ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ - ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Αχιλλέας Γ. Τσιμπερίδης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής Β Β Προπ. Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Θ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ - ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Αχιλλέας Γ. Τσιμπερίδης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής Β Β Προπ. Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Θ."

Transcript

1 ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ - ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αχιλλέας Γ. Τσιμπερίδης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής Β Β Προπ. Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

2 Ludvigsson JF, et al. Gut 2014 Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

3 ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ strong recommendation: όταν τα οφέλη σαφώς υπερσκελίζουν τα αρνητικά ή το να μην κάνει κανείς τίποτα conditional recommendation: όταν υπάρχει κάποια αμφιβολία σχετικά με την ισορροπία οφέλους- πιθανής βλάβης high quality evidence: η μελλοντική έρευνα είναι μάλλον απίθανο ν αλλάξει την εκτίμηση των συγγραφέων moderate quality evidence: η μελλοντική έρευνα είναι πιθανό να έχει επίδραση στην εκτίμηση των συγγραφέων low quality evidence: η μελλοντική έρευνα είναι πιθανό να έχει σημαντική επίδραση στην εκτίμηση των συγγραφέων και ίσως ακόμη και να την αλλάξει

4 ΙΣΧΥΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ Grade A: Βασισμένη σε κατηγορία δεδομένων Ι (συστηματικές ανασκοπήσεις και τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες μελέτες) Grade B: Βασισμένη σε κατηγορία δεδομένων ΙΙ ή ΙΙΙ ή σε γνώμη που αφορά κατηγορία δεδομένων Ι (ελεγχόμενες μη τυχαιοποιημένες μελέτες ή χρονολογικές σειρές ή έμμεσα δεδομένα από συστηματικές ανασκοπήσεις και τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες μελέτες ) Grade C: Βασισμένη σε κατηγορία δεδομένων ΙV ή σε γνώμη που αφορά κατηγορία δεδομένων ΙI και III. Επίσης, περιλαμβάνει δεδομένα από μη πειραματικές μελέτες όπως οι μελέτες σειράς και οι μελέτες ασθενών-μαρτύρων Grade D: Βασισμένη σε κατηγορία δεδομένων V ή σε μη αξιόπιστες ή ασαφείς μελέτες οποιουδήποτε επιπέδου. Περιλαμβάνει δηλ. δεδομένα από επιτροπές ειδικών ή αρχών

5 ΠΟΤΕ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ (I) Aσθενείς με συμπτώματα, σημεία ή εργαστηριακά ευρήματα δυσαπορρόφησης (λ.χ χρόνια διάρροια με απώλεια βάρους, στεατόρροια, μεταγευματικό κοιλιακό άλγος και μετεωρισμός) (strong recommendation, high level of evidence) Aσθενείς με συμπτώματα, σημεία ή εργαστηριακά ευρήματα για τα οποία η κοιλιοκάκη θα μπορούσε να είναι θεραπεύσιμο αίτιο (strong recommendation, moderate level of evidence) Ασθενείς με συγγενή πρώτου βαθμού με διάγνωση κοιλιοκάκης αν εμφανίζουν πιθανά σημεία ή συμπτώματα ή εργαστηριακά ευρήματα κοιλιοκάκης (strong recommendation, high level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

6 ΠΟΤΕ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ (II) Ασυμπτωματικούς ασθενείς με συγγενή πρώτου βαθμού με διάγνωση κοιλιοκάκης (conditional recommendation, high level of evidence) Ασθενείς με αγνώστου αιτιολογίας αύξηση των τρανσαμινασών (strong recommendation, high level of evidence) Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 όταν υπάρχουν συμπτώματα από το πεπτικό ή σημεία ή εργαστηριακά ευρήματα συμβατά με κοιλιοκάκη (strong recommendation, high level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

7 Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

8 ΔΙΑΓΝΩΣΗ (I) Εξέταση εκλογής: η IgΑ έναντι της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tissue transglutaminase, TTG) για άτομα > 2 ετών (ευαισθησία: 95%, ειδικότητα: 95%) (strong recommendation, high level of evidence) Όταν υπάρχει υψηλή πιθανότητα για κοιλιοκάκη άρα και πιθανή ανεπάρκεια της IgA: μέτρηση ολικών IgA ή μέτρηση IgA & IgG (IgG-diamidated gliadin peptides (DGPs)) (strong recommendation, moderate level of evidence) Σε ασθενή με χαμηλή IgA ή εκλεκτική ανεπάρκεια της IgA: μέτρηση IgG (IgG DGPs & IgG TTG) (strong recommendation, moderate level of evidence) Αν η υποψία για κοιλιοκάκη είναι υψηλή, πρέπει να ληφθούν βιοψίες από το έντερο ακόμη και με αρνητικό ορολογικό έλεγχο (strong recommendation, moderate level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

9 ΔΙΑΓΝΩΣΗ (II) Όλες οι ορολογικές εξετάσεις πρέπει να διενεργηθούν με τους ασθενείς σε δίαιτα με γλουτένη (strong recommendation, high level of evidence) Τα αντισώματα έναντι της γλιαδίνης δεν συστήνονται στην πρωτογενή διάγνωση (strong recommendation, high level of evidence) Ο συνδυασμός άλλων εξετάσεων αντί της IgA TTG αυξάνει οριακά την ευαισθησία αλλά μειώνει την ειδικότητα και δεν συστήνεται σε χαμηλού κινδύνου πληθυσμούς (conditional recommendation, moderate level of evidence) Για τον έλεγχο παιδιών < 2 ετών η IgA TTG πρέπει να συνδυαστεί με τον έλεγχο των DGPs (IgA & IgG) (strong recommendation, moderate level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

10 ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

11 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ (I) Η επιβεβαίωση της διάγνωσης βασίζεται στον συνδυασμό ευρημάτων από το ατομικό αναμνηστικό, την κλινική εξέταση, τον ορολογικό έλεγχο και την ενδοσκόπηση του ανωτέρου πεπτικού (ΕΑΠ) μαζί με την ιστολογική εξέταση πολλαπλών βιοψιών από το 12/λο (strong recommendation, high level of evidence) H ΕΑΠ μαζί με τις βιοψίες από το 12/λο είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της διαγνωστικής προσέγγισης σε ασθενείς που υποπτευόμαστε κοιλιοκάκη και συστήνεται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης (strong recommendation, high level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

12 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ (II) Συστήνονται πολλαπλές βιοψίες από το 12/λο (1-2 από τον βολβό και τουλάχιστον 4 από το άπω 12/λο) (strong recommendation, high level of evidence) Η λεμφοκυτταρική διήθηση του επιθηλίου χωρίς ατροφία των λαχνών δεν είναι ειδική για την κοιλιοκάκη και πρέπει να αναζητηθούν και άλλα αίτια (strong recommendation, high level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

13 ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ συνολική ευαισθησία : 6-94% & συνολική ειδικότητα: % Μείωση του αριθμού ή απουσία των εντερικών πτυχών Εικόνα οδοντωτής παρυφής (scalloping) Ορατά υποβλεννογόνια αγγεία Εικόνα μωσαϊκού (μικροοζώδης εμφάνιση ή εικόνα «πλακοστρώτου») Βλεννογονικές σχάσειςαύλακες Οδοντωτή παρυφή: θετική προγνωστική αξία 69% για την κοιλιοκάκη και 96% για άλλη παθολογία του 12/λικού βλεννογόνου Yusuf Bayraktar. World J Gastroenterol 2012

14 Water immersion technique Conventional endoscopy Chromoendoscopy (FICE) Capsule endoscopy Gianluca Ianiro et al. World J Gastroenterol 2013

15 ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Τα δομικά-μορφολογικά χαρακτηριστικά: φυσιολογικά ατροφία των λαχνών (μερική, υφολική ή ολική) Περιεχόμενο του χορίου (συνήθως λεμφοκύτταρα, πλασματοκύτταρα & ηωσινόφιλα και σπανιότερα ουδετερόφιλα) Παρουσία αδένων του Brunner Υπερπλασία των κρυπτών (φυσιολογικά ύψος λαχνών/βάθος κρυπτών 3/1) Εκτίμηση των ενδοεπιθηλιακών λεμφοκυττάρων (IELs)(φυσιολογικά < 25/100 εντεροκύτταρα) Ludvigsson JF, et al. Gut 2014

16 Τύπος 1 Τύπος 3a Τύπος 3b Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013 B. C. Dickson et al. J Clin Pathol 2006

17 ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ (LYMPHOCYTIC DUODENOSIS) 3.8% των οροαρνητικών για κοιλιοκάκη Χαρακτηρίζεται από: φυσιολογική αρχιτεκτονική των λαχνών απουσία υπερπλασίας των κρυπτών IELs 25/100 εντεροκύτταρα Σχετίζεται με: λοίμωξη (κυρίως με το H.pylori) διαταραχές του ανοσοποιητικού (κοινή ποικίλλουσα ανοσοανεπάρκεια) αυτοάνοσα & χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα φάρμακα νεοπλασία

18 NON CELIAC GLUTEN SENSITIVITY Συμπτώματα παρόμοια με της κοιλιοκάκης σε δίαιτα με γλουτένη Δ.Δ από την κοιλιοκάκη: ορολογικός έλεγχος βιοψίες από το λεπτό έντερο HLA-DQ (αποκλεισμός κοιλιοκάκης) Η παθογένεια, η επιδημιολογία και η φυσική πορεία της δεν είναι πλήρως διευκρινισμένες Δεν έχει ισχυρό κληρονομικό υπόβαθρο Δεν σχετίζεται με δυσαπορρόφηση ή ελλείψεις θρεπτικών συστατικών Δεν σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αυτοάνοσων παθήσεων ή εντερικής κακοήθειας Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

19

20 HLA-DQ2/DQ8 Δεν συστήνεται ο έλεγχός τους για την αρχική διάγνωση (strong recommendation, moderate level of evidence) Ο έλεγχός τους συστήνεται για τον αποκλεισμό της κοιλιοκάκης σε επιλεγμένες περιπτώσεις (χωρίς να περιορίζεται μόνο σε αυτές): σε αμφισβητήσιμα ιστολογικά ευρήματα (Marsh I-II) σε οροαρνητικούς ασθενείς στην εκτίμηση ασθενών σε δίαιτα ελεύθερη γλουτένης (ΔΕΓ) για τους οποίους δεν έγινε προηγουμένως έλεγχος για κοιλιοκάκη σε ασθενείς όπου υπάρχει διαφωνία μεταξύ ειδικών ορολογικών και ιστολογικών ευρημάτων σε ασθενείς με υποψία ανθεκτικής κοιλιοκάκης όπου η αρχική διάγνωση είναι υπό αμφισβήτηση σε ασθενείς με σύνδρομο Down (strong recommendation, moderate level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

21 Η ενδοσκοπική κάψουλα δεν συστήνεται στην αρχική διάγνωση με εξαίρεση ασθενείς με θετικό ορολογικό έλεγχο που δεν επιθυμούν ή δεν είναι σε θέση να υποβληθούν σε ΕΑΠ με λήψη βιοψιών (strong recommendation, moderate level of evidence) Η ενδοσκοπική κάψουλα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου σε ασθενείς με επιπλοκές της κοιλιοκάκης (strong recommendation, moderate level of evidence) Οι εξετάσεις διαπερατότητας, όπως με την D-ξυλόζη, και η διάβαση του λεπτού εντέρου δεν είναι ούτε ειδικές ούτε ευαίσθητες και δεν συστήνονται στη διάγνωση της κοιλιοκάκης (strong recommendation, moderate level of evidence) Οι εξετάσεις στα κόπρανα ή στον σίελο δεν συστήνονται για τη διάγνωση (strong recommendation, weak level of evidence) Alberto Rubio-Tapia et al. Am J Gastroenterol 2013

22

23 ΘΕΡΑΠΕΙΑ Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη πρέπει εφ όρου ζωής να βρίσκονται υπό δίαιτα ελεύθερη γλουτένης (ΔΕΓ). Η ΔΕΓ επιβάλλει αυστηρή αποφυγή όλων των προϊόντων που περιέχουν πρωτεΐνες από σιτάρι, κριθάρι και σίκαλη (strong recommendation, high level of evidence) Παρόλο που η καθαρή βρώμη είναι ανεκτή με ασφάλεια από τη πλειοψηφία των ασθενών, η εισαγωγή της στο διαιτολόγιο πρέπει να γίνεται με προσοχή και παρακολούθηση των ασθενών (strong recommendation, moderate level of evidence) Οι ασθενείς πρέπει να συμβουλεύονται εξειδικευμένο διαιτολόγο προκειμένου να γίνει μια συνολική προσέγγιση των ελλείψεων σε θρεπτικά συστατικά και εκπαίδευση στη ΔΕΓ (strong recommendation, moderate level of evidence) Οι ασθενείς με πρώτη διάγνωση κοιλιοκάκης πρέπει να ελέγχονται και να λαμβάνουν θεραπεία για ανεπάρκειες διαφόρων θρεπτικών συστατικών-ιχνοστοιχείων. Πρέπει να ελέγχονται για Fe, φυλλικό οξύ, Β 6, Β 12 (χωρίς ο έλεγχος να περιορίζεται μόνο στα αναφερθέντα) (strong recommendation, moderate level of evidence)

24 «ελεύθερη γλουτένης»: δίαιτα που περιέχει μικρή ποσότητα γλουτένης και θεωρείται ασφαλής Σύμφωνα με το International Codex Alimentarius (2008), Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EC 41/2009) και FDA (2013) ως προϊόν «ελεύθερο γλουτένης» θεωρείται αυτό που περιέχει < 20 p.p.m. γλουτένη

25 ΔΙΑΙΤΑ VS ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΙΤΑ Ανακούφιση των συμπτωμάτων Επούλωση της εντερικής βλάβης με το πέρασμα του χρόνου στους περισσότερους ασθενείς Βελτίωση των παραμέτρων θρέψης στους συμπτωματικούς ασθενείς και στα παιδιά (βάρος σώματος, δείκτης μάζας σώματος, εναπόθεση ασβεστίου στα οστά) Αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα Αυξημένος κίνδυνος κακοηθειών καρκίνος οισοφάγου αδενοκαρκίνωμα του λεπτού εντέρου non Hodgkin λεμφώματα (Β & Τ) Αυξημένη επίπτωση της χαμηλής οστικής πυκνότητας και του κινδύνου καταγμάτων Στις γυναίκες αυξημένος κίνδυνος υπογονιμότητας, αυτόματων αποβολών, πρόωρων τοκετών και γέννησης χαμηλού βάρους νεογνών

26 ΔΙΑΙΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΛΟΥΤΕΝΗΣ Ο ακρογωνιαίος λίθος στην αντιμετώπιση της κοιλιοκάκης Για τους περισσότερους ασθενείς η βρώμη είναι ασφαλής Οι ασθενείς εκπαιδεύονται να μην καταναλώνουν δημητριακά και τροφές με γλουτένη (όπως δημητριακά στο πρωινό, μακαρόνια, αλεύρι, κέικ, μπισκότα, έτοιμες σάλτσες) Οι ασθενείς ενθαρρύνονται να καταναλώνουν προϊόντα ελεύθερα γλουτένης & αμυλούχες τροφές (όπως καλαμπόκι, ρύζι, πατάτες) Τα δεδομένα δείχνουν καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών όταν εκπαιδεύονται και υποστηρίζονται από εξειδικευμένους γιατρούς-λοιπούς επιστήμονες (διαιτολόγους) και την οικογένεια Προσοχή στην κρυμμένη γλουτένη! (κραγιόν, οδοντόπαστες κ.α) Σε ποσοστό 93% οι ασθενείς φαίνεται να είναι ικανοποιημένοι μετά τη διάγνωση ενώ ένα μικρό ποσοστό αναφέρει αύξηση του άγχους σχετικά με την υγεία του Ukkola A. et al. Clin Gastroenterol Hepatol 2011 Kinos S. et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2012

27

28 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ (QOL) Αρκετές μελέτες αναφέρουν ότι οι ασθενείς με κοιλιοκάκη εμφανίζουν χαμηλότερα QoL scores σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό Green PHR et al. Am J Gastroenterol 2001 Ciacci C. et al. Dig Dis Sci 2002 de Rosa A. et al. Psychosomatics 2004 Hauser W. et al. Eur J Gastroenterol Hepatol 2006 Άλλες μελέτες βρίσκουν βελτίωση της QoL σε συμπτωματικούς και σε ασθενείς στους οποίους η διάγνωση τέθηκε σε προληπτικό έλεγχο Mustalahti K. et al. Eff Clin Pract 2002 Vilppula A. et al. BMC Gastroenterol 2011 Κάποιες μελέτες αναφέρουν ότι το όφελος από τη δίαιτα περιορίζεται μόνο στους συμπτωματικούς ασθενείς Johnston SD. et al. Eur J Gastroenterol Hepatol 2004 Ukkola A. et al. Clin Gastroenterol Hepatol 2011 Nachman F. et al. Dig Liver Dis 2009 Μία πρόσφατη μετανάλυση έδειξε ότι η κατάθλιψη είναι πιο συχνή στους ενήλικες με κοιλιοκάκη Smith DF & Gerdes LU. Acta Psychiatr Scand 2012 Τέλος, το αίσθημα κόπωσης έχει συνδεθεί με την αδιάγνωστη νόσο Sanders DS. et al. Eur J Gastroenterol Hepatol 2003

29

30 ΜΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΜΕΝΗ (NR) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Συμπτωματολογία, σημεία ή εργαστηριακά ευρήματα τυπικά για κοιλιοκάκη που παραμένουν παρά την από 6-12 μήνες ΔΕΓ Αφορά το 7-30% των ασθενών Στο 35-50% των περιπτώσεων οφείλεται σε εκούσια ή ακούσια κατανάλωση γλουτένης Άλλα συχνά αίτια: η δυσανεξία σε άλλες τροφές (λακτόζη, φρουκτόζη) η βακτηριακή υπερανάπτυξη η μικροσκοπική κολίτιδα η παγκρεατική ανεπάρκεια το σύνδρομο ευερεθίστου εντέρου η ανθεκτική κοιλιοκάκη

31 ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ (R) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Εμμένοντα ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα και σημεία δυσαπορρόφησης με συνοδό ατροφία των λαχνών παρά την αυστηρή ΔΕΓ για >12 μήνες και εν απουσία άλλων εμφανών διαταραχών (λ.χ λέμφωμα) Αφορά 1-2% των ασθενών Τύπος Ι (πιο συχνός): τα λεμφοκύτταρα που βρίσκονται στον βλεννογόνο μοιάζουν με εκείνα της νόσου χωρίς θεραπεία Τύπος ΙΙ: τα ενδοεπιθηλιακά CD3(+) Τ-λεμφοκύτταρα εμφανίζουν μη φυσιολογικό ανοσοφαινότυπο δ.δ. μεταξύ των δύο τύπων: γενετική ανάλυση της κλωνικότητας των υποδοχέων των Τ- λεμφοκυττάρων ανοσοιστοχημεία κυτταρομετρία ροής Οι δύο παράγοντες που θέτουν τη διάγνωση του τύπου ΙΙ είναι: απώλεια των επιφανειακών αντιγόνων CD3 & CD8 μονοκλωνικότητα των Τ-λεμφοκυττάρων

32 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ (R) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗΣ Τύπος Ι: αποκλεισμός ακούσιας κατανάλωσης γλουτένης και αναπλήρωση των θρεπτικών συστατικών που ανεπαρκούν συμπτωματική αντιμετώπιση της διάρροιας σε σοβαρές περιπτώσεις χορήγηση συστηματικά κορτικοειδών (πρεδνιζολόνης) σε κορτικοεξάρτηση ή κορτικοανθεκτικότητα χορήγηση ανοσοκατασταλτικών (αζαθειοπρίνης) βουδεσονίδη & μεσαλαμίνη (αποτελεσματικές και με δυνητικά λιγότερες παρενέργειες)

33 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ (R) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗΣ Τύπος ΙΙ: Η δυσαπορρόφηση και η κακή θρέψη μπορεί να είναι σημαντικού βαθμού και να χρειαστεί παρεντερική διατροφή Παράγοντες που μπορεί να χρησιμοποιηθούν είναι: κορτικοστεροειδή βουδεσονίδη αζαθειοπρίνη ή 6-μερκαπτοπουρίνη κυκλοσπορίνη μεθοτρεξάτη αντι-tnf Σημαντικός ο κίνδυνος για Τ-λέμφωμα σχετιζόμενο με εντεροπάθεια (EATL): χειρουργείο χημειοθεραπεία μεταμόσχευση μυελού των οστών Συχνά αίτια θανάτου: η κακή θρέψη και η σήψη Η πενταετής επιβίωση για τον τύπο ΙΙ είναι 44% ενώ για τον τύπο Ι 93% Malamut G. et al. Gastroenterology 2009

34 ΕΛΚΩΤΙΚΗ ΝΗΣΤΙΔΟΕΙΛΕΙΤΙΔΑ (ΕΝΕ) ΛΕΜΦΩΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟ ΜΕ ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΕΙΑ (EATL) Η EΝΕ είναι σπάνια κατάσταση, χαρακτηρίζεται από φλεγμονώδεις εξελκώσεις στο λεπτό έντερο και συναντάται στην ανθεκτική κοιλιοκάκη Η ανεύρεση της ΕΝΕ πρέπει να θέσει την υποψία για λέμφωμα Το λέμφωμα είναι σπάνιο και συνδέεται ισχυρά με την τύπου ΙΙ ανθεκτική κοιλιοκάκη Δύο τύποι λεμφώματος: ο τύπος Ι (80-90%) σχετίζεται αποκλειστικά με την κοιλιοκάκη Το λέμφωμα έχει κακή πρόγνωση με επιβίωση στην 5ετία <20% Η κακή πρόγνωση σχετίζεται με: την έκταση της νόσου, την παρουσία πολλαπλών εστιών στο λεπτό έντερο, τη φτωχή γενική κατάσταση και την παρουσία επιπλοκών (διάτρηση) Σε λέμφωμα η ταυτόχρονη παρουσία ανθεκτικής κοιλιοκάκης τύπου ΙΙ χειροτερεύει την πρόγνωση

35 ΜΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΜΕΝΗ (NR) & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ (R) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ-ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Ι Σε ασθενείς με μη ανταποκρινόμενη μορφή πρέπει να γίνεται προσεκτική εκτίμηση ώστε να ταυτοποιηθεί και αντιμετωπιστεί το αίτιο (strong recommendation, high level of evidence) Η αρχική εκτίμηση πρέπει να περιλαμβάνει τον ειδικό ορολογικό έλεγχο καθώς και την ενδελεχή αναθεώρηση της δίαιτας του ασθενούς με τη βοήθεια εξειδικευμένου διαιτολόγου (strong recommendation, high level of evidence) Σημαντική η διάκριση των δύο τύπων της ανθεκτικής νόσου γιατί διαφέρει και η αντιμετώπιση και η πρόγνωση (strong recommendation, moderate level of evidence) Στην ανθεκτική μορφή πρέπει να συζητείται το ενδεχόμενο συνχορήγησης φαρμακευτικής αγωγής μαζί με τη ΔΕΓ (conditional recommendation, moderate level of evidence) Οι ασθενείς με την ανθεκτική μορφή θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά και να γίνεται «επιθετική» υποστήριξη της θρέψης, ακόμη και με παρεντερική σίτιση εφόσον υπάρχει ένδειξη (strong recommendation, high level of evidence)

36 ΜΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΜΕΝΗ (NR) & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ (R) ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ-ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΙΙ Ασθενείς με εμμένοντα συμπτώματα παρά την ΔΕΓ πρέπει να υποβάλλονται σε επαναληπτική βιοψία (Grade B) Σε συμπτωματικούς ασθενείς με εντεροπάθεια και ανθεκτική κοιλιοκάκη, οι κακοήθειες που σχετίζονται με την κοιλιοκάκη και άλλα νοσήματα που μιμούνται την κοιλιοκάκη πρέπει να αποκλείονται (Grade C) Απεικόνιση του λεπτού εντέρου πρέπει να γίνεται σε κάθε ασθενή με κοιλιακό άλγος, πυρετό, εντερική απόφραξη, αναιμία, αιμορραγία από το ΓΕΣ ή ανεξήγητη απώλεια βάρους (Grade D) Οι ασθενείς με ανθεκτική κοιλιοκάκη πρέπει να παραπέμπονται σε τριτοβάθμιο κέντρο για βέλτιστη αντιμετώπιση (Grade D)

37 ΕΡΠΗΤΟΕΙΔΗΣ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Είναι δερματική εκδήλωση της εντεροπάθειας από γλουτένη και οφείλεται στην διατροφική έκθεση σε γλουτένη Χαρακτηρίζεται από ερπητοειδείς συναθροίσεις βλατίδων με έντονο κνησμό και μικρές φυσαλίδες Εντοπίζεται στην έξω επιφάνεια των αγκώνων, των γονάτων και στους γλουτούς και το τριχωτό της κεφαλής Συχνότερα εμφανίζεται μεταξύ 3 ης και 4 ης δεκαετίας και είναι συχνότερο στους άνδρες (2:1) Στη πλειοψηφία των ασθενών το εξάνθημα παραμένει εφ όρου ζωής με εξάρσεις και υφέσεις ανάλογα με τη διαιτητική συμμόρφωση Κύριο διαγνωστικό κριτήριο, η παρουσία εναποθέσεων IgA στο φυσιολογικό δέρμα περιφερικά της βλάβης Λιγότεροι από 10% των ασθενών έχουν σημεία ή συμπτώματα δυσαπορρόφησης 70% έχουν βλεννογονικές βλάβες και ένα 25% φυσιολογικές λάχνες με αυξημένο αριθμό ενδοεπιθηλιακών λεμφοκυττάρων Θεραπεία: ΔΕΓ και Δαψόνη (daspone)

38

39 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (MONITORING) Υπάρχει μάλλον ομοφωνία ότι οι ασθενείς με κοιλιοκάκη χρήζουν μακροπρόθεσμης παρακολούθησης Δεν είναι ξεκάθαρα το ποιός και κάθε πότε Η ετήσια παρακολούθηση με ορολογικό έλεγχο φαίνεται λογική γιατί τότε το 99% των ασθενών κάνει ορομετατροπή Εξέταση εκλογής (gold standard) για τον έλεγχο της συμμόρφωσης στην ΔΕΓ θεωρείται η εκτίμηση από εξειδικευμένο διαιτολόγο Zanini B. et al. Dig Liver Dis 2010 Ο ορολογικός έλεγχος δεν θεωρείται ακριβής όσον αφορά στη βλεννογονική επούλωση Simpson S. & Thompson T. Gastrointest Endosc Clin N Am 2012 Ο σκοπός φαίνεται να είναι η βλεννογονική επούλωση Elfstrom P. et al. J Natl Cancer Inst 2011 Η μη επούλωση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για λέμφωμα, οστική νόσο και τελικά ανθεκτική κοιλιοκάκη Rubio-Tapia A. et al. Am J Gastroenterol 2010 Kaukinen K. et al. Aliment Pharmacol Ther 2007

40 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (MONITORING) Ο κίνδυνος για οστεοπόρωση και κατάγματα είναι αυξημένος στη κοιλιοκάκη Ο επιπλέον κίνδυνος για κάταγμα στους ενήλικες ασθενείς είναι 481/ ανθρωποέτη Ο επιπλέον κίνδυνος μειώνεται με την ΔΕΓ και τη βελτίωση της ατροφίας ενώ η οστική μάζα αυξάνεται κατά το 1 ο έτος δίαιτας Κατά την παρακολούθηση ελέγχουμε ασβέστιο, αλκαλική φωσφατάση, βιταμίνη D και PTH για αντιρροπιστική αύξηση Η οστική πυκνότητα πρέπει να ελέγχεται: σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (κριτήρια BSG: σε ασθενείς με αρχικά χαμηλή οστική πυκνότητα ή με στοιχεία υπέρ συνεχιζόμενης ατροφίας των λαχνών ή φτωχής συμμόρφωσης στη ΔΕΓ Οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματική θεραπεία Ο υποσπληνισμός που σχετίζεται με την κοιλιοκάκη αλλά όχι με τη διάρκειά της μπορεί να επηρεάσει την ανοσία και έχει παρατηρηθεί αύξηση βακτηριακών λοιμώξεων σε αυτούς τους ασθενείς Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη εμφανίζουν ασθενέστερη ανοσολογική απάντηση στο εμβόλιο της ηπατίτιδας Β

41 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (MONITORING)-ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ I Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά για υπολειπόμενα ή νέα συμπτώματα καθώς και για τον έλεγχο των επιπλοκών (strong recommendation, moderate level of evidence) Η περιοδική ιατρική παρακολούθηση πρέπει να γίνεται από υγειονομικό με γνώση της νόσου ενώ η εκτίμηση από διαιτολόγο πρέπει να διεξάγεται επί υποψίας παρουσίας στη δίαιτα γλουτένης (strong recommendation, moderate level of evidence) Η παρακολούθηση της συμμόρφωσης στη ΔΕΓ πρέπει να γίνεται με συνδυασμό του ιστορικού και του ορολογικού ελέγχου (IgA TTG ή IgA (ή IgG) DGP) (strong recommendation, moderate level of evidence) H ΕΑΠ με βιοψίες από το έντερο συστήνεται σε περιπτώσεις με απώλεια της κλινικής ανταπόκρισης ή υποτροπής των συμπτωμάτων παρά την ΔΕΓ (strong recommendation, moderate level of evidence) Κατά την παρακολούθηση των ασθενών πρέπει να επιβεβαιωθεί και η αρνητικοποίηση (normalization) των αρχικών παθολογικών εργαστηριακών παραμέτρων (strong recommendation, moderate level of evidence)

42 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (MONITORING)-ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ II Σε πρωτοδιαγνωσθέντες ασθενείς συστήνεται εμβολιασμός για πνευμονιόκοκκο (Grade C) Η οστική πυκνότητα πρέπει να ελέγχεται ετησίως σε ασθενείς που έχουν επιπρόσθετους παράγοντες για οστεοπόρωση ή είναι > 55 ετών (Grade D) Οι ενήλικες ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν ημερησίως τουλάχιστον 1000mg ασβεστίου (Grade D) Οι ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται από διαιτολόγο και/ ή κλινικό με γνώση και εξειδίκευση στο συγκεκριμένο αντικείμενο (Grade D) Οι ασθενείς πρέπει να ελέγχονται ετησίως με αιματολογικό και βιοχημικό προφίλ (Grade D) Η ΔΕΓ είναι ο κεντρικός άξονας στην πρόληψη της οστεοπόρωσης στους ασθενείς με κοιλιοκάκη (Grade D)

43

44 ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Ελάττωση της τοξικότητας της γλουτένης δημητριακά επεξεργασμένα με γενετική μηχανική πρωτεάσες (όπως η ALV003) που αποδομούν εκλεκτικά την γλουτένη σε μικρά, χωρίς αντιγονικότητα, τμήματα μόρια που δεσμεύουν την γλουτένη (gluten binder) Τροποποίηση της εντερικής διαπερατότητας μόρια που ενισχύουν τις διακυτταρικές συνδέσεις και ελαττώνουν τη μεταφορά της γλουτένης από τον χώρο μεταξύ των κυττάρων (larazotide acetate, AT-001) Τροποποίηση της ανοσολογικής απάντησης Αναστολείς της TG2 και πεπτίδια-αποκλειστές του HLA συστήματος (επίκτητη ανοσία) Αποκλεισμός των λεμφοκυττάρων και θεραπεία έναντι των κυτταροκινών (anti-il-15) που έχουν σαν στόχο τα Th1 (φυσική ανοσία) Εμβολιασμός-με σκοπό την επίτευξη ανοχής στην γλουτένη Natalia E. Castillo et al. Gastroenterol Rep 2014 Tye-Din et al. Sci Transl Med 2010

45 Natalia E. Castillo et al. Gastroenterol Rep 2014

46

47 Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γαστρεντερολογικό τμήμα Εξωτερικό ιατρείο κοιλιοκάκης

48 Η εμπιστοσύνη στον Θεό είναι μια συνεχής μυστική προσευχή που φέρνει αθόρυβα τις δυνάμεις του Θεού εκεί που χρειάζονται και την ώρα που χρειάζονται. Γέροντας Παΐσιος Αγιορείτης

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ:ΟΡΙΣΜΟΣ Συνώνυμα: κοιλιακή νόσος,κοιλιακό sprue,

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιοκάκη και το παιδί

Κοιλιοκάκη και το παιδί Κοιλιοκάκη και το παιδί Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, M.D. Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοσου τύπου εντεροπάθεια που οφείλεται σε υπερευαισθησία στη γλουτένη λόγω γενετικής προδιάθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Σχολείο Τροφικής Αλλεργίας» Ελληνική Παιδοαλλεργιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο. Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο

Εκπαιδευτικό σεμινάριο. Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο Εκπαιδευτικό σεμινάριο Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο Σάββατο 12 Δεκεμβρίου 2009 «Κοιλιοκάκη: μία διάγνωση που συχνά διαφεύγει στα παιδιά» Λ.Φώτης Α Παιδιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Π & Α Κυριακού»

Διαβάστε περισσότερα

1η Πανελλήνια Ημερίδα Νόσου Κοιλιοκάκης

1η Πανελλήνια Ημερίδα Νόσου Κοιλιοκάκης 1η Πανελλήνια Ημερίδα Νόσου Κοιλιοκάκης Σάββατο 20 Ιουνίου 2009 ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Εντεροπάθεια απο γλουτένη Ιωάννης Α. Καραγιάννης MD, FRCP, FACG, AGAF Γαστρεντερολογικό Τμήμα «Κωνσταντοπουλειο» Νοσοκομείο ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου. Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου. Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 6 σημεία κλειδιά στην αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιοκάκη & Διατροφική Φροντίδα

Κοιλιοκάκη & Διατροφική Φροντίδα Διατροφή ατόμων με ειδικές διατροφικές ανάγκες Κοιλιοκάκη & Διατροφική Φροντίδα Δασκάλου 4φη Διαιτολόγος Διατροφολόγος BSc, MSc, PhD Επιστημονική συνεργάτιδα Vita4you Κοιλιοκάκη Κοιλιοκάκη ή δυσανεξία

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων»

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ «Ενδοσκοπική Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος Επιμελητής Α Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Περίγραμμα ομιλίας Ενδείξεις ενδοσκόπησης Συνήθεις ενδοσκοπικές βλάβες Σύστημα ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγική πληροφόρηση για την Κοιλιοκάκη

Εισαγωγική πληροφόρηση για την Κοιλιοκάκη Εισαγωγική πληροφόρηση για την Κοιλιοκάκη Εμμανουήλ Αρχαύλης Επιμελητής Α', Α Γαστρεντερολογικής Κλινική ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός Ιστορική αναδρομή 2ος αίωνας μχ Αρεταίος Καπαδόκης 1 η περιγραφή 1888 Samuel

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα Πολυξένη Ι. Αγοραστού ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC) Η συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (ΙΑC) είναι ένας όρος που προτάθηκε το 2007 από τους Bjornsson και συν. για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Ορέστης Μανούσος Ομοτ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης ΔΙΑΓΝΩΣΗ λοι οι ασθενείς με συμπτώματα από την κάτω κοιλία πρέπει να υποβάλλονται σε λεπτομερή λήψη ιστορικού, επιμελή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab. Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Τροφική Δυσανεξία και το TrophoScan 1. Τι είναι η ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση? Ως ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση ορίζεται οποιοδήποτε σύμπτωμα εμφανίζεται μετά τη λήψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012. Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012. Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012 Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα Μ. Γλυνός Γ. Πεχλιβανίδης Ι. Τριανταφυλλίδης Ι. Καραγιάννης 10 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΠΤΟ ΕΝΤΕΡΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ & ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΥΛΙΚΟΥ ΒΙΟΨΙΑΣ. Ιωάννα Γκικόντη Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα, Π.Γ.Ν.Ν. Ιωνίας «Η Αγία Όλγα»

ΛΕΠΤΟ ΕΝΤΕΡΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ & ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΥΛΙΚΟΥ ΒΙΟΨΙΑΣ. Ιωάννα Γκικόντη Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα, Π.Γ.Ν.Ν. Ιωνίας «Η Αγία Όλγα» ΛΕΠΤΟ ΕΝΤΕΡΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ & ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΥΛΙΚΟΥ ΒΙΟΨΙΑΣ Ιωάννα Γκικόντη Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα, Π.Γ.Ν.Ν. Ιωνίας «Η Αγία Όλγα» ΛΕΠΤΟ ΕΝΤΕΡΟ Ολοκλήρωση διεργασίας πέψης (έκκριση ενζύµων)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής Τμήμα Διατροφής Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘεσσαλονίκης απλή στεάτωση Στεατοηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΙΦΝΕ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΙΦΝΕ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΙΦΝΕ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΙΦΝΕ Δραστηριότητα της νόσου Παρενέργειες φαρμάκων Λοιμώξεις Διαταραχές θρέψης Εξωεντερικά προβλήματα Δυσπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP Aσθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν δημιουργούν πρόβλημα στις καθημερινές δραστηριότητες δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιπποκράτειο Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Λαζαρίδης Νίκος 23 Μαΐου 2012 Ονοματολογία Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ - ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ;

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ - ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ - ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ; Ήδη από το 1985, διαπίστωσα ότι η ολιστική ιατρική σχολή της Γερμανίας, έλυνε τα χρόνια προβλήματα πλήθους δερματικών παθήσεων, χρόνιων αλλεργικών συμπτωμάτων και πλήθους άλλων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Ποσοστά χειρουργικής θεραπείας στη ΝC 60% των ασθενών θα έχουν χειρουργηθεί στα 4 χρόνια Βασικά ερωτήματα μετά το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Ενδοσκοπική αντιμετώπιση Φαρμακευτική αντιμετώπιση Ο κίνδυνος επαναιμορραγίας ή συνεχιζόμενης αιμορραγίας σχετίζεται ισχυρά με τα ευρήματα της επείγουσας ενδοσκόπησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ H. PYLORI. Δ. Καμπέρογλου Πανεπιστημιακή Γαστρεντερολογική Κλινική ΓΝΑ Λαϊκό

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ H. PYLORI. Δ. Καμπέρογλου Πανεπιστημιακή Γαστρεντερολογική Κλινική ΓΝΑ Λαϊκό ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ H. PYLORI Δ. Καμπέρογλου Πανεπιστημιακή Γαστρεντερολογική Κλινική ΓΝΑ Λαϊκό Επιδημιολογία Γαστρικού Καρκίνου 5 ος σε συχνότητα καρκίνος (1975: 1 ος ). 3 ος σε

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δρ Δημήτρης Καπετάνος Γαστρεντερολογική Κλινική Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου» Είναι απαραίτητη η πρόληψη; Κίνδυνος υποτροπής 60% σε 2 χρόνια Υψηλότερος τις

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγύλη τράπεζα. «Ιστολογικά. ευρήματα ενδοσκοπικών βιοψιών που πυροδοτούν προβληματισμό και επηρεάζουν των χειρισμό των ασθενών»

Στρογγύλη τράπεζα. «Ιστολογικά. ευρήματα ενδοσκοπικών βιοψιών που πυροδοτούν προβληματισμό και επηρεάζουν των χειρισμό των ασθενών» Στρογγύλη τράπεζα «Ιστολογικά ευρήματα ενδοσκοπικών βιοψιών που πυροδοτούν προβληματισμό και επηρεάζουν των χειρισμό των ασθενών» Στόχοι Η περιγραφή, ανάδειξη, ανάλυση και επιστημονική τεκμηρίωση συνήθων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Τροφική αλλεργία

Διαβάστε περισσότερα