αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Βερόνικα Π. Ζούρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Βερόνικα Π. Ζούρου"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Συγκριτική μελέτη μεθόδων εντροπίας σημάτων κορεσμού οξυγόνου για την εκτίμηση της σοβαρότητας του συνδρόμου αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Βερόνικα Π. Ζούρου Επιβλέπουσα: Κωνσταντίνα Σ. Νικήτα Καθηγήτρια Ε.Μ.Π Αθήνα, Ιούλιος 2011

2 2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Συγκριτική μελέτη μεθόδων εντροπίας σημάτων κορεσμού οξυγόνου για την εκτίμηση της σοβαρότητας του συνδρόμου αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Βερόνικα Π. Ζούρου Επιβλέπουσα : Κωνσταντίνα Σ. Νικήτα Καθηγήτρια Ε.Μ.Π Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την 12 η Ιουλίου Κ.Σ. Νικήτα Δ.Δ. Κουτσούρης Γ. Ματσόπουλος Καθηγήτρια ΕΜΠ Καθηγητής ΕΜΠ Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ Αθήνα, Ιούλιος

4 ... Ζούρου Βερόνικα Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Βερόνικα Π. Ζούρου, 2011 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερμηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. 4

5 Περίληψη Η μελέτη της κανονικότητας σημάτων κορεσμού οξυγόνου (SpO 2 ) μπορεί να βοηθήσει στον καθορισμό της σοβαρότητας του συνδρόμου αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΑΥ). Σε αυτήν την εργασία ερευνώνται τρεις μέθοδοι μελέτης της κανονικότητας σημάτων κορεσμού οξυγόνου, η προσεγγιστική εντροπία ( ), η εντροπία δειγμάτων ( ) και η εντροπία κατά Shannon ( ), με σκοπό να βρεθεί ποια παρουσιάζει την καλύτερη διακριτική ικανότητα μεταξύ ήπιου και σοβαρού ΣΑΑΥ. Η μελέτη της εντροπίας έγινε σε πραγματικές καταγραφές SpO 2 25 ασθενών: 5 ήπιου ΣΑΑΥ, με ΑΗΙ<10, και 20 σοβαρού ΣΑΑΥ, με ΑΗΙ>10. Αρχικά αναλύεται το θεωρητικό υπόβαθρο των τριών μεθόδων εντροπίας και στη συνέχεια αυτές υλοποιούνται στο περιβάλλον της matlab με τρεις διαφορετικές μεθοδολογίες. Συγκεκριμένα, στην πρώτη μεθοδολογία υπολογίζονται οι, για διάφορες τιμές παραμέτρων (μήκος παραθύρου =1, =2 και φίλτρο =0,1, =0,15 ) και ολόκληρων των χρονοσειρών SpO 2, αφού αρχικά οι χρονοσειρές υπέστησαν δειγματοληψία συχνότητας =0,2. Στη δεύτερη μεθοδολογία οι δειγματοληπτημένες εκδοχές των σημάτων SpO 2 χωρίστηκαν σε διαστήματα διάρκειας 1000 και για κάθε διάστημα υπολογίστηκαν οι, (για ίδιες τιμές παραμέτρων) και η. Ως τελική τιμή κάθε εντροπίας θεωρήθηκε η μέση τιμή των τιμών εντροπίας των επί μέρους διαστημάτων. Τέλος, με την τρίτη μεθοδολογία, υπολογίστηκε η για =1, =0,1 και η των αρχικών, μη υποδειγματοληπτημένων, εκδοχών των σημάτων SpO 2. Παράλληλα με τα παραπάνω υπολογίστηκε και η τυπική απόκλιση ( ) των υποδειγματοληπτημένων και μη χρονοσειρών SpO 2. Επίσης, διεξήχθη στατιστικός έλεγχος (Wilcoxon test) στα αποτελέσματα των παραπάνω μεγεθών για να βρεθεί αν είναι στατιστικά σημαντικά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι χρησιμοποιώντας τις μεθόδους εντροπίας στις υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των σημάτων οι τιμές εντροπίας ήταν υψηλότερες στην ομάδα σοβαρού ΣΑΑΥ. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους. Αντιθέτως, στις αρχικές χρονοσειρές SpO 2 η εμφανίζει χαμηλότερες τιμές εντροπίας στην ομάδα σοβαρού ΣΑΑΥ και, έτσι, φαίνεται ότι η χρήση της σε μη υποδειγματοληπτημένες χρονοσειρές μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικά αποτελέσματα. Οι τιμές της ήταν υψηλότερες στην ομάδα σοβαρού ΣΑΑΥ, ανεξάρτητα από την εφαρμογή δειγματοληψίας ή μη και επιπλέον βρέθηκε ότι, σε αντίθεση με την εντροπία, τα αποτελέσματά της έχουν στατιστικά σημαντική διαφορά. Συμπερασματικά, η εφαρμογή μεθόδων εντροπίας σε σήματα SpO 2 χαμηλής συχνότητας δειγματοληψίας μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμο εργαλείο στη διάγνωση του ΣΑΑΥ. Ωστόσο, δεδομένου του πρόσφατου της μελέτης της κανονικότητας για τη διάγνωση του ΣΑΑΥ και του μικρού δείγματος ασθενών σε αυτήν την εργασία κρίνεται αναγκαία η περαιτέρω μελέτη των, και σε σήματα SpO 2 για να επαληθευτεί η αξιοπιστία τους στη διάγνωση του ΣΑΑΥ. Λέξεις κλειδιά: προσεγγιστική εντροπία, εντροπία δειγμάτων, εντροπία κατά Shannon, σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο, κορεσμός οξυγόνου, πολυσωματογράφημα, δείκτης άπνοιας υπόπνοιας 5

6 Abstract Regularity of overnight pulse oximetry data, which can be quantified using entropy, may be used to characterize severity of obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). In this thesis three entropy measures, the approximate entropy ( ), the sample entropy ( ) and the Shannon entropy ( ) were investigated in order to study their ability to discriminate between mild and severe OSAS. The study was carried out on real oxygen saturation recordings of 25 subjects: 5 mild OSAS subjects, with apnea hypopnea index (AHI) <10, and 20 severe OSAS subjects, with AHI>10. Firstly, the theoretical background of the three entropy measures (, and ) is described. Then, the above measures were implemented in matlab environment using three different methodologies. Specifically, in the first methodology the, (for window length =1, =2 and tolerance =0,1, =0,15 ) and of subsampled versions (sampling frequency =0,2 ) of the SpO 2 signals were calculated. In the second methodology the subsampled versions of SpO 2 signals were initially separated in 1000 periods and then, for each period,, (for the same parameter values as above) and were calculated. The overall entropy value was considered as the average of all single- period entropy values. Finally, in the third methodology ( =1, =0,1 ) and of the original, non subsampled, versions of SpO 2 signals were calculated. Along with the above, the standard deviation ( ) of both the original and subsampled versions of the SpO 2 signals was calculated. A statistical hypothesis test (Wilcoxon test) was used to assess the statistical significance of the entropy values between the two groups. The results showed that the entropy values of the severe OSAS group were higher than those of the mild OSAS group only when the SpO 2 signals were subsampled. Furthermore, it was shown that the parameters and affect the estimated entropy values. However, no statistically significant difference between the two groups was observed. Between the first and the second methodology, the first was proved to be more reliable. On the other hand, the of the original SpO 2 signals was lower in the severe OSAS group and, as a result, its use on non subsampled signals may lead to misleading results. The values of the severe OSAS group were also higher than those of the mild OSAS group for both the original and subsampled versions of the SpO 2 signals and, in contrast to entropy measures, the two groups proved to be statistically independent. To conclude, entropy measures can be useful for characterizing the OSAS severity. Due to the fact that the use of entropy measures for the diagnosis of OSAS is quite recent and the fact that the number of patients in this thesis is small, further study of, and so as to verify their reliability in the diagnosis of OSAS is necessary. Keywords: approximate entropy, sample entropy, Shannon entropy, obstructive sleep apnea syndrome, oxygen saturation, polysomnography, apnea hypopnea index 6

7 Ευχαριστίες Στα πλαίσια της διπλωματικής μου εργασίας θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όλους, όσοι με οποιονδήποτε τρόπο βοήθησαν στην περάτωσή της. Αρχικά, θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στην επιβλέπουσα κα. Κωνσταντίνα Νικήτα, καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών για την καθοδήγηση, τις συμβουλές και τη συμπαράστασή της όχι μόνο στην εκπόνηση της διπλωματικής εργασίας, αλλά καθ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου. Επιπλέον, ευχαριστώ ειλικρινά την ερευνήτρια κα. Σπυρέττα Γολεμάτη, Λέκτορα Βιοϊατρικής Τεχνολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, που με ενθάρρυνε στις δύσκολες στιγμές μου, στήριξε την προσπάθεια μου, με καθοδήγησε τόσο στο ερευνητικό μέρος της εργασίας, όσο και στη συγγραφή της, και μου αφιέρωσε πολύ από τον πολύτιμο χρόνο της. Στο σημείο αυτό θέλω να ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου την οικογένεια μου, τους φίλους και τις φίλες μου για την υποστήριξη που μου προσέφεραν. Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ οφείλω στην παιδική μου φίλη Σοφία για την πολύτιμη βοήθειά της αναφορικά με το αμιγώς ιατρικό κομμάτι της διπλωματικής. Τέλος, αφιερώνω την διπλωματική μου εργασία στις γιαγιάδες μου Αγγελική και Ταξιαρχούλα. 7

8 Περιεχόμενα Ευρετήριο Πινάκων Ευρετήριο Εικόνων Λίστα Συντομογραφιών Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Γενικές πληροφορίες για την αποφρακτική άπνοια υπόπνοια κατά τον ύπνο Υποξυγοναιμία Εργαστηριακή μελέτη ύπνου Σύντομη επισκόπηση υπολογιστικών μεθόδων ανάλυσης της κανονικότητας σημάτων κορεσμού οξυγόνου για τη διάγνωση της ΑΑΥ Σκοπός Κεφάλαιο 2 ο : Μέθοδοι εκτίμησης της κανονικότητας με χρήση της εντροπίας Η εντροπία στη Στατιστική Φυσική Η πληροφοριακή εντροπία εντροπία κατά Shannon Προσεγγιστική εντροπία Επεξήγηση των παραμέτρων Μαθηματικό υπόβαθρο Περιορισμοί στην επιλογή των παραμέτρων και Εντροπία δειγμάτων Μαθηματικό υπόβαθρο Πλεονεκτήματα της έναντι της Παραδείγματα υπολογισμού της εντροπίας Κεφάλαιο 3 ο : Υλικό-Μέθοδοι Υλικό Μέθοδοι Υπολογισμός της κανονικότητας με τον αλγόριθμο της προσεγγιστικής εντροπίας ( ) Υπολογισμός χωρίς δειγματοληψία Υπολογισμός με συχνότητα δειγματοληψίας =0, Υπολογισμός με συχνότητα δειγματοληψίας =0,2 και διαίρεση των χρονοσειρών σε περιόδους 200 δειγμάτων Υπολογισμός της κανονικότητας με τον αλγόριθμο της εντροπίας δειγμάτων ( ) 46 8

9 3.2.3 Υπολογισμός της κανονικότητας με τον αλγόριθμο της εντροπίας κατά Shannon ( ) Υπολογισμός τυπικής απόκλισης ( ) Στατιστικός έλεγχος Κεφάλαιο 4 ο : Αποτελέσματα Υπολογισμός της κανονικότητας με δειγματοληψία συχνότητας =0, Υπολογισμός της κανονικότητας με δειγματοληψία συχνότητας =0,2 και διαίρεση των χρονοσειρών SpO 2 σε περιόδους διάρκειας Υπολογισμός της κανονικότητας χωρίς δειγματοληψία Κεφάλαιο 5 ο : Συζήτηση Συμπεράσματα Γενικά σχόλια Μελλοντικές προοπτικές Συμπέρασμα Βιβλιογραφία Παράρτημα: Εντροπία κατά Shannon-μαθηματικό υπόβαθρο

10 Ευρετήριο Πινάκων Πίνακας 3.1 Χαρακτηριστικά εξεταζομένων (φύλο, ημερομηνία καταγραφής, δείκτης άπνοιας υπόπνοιας, δείκτης μάζας σώματος και ηλικία). Πίνακας 4.1 Μέσες τιμές (± ) των,, και εξεταζόμενων με ήπιο (ΑΗΙ<10) και σοβαρό (ΑΗΙ>10) ΣΑΑΥ. Συχνότητα δειγματοληψίας, =0,2. ( =τυπική απόκλιση, n=αριθμός εξεταζόμενων) Πίνακας 4.2 Μέσες τιμές (± ) των, και εξεταζόμενων με ήπιο (ΑΗΙ<10) και σοβαρό (ΑΗΙ>10) ΣΑΑΥ. Συχνότητα δειγματοληψίας, =0,2, χωρισμός σε περιόδους διάρκειας ( =τυπική απόκλιση, n=αριθμός εξεταζόμενων) Πίνακας 4.3 Μέσες τιμές (± ) των, και εξεταζόμενων με ήπιο (ΑΗΙ<10) και σοβαρό (ΑΗΙ>10) ΣΑΑΥ των αρχικών χρονοσειρών SpO 2 (υπολογισμοί χωρίς δειγματοληψία) ( =τυπική απόκλιση, n=αριθμός εξεταζόμενων) Πίνακας 4.4 ( =1, =0,1 ) και όλων των σημάτων SpO 2 κατά αύξουσα τιμή ΑΗΙ και ο αντίστοιχος χρόνος υπολογισμού της. 10

11 Ευρετήριο Εικόνων Εικόνα 1.1 Καταγραφές βιοσημάτων σε ασθενή με ΣΑΑΥ. Εικόνα 1.2(α) Οξύμετρο για τη μέτρηση του κορεσμού οξυγόνου και 1.3(β) Διάταξη πολυσωματογραφίας. Εικόνα 1.3 Παράδειγμα πολυσωματογραφήματος, με καταγραφές διαφορετικών φυσιολογικών σημάτων. Εικόνα 2.1 Εντροπία του νερού όταν αυτό βρίσκεται σε υγρή ή στερεά μορφή. Εικόνα 2.2 Γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων διακριτού χρόνου, και. Εικόνα 2.3 Γραφικές παραστάσεις ημιτινονικών των συναρτήσεων συνεχούς χρόνου ( ) και ( ). Εικόνα 2.4 Γραφικές παραστάσεις των ημιτονικών συναρτήσεων συνεχούς χρόνου ( ) και ( ). Εικόνα 3.1 Καταγραφή SpO 2 στο πεδίο του χρόνου τριών ασθενών με ΣΑΑΥ διαφορετικής σοβαρότητας. Εικόνα 3.2 Φασματική πυκνότητα ισχύος καταγραφών SpO 2 τριών ασθενών με ΣΑΑΥ διαφορετικής σοβαρότητας. Εικόνα 4.1 Διαγράμματα της προσεγγιστικής εντροπίας σε συνάρτηση με το δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας για τις υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των χρονοσειρών ( = 0,2 ). Εικόνα 4.2 Διαγράμματα της εντροπίας δειγμάτων σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας για τις υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των χρονοσειρών ( =0,2 ). Εικόνα 4.3 Διάγραμμα της εντροπίας κατά Shannon σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας για τις υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των χρονοσειρών ( =0,2 ). Εικόνα 4.4 Διάγραμμα της τυπικής απόκλισης σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας των υποδειγματοληπτημένων ( =0,2 Hz) εκδοχών των σημάτων SpO 2. Εικόνα 4.5 Διαγράμματα της προσεγγιστικής εντροπίας σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας, αφού οι αρχικές χρονοσειρές SpO 2 υπέστησαν δειγματοληψία συχνότητας =0,2 και έπειτα χωρίστηκαν σε διαστήματα διάρκειας Εικόνα 4.6 Διαγράμματα της εντροπίας δειγμάτων σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας, αφού οι αρχικές χρονοσειρές SpO 2 υπέστησαν δειγματοληψία συχνότητας =0,2 και έπειτα χωρίστηκαν σε διαστήματα διάρκειας Εικόνα 4.7 Σύγκριση διαγραμμάτων της προσεγγιστικής εντροπίας και της εντροπίας δειγμάτων σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας των παραγράφων και για τιμές παραμέτρων =2 και =0,1, όταν οι αρχικές χρονοσειρές SpO 2 υπέστησαν δειγματοληψία συχνότητας =0,2 και έπειτα χωρίστηκαν σε διαστήματα διάρκειας Εικόνα 4.8 Διάγραμμα της εντροπίας κατά Shannon σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας, αφού οι αρχικές χρονοσειρές SpO 2 υπέστησαν δειγματοληψία συχνότητας 11

12 =0,2 και έπειτα χωρίστηκαν σε διαστήματα διάρκειας Εικόνα 4.9 Διάγραμμα της προσεγγιστικής εντροπίας σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας για τις μη υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των σημάτων SpO 2 ( =1, =0,1 ). Εικόνα 4.10 Διάγραμμα της εντροπίας κατά Shannon σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας για τις μη υποδειγματοληπτημένες εκδοχές των σημάτων SpO 2. Εικόνα 4.11 Διάγραμμα της τυπικής απόκλισης σε συνάρτηση με τον δείκτη άπνοιαςυπόπνοιας των μη υποδειγματοληπτημένων εκδοχών των σημάτων SpO 2. 12

13 Λίστα Συντομογραφιών ΑΗΙ: apnea hypopnea index - δείκτης άπνοιας υπόπνοιας ΑpEn: approximate entropy - προσεγγιστική εντροπία ΒΜΙ: δείκτης σωματικής μάζας ECG: ηλεκτροκαρδιογράφημα EEG: ηλεκτροεγκεφαλογράφημα EMG: ηλεκτρομυογράφημα EOG: ηλεκτροοφθαλμογράφημα HR: καρδιακός ρυθμός ODI: oxygen desaturation index - δείκτης αποκορεσμού οξυγόνου PSD: power spectral density- φασματική πυκνότητα ισχύος REM: Rapid Eye Movement - ύπνος γρήγορων κινήσεων των ματιών S: Shannon entropy - εντροπία κατά Shannon (κανονικοποιημένη) SampEn: sample entropy - εντροπία δειγμάτων SaO 2 : κορεσμός της αιμοσφαιρίνης στο αίμα SpO 2 : κορεσμός οξυγόνου στο αίμα SvO 2 : κορεσμό του μικτού φλεβικού αίματος PaO 2 : μερική πίεση οξυγόνου στο αίμα SvO 2 : κορεσμό του μικτού φλεβικού αίματος ΑΑΥ: αποφρακτική άπνοια στον ύπνο ΔΚΤ: δείκτες κεντρικής τάσης ΣΑΑΥ: σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο 13

14 Ζούρου Βερόνικα Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο δίδονται βασικές πληροφορίες σχετικά με την άπνοια και την υπόπνοια κατά τον ύπνο, δίνοντας έμφαση στην αποφρακτική άπνοια και υπόπνοια κατά τον ύπνο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υποξυγοναιμία που παρατηρείται σε αυτήν την ασθένεια, καθώς αντικείμενο επεξεργασίας στην παρούσα εργασία αποτελούν σήματα κορεσμού οξυγόνου από ασθενείς αυτής της νόσου. Επιπλέον περιγράφεται η τεχνική της εργαστηριακής μελέτης του ύπνου, του λεγόμενου πολυσωματογραφήματος, που χρησιμοποιείται ευρέως στη διάγνωση της πάθησης. Στη συνέχεια γίνεται μία σύντομη επισκόπηση των μελετών που έχουν διερευνήσει υπολογιστικές μη γραμμικές μεθόδους εκτίμησης της κανονικότητας σημάτων κορεσμού οξυγόνου ασθενών με αποφρακτική άπνοια στον ύπνο για την ακριβή και έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Στο τέλος του κεφαλαίου διατυπώνεται αναλυτικά ο σκοπός της διπλωματικής εργασίας. 14

15 Κεφάλαιο 1 ο 1.1 Γενικές πληροφορίες για την αποφρακτική άπνοια υπόπνοια κατά τον ύπνο Η άπνοια - υπόπνοια κατά τον ύπνο είναι μία πάθηση που χαρακτηρίζεται από πλήρη ή μερική διακοπή της αναπνοής, (άπνοια ή υπόπνοια, αντίστοιχα) κατά τον ύπνο. Η ασθένεια χαρακτηρίζεται από σύμπτωση των τοιχωμάτων του φαρυγγικού αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου που συνοδεύεται από αφύπνιση. Ως άπνοια ορίζεται η πλήρης διακοπή της ροής αέρα για τουλάχιστον 10 s. Η υπόπνοια, ένας σχετικός όρος, συνίσταται σε ελάττωση της ροής του αέρα, συνήθως κατά 50% ή λιγότερο, σε συνδυασμό με πτώση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης τουλάχιστον κατά 4% και/ή αφύπνιση. Ο όρος σύνδρομο άπνοιας-υπόπνοιας στον ύπνο ή υπνοαπνοϊκό σύνδρομο (Sleep Apnea-Hypopnea Syndrome SAHS) χρησιμοποιείται για να συμπεριλάβει ασθενείς με διάγνωση υπνικής άπνοιας και υπόπνοιας, που έχει γίνει με μελέτη ύπνου, σε συνδυασμό με κλινικά συμπτώματα της διαταραχής [1]. Η παρουσία συνεχιζόμενης αναπνευστικής προσπάθειας χαρακτηρίζει την ασθένεια ως αποφρακτική άπνοια υπόπνοια στον ύπνο ΑΑΥ (Obstructive Sleep Apnea-Hypopnea) και κατά συνέπεια προκύπτει ο όρος σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας υπόπνοιας στον ύπνο ΣΑΑΥ (Obstructive Sleep Apnea-Hypopnea Syndrome - OSAS). Η σοβαρότητα του συνδρόμου εξαρτάται από τον αριθμό των επεισοδίων άπνοιας και/ή υπόπνοιας. Ο δείκτης άπνοιας υπόπνοιας (Apnea/Hypopnea Index AHI) μετρά τη σοβαρότητα του συνδρόμου και υπολογίζεται διαιρώντας το συνολικό αριθμό επεισοδίων άπνοιας υπόπνοιας δια τις ώρες ύπνου. Υπάρχουν τρεις κατηγορίες για τις τιμές του AHI. Το υπνοαπνοϊκό σύνδρομο θεωρείται ήπιο για τιμές 5<AHI<15, μέτριο για 15<AHI<30 και σοβαρό για AHI>30 [1]. Η παθοφυσιολογία του ΣΑΑΥ είναι σύνθετη και όχι πλήρως κατανοητή. Τα ανατομικά χαρακτηριστικά των ανώτερων αεραγωγών αλληλεπιδρούν με νευρομυϊκές παραμέτρους και την κατάσταση του οργανισμού για τον καθορισμό της διαμέτρου των ανώτερων αεραγωγών. Ο τόνος και η βατότητα των ανώτερων αεραγωγών αποτελεί μία δυναμική διαδικασία. Το μέγεθος των ανώτερων αεραγωγών αποτελεί σημαντική παράμετρο του ΣΑΑΥ. Ένας μικρότερος αεραγωγός εμφανίζει μεγαλύτερη τάση σύγκλεισης για δεδομένο τόνο των ανώτερων αεραγωγών σε σχέση με ένα μεγαλύτερο αεραγωγό. Οι αμυγδαλές ή 15

16 Ζούρου Βερόνικα οποιοδήποτε άλλο ενδοαυλικό αποφρακτικό αίτιο από μαλακό ιστό συμβάλλει στη στένωση του φάρυγγα σε συγκεκριμένα σημεία της αεροφόρου οδού. Ο μυϊκός τόνος και η λειτουργία των ανώτερων αεραγωγών αποτελούν μία δυναμική διαδικασία και παίζουν σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της ΑΑΥ [2]. Σε ασθενείς χωρίς υπνική άπνοια, ο μυϊκός τόνος του γενειογλωσσικού μυός, του βασικού διαστολέα μυός του φάρυγγα, αυξάνει κατά την εισπνοή και μειώνεται κατά την εκπνοή, μία λειτουργία που διατηρείται και κατά τη φάση του ύπνου REM (Rapid Eye Movement - ύπνος γρήγορων κινήσεων των ματιών). Σε ασθενείς με ΑΑΥ, ο μυϊκός τόνος χάλασης του γενειογλωσσικού μυός γενικά αυξάνει όταν είναι σε εγρήγορση, γεγονός που οφείλεται στην ανάγκη για μεγαλύτερη νευρομυϊκή αντιρρόπηση σαν απάντηση στο μικρότερο φαρυγγικό αεραγωγό που υπάρχει στους ασθενείς αυτούς. Η αποφρακτική άπνοια αναπτύσσεται όταν μικρότεροι από το φυσιολογικό αεραγωγοί στενεύουν ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια του ύπνου, καθώς ο αυξημένος τόνος του γενειογλωσσικού μυός, που υπάρχει κατά την εγρήγορση ελαττώνεται σημαντικά. Επιπλέον, ανατομικοί παράγοντες, όπως μία μάζα μαλακών μορίων στον τράχηλο, το παραφαρυγγικό λίπος, ενδεχομένως να παίζουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη ΑΑΥ, καθώς συμβάλλουν στη στένωση του φάρυγγα [3]. Πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι αναπνευστικές διαταραχές κατά τη διάρκεια του ύπνου ταλαιπωρούν ένα σημαντικό ποσοστό (1%-6%) του ενήλικου πληθυσμού [4]. Μία επιδημιολογική μελέτη σε 602 μεσήλικες Αμερικανούς ηλικίας 30 έως 60 ετών στο Wisconsin έδειξε ότι ποσοστό 4% των ανδρών και 2% των γυναικών έπασχαν από υπνοαπνοϊκό σύνδρομο [5]. Σε μία μελέτη που διενεργήθηκε στην Αυστραλία σε 441 άτομα ηλικίας 35 ως 69 ετών διαπιστώθηκε ότι 3,6% (5,7% σε άνδρες και 1,2% σε γυναίκες) του δείγματος είχε AHI>15 [6]. Αρκετές καταστάσεις φαίνεται να προδιαθέτουν στην εμφάνιση υπνικής άπνοιας. Η υπνική άπνοια έχει την τάση να αυξάνεται με την ηλικία, το ανδρικό φύλο, την παχυσαρκία, την αυξημένη περίμετρο του αυχένα, τη λήψη αλκοόλ ή αγχολυτικών/υπνωτικών φαρμάκων και τις κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες, όπως η οπισθογναθία [7][8]. Ωστόσο, η σχετική σημασία της συμβολής καθενός από αυτούς τους παράγοντες στον κίνδυνο ανάπτυξης υπνικής άπνοιας για κάθε άτομο δεν είναι γνωστή. Ένα σύνολο συμπτωμάτων υποδεικνύουν αποφρακτική υπνική άπνοια. Για παράδειγμα η υπερβολική ημερήσια υπνηλία που οδηγεί σε ελάττωση της παραγωγικότητας του 16

17 Κεφάλαιο 1 ο ατόμου, σε απουσία συγκέντρωσης και προσοχής, καθώς και σε μειωμένους χρόνους αντίδρασης. Στα βασικά συμπτώματα ακόμη συμπεριλαμβάνονται ο μη αναζωογονητικός ύπνος, ο ύπνος χωρίς ξεκούραση, η πρωινή ξηροστομία, η πρωινή κεφαλαλγία και η ευερεθιστότητα. Συχνό χαρακτηριστικό της υπνικής άπνοιας είναι η άγνοια των ασθενών για το γεγονός αυτό. Συνήθως οι ασθενείς με μέτριο ΣΑΑΥ αρνούνται ότι έχουν προβλήματα στον ύπνο ή κατά την ημέρα και προβάλλουν δικαιολογίες για πράξεις ή συμπεριφορές που τελικά συνδέονται με την πάθηση. 1.2 Υποξυγοναιμία Η νυκτερινή υποξυγοναιμία, ή υποξαιμία, αποτελεί ένα σημαντικό εύρημα της υπνική άπνοιας. Ο βαθμός και η συχνότητα του αποκορεσμού οξυγόνου χρησιμοποιούνται συχνά για να καθοριστεί η σοβαρότητα της υπνικής άπνοιας. Όσο μεγαλύτερος και συχνότερος είναι ο αποκορεσμός, τόσο σοβαρότερη είναι η διαταραχή. Κατά τη διάρκεια των απνοϊκών επεισοδίων παρατηρούνται επαναλαμβανόμενες πτώσεις του κορεσμού σε οξυγόνο της αιμοσφαιρίνης. Στην Εικόνα 1.1 φαίνονται καταγραφές βιοσημάτων και οι μεταβολές που παρουσιάζονται με την εμφάνιση ενός απνοϊκού φαινόμενου. Η πτώση στην καταγραφή του κορεσμού οξυγόνου είναι εμφανής. Ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης ενδέχεται να ελαττώνεται κατά 10-50% και η ελάττωση αυτή εξαρτάται από τη διάρκεια της άπνοιας. Συνήθως συμπίπτει με τα στάδια REM του ύπνου. Άμεσο επακόλουθο είναι η ελάττωση της μερικής πίεσης του οξυγόνου και η αύξηση της μερικής πίεσης του διοξειδίου του άνθρακα, αλλαγές που σε συνδυασμό με την αυξημένη εισπνευστική προσπάθεια οδηγούν σε αφύπνιση του ατόμου. 17

18 Ζούρου Βερόνικα Εικόνα 1.1 Καταγραφές βιοσημάτων σε ασθενή με ΣΑΑΥ. Στα πλαίσια φαίνονται οι επιπτώσεις ενός απνοϊκού επεισοδίου στη ροή αέρος (δεύτερο πλαίσιο από πάνω) και αμέσως μετά στον καρδιακό ρυθμό (πρώτο πλαίσιο από πάνω), ο οποίος επιβραδύνεται, και στον κορεσμό οξυγόνου (τρίτο πλαίσιο από πάνω). Πηγή [emedicine.medscape.com] Η βαρύτητα της νυκτερινής υποξαιμίας εξαρτάται κυρίως από: Τον κορεσμό οξυγόνου στο αίμα (SpO 2 ) κατά την έναρξη του ύπνου, δηλαδή τoν ημερήσιο κορεσμό αιμοσφαιρίνης στο αίμα (SpO 2 ), ή τη μερική πίεση οξυγόνου στο αίμα (PaO 2 ), που σημαίνει ότι σε ασθενείς με συνυπάρχουσα πνευμονική νόσο, όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), εκδηλώνεται σαφώς βαρύτερη υποξαιμία [9]. Το δείκτη σωματικής μάζας (ΔΜΣ-ΒΜΙ Kg/m 2 ), λόγω του ότι η αυξημένη σωματική μάζα μειώνει τους πνευμονικούς όγκους και κυρίως τον εκπνευστικό εφεδρικό όγκο (ERV), Τον πνευμονικό όγκο από τον οποίο άρχισε το επεισόδιο του κορεσμού. Το ρυθμό πτώσης του κορεσμού κατά τη διάρκεια της άπνοιας, ο οποίος εξαρτάται από τον κορεσμό του μικτού φλεβικού αίματος (SvO 2 ). 18

19 Κεφάλαιο 1 ο Ο αριθμός των επεισοδίων άπνοιας/υπόπνοιας δεν είναι καθοριστικός παράγοντας για τη βαρύτητα της νυκτερινής υποξαιμίας. Αρκετοί ασθενείς με φυσιολογική ημερήσια PaO2 και κορεσμό στο επίπεδο του 96% ή 97% εκδηλώνουν τις χαρακτηριστικές πτώσεις του κορεσμού κατά 3%, 4% ή και περισσότερο, χωρίς όμως να καταλήγουν σε σοβαρού βαθμού υποξαιμία. Οι πτώσεις του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης που εκδηλώνουν οι ασθενείς με ΣΑΑΥ στη διάρκεια της νύκτας είναι χαρακτηριστικές και εμφανίζονται ανά διαστήματα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Αυτό είναι εμφανέστερο στις μέσης ή μεγάλης βαρύτητας περιπτώσεις [10]. Οι παθοφυσιολογικές συνέπειες του αποκορεσμού στην υπνική άπνοια δεν είναι πλήρως κατανοητές. Σε σοβαρές περιπτώσεις συνοδεύεται από πολυκυτταραιμία με πιθανή ανάπτυξη πνευμονικής υπέρτασης. Συμβάλλει επίσης στην εμφάνιση νευρογνωστικών-γνωστικών ελλειμμάτων. Ωστόσο, η απομόνωση των επιδράσεων του αποκορεσμού από τις άλλες παραμέτρους της υπνικής άπνοιας, όπως είναι η διάσπαση του ύπνου και οι μεταβολές της ενεργοποίησης του συμπαθητικού συστήματος, είναι δύσκολη. Κλινικά, οι περισσότεροι ασθενείς με υπνική άπνοια εμφανίζουν τις περισσότερες, αν όχι όλες, τις παθοφυσιολογικές διαταραχές, οι οποίες αντιμετωπίζονται όλες ταυτόχρονα. 1.3 Εργαστηριακή μελέτη ύπνου Η διάγνωση της υπνικής άπνοιας απαιτεί την αξιολόγηση των παθολογικών τύπων αναπνοής και των συνοδών ανωμαλιών που ορίζουν το σύνδρομο. Η μελέτη ύπνου περιλαμβάνει μία πλήρη πολυσωματογραφική μελέτη ύπνου (polysomnography) ή αλλιώς πολυσωματογράφημα, που υπολογίζει ένα μεγάλο αριθμό φυσιολογικών σημάτων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η πολυσωματογραφική μελέτη ύπνου πραγματοποιείται στο εργαστήριο ύπνου. Το εργαστήριο ύπνου περιλαμβάνει ένα ήσυχο δωμάτιο, στο οποίο κοιμάται ο εξεταζόμενος, και ένα δεύτερο χώρο, στον οποίο βρίσκονται τα καταγραφικά μηχανήματα και το προσωπικό που παρακολουθεί τη μελέτη. Ο διαχωρισμός των δύο χώρων είναι απαραίτητος, δεδομένου ότι ασθενής, καταγραφικά μηχανήματα και προσωπικό δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Επίσης είναι απαραίτητο ο ασθενής να κοιμάται μόνος, μιας και η παρουσία άλλων ασθενών, στον ίδιο χώρο, αλλοιώνει την εξέταση [11]. Ο εξεταζόμενος προσέρχεται στο εργαστήριο ύπνου νωρίς το απόγευμα, δεδομένου ότι οι 19

20 Ζούρου Βερόνικα καταγραφές αφορούν κυρίως το νυκτερινό ύπνο, και τις επόμενες δύο ώρες εξοικειώνεται με το περιβάλλον και τοποθετούνται στο σώμα του οι απαραίτητοι καθετήρες και τα ηλεκτρόδια, ώστε να ληφθούν τα επιθυμητά σήματα. Κατά την διάρκεια του ύπνου το ειδικό προσωπικό παρακολουθεί τις συνεχείς καταγραφές του ασθενούς σε μόνιτορ. Τυπικά το πολυσωματογράφημα λαμβάνει καταγραφές από δώδεκα κανάλια. Τρία κανάλια αντιστοιχούν στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), ένα ή δύο αντιστοιχούν στη μέτρηση της ροής αέρος από και προς τη μύτη και τη στοματική κοιλότητα, ένα στη μέτρηση του μυϊκού τόνου της σιαγώνας, ένα ή και περισσότερα στη μέτρηση της κίνησης των κάτω άκρων, δύο στα ηλεκτροοφθαλμογραφήματα (EOG), ένα στη μέτρηση του καρδιακού ρυθμού (HR) μέσω του ηλεκτροκαρδιογραφήματος (ECG), ανάλογα με τον αριθμό των ζωνών για τη μέτρηση των κινήσεων του θώρακα και της κοιλιακή χώρας ισάριθμα κανάλια και ένα στη μέτρηση του SpO 2, η οποία γίνεται με τη χρήση οξυμέτρου όπως αυτό της Εικόνας 1.2(α). Στην Εικόνα 1.2(β) φαίνεται σχηματικά ο τρόπος που συνδέονται τα κανάλια στο σώμα του ασθενούς και ο τρόπος που τα λαμβανόμενα σήματα οδηγούνται στον κεντρικό υπολογιστή. Στην Εικόνα 1.3 φαίνεται ένα πλήρες πολυσωματογράφημα. Η εξέταση απαιτεί εμπειρία και έχει μεγάλο κόστος, ωστόσο παρέχει χρήσιμα στοιχεία σχετικά με τον ύπνο του ασθενούς, την παρουσία και σοβαρότητα της υπνικής άπνοιας, αλλά και στοιχεία για άλλες διαταραχές του ύπνου που δε σχετίζονται με την αναπνοή [12]. (α) (β) Εικόνα 1.2.(α) Οξύμετρο για τη μέτρηση του κορεσμού οξυγόνου. Πηγή [allproducts.com].(β) Σχηματική αναπαράσταση διάταξης πολυσωματογραφίας. Πηγή [http://thestar.com.my/health/] 20

21 Κεφάλαιο 1 ο Εικόνα 1.3 Παράδειγμα πολυσωματογραφήματος, με καταγραφές διαφορετικών φυσιολογικών σημάτων. Η καταγραφή για τον κορεσμό οξυγόνου επισημαίνεται με κόκκινο κύκλο. Πηγή [emedicine.medscape.com] 1.4 Σύντομη επισκόπηση υπολογιστικών μεθόδων ανάλυσης της κανονικότητας σημάτων κορεσμού οξυγόνου για τη διάγνωση της ΑΑΥ Η εξέλιξη της τεχνολογίας, ειδικά με την κατασκευή όλο και γρηγορότερων επεξεργαστών και τη δυνατότητα αποθήκευσης μεγάλου όγκου ιατρικών καταγραφών σε ψηφιακή μορφή, βοήθησε τους ερευνητές να αναπτύξουν σύνθετες υπολογιστικές μεθόδους με σκοπό τη σωστή, έγκαιρη, αλλά και εύκολη διάγνωση της ΑΑΥ. Μία τέτοια μελέτη είναι η [13], στην οποία 516 εξεταζόμενοι υπεβλήθησαν σε πολυσωματογραφική μελέτη ύπνου. Από τις μετρήσεις της παλμικής οξυμετρίας ενός υποσυνόλου 224 εξεταζομένων, υπολογίστηκαν τρεις δείκτες οξυμετρίας. Σκοπός του υπολογισμού αυτών των δεικτών ήταν να μελετηθεί αν κάποιος εξ αυτών ή ο συνδυασμός τους μπορεί να καθορίσει καλύτερα τον AHI, άρα να οδηγήσει σε εγκυρότερη διάγνωση της ΑΑΥ. Τα αποτελέσματα των υπολογισμών αυτών επαληθεύτηκαν στις καταγραφές των υπολοίπων εξεταζομένων. Ο πρώτος δείκτης,, αποτελεί ένα μέτρο μεταβλητότητας του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης και υπολογίστηκε ως η μέση τιμή των απόλυτων διαφορών του 21

22 Ζούρου Βερόνικα κορεσμού οξυγόνου μεταξύ διαδοχικών διαστημάτων διάρκειας 12 δευτερολέπτων. Ο δεύτερος δείκτης αντιστοιχεί στον αριθμό εκδηλώσεων αποκορεσμού οξυγόνου ανά ώρα σε ποσοστά 2%, 3% και 4%. Ο τρίτος δείκτης αντιστοιχεί στο συνολικό χρόνο που ο κορεσμός παρέμεινε σε επίπεδα χαμηλότερα του 90%, 88%, 86%, 84%, 82% και 80%. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι καλύτερος δείκτης διάγνωσης της ΑΑΥ ήταν ο δείκτης, χωρίς όμως ο διαγνωστικός του χαρακτήρας να είναι κατά πολύ καλύτερος από αυτόν των άλλων δύο δεικτών. Ο συνδυασμός των δεικτών βελτιώνει την ακρίβεια του προβλεπόμενου AHI. Σε πιο πρόσφατες εργασίες χρησιμοποιήθηκαν μη γραμμικές μέθοδοι για τη μελέτη της κανονικότητας, όπως είναι ο υπολογισμός της εντροπίας. Η εντροπία είναι ένα μέτρο της αταξίας ή της τυχαιότητας ενός συστήματος. Η υπολογιστική εντροπία (approximate entropy - ) είναι ένα μέτρο της πολυπλοκότητας ενός συστήματος και εφαρμόζεται σε χρονοσειρές. Μικρές τιμές αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη κανονικότητα του συστήματος, ενώ μεγάλες τιμές δείχνουν μεγάλη τυχαιότητα στο σύστημα. Η εφαρμόζεται σε σήματα μικρού σχετικά μήκους ( στοιχείων). Η σχετίζεται με αλλαγές, οι οποίες συχνά δεν είναι ανιχνεύσιμες με τις κλασικές μεθόδους. Όμως η παρουσιάζει ευαισθησία στο μέγεθος των δεδομένων, επειδή ο αλγόριθμος υπολογισμού της συγκρίνει και μετρά ακολουθίες όμοιες με μία ακολουθία, το μήκος της οποίας καθορίζεται από το χρήστη, συμπεριλαμβανομένης της υπό μελέτη ακολουθίας. Προς αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος αναπτύχθηκε αργότερα η εντροπία δειγμάτων (sample entropy ), στον υπολογισμό της οποίας δε λαμβάνεται υπόψη η σύγκριση μίας υπό μελέτη ακολουθίας με τον εαυτό της και η εξάρτηση από το μέγεθος της χρονοσειράς είναι μικρότερη. Παράδειγμα μελέτης στην οποία χρησιμοποιήθηκαν μη γραμμικές μέθοδοι ανάλυσης της μεταβλητότητας αποτελεί η [14]. Σε αυτήν εξετάστηκαν 187 άτομα, πιθανοί ασθενείς ΣΑΑΥ, και τα δεδομένα της εξέτασης αναφορικά με το SpO 2 αναλύθηκαν με τρεις τρόπους. Αρχικά υπολογίστηκε ο δείκτης αποκορεσμού οξυγόνου (oxygen desaturation index - ODI) και ο παρατεταμένος χρόνος παραμονής σε τιμές κορεσμού κάτω του 90%. Ο δεύτερος τρόπος ανάλυσης έγινε με την, ενώ ο τρίτος με Δείκτες Κεντρικής Τάσης ΔΚΤ (Measures of central tendency), μέτρα που δείχνουν το σημείο προς το οποίο τείνουν να συγκεντρωθούν οι περισσότερες τιμές μίας ομάδας δεδομένων/παρατηρήσεων και θεωρείται το «κέντρο» της κατανομής των παρατηρήσεων [15]. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι ΔΚΤ λάμβαναν πολύ χαμηλότερες τιμές στους ασθενείς με ΣΑΑΥ από ό,τι στους 22

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Διπλωματική Εργασία Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» Ιούλιος 2015 Ορισμοί Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει;

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Φαρυγγικός λεμφικός ιστός: Φαρυγγική και Παρίσθμιες Αμυγδαλές Φαρυγγική A. Καδίτης Ειδική Μονάδα Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Εργαστήριο Διαταραχών Αναπνοής στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ο Κεφάλαιο: Στατιστική ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πληθυσμός: Λέγεται ένα σύνολο στοιχείων που θέλουμε να εξετάσουμε με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Μεταβλητές X: Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ 5. Εισαγωγή Ο σκοπός κάθε συστήματος τηλεπικοινωνιών είναι η μεταφορά πληροφορίας από ένα σημείο (πηγή) σ ένα άλλο (δέκτης). Συνεπώς, κάθε μελέτη ενός τέτοιου συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Ποσοτικές Μέθοδοι Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης 50100 Kozani GR

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικές συναρτήσεις Γραφική και πινακοποιημένη αναπαράσταση δεδομένων (ιστόγραμμα) Διαχειριστής Σεναρίων Κινητός Μέσος σε Χρονοσειρές o o o

Στατιστικές συναρτήσεις Γραφική και πινακοποιημένη αναπαράσταση δεδομένων (ιστόγραμμα) Διαχειριστής Σεναρίων Κινητός Μέσος σε Χρονοσειρές o o o ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Εφαρμογές Ποσοτικές Ανάλυσης με το Excel 141 ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ανάλυση Δεδομένων Στατιστικές συναρτήσεις Γραφική και πινακοποιημένη αναπαράσταση δεδομένων (ιστόγραμμα) Διαχειριστής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής.

3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής. 3. Προσομοίωση ενός Συστήματος Αναμονής. 3.1. Διατύπωση του Προβλήματος. Τα συστήματα αναμονής (queueing systems), βρίσκονται πίσω από τα περισσότερα μοντέλα μελέτης της απόδοσης υπολογιστικών συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ Tel.: +30 2310998051, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων Ι

Αναγνώριση Προτύπων Ι Αναγνώριση Προτύπων Ι Ενότητα 3: Στοχαστικά Συστήματα Αν. Καθηγητής Δερματάς Ευάγγελος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΧΡΟΝΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΙΣΧΥΟΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Εντροπία. Δρ. Αθανάσιος Χρ. Τζέμος. Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών Ακαδημία Αθηνών

Η Εντροπία. Δρ. Αθανάσιος Χρ. Τζέμος. Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών Ακαδημία Αθηνών Η Εντροπία Δρ. Αθανάσιος Χρ. Τζέμος Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών Ακαδημία Αθηνών Θερμοδυναμική +Στατιστική Μηχανική= Θερμική Φυσική Η Θερμοδυναμική ασχολείται με τις μακροσκοπικές

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου Σχηματική παρουσίαση της ερευνητικής διαδικασίας ΣΚΟΠΟΣ-ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Ενότητα 3 Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Εκτός από τις μέσες τιμές, τυπικές αποκλίσεις κλπ, θέλουμε να βρούμε κατά πόσον αυτές οι παρατηρούμενες τάσεις εξαρτώνται από συγκεκριμένες συνθήκες ή προϋποθέσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436 A εξάμηνο 2009-2010 Περιγραφική Στατιστική Ι users.att.sch.gr/abouras abouras@sch.gr sch.gr abouras@uth.gr Μέτρα θέσης Η θέση αντιπροσωπεύει τη θέση της κατανομής κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Στάδιο Εκτέλεσης

Στάδιο Εκτέλεσης 16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο 1.4.2.2 Στάδιο Εκτέλεσης Το στάδιο της εκτέλεσης μίας έρευνας αποτελεί αυτό ακριβώς που υπονοεί η ονομασία του. Δηλαδή, περιλαμβάνει όλες εκείνες τις ενέργειες από τη στιγμή που η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ 12 Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο περιγράφεται η λειτουργία και απόδοση του πρότυπου ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ κατά τη λειτουργία του στη βαθιά θάλασσα. Συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής και Κοινωνιολογικής Ερευνας Δειγματοληψία στην Έρευνα (Μέθοδοι Δειγματοληψίας - Τρόποι Επιλογής Τυχαίου Δείγματος)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 2 ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ η χορήγηση ή ανανέωση της άδειας: Στους βαρήκοους στους οποίους το ποσοστό βαρηκοΐας. ηλεκτροακουστικής συσκευής ή κοχλιακού

ΟΜΑΔΑ 2 ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ η χορήγηση ή ανανέωση της άδειας: Στους βαρήκοους στους οποίους το ποσοστό βαρηκοΐας. ηλεκτροακουστικής συσκευής ή κοχλιακού Άρθρο 1 Τροποποίηση Παραρτήματος II του Π.δ. 51/2012 Το σημείο 5.1.3., του Κεφαλαίου Β του Παραρτήματος II του Π.δ. 51/2012 (Α Ί01), αντικαθίσταται ως εξής: «5.1.3. Ειδικές διατάξεις για τα οχήματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium iv

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium iv Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium iv Στατιστική Συμπερασματολογία Ι Σημειακές Εκτιμήσεις Διαστήματα Εμπιστοσύνης Στατιστική Συμπερασματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο της Στατιστικής Συμπερασματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους

Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους Επιδηµιολογικές ή διαχρονικές µελέτες σε ηλικιωµένους, ασθενείς µε ΣΑΑΥ ή δχες ύπνου Ηλικία και βαρύτητα ΣΑΑΥ Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ

ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ ΣΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΑΦΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΣΤΟ Γ.Ν.Α «ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ηλεκτροκαρδιογράφημα ( Η.Κ.Γ ), ως απλή και εύχρηστος εργαστηριακή μέθοδος, είναι βοηθητικό και πολλές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μπεττίνα Χάιδιτς. Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής e mail:

Μπεττίνα Χάιδιτς. Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής e mail: Μπεττίνα Χάιδιτς Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής e mail: haidich@med.auth.gr Υπολογισμός μεγέθους δείγματος Πιο πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχουν ως στόχο να εκτιμηθεί κάποιο χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ Πολυπνογραφία Όρος που προτάθηκε από τον Holland το 1974. Ταυτόχρονη καταγραφή πολλών φυσιολογικών παραμέτρων στη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ Επίπεδα MiR-21 και mir-133 σε μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξωθήσεως. Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή διατριβή ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

3-Φεβ-2009 ΗΜΥ 429. 4. Σήματα

3-Φεβ-2009 ΗΜΥ 429. 4. Σήματα 3-Φεβ-2009 ΗΜΥ 429 4. Σήματα 1 Σήματα Σήματα είναι: σχήματα αλλαγών που αντιπροσωπεύουν ή κωδικοποιούν πληροφορίες σύνολο πληροφορίας ή δεδομένων σχήματα αλλαγών στο χρόνο, π.χ. ήχος, ηλεκτρικό σήμα εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή 3Δ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ DICOM ΚΑΙ ΕΣΤΙΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Νικολάου Φοίβια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων ΘΕ1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Σφάλµατα και στατιστική επεξεργασία πειραµατικών µετρήσεων 1. Σκοπός Πρόκειται για θεωρητική άσκηση που σκοπό έχει την περιληπτική αναφορά σε θεµατολογίες όπως : σφάλµατα, στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυπρόθεσμη τοπική μετεωρολογική πρόγνωση με αναζήτηση ανάλογων καταστάσεων

Βραχυπρόθεσμη τοπική μετεωρολογική πρόγνωση με αναζήτηση ανάλογων καταστάσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Βραχυπρόθεσμη τοπική μετεωρολογική πρόγνωση με αναζήτηση ανάλογων καταστάσεων Γεώργιος Θεοδωρόπουλος Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Στοχαστικές Μέθοδοι στους Υδατικούς Πόρους Φασματική ανάλυση χρονοσειρών

Στοχαστικές Μέθοδοι στους Υδατικούς Πόρους Φασματική ανάλυση χρονοσειρών Στοχαστικές Μέθοδοι στους Υδατικούς Πόρους Φασματική ανάλυση χρονοσειρών Δημήτρης Κουτσογιάννης Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος, Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα Επανέκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Στατικοί Πνευμονικοί Όγκοι Ν Γ ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ

Στατικοί Πνευμονικοί Όγκοι Ν Γ ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ Στατικοί Πνευμονικοί Όγκοι Ν Γ ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΣΩΤΗΡΙΑ» «Πνευμονικός Όγκος» είναι ο όγκος αέρα που περιέχεταισεκάποιοδιακριτόδιαμέρισμαήχώρο των πνευμόνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Γνώση και στάση νοσηλευτών στη διαχείριση του πόνου καρκινοπαθών που νοσηλεύονται Παναγιώτης Χαραλάμπους Λεμεσός, 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Στατιστική Επιχειρήσεων Ι Ενότητα 7: Παρουσίαση δεδομένων-περιγραφική στατιστική Μιλτιάδης Χαλικιάς, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4: Δειγματοληψία - Αναδίπλωση

Ενότητα 4: Δειγματοληψία - Αναδίπλωση Ενότητα 4: Δειγματοληψία - Αναδίπλωση Σήματα και Συστήματα Τα συστήματα επεξεργάζονται ένα ή περισσότερα σήματα: Το παραπάνω σύστημα μετατρέπει το σήμα x(t) σε y(t). π.χ. Σε ένα σήμα ήχου μπορεί να ενισχύσει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣΕΙΡΕΣ. Αδρανή 12,00% 10,00% 8,00% 6,00% Ποσοστό % 4,00% 2,00% 0,00% εβδοµάδες

ΧΡΟΝΟΣΕΙΡΕΣ. Αδρανή 12,00% 10,00% 8,00% 6,00% Ποσοστό % 4,00% 2,00% 0,00% εβδοµάδες ΧΡΟΝΟΣΕΙΡΕΣ Ένα σύνολο διαδοχικών δεδοµένων αποτελεί µια σειρά. εδοµένα που σχηµατίζουν σειρές προέρχονται γενικά από την καταγραφή της τιµής µιας µεταβλητής κατά την εξέλιξή της. Χρονοσειρά είναι η καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Repeated measures Επαναληπτικές μετρήσεις

Repeated measures Επαναληπτικές μετρήσεις ΠΡΟΒΛΗΜΑ Στο αρχείο δεδομένων diavitis.sav καταγράφεται η ποσότητα γλυκόζης στο αίμα 10 ασθενών στην αρχή της χορήγησης μιας θεραπείας, μετά από ένα μήνα και μετά από δύο μήνες. Μελετήστε την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ Μιχαήλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια Ενότητα 2α: Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Εγκυρότητα, ακρίβεια Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Κατανομή συχνοτήτων Μέτρα κεντρικής τάσης Μέτρα διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο 5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο Ένα εναλλακτικό μοντέλο της απλής γραμμικής παλινδρόμησης (που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνωστικός Συλλογισµός και Λήψη Ιατρικής Απόφασης

ιαγνωστικός Συλλογισµός και Λήψη Ιατρικής Απόφασης ιαγνωστικός Συλλογισµός και Λήψη Ιατρικής Απόφασης ρ. Βασίλης Σπυρόπουλος Τµήµα Τεχνολογίας Ιατρικών Οργάνων Σχολή Τεχνολογικών Εφαρµογών Tεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυµα Αθήνας 1 Η αφετηρία του διαγνωστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 27 Ιουνίου 2016

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ   Αθήνα, 27 Ιουνίου 2016 ΠΡΟΣ: ΥΠΟΨΙΝ: ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ email: bioiatriki2002@yahoo.com Αθήνα, 27 Ιουνίου 2016 ΘΕΜΑ: Δημόσια διαβούλευση τεχνικών προδιαγραφών Κύριοι, Θα θέλαμε

Διαβάστε περισσότερα

3η Ενότητα Προβλέψεις

3η Ενότητα Προβλέψεις ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Μονάδα Προβλέψεων & Στρατηγικής Forecasting & Strategy Unit Τεχνικές Προβλέψεων 3η Ενότητα Προβλέψεις (Μέρος 4 ο ) http://www.fsu.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΔΕΛΤΙΟΥ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΔΕΛΤΙΟΥ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΔΕΛΤΙΟΥ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Χρύσω Κωνσταντίνου Λεμεσός 2016 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης

Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης. Διάστημα εμπιστοσύνης Σφάλματα Μετρήσεων 4.45 Πίνακας 4.4 Διαστήματα Εμπιστοσύνης. Τιμές που Επίπεδο εμπιστοσύνης Διάστημα εμπιστοσύνης βρίσκονται εκτός του Διαστήματος Εμπιστοσύνης 0.500 X 0.674σ 1 στις 0.800 X 1.8σ 1 στις

Διαβάστε περισσότερα