της ελαφριάς αλυσίδας (VL) περιέχει τρεις υπερµεταβλητές περιοχές (CDRs). Από τις τρεις περιοχές αυτές η µεγαλύτερη µεταβλητότητα συγκεντρώνεται στην CDR3, που βρίσκεται στο σηµείο σύνδεσης C και V. Η V είναι η περιοχή που συνεισφέρει περισσότερο στην πρόσδεση του αντιγόνου. Τα τµήµατα των µορίων των αντισωµάτων συχνά ονοµάζονται µε βάση τις ιδιότητες των πρωτεολυτικών κλασµάτων των ανοσοσφαιρινών. Το κλάσµα ενός αντισώµατος που 21

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Αυθεντικότητα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Αυθεντικότητα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Αυθεντικότητα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Ομιλητής: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Σημασία της αυθεντικότητας του προσκομιζόμενου

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µεµβρανικών λιπιδίων µε χρωµατογραφία λεπτής στοιβάδας 60 ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑ ΑΣ Σκοπός της άσκησης : η εφαρµογή της χρήσης µιας φυσικής ιδιότητας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ/ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΟΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ/ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΟΣ Β ΒΑΣΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ 2 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ» IV Σχεδιασμός Πειραμάτων και Ανάπτυξη Δοκιμασιών ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ/ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΟΣ Βικεντίου

Διαβάστε περισσότερα

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus EXPRESSION SYSTEMS 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris 3. Fungi Trichoderma Aspergillus 4. Insect cells ΙΑΡΡΗΞΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Οι τεχνικές διάρρηξης κυττάρων διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 2: Πρωτεΐνες Ορού (WP), 1,5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής

Γαλακτοκομία. Ενότητα 2: Πρωτεΐνες Ορού (WP), 1,5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Γαλακτοκομία Ενότητα 2: Πρωτεΐνες Ορού (WP), 1,5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟ ΟΚΙΜΑΣΙΑ: ΑΝΟΣΟΠΡΟΣΡΟΦΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΜΕ ΣΥΝ ΕΣΗ ΕΝΖΥΜΟΥ (ELISA)

ΑΝΟΣΟ ΟΚΙΜΑΣΙΑ: ΑΝΟΣΟΠΡΟΣΡΟΦΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΜΕ ΣΥΝ ΕΣΗ ΕΝΖΥΜΟΥ (ELISA) 3η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Επ. Καθ. Αικατερίνη Χλίχλια ΑΝΟΣΟ ΟΚΙΜΑΣΙΑ: ΑΝΟΣΟΠΡΟΣΡΟΦΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΜΕ ΣΥΝ ΕΣΗ ΕΝΖΥΜΟΥ (ELISA) Στις τεχνικές των ανοσοδοκιµασιών χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 1: Πρωτεΐνες Γάλακτος (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 1: Πρωτεΐνες Γάλακτος (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 1: Πρωτεΐνες Γάλακτος (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι Να

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion 11 Απομόνωση της καζεΐνης από το γάλα και ιδιότητές της Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της χημικής σύστασης των πρωτεϊνών. Η εξοικείωση με τις ηλεκτρικές ιδιότητες των πρωτεϊνών και την επίδραση οξέων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (HPLC) ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ / ΣΤΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Επίπεδη, μήκους 3-25 cm και διαμέτρου 0,5-5 mm. Μικροπορώδη σωματίδια πηκτής διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF.

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

χρησιμοποιήθηκαν βιβλιογραφίες, μεταξύ των οποίων σε σημαντικό βαθμό το παρακάτω βιβλίο, το οποίο είναι χρήσιμο για μελέτη.

χρησιμοποιήθηκαν βιβλιογραφίες, μεταξύ των οποίων σε σημαντικό βαθμό το παρακάτω βιβλίο, το οποίο είναι χρήσιμο για μελέτη. Στοιχεία παραδόσεων Για το τμήμα αυτό των στοιχείων παραδόσεων για το μάθημα Χημεία Τροφίμων, 2013-14, που δεν συνιστούν σημειώσεις, αλλά απλά είναι αποτέλεσμα πρώτης επεξεργασίας, χρησιμοποιήθηκαν βιβλιογραφίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροφορητική ανάλυση των πρωτεϊνών του ορού

Ηλεκτροφορητική ανάλυση των πρωτεϊνών του ορού Ηλεκτροφορητική ανάλυση των πρωτεϊνών του ορού 6 ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Σκοπός της άσκησης : η κατανόηση της αρχής λειτουργίας της ηλεκτροφόρησης και η χρήση της ως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση?

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Περιεχόµενο & Χρησιµότητα Καλώς ήλθατε στο µάθηµα της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΝΑΙ..ΝΑΙ...ΝΑΙ.!! Σε τι διαφέρει από τα άλλα µαθήµατα της κατεύθυνσης??? Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Είναιταπροϊόνταδευτερογενούςµεταβολισµού. Μερικοί γνωστοί δευτερογενείς µεταβολίτες είναι η µορφίνη, ήκαφεΐνη, το καουτσούκ κ.ά. Ο ρόλος τους φαίνεται να είναι οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Εισαγωγή Ε. Μπακέας 2011 Χρωµατογραφία: ποικιλία µεθόδων διαχωρισµού µίγµατος ουσιών µε παραπλήσιες χηµικές ιδιότητες Βασίζεται στη διαφορετική κατανοµή των ουσιών µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.3.2014 COM(2014) 174 final ANNEXES 1 to 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ της πρότασης ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ.

Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ. 3ο Φεστιβάλ Γάλακτος, 2011 2 Το γιαούρτι είναι προϊόν που προκύπτει απότηζύµωσητηςλακτόζηςτουγάλακτοςπροςγαλακτικόοξύ, το οποίο προκαλεί πήξη των πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Μ. Μαυρή

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Μ. Μαυρή ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Μ. Μαυρή Πρωτεΐνες Ευθύγραμμα πολυμερή που αποτελούνται από συνδυασμό 20 αμινοξέων. Ρόλος πρωτεϊνών: 1. Ενζυµική κατάλυση-ρύθµιση µεταβολισµού 2. Μεταφορά και

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών 9-1 Κεφάλαιο 9 Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών Εισαγωγή Στο κύτταρο η έκφραση των πρωτεϊνών γίνεται από µόνο ένα τύπο ριβοσώµατος (εκτός των µιτοχονδριακών και των χλωροπλαστικών που µοιάζουν µε αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE) ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Σχεδόν στο σύνολό τους οι ενόργανες τεχνικές παρέχουν τη μέτρηση μιας φυσικής ή φυσικοχημικής παραμέτρου Ρ η οποία συνδέεται άμεσα η έμμεσα με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Χηµείας Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Ζήτηµα 1ο Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο στους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΜΝΩΝ ΦΥΛΗΣ ΧΙΟΥ ΓΙΑΝΝΟΣ ΜΑΚΡΗΣ Λεμεσός 2014 ii

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα