Προτάσεις πολιτών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προτάσεις πολιτών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες"

Transcript

1 Προτάσεις πολιτών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες Μανωλοπούλου Χρυσή Πανεπιστήμιο Θράκης Δαβάζογλου Αγγελική Πανεπιστήμιο Θράκης Κόκκινος Κωνσταντίνος Μ. Πανεπιστήμιο Θράκης Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια η ένταξη Aτόμων με Eιδικές Ανάγκες (ΑμΕΑ) σε όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής, σχολικής, επαγγελματικής και κοινωνικής αποτελεί πεδίο συνάντησης του επιστημονικού προβληματισμού και του πολιτικού διαλόγου. Στο επίκεντρο των συζητήσεων, ως βασικοί άξονες του ζητήματος, αναδεικνύονται το νομοθετικό πλαίσιο για την εκπαίδευση των ΑμΕΑ, η κατανομή πόρων καθώς και η παροχή υπηρεσιών πρόνοιας για την επίλυση των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους. Σε κάθε περίπτωση οι πρωτοβουλίες που απαιτούνται για τη θέσπιση και την εφαρμογή κριτηρίων προώθησης της ενταξιακής πολιτικής, οι αντιλήψεις και οι πεποιθήσεις των πολιτών θα πρέπει να συνεκτιμώνται ως μηχανισμός κοινωνικής αξιολόγησης στον έλεγχο των αλλαγών. Συχνά οι τάσεις που διαφαίνονται και τα πρότυπα που κυριαρχούν αναφορικά με τις ανθρώπινες αξίες και την ποιότητα ζωής εκφράζουν τα όρια ανεκτικότητας, την ευαισθησία, το επιθυμητό, το αναγκαίο και το εφικτό στην προσέγγιση της διαφορετικότητας. Κατά συνέπεια η διερεύνηση και η καταγραφή της θέσης των πολιτών σε σχέση με τις πολυεπίπεδες διαστάσεις της ένταξης παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο και το βαθμό κατανόησης και αποδοχής των ΑμΕΑ. Έμμεσα σηματοδοτεί τις απαιτούμενες παρεμβάσεις για τη διαμόρφωση συνθηκών, οι οποίες σε κοινωνικό τουλάχιστον επίπεδο περιορίζουν τις πρακτικές του διαχωρισμού, της περιθωριοποίησης ή/και του αποκλεισμού. Παρά το ότι η «κοινή γνώμη» αποτελεί μια δυναμική παράμετρο στον προσανατολισμό των φορέων της δημόσιας διοίκησης για τη διαμόρφωση ενός μοντέλου ποιοτικής ζωής υπέρ των ΑμΕΑ, εντούτοις δε φαίνεται να έχει απασχολήσει τους ερευνητές. Τόσο στην ελληνική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται πλήθος ερευνητικών ευρημάτων για μια ποικιλία θεμάτων που αφορούν στην ένταξη πλην του συγκεκριμένου. Κατά συνέπεια, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να καλύψει μέρος του ερευνητικού αυτού κενού και να συνεισφέρει στην εξαγωγή αξιοποιήσιμων συμπερασμάτων. Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη - θεωρητικές προσεγγίσεις και πολιτικές δράσεις Σύμφωνα με βιβλιογραφικές αναφορές, το εννοιολογικό περιεχόμενο της ένταξης και της ενσωμάτωσης συχνά ταυτίζεται και παραπέμπει σε πρακτικές συνεκπαίδευσης ή «συμπεριληπτικής εκπαίδευσης» ή «εκπαίδευσης του μη αποκλεισμού» (Ζώνιου Σιδέρη, 2004α). Ουσιαστικά πρόκειται για περιγραφικούς όρους που σημασιοδοτούν την ανάπτυξη διαύλων για επαρκή και ελεύθερη επικοινωνία καθώς και τη διαμόρφωση περιβαλλοντικών συστημάτων που αξιώνουν τη συνύπαρξη και την κοινή ανθρώπινη δράση. Μια σύντομη ανασκόπηση σε ιστορικά γεγονότα και νομοθετικές πράξεις καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία στάθηκε απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες. Έτσι, κατά το πρώτο μισό του 20 ου αιώνα η ιδιωτική πρωτοβουλία έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση κυρίως των «σωματικώς 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 491

2 αναπήρων». Η ιατρική προσέγγιση της αναπηρίας βασισμένη στο μοντέλο της παθολογίας του ατόμου προσδίδει στο έργο των φιλανθρωπικών οργανώσεων, των ασύλων και των ιδρυμάτων έντονο προστατευτισμό με προνοιακή κατεύθυνση και μη ενταξιακό χαρακτήρα (Στασινός, 2001). Τις δεκαετίες , ενώ στο διεθνή χώρο ισχυροποιείται το κίνημα των αναπήρων και των γονέων ατόμων με ειδικές ανάγκες και παράλληλα καταβάλλονται οι πρώτες προσπάθειες για την ανάπτυξη προγραμμάτων έγκαιρης παρέμβασης, στην Ελλάδα δεν παρατηρείται ανάλογη κινητοποίηση. Το ιατρικό μοντέλο εξακολουθεί να κυριαρχεί στην αξιολόγηση της απόκλισης και των ειδικών αναγκών μέχρι τη δεκαετία του 80, αποδυναμώνοντας τη φιλοσοφία και την πρακτική της ένταξης. Παρά την εγρήγορση των Η.Π.Α. και της Ευρώπης για τη νομοθετική κατοχύρωση της ένταξης των ΑμΕΑ στα σχολεία γενικής εκπαίδευσης και την ανάπτυξη εναλλακτικών μοντέλων υποστήριξής τους (οικολογικό, κοινωνικό και ανθρωπολογικό), στη χώρα μας η οργανική θεώρηση της αναπηρίας συνεχίζει να υφίσταται διαιωνίζοντας αναχρονιστικές αντιλήψεις. Η θεραπευτική της αποκατάσταση, μοναδικός ίσως στόχος της ιδιωτικής και της μόλις αναδυόμενης κρατικής μέριμνας, διατηρεί αμετάβλητες τις παραδοσιακές αντιλήψεις που ανάγουν το μειονέκτημα, την ανικανότητα και το ελάττωμα σε κριτήρια διαχωρισμού, κατηγοριοποίησης και περιθωριοποίησης. Οι τάσεις αυτές αντικατοπτρίζονται στην έντονη, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, κινητικότητα του Κράτους την περίοδο που ακολουθεί. Το 1981 ψηφίστηκε ο πρώτος αυτοτελής νόμος για την Ειδική Αγωγή (ν.1143/ ) ο οποίος εισήγαγε το δυαδικό σύστημα εκπαίδευσης προβλέποντας διαφορετικές ρυθμίσεις για τα «αποκλίνοντα εκ του φυσιολογικού άτομα». Από την κατεστημένη νοοτροπία της ελληνικής πολιτείας σε αντίθεση με τις διεθνείς εξελίξεις, διαφαίνονται η αποστασιοποίηση της και η απουσία ενδιαφέροντος για τη δημιουργία προοπτικών ένταξης των ΑμΕΑ (Λαμπροπούλου & Παντελιάδου, 2000). Οι μεταρρυθμίσεις στις δεκαετίες που ακολούθησαν μετέβαλαν το καθεστώς του εξοστρακισμού που εκμηδένιζε τη συμμετοχή των ΑμΕΑ, ως κοινωνικών όντων, στο δημόσιο βίο, σε προθέσεις και πρακτικές οι οποίες δημιούργησαν νέα δεδομένα για την ισότιμη αποδοχή και τη δίκαιη αντιμετώπισή τους (Δαβάζογλου, 1999). Οι νόμοι 1566/85 και 2817/2000 αποτελούν πολιτικές απόπειρες για τη διαμόρφωση μιας άλλης σχέσης των ΑμΕΑ με τους θεσμούς, καθώς και συνθηκών που ευνοούν την πρόσβασή τους στον κοινωνικό ιστό. Αν και έχει ασκηθεί έντονη κριτική για τις αδυναμίες και τα κενά των παραπάνω νόμων, είναι γενικά αποδεκτό ότι λειτούργησαν ως εφαλτήριο για τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του Κράτους και τη μετάβαση από τη θεραπευτική παιδαγωγική στην παιδαγωγική της ένταξης (Δαβάζογλου, 2002 Σούλης, 2002). Στην κατεύθυνση αυτή συνέβαλαν ουσιαστικά διεθνείς προτάσεις και αποφάσεις όπως: η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων το 1948, η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του παιδιού το 1959, το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας το 1990, και η Διακήρυξη της Σαλαμάνκα (UNESCO, 1994). Στην περίοδο που διανύουμε, η βούληση της παγκόσμιας κοινότητας αποσκοπεί στην υλοποίηση δράσεων που εμπεδώνουν την κοινωνική συνοχή και ευαισθησία όσον 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 492

3 αφορά στην αναγνώριση της ισότητας. Οι δράσεις αυτές στοχεύουν στην πλήρη ένταξη των ΑμΕΑ στους τομείς της βασικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, της υγείας, της οικονομίας και του πολιτισμού, έτσι ώστε να προωθείται δια βίου η προσωπική τους ανάπτυξη και η διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας. Οι δύο αυτές παράμετροι ερμηνεύουν τους επικρατούντες μηχανισμούς αλληλεγγύης, καθώς επίσης την ηθική δέσμευση κάθε πολίτη ως ατόμου και μέλους του κοινωνικού συνόλου στην αποδοχή των ΑμΕΑ. Η αναγνώριση του δικαιώματος στη διαφορά και συνακόλουθα η ένταξη του διαφορετικού «άλλου» αποτελεί ποιοτικό χαρακτηριστικό της ατομικής και κοινωνικής ζωής. Η ποιότητα όμως αυτή τίθεται σε αμφισβήτηση όταν ο διαθέσιμος χώρος για αυτοπραγμάτωση μέσω της ελεύθερης και ισότιμης συμμετοχής περιορίζει ή/και απαγορεύει τη συνάντηση ανάμεσα στα «υγιή» και μη, μέλη της κοινωνίας. Συνεπώς ως αφετηριακές προϋποθέσεις της ένταξης ορίζονται ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο οι πολίτες πρώτον την αντιλαμβάνονται και δεύτερον αποφασίζουν για το πώς θα τη διεκδικήσουν. Με βάση τις παραπάνω θέσεις, η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στη χαρτογράφηση των προτάσεων των πολιτών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Επιπλέον, μελετάται ο ρόλος των δημογραφικών χαρακτηριστικών (φύλο, ηλικία, περιοχή διαμονής) και η επίδραση της παρουσίας ατόμου με ειδικές ανάγκες στην οικογένεια, στις προτάσεις του δείγματος. Μέθοδος Δείγμα Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται σ αυτό το άρθρο συλλέχθηκαν από 297 άτομα 1, από τα οποία 106 (36.3%) ήταν άνδρες και 186 (63.7%) γυναίκες. Ως προς την ηλικιακή κατανομή, 113 (38.6%) από τους συμμετέχοντες ήταν μεταξύ 18 έως 25 ετών, 83 (28.3%) από 26 έως 35 ετών και 97 (33.1%) από 36 ετών και άνω. Από το σύνολο των συμμετεχόντων, 246 (89.1%) δήλωσαν ότι δεν έχουν ΑμΕΑ στην οικογένειά τους, ενώ 30 (10.9%) ότι έχουν. Τέλος, ως προς την περιοχή διαμονής, οι 138 (52.3%) κατοικούν στη Βόρεια Ελλάδα (Θράκη: 86, Μακεδονία: 52), οι 85 (32.2%) στην Κεντρική Ελλάδα (Θεσσαλία: 18, Στερεά Ελλάδα & Εύβοια: 38, Αττική: 29) και οι 41 (15.5%) στην Πελοπόννησο (Πίνακας 1). Πίνακας 1. Ποσοστιαία κατανομή του δείγματος ως προς τα δημογραφικά χαρακτηριστικά. ΦΥΛΟ f (%) ΠΕΡΙΟΧΗ f (%) ΗΛΙΚΙΑ f (%) ΑΜΕΑ στην Οικογένεια f (%) Άνδρες Βόρ. Ελλάδα ΝΑΙ (35.7) (46.5) (38) (10.1) Γυναίκες Κεντρ. Ελλάδα ΟΧΙ (62.6) (28.6) (27.9) (82.8) Πελοπόννησος και 97 (13.8) άνω (32.7) Σύνολο Σύνολο Σύνολο Σύνολο (98.3) (88.9) (98.7) (92.9) Απούσες 5 (1.7) Απούσες τιμές 33 Απούσες 4 (1.3) Απούσες 21 1 Το συνολικό δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 975 πολίτες. Τα ευρήματα που παρουσιάζονται εδώ αφορούν μόνο σε όσους απάντησαν σε μια από τις ανοικτού τύπου ερωτήσεις του ερωτηματολογίου, όπως αναλυτικά περιγράφεται στην επόμενη ενότητα. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 493

4 τιμές (11.1) τιμές τιμές (7.1) Ερευνητικό εργαλείο και διαδικασία συλλογής δεδομένων Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ανώνυμο ερωτηματολόγιο, το οποίο κατασκευάστηκε για τις ανάγκες της παρούσας έρευνας και περιλάμβανε ερωτήσεις κλειστού και ανοικτού τύπου. Στην παρούσα έρευνα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από την ανάλυση των απαντήσεων των συμμετεχόντων στην ανοιχτή ερώτηση «Τι πιστεύετε ότι μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες;». Επιπλέον, το ερωτηματολόγιο περιείχε ερωτήσεις για τη συλλογή δημογραφικών πληροφοριών όπως το φύλο, η ηλικία και η περιοχή διαμονής, καθώς και μια ερώτηση που αφορούσε στο αν έχουν άτομο με ειδικές ανάγκες στην οικογένεια τους. Η επιλογή του δείγματος έγινε με βάση τη δυνατότητα πρόσβασης και την εθελοντική συμμετοχή των πολιτών κατόπιν ενημέρωσής τους. Τα ερωτηματολόγια δόθηκαν κατ ιδίαν στους συμμετέχοντες αφού αρχικά ενημερώθηκαν προφορικά για το σκοπό, τους στόχους, το περιεχόμενο της έρευνας, καθώς και για τον τρόπο συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου, όπου χρειαζόταν. Αποτελέσματα Στην πρώτη φάση της ανάλυσης των δεδομένων, οι απαντήσεις των συμμετεχόντων εξετάστηκαν στο σύνολό τους και ταξινομήθηκαν σε διακριτές κατηγορίες με κριτήριο κατηγοριοποίησης το περιεχόμενο των δηλώσεων προτάσεων, το οποίο αρχικά ελέγχθηκε ως προς τη σαφήνεια και την κατανόηση. Η διαμόρφωση των κατηγοριών στηρίχθηκε στη διαθέσιμη ελληνική και ξένη βιβλιογραφία. Ως μονάδα των συμφραζομένων θεωρήθηκε το γενικό θέμα που αναπτυσσόταν στις δηλώσεις - προτάσεις των συμμετεχόντων (Κυριαζή, 1999). Επιπλέον, δηλώσεις που αντανακλούσαν στάσεις και όχι προτάσεις δεν περιλήφθηκαν στην τελική κατηγοριοποίηση. Για να διασφαλιστεί η αξιοπιστία της κωδικοποίησης, η ονοματολογία και το περιεχόμενο των προτάσεων κάθε κατηγορίας, πραγματοποιήθηκε η αξιολόγησή τους από δύο ανεξάρτητους κριτές, οι οποίοι βρέθηκε να συμφωνούν. Όσες προτάσεις δεν ανταποκρίνονταν στο περιεχόμενο των κατηγοριών, θεωρήθηκαν αταξινόμητες και δεν συμπεριλήφθηκαν σε περαιτέρω αναλύσεις. Στη συνέχεια οι απαντήσεις κωδικοποιήθηκαν, ποσοτικοποιήθηκαν και ακολούθησε η στατιστική τους επεξεργασία με τη βοήθεια του Στατιστικού Πακέτου για τις Κοινωνικές Επιστήμες, SPSS Οι κατηγορίες που προέκυψαν, καθώς και η πιο αντιπροσωπευτική πρόταση από κάθε κατηγορία, είναι οι εξής: Μείωση των προκαταλήψεων αποδοχή: «Να μην κλείνονται σε ιδρύματα, να μην στιγματίζονται, να αποφεύγονται οι ταμπέλες γιατί και αυτά έχουν την δυνατότητα εκπαίδευσης, άθλησης, εργασίας». Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση πολιτών: «Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση μέσα από την οικογένεια, το σχολείο, τα ΜΜΕ, με σχετικές εκπομπές». Ευαισθητοποίηση φορέων: «Θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούν πρώτα οι κρατικοί φορείς, θέτοντας νόμους και μέτρα και μετά ολόκληρη η Πολιτεία να βελτιώσει τη ζωή των ατόμων αυτών». 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 494

5 Βελτίωση συνθηκών διαβίωσης: «Ειδικές διαβάσεις στους δρόμους, ασανσέρ σε όλα τα σχολεία και τις δημόσιες υπηρεσίες για να διευκολύνεται η προσπέλαση τους». Βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής: «Καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί, ενημέρωση με σεμινάρια για τα καινούργια αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών, ώστε να συμβάλουν ουσιαστικά στην εκπαίδευση των ατόμων αυτών». Υποστήριξη της οικογένειας με ΑμΕΑ: «Οι γονείς χρειάζονται ψυχολογική υποστήριξη και κάποια ειδικά σεμινάρια για τον τρόπο ζωής των παιδιών τους» Αύξηση δαπανών για τα ΑμΕΑ: «Κρατικές επιχορηγήσεις, περισσότερα χρήματα για την εκπαίδευση, επίδομα σύνταξης». Επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση: «Δημιουργία Κέντρων Επαγγελματικής Κατάρτισης». Νομοθετικές ρυθμίσεις: «Νόμοι για την προάσπιση αυτών των ατόμων». Ένταξη σε κανονικά σχολεία: «Μαθήματα σε κανονικές τάξεις και όχι σε ειδικά σχολεία, αλλά όμως με ειδικευμένους δασκάλους». Ιατρική περίθαλψη: «Δημιουργία χώρων ιατρικής περίθαλψης και εξειδικευμένες ιατρικές μονάδες». Στη συνέχεια, οι κατηγορίες των προτάσεων ιεραρχήθηκαν με βάση τη συχνότητα δήλωσης της κάθε κατηγορίας (Πίνακας 2). Πίνακας 2. Ποσοστιαία κατανομή των κατηγοριών των προτάσεων στο σύνολο του δείγματος Κατηγορία f (%) 1. Μείωση των προκαταλήψεων- αποδοχή 106 (35.7) 2. Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση πολιτών 73 (24.6) 3. Ευαισθητοποίηση φορέων 56 (18.9) 4. Βελτίωση συνθηκών διαβίωσης 45 (15.2) 5. Βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής 24 (8.1) 6. Υποστήριξη οικογένειας με ΑμΕΑ 20 (6.7) 7. Αύξηση δαπανών ΑμΕΑ 16 (5.4) 8. Επαγγελματική κατάρτιση - αποκατάσταση 11 (3.7) 9. Νομοθετικές ρυθμίσεις 5 (1.7) 10. Ένταξη σε κανονικά σχολεία 4 (1.3) 11. Ιατρική περίθαλψη 4 (1.3) Όπως προκύπτει από τον Πίνακα 2, το μεγαλύτερο ποσοστό των συμμετεχόντων προκρίνει τη μείωση των προκαταλήψεων για τα ΑμΕΑ και την αποδοχή τους από την κοινωνία (35.7%), με την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση των πολιτών (24.6%) και των φορέων (18.9%) να ακολουθούν. Ποσοστό 15.2% των πολιτών προτείνει τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ΑμΕΑ και 8.1% τη βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής. Πολλοί λιγότεροι είναι αυτοί που προτείνουν την υποστήριξη της οικογένειας των ΑμΕΑ (6.7%), την αύξηση των δαπανών για τα άτομα αυτά (5.4%), καθώς και την επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση τους (3.7%). Τέλος, ελάχιστοι (1.7%) προτείνουν νομοθετικές ρυθμίσεις για την υποστήριξη των ΑμΕΑ, ενώ εξίσου ελάχιστοι είναι και αυτοί που προτείνουν για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, την ένταξη σε κανονικά σχολεία (1.3%) και την ιατρική περίθαλψη των ΑμΕΑ. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 495

6 Ο Πίνακας 3 παρουσιάζει τη συχνότητα και την ποσοστιαία κατανομή των κατηγοριών των προτάσεων σε σχέση με το φύλο, την ηλικία, την περιοχή διαμονής και την ύπαρξη ή μη ΑμΕΑ στην οικογένεια. Από τον Πίνακα 3 προκύπτουν τα εξής: Σε σχέση με το φύλο, ενδιαφέρον αποτελεί το εύρημα σύμφωνα με το οποίο περισσότερες γυναίκες σε σχέση με άνδρες προτείνουν τη μείωση των προκαταλήψεων και την αποδοχή των ΑμΕΑ από την κοινωνία (37.1%), την ευαισθητοποίηση πολιτών (23.1%) και φορέων (17.2%), τη βελτίωση συνθηκών διαβίωσης (16.7%) και της ειδικής αγωγής (9.7%) καθώς και την υποστήριξη της οικογένειας των ΑμΕΑ (8.1%). Αντίθετα, περισσότεροι συγκριτικά άνδρες πρότειναν αύξηση δαπανών για τα ΑμΕΑ (7.6%). Σημειώνεται, ότι θέματα που αφορούν στην επαγγελματική κατάρτιση των ΑμΕΑ (3.4%), στις νομοθετικές ρυθμίσεις (2%), στην ένταξη τους σε κανονικά σχολεία (1.4%) και στην ιατρική περίθαλψη (1.4%) προτείνονται σε μικρότερο ποσοστό τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες του δείγματος. Ο έλεγχος στατιστικής σημαντικότητας της σχέσης του φύλου και των προτάσεων των συμμετεχόντων με την ανάλυση χ 2, δεν έδειξε καμία στατιστικά σημαντική σχέση ανάμεσα στο φύλο και την κατηγορία των προτάσεων. Ως προς την ηλικία των συμμετεχόντων παρατηρείται πως οι νεότεροι σε ηλικία πρότειναν τη μείωση των προκαταλήψεων και την αποδοχή των ΑμΕΑ (41.6%), αντίθετα από τους μεγαλύτερους σε ηλικία (26-35 ετών: 32.5%, 36 και άνω: 30.9%). Επίσης, ανεξάρτητα από την ηλικία λιγότεροι ήταν αυτοί που πρότειναν τη βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής (8.2%), την υποστήριξη των οικογενειών των ΑμΕΑ (6.8%), καθώς και την επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάστασή τους (3.8%). Τέλος, την αύξηση δαπανών πρότειναν σε μεγαλύτερο ποσοστό (10.8%) άτομα ηλικίας μεταξύ ετών, ενώ η πρόταση για ιατρική περίθαλψη διατυπώθηκε μόνο από άτομα ηλικίας μεταξύ ετών (1,2%) και 36 και άνω (2.1%). Για τον έλεγχο της στατιστικής σημαντικότητας της σχέσης της ηλικίας και των προτάσεων των συμμετεχόντων εφαρμόστηκε η ανάλυση χ 2. Από την ανάλυση προέκυψε στατιστικά σημαντική σχέση ανάμεσα στην ηλικία και την κατηγορία: υποστήριξη οικογένειας (χ 2 = 6.21, β.ε. = 2, p =.04). Οι ηλικίες ετών και 36 και άνω είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να δηλώσουν τη συγκεκριμένη κατηγορία. Ως προς την περιοχή διαμονής, χαρακτηριστικό είναι το εύρημα ότι στις προτάσεις των συμμετεχόντων προκρίνονται η μείωση των προκαταλήψεων (Κεντρική Ελλάδα: 42.4%, Βόρεια Ελλάδα: 35.5%, Πελοπόννησος: 31.7%), η ευαισθητοποίηση των πολιτών (Βόρεια Ελλάδα: 31.2%, Πελοπόννησος: 22%, Κεντρική Ελλάδα: 15.3%) και η ευαισθητοποίηση των φορέων (Κεντρική Ελλάδα: 20%, Βόρεια Ελλάδα: 18.8%, Πελοπόννησος: 17.1%). Επίσης, αξίζει να σημειωθεί, πως οι συμμετέχοντες που κατοικούν στην Πελοπόννησο δεν έκαναν καμία πρόταση που να εμπίπτει στις κατηγορίες σχετικά με τις νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούν τα ΑμΕΑ, την ιατρική περίθαλψη και την ένταξη τους σε κανονικά σχολεία. Ο έλεγχος στατιστικής σημαντικότητας της σχέσης της περιοχής διαμονής και των προτάσεων των συμμετεχόντων με την ανάλυση χ 2, δεν έδειξε καμία στατιστικά σημαντική σχέση ανάμεσα στις μεταβλητές αυτές. Σε σχέση με την ύπαρξη ή μη ΑμΕΑ στο οικογενειακό περιβάλλον, όσοι από τους συμμετέχοντες δήλωσαν ότι δεν έχουν άτομα με ειδικές ανάγκες στην οικογένεια 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 496

7 τους, πρότειναν μείωση των προκαταλήψεων απέναντι στα ΑμΕΑ (37%), ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών (24.4%), ευαισθητοποίηση των φορέων (19.5%) και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ΑμΕΑ (14.7%), προτάσεις που δείχνουν την πρόθεση της κοινωνίας γενικότερα για μείωση των προκαταλήψεων και την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού απέναντι στα ΑμΕΑ. Χαρακτηριστικό, επίσης, είναι πως τα άτομα που έχουν ΑμΕΑ στην οικογένειά τους δεν έκαναν καμία δήλωση στην κατηγορία επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση. Ελάχιστοι, επίσης, από τους ίδιους έκαναν δηλώσεις στις κατηγορίες που αφορούν την ένταξη σε κανονικά σχολεία (3.3%), τις νομοθετικές ρυθμίσεις (1.2%) και την ιατρική περίθαλψη (1.2%). Τέλος, από την ανάλυση δεν προέκυψε καμία στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στην ύπαρξη ΑμΕΑ στην οικογένεια και τις κατηγορίες προτάσεων. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 497

8 Πίνακας 3. Συχνότητες και ποσοστά των κατηγοριών των προτάσεων των συμμετεχόντων σε σχέση με τα δημογραφικά τους χαρακτηριστικά ΦΥΛΟ f (%) ΗΛΙΚΙΑ f (%) ΠΕΡΙΟΧΗ f (%) ΑΜΕΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ f (%) Α Γ και άνω Βόρεια Κεντρική Πελοπόννησος ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα Ελλάδα 1. Μείωση των προκαταλήψεων αποδοχή 35 (12) 69 (23.6) 47 (16) 27 (9.2) 30 (10.2) 49 (18.6) 36 (13.6) 13 (4.9) 9 (3.3) 91 (33) 2. Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση πολιτών 29 (9.9) 43 (14.7) 23 (7.8) 21 (7.2) 29 (9.9) 43 (16.3) 13 (4.9) 9 (3.4) 6 (2.2) 60 (21.7) 3. Ευαισθητοποίηση φορέων 23 (7.9) 32 (11) 21 (7.2) 16 (5.5) 18 (6.1) 26 (9.8) 17 (6.4) 7 (2.7) 5 (1.8) 48 (17.4) 4. Βελτίωση συνθηκών διαβίωσης 13 (4.5) 31 (10.7) 18 (6.2) 13 (4.5) 12 (4.1) 26 (9.9) 14 (5.3) 2 (0.8) 5 (1.8) 36(13.1) 5. Βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής 6 (2.1) 18 (6.2) 8 (2.7) 7 (2.4) 9 (3.1) 9 (3.4) 7 (2.7) 6 (2.3) 4 (1.4) 19 (6.9) 6. Υποστήριξη της οικογένειας με ΑμΕΑ 5 (1.7) 15 (5.2) 9 (3.1) 1 (0.3) 10 (3.4) 11 (4.2) 2 (0.8) 5 (1.9) 2 (0.7) 16 (5.8) 7. Αύξηση δαπανών για τα ΑμΕΑ 8 (2.7) 8 (2.7) 3 (1) 9 (3.1) 4 (1.4) 4 (1.5) 6 (2.3) 2 (0.8) 2 (0.7) 14 (5.1) 8. Επαγγελματική κατάρτιση 5 (1.7) 5 (1.7) 4 (1.4) 3 (1) 4 (1.4) 8 (3) 2 (0.8) 1 (0.4) 0 (0) 11 (4) 9. Νομοθετικές ρυθμίσεις 2 (0.7) 3 (1) 3 (1) 2 (0.7) 0 (0) 2 (0.8) 3 (1.1) 0 (0) 2 (0.7) 3 (1.1) 10. Ένταξη σε κανονικά σχολεία 2 (0.7) 2 (0.7) 2 (0.7) 1 (0.3) 1 (0.3) 1 (0.4) 3 (1.1) 0 (0) 1 (0.4) 2 (0.7) 11. Ιατρική περίθαλψη 2 (0.7) 2 (0.7) 0 (0) 1 (0.3) 2 (0.7) 2 (0.8) 1 (0.4) 0 (0) 1 (0.4) 3 (1.1) Σημείωση: το άθροισμα των συχνοτήτων είναι μικρότερο από το συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 498

9 Συζήτηση Από την ανάλυση των δεδομένων της έρευνας προέκυψε ότι οι επικρατέστερες κατηγορίες των προτάσεων των πολιτών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ΑμΕΑ είναι η μείωση των προκαταλήψεων και η αποδοχή των ΑμΕΑ από την κοινωνία, η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών, η ευαισθητοποίηση των διαφόρων φορέων, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ΑμΕΑ. Συγκεκριμένα, στην κατηγορία των προτάσεων που αφορούσαν στη μείωση των προκαταλήψεων και στην αποδοχή των ΑμΕΑ από την κοινωνία, οι συμμετέχοντες δήλωσαν, μεταξύ άλλων, την αποδοχή της διαφορετικότητας, τη συναναστροφή και την υποστήριξη των ΑμΕΑ ως τρόπους που θα συνεισέφεραν προς την κατεύθυνση αυτή. Η διατύπωση της συγκεκριμένης κατηγορίας προτάσεων από το μεγαλύτερο ποσοστό του δείγματος, αναδεικνύει την κοινωνική ευθύνη στην αποδοχή της διαφοράς και τη σπουδαιότητά της στην επίτευξη αλλαγών μέσα από την εξοικείωση με το διαφορετικό (Roll, 1998 Ράπτης, Τσομπανίδης & Φατούρου, 2000). Είναι κοινά αποδεκτό, πως την τελευταία εικοσαετία παρατηρείται μείωση των προκαταλήψεων απέναντι στα ΑμΕΑ, γεγονός που επιβεβαιώνει τη βελτίωση της θέσης τους μέσα στην κοινωνία. Εντούτοις όμως, το άτομο με ειδικές ανάγκες συχνά στιγματίζεται, περιθωριοποιείται και αντιμετωπίζεται ως μη υγιές μέλος της κοινωνίας (Ainscow, 1995 Porter, 1997 Rose, 2000 Goffman, 2003 Ζώνιου- Σιδέρη, 2004β). Οι προκαταλήψεις λειτουργούν ως επιβραδυντικοί παράγοντες και αναστέλλουν τις κοινωνικές αλλαγές. Η άγνοια και ο φόβος τις ενισχύουν σε βάρος της κοινωνικής συνοχής, μέσα στην οποία θα πρέπει να είναι αναμενόμενες οι αντιθέσεις και οι αποκλίσεις από το θεωρούμενο ως «φυσιολογικό». Στην κατηγορία των προτάσεων ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών, ανάμεσα σε άλλες, προτάθηκε η υλοποίηση δράσεων που τεκμηριώνουν το συνεχές και όχι προσωρινό ενδιαφέρον της κοινωνίας με πρωτοβουλία του σχολείου (προβολή video και slides), των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και των αρμόδιων υπηρεσιών. Στο πλαίσιο της ίδιας κατηγορίας, προτείνεται και η ένταξη ειδικών μαθημάτων στο αναλυτικό πρόγραμμα του σχολείου, έτσι ώστε οι τυπικά αναπτυσσόμενοι μαθητές να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητες των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Ο Κυπριωτάκης (1997), υποστηρίζει την εισαγωγή μαθήματος σε σχολεία Μέσης και Ανώτερης Βαθμίδας με αντικείμενο τα «Άτομα με Ειδικές Ανάγκες» που θα εστιάζει στους τρόπους παροχής υποστηρικτικής βοήθειας, στην κοινωνικοποίηση και στην ένταξή τους. Σε άλλη συγκριτική μελέτη η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα μαθητών που φοιτούσαν σε Δημόσια Σχολεία της Αθήνας και της Βιέννης προκειμένου να καταγραφούν οι στάσεις τους απέναντι στα ΑμΕΑ και τα προβλήματά τους, διαπιστώθηκε ότι οι Έλληνες μαθητές ήταν λιγότερο ενημερωμένοι ως προς τα επιμέρους θέματα στα οποία κλήθηκαν να απαντήσουν, γεγονός που υπαγορεύει την ανάγκη για περισσότερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών στη χώρα μας (Βοζίκη, 2005). Η συνεχής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου πρέπει να αποτελεί διαρκή προτεραιότητα κάθε ευνομούμενης πολιτείας, ώστε η διαφορετικότητα να γίνει κατανοητή και αποδεκτή, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Στο πλαίσιο της ολιστικής θεώρησης της αναπηρίας, χρειάζεται να ληφθεί μέριμνα για αξιόπιστη διαφώτιση της κοινής γνώμης. Η συλλογική δράση των πολιτών θα μπορούσε να αναδειχθεί σε ισχυρή πηγή πίεσης για την ενεργοποίηση των 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 499

10 μηχανισμών που αποφασίζουν για τους ποσοτικούς και ποιοτικούς όρους διαβίωσης των ΑμΕΑ και των οικογενειών τους. Αντίθετα όμως, συχνά διαπιστώνεται ότι ακόμα και η σύγχρονη κοινωνία παραμένει ανέτοιμη να απαλλαγεί από προκαταλήψεις, να αποενοχοποιήσει τους πολίτες και να διεκδικήσει την ανθρώπινη ευημερία ως αυτονόητο δικαίωμα όλων των μελών της. Επιπλέον, δεν είναι λίγες οι φορές που στην καθημερινή πρακτική διαφαίνονται αντιλήψεις και στάσεις που δεν συνηγορούν υπέρ της πρόσβασης και της ποιότητας στην κοινωνική ζωή. Έτσι, αρκετές φορές παρατηρείται το φαινόμενο οι ίδιοι οι πολίτες μέσω απερίσκεπτων ενεργειών και υποτιμητικών συνηθειών (όπως, π.χ. παρκάρισμα σε ράμπα πεζοδρομίου) να περιορίζουν την αυτονομία των ΑμΕΑ και συνεπώς από μόνοι τους να αναιρούν τις θεωρητικές περί ένταξης προθέσεις τους και προτάσεις για δράσεις. Στην κατηγορία προτάσεων για την ευαισθητοποίηση του κράτους οι συμμετέχοντες ανέδειξαν τον καταλυτικό ρόλο των αρμόδιων φορέων στην αποτελεσματική διαχείριση μιας σειράς ζητημάτων που απασχολούν τα ΑμΕΑ. Θέματα που τίθενται σε προτεραιότητα αφορούν στην επαγγελματική τους αποκατάσταση και στην ανάπτυξη υπηρεσιών στο πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης, για την ψυχοκοινωνική υποστήριξή τους και την ικανοποίηση των μεταβαλλόμενων με την πάροδο του χρόνου αναγκών τους. Η ελληνική κοινωνία φαίνεται πως επενδύει πρώτιστα στον κρατικό μηχανισμό θεωρώντας ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία και η άτυπη κοινωνική υποστήριξη των ΑμΕΑ δεν υποκαθιστούν την ευθύνη της πολιτείας για ασφαλείς θεσμικές δικλείδες. Η επόμενη κατηγορία προτάσεων αφορά στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ΑμΕΑ. Οι συμμετέχοντες πρόκριναν την παροχή μέσων τεχνολογικής υποστήριξης από τους ασφαλιστικούς οργανισμούς και άλλους συναρμόδιους κρατικούς φορείς. Παρόμοια, η αναβάθμιση της ζωής των ΑμΕΑ σύμφωνα με άλλους ερευνητές συναρτάται από τη δυνατότητα που τους παρέχεται να χρησιμοποιούν σύγχρονο και κατάλληλο τεχνολογικό εξοπλισμό (Πρώιμος, 1997 Τόλια, 1997). Στην κατηγορία υποστήριξη της οικογένειας των ΑμΕΑ επισημάνθηκε από τους συμμετέχοντες πως οι γονείς των παιδιών με ειδικές ανάγκες πρέπει να ενημερώνονται έγκαιρα και αξιόπιστα από διεπιστημονικό προσωπικό. Επίσης, να μετέχουν σε ειδικά σεμινάρια και να τους παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη και συμβουλευτική καθοδήγηση. Πράγματι η ανάγκη των γονέων για συνεχή πληροφόρηση εκφράζει την αγωνία τους για το παρόν και το μέλλον του παιδιού τους. Όπως επιβεβαιώνεται από αρκετούς ερευνητές η παρέμβαση στην οικογένεια συμβάλλει στην επιτυχή διαχείριση της αναπηρίας και ενισχύει το γονεϊκό ρόλο στη διασφάλιση θετικών συνθηκών αλληλεπίδρασης σε επίπεδο ενδο - και έξω - οικογενειακού περιβάλλοντος (Κυπριωτάκης, 1998 Πολεμικός & Τσιμπιδάκη, 2002 Κοντοπούλου, 2001 Hodapp, 2003). Στην κατηγορία επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση των ΑμΕΑ, οι συμμετέχοντες πρότειναν την τοποθέτηση των ΑμΕΑ σε θέσεις εργασίας και πλαίσια ανάλογα με τη φύση της αναπηρίας τους, ώστε να μην αποκλείονται από την κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας. Η συγκεκριμένη θέση, ενισχύεται και από άλλες βιβλιογραφικές αναφορές σύμφωνα με τις οποίες η εργασία αποτελεί όχι μόνο 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 500

11 αναφαίρετο δικαίωμα των ΑμΕΑ, αλλά και μέσο για την προώθηση και διευκόλυνση της κοινωνικής τους αποδοχής και ένταξης (Σιδηροπούλου - Δημακάκου & Δημητρόπουλος, 2000 Σιδηροπούλου - Δημακάκου, 1997 Κογκίδου & Πανταζής, 1997 Δελλασούδας, 1997). Τέλος, παρατηρώντας την ποσοστιαία κατανομή των κατηγοριών των προτάσεων των πολιτών φαίνεται πως, ενώ, η πλειονότητα των συμμετεχόντων πρότεινε τη μείωση των προκαταλήψεων, την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών, καθώς και την ευαισθητοποίηση των αρμόδιων φορέων, εντούτοις η κατηγορία ένταξη σε κανονικά σχολεία δε βρέθηκε να αποτελεί μια από τις υποστηριζόμενες προτάσεις των πολιτών. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ένδειξη είτε της γενικότερης άγνοιας για την ένταξη των ΑμΕΑ στα σχολεία γενικής εκπαίδευσης, είτε της πρόθεσής τους να συνταχθούν κατά των προκαταλήψεων, αλλά μέχρι εκεί που η παρουσία των ΑμΕΑ δεν τους «ενοχλεί». Ανάλογος προβληματισμός προκύπτει και από την έρευνα των Μπεζεβέγκη, Καλαντζή - Αζίζι και Ζώνιου - Σιδέρη (1997), όπου διαπιστώθηκε πως οι γονείς των τυπικά αναπτυσσόμενων παιδιών, σύμφωνα με τις δηλώσεις τους, ήταν δεκτικοί στη φροντίδα ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες, αλλά επιφυλακτικοί στο ενδεχόμενο τα παιδιά τους να συμμετέχουν σε κοινές δραστηριότητες με ΑμΕΑ. Στην ίδια κατεύθυνση άλλοι ερευνητές επισημαίνουν τη σπουδαιότητα της εφαρμογής παρεμβατικών προγραμμάτων κοινωνικοποίησης, τα οποία, όπως υποστηρίζουν, προσδίδουν νόημα στο θεσμό της ένταξης μέσω της διαφοροποίησης της συμπεριφοράς των παιδιών χωρίς ειδικές ανάγκες ως προς τα παιδιά με ειδικές ανάγκες (Φτιάκα, κ.ά., 2007). Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το εύρημα σχετικά με τις ελάχιστες προτάσεις που διατυπώθηκαν από τους συμμετέχοντες αναφορικά με τις κατηγορίες: βελτίωση των ειδικών σχολείων και της ειδικής αγωγής, υποστήριξη της οικογένειας, αύξηση δαπανών, νομοθετικές ρυθμίσεις και ιατρική περίθαλψη. Ταυτόχρονα θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ερευνητική βιβλιογραφία προτάσσει την ανάγκη για εξυγίανση του συστήματος υπηρεσιών ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης - επαγγελματικής κατάρτισης, στρατηγικές υποστήριξης των εκπαιδευτικών, καθώς και για προγράμματα γονεϊκής εκπαίδευσης και συμβουλευτικής, αύξηση οικονομικών πόρων, πρόληψη, παροχή ιατρικής φροντίδας και εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου με απώτερο στόχο τη μείωση των ψυχολογικών και κοινωνικών συνεπειών της αναπηρίας (Callias, 1997 Πολεμικός & Τσιμπιδάκη, 2002 Φλουρής, 2006). Επιπλέον παρατηρήθηκε ότι καμία πρόταση δε θίγει ζητήματα μείζονος σημασίας, τα οποία βρίσκονται πλέον στην «καρδιά» των ερευνητικών μελετών καθώς συνιστούν παραμέτρους που, αναμφισβήτητα, ορίζουν την ποιότητα ζωής. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρεμβάσεις στον πολεοδομικό ιστό και ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός. Κατάλληλες προδιαγραφές περιορίζουν τη λειτουργικότητα της αναπηρίας και διευκολύνουν την προσπελασιμότητα των ΑμΕΑ στο δομημένο χώρο, π.χ. δημόσιες υπηρεσίες, υπουργεία, νοσοκομεία, σχολικά κτίρια καθώς και κτιριακές εγκαταστάσεις Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Σαχίνογλου & Κούκκος, 1997 Πρεσβέλου, 2006 Φύτρος & Πανταζοπούλου, 2007). Επίσης, δεν εντοπίστηκαν προτάσεις σχετικά με υποδομές ψυχαγωγίας και γενικότερα δημιουργικής διαχείρισης του ελεύθερου χρόνου αν και στοιχειοθετούν προϋποθέσεις κοινωνικοποίησης και ένταξης (Φελούκα, 2007 Μπαλή, 2007). Η διαπίστωση αυτή θέτει σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια και την ακρίβεια των γνώσεων των πολιτών σε επιμέρους θέματα που αφορούν στα ΑμΕΑ, καθώς και το βαθμό στον 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 501

12 οποίο κατανοούν το πολυδιάστατο της ένταξης και κατά συνέπεια το μέγεθος των ρυθμίσεων στις οποίες πρέπει να προβεί η πολιτεία. Η παρούσα έρευνα έχει μεθοδολογικούς περιορισμούς που δεν επιτρέπουν οποιαδήποτε αξίωση γενίκευσης των αποτελεσμάτων, δεδομένου ότι οι πολίτες που συμμετείχαν δεν αποτελούν δείγμα αντιπροσωπευτικό του γενικού πληθυσμού, αν και καταβλήθηκαν προσπάθειες για τη συγκέντρωση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού συμμετεχόντων. Παρόλα αυτά προέρχονται από τα περισσότερα μέρη της ελληνικής επικράτειας. Η συμμετοχή τους ήταν εθελοντική και στη βάση της διάθεσής τους να συμμετέχουν μετά από ενημέρωση. Συνεπώς η δειγματοληψία δεν ήταν συστηματική. Οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το κοινωνικοοικονομικό τους επίπεδο, κρίθηκαν ελλιπείς και δεν αξιοποιήθηκαν στη μελέτη του τρόπου που διαφοροποιούν τις προτάσεις τους. Στην περίπτωση των επισκοπήσεων που απευθύνονται στο γενικό πληθυσμό, οποιαδήποτε προσπάθεια συλλογής περισσότερο ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, ενδεχομένως να αξιολογηθεί ως απειλή και να οδηγήσει στην απώλεια υποκειμένων. Εξάλλου, όπως αναφέρθηκε, όσοι συμπλήρωσαν την ανοιχτή αυτή ερώτηση, θεωρούμε, ότι είχαν τουλάχιστον το αναμενόμενο επίπεδο μόρφωσης. Παρ όλα αυτά διαπιστώθηκε αρκετή συνοχή στις απαντήσεις των πολιτών. Δεν πρέπει τέλος να διαφεύγει το γεγονός ότι η παρούσα έρευνα έρχεται να ρίξει φως σε μια ελάχιστα διερευνημένη περιοχή αναφορικά με το πως αντιλαμβάνονται οι πολίτες την ποιότητα ζωής των ΑμΕΑ. Συμπερασματικά, η συνισταμένη των προτάσεων που διατυπώθηκαν από τους συμμετέχοντες συνοψίζεται στο αίτημα για περαιτέρω συστηματική έρευνα στο πεδίο της ένταξης από την οπτική των πολιτών. Στη σύγχρονη κοινωνία της γνώσης, η νέα θεώρηση της ενταξιακής, εκπαιδευτικής και κοινωνικής πολιτικής προϋποθέτει την επεξεργασία γενικευμένων υποθέσεων που μετουσιώνουν τις μεμονωμένες πληροφορίες σε αντικειμενική γνώση και τον κανόνα του νόμου σε στρατηγικό σχεδιασμό. Η μελέτη των παραμέτρων που διαμορφώνουν τις υποκειμενικές απόψεις για τις διαφορές, τις διακρίσεις, τον αποκλεισμό, την ισότητα και την ισονομία εκτιμάται ότι θα καταδείξει τους δείκτες που οριοθετούν την ποιότητα ζωής των ΑμΕΑ και διασφαλίζουν την προστασία των δικαιωμάτων τους. Επίσης, τα ευρήματα που θα προκύψουν από σχετικές έρευνες θα ανανεώσουν ή/και θα εμπλουτίσουν το πλαίσιο δράσης των κρατικών φορέων καθώς και των δημόσιων συλλογικών οργάνων με στόχους ρητά διατυπωμένους και προσανατολισμένους σε ενέργειες που συνάδουν με το προφίλ μιας δημοκρατικά οργανωμένης κοινωνίας. Το σημαντικότερο όμως είναι, ότι η διάχυση των αποτελεσμάτων θα προβάλλει τις ατομικές και συλλογικές ευθύνες, τις οποίες τα κέντρα αποφάσεων οφείλουν να θέσουν στο επίκεντρο της συζήτησης για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των ΑμΕΑ. Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση Ainscow, M. (1995). Special needs through school improvement; school improvement through special needs. In C., Clark, A., Dyson & A., Millward, (Eds.) Towards Inclusive Schools? London: David Foulton. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 502

13 Porter, G. L. (1997). Critical elements for inclusive schools. In S. J., Pijl., C., J. W., Meijer, & S. Hegarty, (Eds.) Inclusive Education: A Global Agenda. London: Routledge. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 503

14 Ελληνόγλωσση Βοζίκη, Κ.- Θ. (2005). Αντιλήψεις μαθητών Δημοσίων Σχολείων της Αθήνας και της Βιέννης απέναντι στα άτομα με αναπηρία. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 10, Callias, M. (1997). Δουλεύοντας με γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.) Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Δαβάζογλου, Α. (1999). Η προετοιμασία των εκπαιδευτικών θεμελιώδες ζητούμενο για ισότιμη αποδοχή και δίκαιη αντιμετώπιση των μαθητών με ειδικές ανάγκες. Κίνητρο, 1, Δαβάζογλου, Α. (2002). Από τη Θεραπευτική Παιδαγωγική στην Παιδαγωγική της Ένταξης: μια αναδρομή στην τελευταία πεντηκονταετία. Στο: Δ. Χατζηδήμου, Ε. Ταρατόρη & Μ. Κουγιουρούκη (Επιμ.), Η Εξέλιξη της Παιδαγωγικής Επιστήμης στην Ελλάδα τα τελευταία 50 χρόνια, Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη. Δελλασούδας, Λ. (1997). Ειδική επαγγελματική κατάρτιση; Προτάσεις για την αναβάθμιση της. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.) Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Ζώνιου-Σιδέρη, Α. (2004α). Η εξέλιξη της ειδικής εκπαίδευσης: από το ειδικό στο γενικό σχολείο. Στο Α. Ζώνιου- Σιδέρη (Επιμ.) Σύγχρονες Ενταξιακές προσεγγίσεις: Β Πράξη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Ζώνιου - Σιδέρη, Α. (2004β). Η αναγκαιότητα της ένταξης: προβληματισμοί και Προοπτικές. Στο Α. Ζώνιου- Σιδέρη (Επιμ.) Σύγχρονες Ενταξιακές προσεγγίσεις: Α Θεωρία, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Hodapp, R. M. (2003). Αναπτυξιακές θεωρίες και αναπηρία. Αθήνα: Μεταίχμιο. Κογκίδου, Δ., & Πανταζής, Π. (1997). Μια βιογραφική προσέγγιση της φτώχειας των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στο Μ. Καϊλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κοντοπούλου, Μ. (2001). Συμβουλευτική γονέων στα πλαίσια της πρώιμης παρέμβασης: η συμβολή των εκπαιδευτικών. Στο Μ. Τζουριάδου (Επιμ.), Πρώιμη παρέμβαση. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές, Θεσσαλονίκη: Προμηθέας. Κυπριωτάκης, A. (1997). Συνεκπαίδευση «ειδικών» και «κανονικών» παιδιών; (136 συγκεκριμένες περιπτώσεις «ειδικών παιδιών»). Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κυπριωτάκης, A. (1998). Σχολική ένταξη: γενικές προϋποθέσεις και ο ειδικός ρόλος των γονιών. Στο Ε. Τάφα (Επιμ.) Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 504

15 Κυριαζή, Ν. (1999) Η κοινωνιολογική έρευνα. Κριτική επισκόπηση των μεθόδων και των τεχνικών. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Λαμπροπούλου, Β., & Παντελιάδου, Σ. (2000). Η ειδική Αγωγή στην Ελλάδα Κριτική θεώρηση. Στο Α. Κυπριωτάκης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Ειδικής Αγωγής, Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης, Σχολή Επιστημών Αγωγής, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης. Μπαλή, Β. (2007). Η Σημασία της Βιωματικής Εμπειρίας Μέσω του Παιχνιδιού στην Εκπαίδευση των Παιδιών με Μερική ή Ολική Απώλεια Όρασης. Στο Π. Ορφανός (Επιμ.), Η ειδική αγωγή στην κοινωνία της γνώσης, Αθήνα: Γρηγόρης. Μπεζεβέγκης, Η., Καλαντζή-Αζίζι, Α., & Ζώνιου- Σιδέρη, Α. (1995). Απόψεις και στάσεις γονέων φυσιολογικών παιδιών απέναντι σε παιδιά με ειδικές ανάγκες. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.) Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Νόμος 2817/ Νόμος 1566/ Νόμος 1143/ Goffman, Ε. (2003) Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Πολεμικός, Ν., & Τσιμπιδάκη, Α. (2002). Η οικογένεια με ειδικές ανάγκες ως σύστημα. Στο Ν. Πολεμικός, Μ. Καϊλα, & Φ. Καλαβάσης (Επιμ.), Εκπαιδευτική, οικογενειακή και πολιτική ψυχολογία, Αθήνα: Ατραπός. Πρεσβέλου, Κ. (2006). Δικαίωμα στη διαφορετικότητα - Δικαίωμα στην ισότητα; Εξελικτικές τάσεις στη μελέτη και στις εφαρμογές της μειονεκτικότητας των ΑΜΕΑ. Στο Α. Β. Ρήγα (Επιμ.), Αντικαιάδας Αναπαραστάσεις και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Πρώιμος, Β. (1997). Η σύγχρονη τεχνολογία στην υπηρεσία των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Ράπτης, Π., Τσομπανίδης, Γ., & Φατούρου, Α. (2000). Αυτισμός: σχέσεις αλληλεπίδρασης αυτιστικών παιδιών με παιδιά του «κανονικού» σχολείου. Στο Α. Κυπριωτάκης, (Επιμ.), Τάσεις και προοπτικές Αγωγής και Εκπαίδευσης των Ατόμων με ειδικές Ανάγκες στην Ενωμένη Ευρώπη σήμερα, Ρέθυμνο. Ρήγα, Α. Β. (1998). Κοινωνικές αναπαραστάσεις των εκπαιδευτικών για τη συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς ειδικές ανάγκες. Στο Ε. Τάφα (Επιμ.), Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 505

16 Roll, D., (1998). Έχουν όλοι φίλους; Συνεκπαίδευση και κοινωνική ένταξη. Στο Ε. Τάφα (Επιμ.), Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Rose, R. (2000). Αξιολόγηση των προγραμμάτων ένταξης: Υπάρχει κάποια εμπειρική βάση που να μπορεί να στηρίξει την ενταξιακή πρακτική; Στο Α. Ζώνιου Σιδέρη (Επιμ.), Ένταξη: Ουτοπία ή Πραγματικότητα;, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σαχίνογλου, Ι., & Κούκκος, Μ. (1997). Η προσπελασιμότητα βασική προϋπόθεση για την κοινωνική ένταξη των Α.Μ.Ε.Α. στην πόλη μας (Θεσσαλονίκη) Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ. (1997). Επαγγελματική καθοδήγηση και συμβουλευτική των γυναικών με ειδικές ανάγκες. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ., & Δημητρόπουλος, Α. (2000). Επαγγελματικός Προσανατολισμός Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες και Ατόμων που κινδυνεύουν από Κοινωνικό Αποκλεισμό. Στο Ζώνιου-Σιδέρη (Επιμ.) Άτομα με ειδικές ανάγκες και η ένταξη τους, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σούλης, Σ. Γ. (2002). Παιδαγωγική της ένταξης. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός. Στασινός, Δ. (2001). Η Ειδική Εκπαίδευση στην Ελλάδα. Αντιλήψεις, Θεσμοί και Πρακτικές Κράτος και Ιδιωτική Πρωτοβουλία ( ). Αθήνα: Gutenberg. Τόλια, Ε. (1997). Εκπαιδευτική αξιολόγηση και παρέμβαση παιδιού με μαθησιακές δυσκολίες με νέα τεχνολογικά μέσα διδασκαλίας. Στο Μ. Καΐλα, Ν. Πολεμικός & Γ. Φιλίππου (Επιμ.), Άτομα με ειδικές ανάγκες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. UNESCO (1994). Διακήρυξη της Σαλαμάνκα και Πλαίσιο Δράσης για την Ειδική Αγωγή. Αθήνα: Ελληνική Εθνική επιτροπή για την UNESCO. Φελούκα, Β. (2007). Τα άτομα με κινητικές αναπηρίες και ο ελεύθερος χρόνος τους. Στο Π. Ορφανός (Επιμ.), Η ειδική αγωγή στην κοινωνία της γνώσης, Αθήνα: Γρηγόρης. Φλουρής, Γ. Αναζητώντας την «εκπαιδευτική οικολογία» των παιδιών με ειδικές ανάγκες. Στο Α. Βλάχου, Μ. Καίλα & Β. Στρογγυλός (Επιμ.), Παιδιά με ειδικές ανάγκες Οικογένεια και Σχολείο, Αθήνα: Ατραπός. Φτιάκα, Ε., Σοφοκλέους, Α., Νικολαϊδου, Μ. (2007). Η διαφοροποίηση στη συμπεριφορά των παιδιών χωρίς ειδικές ανάγκες ως προς τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, μετά από την εφαρμογή παρεμβατικού προγράμματος κοινωνικοποίησης. Νόημα στο θεσμό της ένταξης. Νέα Παιδεία, 123, Φύτρος, Κ., & Πανταζοπούλου, Μ. (2007). Προσβασιμότητα για άτομα με ειδικές ανάγκες στο σχολικό εργαστήριο ως προϋπόθεση για την ένταξη των 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 506

17 ΑΜΕΑστη συνηθισμένη τάξη. Στο Π. Ορφανός (Επιμ.), Η ειδική αγωγή στην κοινωνία της γνώσης, Αθήνα: Γρηγόρης. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 507

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική ...Σου Διαφορετικά! Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ για ΝΑ ΣΠΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ Η Καταπολέμηση του Στίγματος και του Κοινωνικού Αποκλεισμού των Νέων με Αναπηρίες μέσω της Ευαισθητοποίησης και Κοινωνικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις (εφόσον υπάρχουν) Διάρκεια Σπουδών: Προφίλ υποψήφιου μαθητή Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Τα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι μαθητές σημειώνουν αυξητικές τάσεις, στις οποίες ο Διευθυντής του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη Σύμπραξη και Εφαρμογή Σωτήρης Θεμιστοκλέους sotiris.t@cardet.org www.cardet.org www.developmenteducation.org Διεθνές ανεξάρτητο, μη-κερδοσκοπικό, μη-κυβερνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος του Διευθυντή σχολικής μονάδας στην κάλυψη των επιμορφωτικών αναγκών των εκπαιδευτικών»

«Ο ρόλος του Διευθυντή σχολικής μονάδας στην κάλυψη των επιμορφωτικών αναγκών των εκπαιδευτικών» «Ο ρόλος του Διευθυντή σχολικής μονάδας στην κάλυψη των επιμορφωτικών αναγκών των εκπαιδευτικών» 1 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Μαρίνα Κουγιουρούκη ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Ελένη Ταρατόρη Μαρία Βεργέτη Μαρίνα Κουγιουρούκη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ prosopiko@ypakp.gr Είναι αρμόδια για τα θέματα προσωπικού, την προώθηση νομοθετικών κειμένων και τον Κοινοβουλευτικό έλεγχο του Υπουργείου 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ, ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4: «Αναβάθμιση των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014»

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» Οι Πράξεις «Υποστήριξη Ολοήμερων Σχολείων (Β)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Ακαδημαϊκό Έτος: 2014-15 Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Κωδικός: Ψ4607 Περίληψη του εργαστηρίου Η Αλκοολογία

Διαβάστε περισσότερα

``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ``Ο ρόλος της δια βίου μάθησης στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου αναπτυξιακού και κοινωνικού μοντέλου: ΜιαπρότασηγιατοΝομόΚοζάνης Εισηγητής: Χριστόφορος Κορυφίδης ΔΙΑΒΙΟΥΜΑΘΗΣΗ(ΔβΜ):

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus Maria.gravani@ouc.ac.cy

Maria Gravani Open University of Cyprus Maria.gravani@ouc.ac.cy Αντλεί από το πρόσφατο βιβλίο μας: Gravani, M. N. & Ioannidou, A. (2014). Adult and Continuing Education in Cyprus. W. Bertelmann Verlag DIE (German Institute for Adult Education): Bonn, Germany. [Country

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Eνότητα 1: Εισαγωγή. Θεωρία, Μέθοδοι και Δεδομένα (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα