ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η"

Transcript

1 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Κατεύθυνση Επιστήµης & Τεχνολογίας Τροφίµων ιδάσκων: Πλέσσας Σταύρος Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ΠΘ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η ΠΟΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ορεστιάδα 2013

2 ΑΣΚΗΣΗ 1 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΚΑΘΑΡΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΑΚΧΑΡΟΜΥΚΗΤΩΝ α. Στερεή καλλιέργεια σακχαροµυκητών Σε ογκοµετρική φιάλη των 1000mL παρασκευάζεται διάλυµα που περιέχει 0.1% KH2PO 4, 0.1% (NH4)2SO4, 0.5% MgSO4, 2% γλυκόζη και 0.4% yeast extract. Από το διάλυµα αυτό παραλαµβάνονται 100mL σε κωνική φιάλη των 250mL και διαλύονται µε θέρµανση 2g άγαρ. Στη συνέχεια τα διαυγή διαλύµατα (µε άγαρ και χωρίς άγαρ) αποστειρώνονται σε αυτόκλειστο για 15min. Αµέσως µετά την αποστείρωση το υγρό µε το άγαρ προστίθεται σε 4 τριβλία έτσι ώστε το κάθε τριβλίο να περιέχει τον ίδιο όγκο θρεπτικού. Τα τριβλία µένουν σκεπασµένα µέχρις ότου η θερµοκρασία του περιεχοµένου γίνει µικρότερη των 30 o C οπότε και λαµβάνεται το θρεπτικό σε στερεά µορφή. Στη συνέχεια σε αποστειρωµένο και καθαρό δοκιµαστικό σωλήνα διασπείρουµε µικρή ποσότητα ζύµης αρτοποιίας σε 5mL υγρού θρεπτικού που παρασκευάζεται µε την παρακάτω µέθοδο. Μετά µε ένα κρίκο αποστειρωµένο σε φλόγα λύχνου εµβολιάζεται η στερεή καλλιέργεια κοντά σε φλόγα λύχνου. Το τριβλίο τοποθετείται στον θερµοθάλαµο στους 30 o C και παρακολουθείται κάθε µέρα η ανάπτυξη της καλλιέργειας. Όταν η καλλιέργεια πάρει την επιθυµητή µορφή τότε παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. β. Υγρή καλλιέργεια σακχαροµυκητών Σε δοκιµαστικό σωλήνα αποστειρωµένο προσθέτουµε 5mL υγρό θρεπτικό (χωρίς άγαρ) που παρασκευάστηκε και αποστειρώθηκε κατά την προηγούµενη περίοδο. Από αναπτυγµένη στερεή καλλιέργεια σακχαροµυκητών λαµβάνεται µε έναν αποστειρωµένο σε λύχνο κρίκο ποσότητα και διασπείρεται µε τη βοήθεια Vortex. Το παρασκεύασµα φυλάσσεται στο θερµοθάλαµο (30 o C) για ώρες. Μετά µεταγγίζεται σε 50mL αποστειρωµένου υγρού θρεπτικού και αφήνεται η καλλιέργεια να αναπτυχθεί για ώρες. Στο τέλος λαµβάνεται η οπτική πυκνότητα µε το φασµατοφωτόµετρο και το παρασκεύασµα παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. γ. Προσδιορισµός περιεκτικότητας κυττάρων σε ζυµούµενο γλεύκος (κατασκευή πρότυπης καµπύλης) Σε ογκοµετρική φιάλη των 250mL παρασκευάζεται αιώρηµα ζύµης µε τη βοήθεια Vortex. Για τον σκοπό αυτό ζυγίζονται 0.5g ζύµης αρτοποιίας και χρησιµοποιείται υγρό θρεπτικό µε την ίδια σύσταση που περιγράφτηκε στην προηγούµενη µέθοδο χωρίς άγαρ και αποστείρωση. Από το αιώρηµα αυτό παρασκευάζονται µε αραίωση 10 διαλύµατα µε διαφορετική περιεκτικότητα σε κύτταρα και λαµβάνεται για το κάθε αιώρηµα στα 700nm οπτική πυκνότητα µε το φασµατοφωτόµετρο. Έτσι κατασκευάζουµε σε ηµιλογαριθµικό χαρτί την καµπύλη της οπτικής πυκνότητας σε συνάρτηση µε την πυκνότητα σε κύτταρα. 2

3 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΙΟΡΘΩΣΗ ΓΛΕΥΚΟΥΣ α. Μέτρηση πυκνότητας γλεύκους (αρχικού ή ζυµούµενου) σε o Be Σε ογκοµετρικό κύλινδρο των 250mL µεταφέρεται το προς µέτρηση γλεύκος. Σε αυτό βυθίζουµε το αραιόµετρο (µποµόµετρο) ενώ ταυτόχρονα µετράµε τη θερµοκρασία του διαλύµατος µε θερµόµετρο. Έστω ότι η ένδειξη του αραιοµέτρου είναι 11.7 και η θερµοκρασία 21 o C. Η αναγωγή της πυκνότητας στους 15 o C γίνεται ως εξής: ιαφορά θερµοκρασίας = 6 Τελικό o Be: (6x0.045) = Αν η θερµοκρασία είναι 9 o C τότε έχουµε: ιαφορά θερµοκρασίας 15 9 = 6 β. Προσδιορισµός οξύτητας γλεύκους Τελικό o Be: (6x0.045) = mL γλεύκους µετρηµένα µε σιφώνιο µεταφέρονται σε κωνική φιάλη αραιώνονται µε απιονισµένο νερό και ογκοµετρούνται µε Ν/10 διάλυµα NaOH και δείκτη φαινολοφθαλεΐνης. Αν το γλεύκος ζυµώνεται τότε θερµαίνουµε τα 10mL του γλεύκους επί 15min στους 80 o C για να εκλυθεί το CO2 και µετά ογκοµετρούµε το διάλυµα όπως αναφέρθηκε πιο πάνω. Στην περίπτωση που θέλουµε να εκφράσουµε την οξύτητα σε g/l τρυγικού οξέος τότε τα ml του διαλύµατος Ν/10 NaOH που καταναλώθηκαν πολλαπλασιάζονται µε 0.75 ενώ όταν θέλουµε να εκφραστούν σε θειικό οξύ τότε πολλαπλασιάζονται µε γ. Αλκοολική ζύµωση γλεύκους χωρίς την προσθήκη ζύµης Σε µια πλαστική λεκάνη συνθλίβουµε 1Kg σταφύλια. Από το γλεύκος που προκύπτει παίρνουµε δείγµα για την µέτρηση της πυκνότητας σε o Be και της τελικής οξύτητας. Στη συνέχεια το γλεύκος διορθώνεται σε τιµή o Be και τελική οξύτητα 6-8g/L τρυγικού οξέος. Σε µία κωνική φιάλη του 1l µεταφέρουµε 500mL του διορθωµένου γλεύκους και τοποθετούµε στο θερµοθάλαµο σε θερµοκρασία o C. Μετά µετράµε την πυκνότητα του γλεύκους και τη θερµοκρασία του κάθε µέρα. Αυτό γίνεται µέχρι η πυκνότητα γίνει 0 o Be και σταµατήσει η έκλυση φυσαλίδων CO2. Καταγράφουµε τα αποτελέσµατα των µετρήσεων σε πίνακα. Αλκοολική ζύµωση γλεύκους µε προσθήκη ζύµης Σε µια κωνική φιάλη 500mL µεταφέρουµε 200mL γλεύκους πυκνότητας o Be. Σε αυτό διασπείρουµε 2-4g πιεστής ζύµης. Τοποθετούµε τη φιάλη στο θερµοθάλαµο στους o C και µετράµε την πυκνότητα στο τέλος της εργαστηριακής περιόδου και την επόµενη ανά 2 ώρες έως 0 o Be. Παράλληλα µε τη µέτρηση της οπτικής πυκνότητας κάνουµε και προσδιορισµό της περιεχόµενης στο ζυµούµενο γλεύκος ζύµης σύµφωνα µε τη µέθοδο που δίνεται στις σηµειώσεις αυτές. 3

4 o Α/Α Ηµεροµηνία Ώρα Χρόνος Be Οπτική Βιοµάζα Παραγωγικότητα ζύµωσης (h) πυκνότητα (g/l) (g/l/d) Αν η οπτική πυκνότητα είναι µεγαλύτερη του 1 τότε το γλεύκος αραιώνεται προκειµένου να µετρηθεί. Η αραίωση γίνεται σε αναλογία 1:10 και σε αυτό µετράται η οπτική πυκνότητα. δ. Παρασκευή µιστελιού Σε ογκοµετρικό κύλινδρο των 500mL µεταφέρουµε 300mL γλεύκος χωρίς στέµφυλα. Ακολουθεί η προσθήκη πόσιµου οινοπνεύµατος έτσι ώστε να έχουµε 20 αλκοολικούς βαθµούς. Το προϊόν τοποθετείται σε ψυγείο στους -1 µέχρι -4 o C µέχρι να διαυγάσει. Μετά από αυτό το υπερκείµενο κρασί διαχωρίζεται από την οινολάσπη µε µετάγγιση, υφίσταται κολλάρισµα µε λευκό αυγού όπως περιγράφεται σε ανάλογη µέθοδο. Αφήνεται το ίζηµα προς καθίζηση και στη συνέχεια το διαυγές προϊόν αποµακρύνεται από το ίζηµα µε µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν φυλάσσεται σε µπουκάλι ανάλογου µεγέθους αφήνεται επί δύο εβδοµάδες σε θερµοκρασία δωµατίου και παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης προς έλεγχο. ε. Αλκοολική ζύµωση για παραγωγή λευκού ξηρού κρασιού Σε µια καθαρή πλαστική λεκάνη γίνεται σύνθλιψη 2Kg λευκών σταφυλιών (ροδίτης). Το γλεύκος (αφού αποµακρυνθούν τα στέµφυλα µε διήθηση µε σουρωτήρι), διορθώνεται ως προς πυκνότητα o Be ( ) και ως προς την οξύτητα (6-8g/L τρυγικού οξέος). Ακολούθως µεταφέρεται σε καθαρό και απολυµασµένο µε οινόπνευµα ειδικό δοχείο µε στρόφιγγα. Ακολουθεί µικροσκοπική εξέταση των σακχαροµυκήτων και επώαση σε θερµοκρασία 25 o C, αφού γίνει απολύµανση του πάνω µέρους του δοχείου µε οινόπνευµα και κάλυψή του µε αλουµινόχαρτο. Στη συνέχεια η ζύµωση παρακολουθείται τουλάχιστον κάθε 48ωρο (µέτρηση o Be) σε ότι αφορά το ρυθµό της, µακροσκοπικά παρακολουθώντας την έκλυση του CO2 αλλά και µικροσκοπικά µε παρακολούθηση των κυττάρων των σακχαροµυκήτων. Έτσι καταγράφεται η µεγάλη διαφορά στον αριθµό των κυττάρων πριν και µετά τη ζύµωση, η καθαρότητα στην καλλιέργεια που βελτιώνεται συνεχώς σε ότι αφορά τα στελέχη, την ύπαρξη βακτηρίων, η ζωτικότητα των κυττάρων αλλά και του συνόλου της καλλιέργειας. Μεγάλος σχετικά αριθµός κυττάρων σε κάθε οπτικό πεδίο είναι ενθαρρυντικό στοιχείο για την καλή προαγωγή της ζύµωσης. Η παρουσία σχετικά µεγάλων ελλειψοειδών κυττάρων στην καλλιέργεια είναι επίσης ενθαρρυντικός παράγοντας. 4

5 Η παρουσία S. αpiculatus στην καλλιέργεια σε µεγάλα ποσά δεν µας ενθαρρύνει για την πορεία της ζύµωσης. Η επικράτηση κυκλικών κυττάρων Candida προωθεί τη ζύµωση αλλά όχι σε µεγάλους αλκοολικούς βαθµούς. Μικρά ελλειψοειδή κύτταρα φαίνεται ότι ανήκουν σε στελέχη ανθεκτικά στην αιθανόλη και δίνουν πολύ καλή παραγωγικότητα σε αιθανόλη κατά τη ζύµωση. Κύτταρα λαµπερά χωρίς σκοτεινές περιοχές στην επιφάνεια µας πληροφορούν ότι πρόκειται για υγιή καλλιέργεια, ενώ κύτταρα που παρουσιάζονται σκούρα σε πολλά σηµεία, δείχνουν ότι είναι γερασµένα ή νεκρά. Τα βακτήρια παρουσιάζονται µε γραµµικά κύτταρα ή σαν ένα είδος αλυσίδας. Από τα στοιχεία που δίνονται πιο πάνω αλλά και από το ρυθµό της ζύµωσης που ο φοιτητής καταγράφει, βγάζει τελικά το συµπέρασµα για τη σωστή ή µη πορεία της ζύµωσης, αφού πρώτα (κι αν το κρίνει σκόπιµο) συζητήσει τα στοιχεία αυτά µε τον υπεύθυνο της άσκησης. Η εµφάνιση λευκού υµένα στην επιφάνεια οφείλεται στην ανάπτυξη του Mycoderma vini και δεν είναι επιθυµητό να υπάρχει. Αυτό συµβαίνει συνήθως όταν δεν έχουµε ταχεία ζύµωση. Όταν παρατηρείται θα πρέπει να ενηµερώνεται ο επιβλέπων της άσκησης. Στην περίπτωση που η ζύµωση διακοπεί για οποιοδήποτε λόγο ή έχουµε µικρή ταχύτητα θα πρέπει να προστίθεται η καλλιέργεια στο γλεύκος που έχουµε ετοιµάσει από την προηγούµενη άσκηση I. Η ποσότητα των κυττάρων που θα προστίθεται θα πρέπει να δίνει µια τελική συγκέντρωση κυττάρων 2-5g/L. Για να το πετύχουµε αυτό προβαίνουµε στη µέτρηση µε το φασµατοφωτόµετρο της οπτικής πυκνότητας της καλλιέργειας του γλεύκους της άσκησης I και από την πρότυπη καµπύλη που κατασκευάσαµε υπολογίζουµε την συγκέντρωση κυττάρων σε g/l ενώ από το αποτέλεσµα αυτό, την ποσότητα κυττάρων που έχουµε στο σύνολο του όγκου της καλλιέργειας αυτής. Στη συνέχεια υπολογίζουµε τον όγκο της καλλιέργειας που πρέπει να προσθέσουµε στο δύσκολα ζυµούµενο γλεύκος έτσι ώστε η τελική σε αυτό συγκέντρωση κυττάρων να βρίσκεται στην περιοχή 2-5g/L. Κάθε φορά που ελέγχουµε τη ζύµωση µετράµε και τη θερµοκρασία του γλεύκους. Θερµοκρασία µεγαλύτερη των 28ºC θα πρέπει να µας ενεργοποιεί για τη µείωσή της. Αυτό γίνεται µετά από ψύξη µε νερό στα εξωτερικά τοιχώµατα του δοχείου. Η µείωση της θερµοκρασίας θα πρέπει να γίνεται µέχρι τους 25ºC. Απότοµες µεταβολές της θερµοκρασίας προς τα επάνω και προς τα κάτω απαγορεύονται. Αυτές δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τους 3ºC. Θερµοκρασία ζυµούµενου γλεύκους µεγαλύτερη των 30ºC είναι επικίνδυνη και µπορεί να σταµατήσει τη ζύµωση. Αυτό γίνεται οπωσδήποτε όταν η θερµοκρασία περάσει τους 32ºC. Όταν η διακοπή της ζύµωσης προέρχεται από την άνοδο της θερµοκρασίας πέρα από τους 32ºC η µείωσή της δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε και την επιτάχυνση της ζύµωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι να ψύχεται το γλεύκος στους 25ºC και να ζυµώνεται στη συνέχεια µε προσθήκη καλλιεργηµένης ζύµης. Όταν η θερµοκρασία του γλεύκους πέσει κάτω από τους 20ºC (και αυτό συµβαίνει µετά από πρώιµο κρύο καιρό) η ζύµωση µπορεί να σταµατήσει. Στην περίπτωση αυτή η άνοδος της θερµοκρασίας στους 25ºC (όχι όµως απότοµα) µπορεί να επαναφέρει τη ζύµωση σε καλούς ρυθµούς. Σχετικά υψηλές θερµοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων ενώ οι χαµηλές όχι. Κατά τη διάρκεια της ζύµωσης αποφεύγουµε την ανατάραξη της υποστάθµης. 5

6 Επίσης το ζυµούµενο γλεύκος προστατεύεται από έντοµα (κουνούπια, σκνίπες) που µεταφέρουν µικροοργανισµούς και είναι επικίνδυνα για τη δηµιουργία της ασθένειας της οξίνισης. Το τέλος της ζύµωσης διαπιστώνεται από τη µη έκλυση φυσσαλίδων και πιστοποιείται οριστικά από τη µέτρηση του Be που για πλήρη ζύµωση είναι µηδέν (µε τη διόρθωση της θερµοκρασίας). Όταν διαπιστωθεί το τέλος της ζύµωσης το κρασί αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό αυτό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. Ακολουθεί θείωση µε προσθήκη Κ2S2Ο2 (πυροθειώδους καλίου) έτσι ώστε η τελική ποσότητα SO2 που µεταφέρεται στο κρασί να είναι 130 mg/l (για τους υπολογισµούς βλέπε σχετική αντίδραση στο βιβλίο). Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που έχει αναφερθεί για το µιστέλι, µετάγγιση κολλάρισµα και στη συνέχεια µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει ο φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι λευκό), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. Αν το κρασί δεν εκπληρώνει τις προδιαγραφές για το χρώµα, τη διαύγεια, τον οργανοληπτικό χαρακτήρα ή δεν έχει ζυµωθεί πλήρως, η άσκηση για παρασκευή κρασιού επαναλαµβάνεται. στ. Αλκοολική ζύµωση για ερυθρό γλυκό κρασί Σε µια καθαρή πλαστική λεκάνη γίνεται σύνθλιψη 2kg κόκκινων σταφυλιών. Το γλεύκος µεταφέρεται µαζί µε τα στέµφυλα σε καθαρό και απολυµασµένο µε οινόπνευµα ειδικό δοχείο µε στρόφιγγα και διορθώνεται ως προς την περιεκτικότητα σε σάκχαρο έτσι ώστε η πυκνότητα σε βαθµούς ºBe να είναι Ακολουθεί µικροσκοπική εξέταση των σακχαροµυκήτων και επώαση σε θερµοκρασία 25ºC, αφού γίνει απολύµανση του επάνω µέρους του δοχείου µε οινόπνευµα και κάλυψή του µε αλουµινόχαρτο. Η παρακολούθηση της ζύµωσης γίνεται µε τον τρόπο και την µεθοδολογία που περιγράφεται παραπάνω στη µέθοδο για την παρασκευή του ξηρού λευκού κρασιού. Μετά από 3 ηµέρες ελέγχουµε τη ζύµωση µε τη µέτρηση του ºBe. Όταν διαπιστωθεί ότι το ºBe του ζυµούµενου γλεύκους έχει µειωθεί στο 6 τότε διακόπτουµε τη ζύµωση µε προσθήκη οινοπνεύµατος. Το οινόπνευµα που θα προστεθεί θα είναι τόσο ώστε το κρασί που θα προκύψει να έχει τελικά 17 αλκοολικούς βαθµούς. Το κρασί αφήνεται επί ένα 24ωρο σε θερµοκρασία δωµατίου και αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. Επειδή το κρασί έχει 17 αλκοολικούς βαθµούς είναι αδύνατο να αναπτυχθούν βακτήρια και να εµφανίσει αλλοίωση. Συνεπώς οι παραπέρα κατεργασίες θα στοχεύουν στην διαύγαση και τη σταθεροποίηση της διαύγειας και όχι στη συντήρησή του. Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που αναφέρονται για το µιστέλι, κολλάρισµα και στη συνέχεια µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει οι φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι κόκκινο), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. 6

7 Αν το κρασί δεν εκπληρώνει τις προδιαγραφές για το χρώµα, τη διαύγεια, τον οργανοληπτικό χαρακτήρα ή δεν έχει ζυµωθεί πλήρως, η άσκηση για παρασκευή κρασιού επαναλαµβάνεται και πραγµατοποιείται σε ωράριο εκτός του προγραµµατισµένου. Στην περίπτωση που το κρασί είναι αποδεκτό τότε ο φοιτητής εξετάζεται προφορικά σε όλες τις ασκήσεις της οινολογίας που έχει κάνει. Εάν κριθεί ότι δεν είναι επαρκώς µελετηµένος τότε επανεξετάζεται µια εβδοµάδα αργότερα. Απαραίτητο για να δώσει εξετάσεις το µάθηµα είναι η επιτυχής εξέτασή του στις ασκήσεις της οινολογίας. ΣΗΜΕΙΩΣΗ Η κάθε οµάδα φοιτητών θα πρέπει να έχει µαζί της τα σταφύλια που χρειάζονται για τη διεξαγωγή της άσκησης. Θα πρέπει να υπάρχει τέτοια συνεννόηση ώστε οι φοιτητές να προµηθεύονται τα λευκά και τα κόκκινα σταφύλια πριν έρθουν στο εργαστήριο. Αυτό θα γίνεται στην άσκηση ΙΙ ενώ στην άσκηση ΙV οι φοιτητές της οµάδας θα πρέπει να έχουν µαζί τους 1 αυγό και 1 κρασί λευκό. 7

8 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ α. Προσδιορισµός αλκοολικού βαθµού µε απόσταξη Εισαγωγή Ο προσδιορισµός του αλκοολικού βαθµού µε απόσταξη δίνει ασφαλή αποτελέσµατα και πρέπει να εκτελείται για ακριβείς προσδιορισµούς. Βασίζεται: 1. στην απόσταξη όλου του ποσού της αλκοόλης που περιέχεται σε ορισµένο όγκο γλεύκους που ζυµώνεται ή κρασιού, 2. στη συµπλήρωση του αποστάγµατος µε νερό µέχρι του αρχικού όγκου, 3. στον καθορισµό του ειδικού βάρους του υγρού αυτού, όπου µε τη βοήθεια πινάκων βρίσκεται το αντίστοιχο ποσό της αλκοόλης. Συνήθως χρησιµοποιούνται ειδικά αραιόµετρα που παρέχουν απευθείας την κατ όγκο περιεκτικότητα σε αλκοόλη, τα αλκοολόµετρα (οινοπνευµατόµετρα) Gay-Lussac. Τα πτητικά οξέα που περιέχονται στο κρασί ή στο ζυµούµενο γλεύκος (κυρίως το τρυγικό οξύ), συναποστάζουν κατά την παραπάνω µέθοδο, οπότε επιφέρουν αύξηση στο ειδικό βάρος του αποστάγµατος µε αποτέλεσµα να εµφανίζεται µικρότερο το ποσό της περιεχόµενης αλκοόλης. Εάν το ποσό των πτητικών οξέων είναι µικρό το λάθος είναι ασήµαντο, αν όµως είναι υψηλό συνήθως πάνω από 1.2g/L σε τρυγικό οξύ, πρέπει το υγρό πριν την απόσταξη να εξουδετερώνεται µε µια βάση, υπολογίζοντας το ποσό που απαιτείται µε προσδιορισµό της οξύτητας του κρασιού. Εάν το υπόλειµµα της απόσταξης χρησιµοποιηθεί για τον έµµεσο προσδιορισµό του στερεού υπολείµµατος του κρασιού, τότε δεν γίνεται εξουδετέρωση των οξέων. Αλλά µετρούµε την οξύτητα του αποστάγµατος και γίνεται διόρθωση στο µετρούµενο ειδικό βάρος του αποστάγµατος. Πειραµατικό µέρος Για τον προσδιορισµό του αλκοολικού βαθµού υποβάλλονται σε απόσταξη 200mL γλεύκους ή κρασιού µετρηµένα σε ογκοµετρική φιάλη στη θερµοκρασία των 15 C και µεταφέρονται στην σφαιρική φιάλη που χρησιµοποιείται σαν βραστήρας της αποστακτικής συσκευής. Γίνεται έκπλυση της ογκοµετρικής φιάλης τρεις φορές µε λίγα κάθε φορά ml νερού, και τα υγρά έκπλυσης µεταφέρονται και αυτά στον βραστήρα. Κατά την έναρξη της απόσταξης πολλά κρασιά κυρίως νέα, αφρίζουν πολύ, έτσι ώστε να υπάρχει κίνδυνος να υπερχειλίσει το υγρό και να µεταφερθεί µέσω του ψυκτήρα στον υποδοχέα. Το άφρισµα οφείλεται σε πρωτεϊνικές ύλες και γι αυτό καλό είναι να προστίθεται στη φιάλη της αποστακτικής συσκευής µικρή ποσότητα ταννίνης, µε την οποία δεσµεύονται οι πρωτεϊνικές ύλες. Αντί για ταννίνη µπορεί να προστεθεί λίγη ελαφρόπετρα ή αντιαφριστικό. Εάν όµως το υπόλειµµα της απόσταξης χρησιµοποιηθεί για τον προσδιορισµό του στερεού υπολείµµατος του κρασιού µε έµµεση µέθοδο, τότε δεν πρέπει να προστεθεί η ταννίνη. Σε αυτή την περίπτωση ο αφρισµός αποφεύγεται εάν η θέρµανση γίνει µε πολύ µεγάλη προσοχή ιδίως κατά την αρχή της απόσταξης. Το υγρό υποβάλλεται σε αργή απόσταξη µε µικρή 8

9 θέρµανση, καλή ψύξη του ψυκτήρα, ο οποίος θα πρέπει να είναι κατά προτίµηση κατακόρυφος και οφιοειδής. Σαν υποδοχέας για το απόσταγµα χρησιµοποιείται η ίδια ογκοµετρική φιάλη µε την οποία µετριέται το προς απόσταξη υγρό. Η απόσταξη συνεχίζεται µέχρι να µεταφερθεί όλη η αλκοόλη στο απόσταγµα, πράγµα που συµβαίνει όταν αποσταχθούν τα 2/3 τουλάχιστον του αρχικού υγρού. Τότε διακόπτεται η απόσταξη, συµπληρώνεται η ογκοµετρική φιάλη που περιέχει το απόσταγµα µε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή σε θερµοκρασία 15 C ανακινείται καλά για να γίνει οµοιογενές και προσδιορίζεται η περιεκτικότητά του σε αλκοόλη µε το αλκοολόµετρο. Η ανάγνωση του αλκοολοµέτρου γίνεται στην κάτω γραµµή του µηνίσκου. Ταυτόχρονα µετριέται µε θερµόµετρο και η θερµοκρασία του υγρού. Η αναγωγή των αλκοολικών βαθµών στην θερµοκρασία των 15 C γίνεται µε τη χρήση πινάκων. β. Προσδιορισµός οξύτητας Εισαγωγή Τα οργανικά οξέα που περιέχονται στο γλεύκος ή στο κρασί κατά ένα ποσοστό είναι ελεύθερα και ένα άλλο υπό τη µορφή όξινων ή ουδέτερων αλάτων. Με την συνηθισµένη ογκοµέτρηση βρίσκεται η λεγόµενη ολική ή ογκοµετρούµενη οξύτητα η οποία οφείλεται στα ελεύθερα οξέα και στα όξινα άλατα, τόσο σε εκείνα που βρίσκονται ως ιόντα εν διαστάσει όσο και στα αδιάστατα. Από τα οξέα του γλεύκους ή του κρασιού το d-τρυγικό οξύ, που πρέρχεται από την οξειδωτική διάσπαση της d-γλυκόζης, συναντάται ελεύθερο, ενωµένο, κυρίως όµως σαν όξινο άλας του καλίου και σε µικρή ποσότητα σαν άλας του ασβεστίου. Υπάρχει επίσης το µηλικό οξύ και άλλα οργανικά οξέα σε µικρότερες συγκεντρώσεις. Πειραµατικό µέρος 1. Ογκοµετρούµενη ή ολική οξύτητα Σε κωνική φιάλη 200mL φέρονται µε σιφώνι 10mL κρασιού. Για την αποµάκρυνση του CO2 προτείνεται θέρµανση του κρασιού στους 80 C σε ατµόλουτρο ή µε προσοχή πάνω από πλέγµα µέχρι να αρχίσει ο βρασµός, ο οποίος δεν πρέπει να παραταθεί για να µην αποµακρυνθούν τα πτητικά οξέα. Μετά την ψύξη αραιώνονται τα 10mL µε λίγο νερό αν πρόκειται για λευκό κρασί και µε περισσότερο αν πρόκειται για ερυθρό. Προστίθενται 2-3 σταγόνες αλκοολικού διαλύµατος φαινολαφθαλεΐνης 1% και ογκοµετρούνται µε Ν/10 NaOH. Σε κρασιά µε βαθιά χρώση η ογκοµέτρηση γίνεται σταγονοµετρικά χρησιµοποιώντας σαν δείκτη ευαίσθητο χαρτί ηλιοτροπίου. Η ογκοµετρούµενη οξύτητα σε g/l βρίσκεται µε πολλαπλασιασµό των ml της βάσεως που καταναλώθηκαν επί 0.75 για την αναγωγή σε τρυγικό οξύ ή επί 0.49 για την αναγωγή σε θειϊκό οξύ. 2. Πτητική οξύτητα Κανονικά στα κρασιά υπάρχει µια µικρή ποσότητα πτητικών οξέων κυρίως οξικού (κάτω του 1 0 /00) που σχηµατίζονται κατά την ζύµωση. Σε ελαττωµατικά ή ασθενή όµως κρασιά το ποσό τους είναι αυξηµένο. Τα πτητικά οξέα προσδιορίζονται µε απόσταξη µεθ υδρατµών και ογκοµέτρηση του αποστάγµατος. 9

10 Με ειδική συσκευή (θα σας δείξει την λειτουργία της ο επιβλέπων της άσκησης) διοχετεύεται υδρατµός σε 50mL κρασιού και µέσω του ψυκτήρα συλλέγονται σε κωνική φιάλη των 250mL, περίπου 150mL αποστάγµατος. Προστίθεται 2-3 σταγόνες φαινολοφθαλεΐνης και γίνεται ογκοµέτρηση µε διάλυµα NaOH, N/10. Αν α είναι τα ml τα διαλύµατος NaOH N/10 που καταναλώθηκαν, σε 1L κρασιού περιέχονται 0.12α g πτητικών οξέων εκφρασµένα σε οξικό οξύ. γ. Θειώδες οξύ Εισαγωγή Το θειώδες οξύ βρίσκεται στα κρασιά ένα µέρος ελεύθερο και ένα µέρος ενωµένο. Σαν ελεύθερο χαρακτηρίζεται το Η2SO3 ή SO2 και το θειώδες που βρίσκεται µε τη µορφή όξινων θειωδών αλάτων µε κατιόντα του κρασιού. Σαν ενωµένο θειώδες οξύ χαρακτηρίζεται αυτό που υπάρχει σε ενώσεις προσθήκης του µε καρβονυλικές ενώσεις, όπως ακεταλδεΰδη, σάκχαρα, χρωστικές κ.α. Οι ενώσεις προσθήκης είναι κι αυτές µε τη µορφή ουδέτερων αλάτων αφού είναι ενωµένες µε κατιόντα του κρασιού. Μεταξύ του ελεύθερου και του ενωµένου θειώδους οξέος του κρασιού υπάρχει πάντοτε κατάσταση ισορροπίας που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες π.χ. θερµοκρασία, οξύτητα κ.α. Η αύξηση της θερµοκρασίας αυξάνει την διάσπαση των ενώσεων του θειώδους οξέος µε τις καρβονυλικές ενώσεις. Γι αυτό κατά τον προσδιορισµό του ελεύθερου θειώδους οξέος βρίσκεται ποσό µεγαλύτερο όταν η θερµοκρασία του προς ανάλυση δείγµατος είναι υψηλή. Αντίθετα περιορίζεται σε αξιοσηµείωτο βαθµό η διάσπαση αυτή του ενωµένου θειώδους οξέος παρουσία οξέων. Πειραµατικό µέρος 1. Προσδιορισµός του ελεύθερου θειώδους οξέος σε κρασί Ο προσδιορισµός βασίζεται στην οξείδωση του θειώδους οξέος µε ιώδιο SO2 + 2H2O + I2 H2 SO4 + 2ΗΙ Σε κωνική φιάλη των 250mL φέρονται 50mL κρασιού µε σιφώνι του οποίου το άκρο παραµένει χαµηλά στον πυθµένα της φιάλης έτσι ώστε το κρασί να µην αναταραχθεί στον αέρα και χαθεί SO2. Προστίθενται 5mL αραιού θειϊκού οξέος (25% κ.ο.) και µικρή ποσότητα διαλύµατος αµύλου. Στο µίγµα προστίθεται µε προχοΐδα και όσο το δυνατόν ταχύτερα και µε συνεχή ανάδευση Ν/50 διάλυµα ιωδίου. Η προσθήκη του διαλύµατος ιωδίου διακόπτεται από τη στιγµή που το κυανό χρώµα του σχηµατιζόµενου ιωδιαµύλου διατηρείται για λίγο και µετά την ανατάραξη της φιάλης. Το κυανό χρώµα δεν παραµένει για πολύ διότι κι άλλα συστατικά του κρασιού όπως π.χ. η ταννίνη, οξειδώνονται από το ιώδιο. Ο αριθµός των ml ιωδίου που καταναλώθηκαν πολλαπλασιασµένος επί 12.8 παρέχει την περιεκτικότητα του ελεύθερου θειώδους οξέος σε mg/l κρασιού. 2. Προσδιορισµός του ολικού θειώδους οξέος 10

11 Σε κωνική φιάλη 200mL φέρονται 25mL διαλύµατος ΚΟΗ και 50mL κρασιού µε σιφώνι του οποίου το άκρο βρίσκεται εµβαπτισµένο στο αλκαλικό διάλυµα. Το χρησιµοποιούµενο κανονικό διάλυµα ΚΟΗ πρέπει να δοκιµαστεί ώστε να µην περιέχει ύλες που οξειδώνουν το SO2. Η δοκιµή γίνεται µε προσδιορισµό της περιεκτικότητας ενός υδατικού διαλύµατος θειώδους οξέος αφ ενός µεν χωρίς την προσθήκη του διαλύµατος της βάσης αφ ετέρου δε µετά την προσθήκη 25mL από το διάλυµα αυτό. Αφήνεται να επιδράσει το διάλυµα το ΚΟΗ για 15min. Το ενωµένο θειώδες οξύ αποσπάται από τις καρβονυλικές ενώσεις µε την επίδραση του ΚΟΗ και σχηµατίζει ΚΗSO3. Στη συνέχεια προστίθενται 10mL αραιού διαλύµατος Η2SO4 (25% κ.ο.) για διάσπαση του σχηµατιζόµενου ΚΗSO 3, µικρή ποσότητα διαλύµατος αµύλου και ογκοµετρείται µε Ν/50 διαλύµατος ιωδίου όπως παραπάνω. Το ενωµένο SO2 υπολογίζεται από τη διαφορά. 11

12 ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΛΕΥΚΟΥ ΞΗΡΟΥ ΚΑΙ ΕΡΥΘΡΟΥ ΓΛΥΚΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ α. Παρακολούθηση της ζύµωσης ανά 48ωρο: 1. Μακροσκοπικά 2. Με µικροσκοπική παρατήρηση σακχαροµυκητών Από το ζυµούµενο γλεύκος παίρνουµε µια σταγόνα και την τοποθετούµε σε µια αντικειµενοφόρο πλάκα. Η σταγόνα καλύπτεται στη συνέχεια µε καλυπτρίδα και παρατηρούνται στο µικροσκόπιο τα υγιή κύτταρα σακχαροµυκητών, τα νεκρά και τυχόν µολύνσεις (µε τη βοήθεια του επιβλέποντος). Για ασφαλέστερη παρατήρηση των µολύνσεων κάνουµε το παρακάτω παρασκεύασµα. Σε µια αντικειµενοφόρο πλάκα προστίθεται µια σταγόνα του προς εξέταση ζυµούµενου γλεύκους. Στη συνέχεια φέρεται η καλυπτρίδα σε λύχνο περνώντας την πάνω από φλόγα για µικρά σχετικά χρονικά διαστήµατα. Αυτό γίνεται µέχρι να εξατµιστεί το νερό και το στερεό υπόλειµµα να αρχίζει να εµφανίζει ένα ανοιχτό καστανό χρώµα. Στη συνέχεια προσθέτουµε διάλυµα κυανούν του µεθυλενίου 1: και µετά 2-3 λεπτά ξεπλένουµε µε νερό. Τοποθετούµε πάνω στο παρασκεύασµα µια καλυπτρίδα και παρατηρούµε στο µικροσκόπιο. Τυχόν µόλυνση από βακτήρια φαίνεται σαν µπλε ευθείες λεπτές γραµµές. Το παρασκεύασµα παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. 3. Εφόσον χρειάζεται ενίσχυση της ζύµης γίνεται προσθήκη καλλιέργειας β. ιακοπή της ζύµωσης µε προσθήκη οινοπνεύµατος για παρασκευή ερυθρού γλυκού κρασιού (όπως περιγράφεται στην άσκηση 2). γ. Κατεργασία για παρασκευή µιστελιού (όπως περιγράφεται στην άσκηση 2). δ. ιαπίστωση του τέλους της ζύµωσης Το τέλος της ζύµωσης διαπιστώνεται από τη µη έκλυση φυσαλίδων και πιστοποιείται οριστικά από τη µέτρηση του Be που για πλήρη ζύµωση είναι µηδέν, µε τη διόρθωση της θερµοκρασίας. ε. Μετάγγιση Όταν διαπιστωθεί το τέλος της ζύµωσης το κρασί αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό αυτό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. στ. Θείωση Ακολουθεί θείωση µε προσθήκη K2S2O5 (πυροθειώδους καλίου) έτσι ώστε η τελική ποσότητα SO2 που µεταφέρεται στο κρασί να είναι 130mg/L (για τους υπολογισµούς βλέπε σχετική αντίδραση στο βιβλίο). 12

13 ζ. Ψύξη του κρασιού - ιήθηση Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που έχει αναφερθεί για το µιστέλι, µετάγγιση ή διήθηση. η. Κολλάρισµα Το κολλάρισµα γίνεται στη συνέχεια ως εξής: Αποχωρίζουµε το λευκό ενός αυγού το οποίο και χτυπάµε σε ένα πιάτο µε τη βοήθεια ενός πιρουνιού αφού προηγουµένως προσθέσουµε 1g NaCl. Αυτό προστίθεται σε 1L κρασί λευκό που ο φοιτητής είναι υποχρεωµένος να φέρει µαζί µε το αυγό. Ακολουθεί ανάδευση και προσθήκη 10mL από το παρασκεύασµα στο προς διαύγαση κρασί στην περίπτωση που αυτό είναι λευκό. Αν είναι ροζέ τότε προστίθενται 20mL. Στη συνέχεια αφήνεται µέχρι πλήρη καθίζηση του ιζήµατος και το κρασί µεταγγίζεται ή διηθείται. Η µετάγγιση γίνεται µε µεγάλη προσοχή έτσι ώστε να µη παρασύρεται λάσπη από τον πυθµένα. θ. οκιµασία γεύσης αρώµατος Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει ο φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι λευκό), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. 13

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 Παραγωγή Λευκού Κρασιού Λευκό κρασί µπορεί να παρασκευαστεί είτε από λευκά, είτε από κόκκινα σταφύλια. Για την παραγωγή λευκού κρασιού άριστης ποιότητας πρέπει: 1. Να χρησιµοποιηθούν σταφύλια χωρίς µούχλες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD)

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) O προσδιορισμός της βιοχημικής απαίτησης οξυγόνου είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της επίδρασης των λυμάτων ή βιομηχανικών αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ Τι θα μάθουμε στην άσκηση αυτή Στην άσκηση αυτή θα πραγματοποιήσουμε μια τυπική ηλεκτροσταθμική ανάλυση. Θα προσδιορίσουμε χαλκό σε δείγματα οξειδίου του. Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Δρ Πλέσσας Σταύρος Ορεστιάδα 2013 Εργαστήριο ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κανονισµός Διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης.

Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης. Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης. Ονοματεπώνυμο:.............................................. Ερωτήματα πριν την εκτέλεση των πειραμάτων: 1. Ποιο είναι το εύρος της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ Επιστηµονικός υπεύθυνος : Δρ. Αντώνιος Τσαρµπόπουλος Τίτλος διδακτορικής διατριβής: Προσδιορισµός και µελέτη πτητικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Eργαστηριακή Άσκηση 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Eργαστηριακή Άσκηση 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Eργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ Οι μετρήσεις για προσδιορισμό τω χαρακτηριστικών του νερού

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων»

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων» Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού και Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων για τα Ελληνικά σχολεία της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης & ιάθεση Προϊόντων Εκπαιδευτικού Λογισµικού στα Σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

α: i)ο σ δεσµός δηµιουργείται µεαξονική επικάλυψη των ατοµικών τροχιακών, ενώ ο π δεσµός δηµιουργείται µε πλευρική επικάλυψη των ατοµικών τροχιακών.

α: i)ο σ δεσµός δηµιουργείται µεαξονική επικάλυψη των ατοµικών τροχιακών, ενώ ο π δεσµός δηµιουργείται µε πλευρική επικάλυψη των ατοµικών τροχιακών. ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ(ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1: γ, Α2: β, Α3: α, Α4: β, Α5: β Β1 α: Λ, β:

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας Σύνθεση & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διεργασιών & Συστημάτων Εργαστήριο Καυσίμων & Λιπαντικών Εργαστηριακή Άσκηση Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη φαινολικό και αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο Μαρία Κυραλέου Yποψήφια Διδάκτωρ Οινολογίας Tμήμα Eπιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών τηλ. 215294719 mkyrleou@u.gr

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ)

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) Περιγραφή Οι αναλυτές οξυγόνου

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο. Θρεπτικά Διαλύματα. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο. Θρεπτικά Διαλύματα. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο Θρεπτικά Διαλύματα Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Βάση για την

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2015

Πανελλαδικές εξετάσεις 2015 Πανελλαδικές εξετάσεις 2015 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «Χημεία-Βιοχημεία ΓΕΛ» Θέμα Α Α1 δ Α2 β Α3 α) Λ β) Λ γ) Σ Α4 α) 2H 3 OΟΗ + Na 2 O 3 2H 3 OONa + O 2 + H 2 O β) H 3 N + 2H 2 Ni H 3 H 2 NH 2

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες Γαίες. Δηµητριοµετρία. ΔιΧηΝΕΤ. Δαµιανός Πασχαλίδης. Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης

Σπάνιες Γαίες. Δηµητριοµετρία. ΔιΧηΝΕΤ. Δαµιανός Πασχαλίδης. Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών 1 ΔιΧηΝΕΤ ηνετ ΔιΧηΝΕΤ ΧηΝΕΤ Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Χειρισμός Χημικών Ουσιών

Χειρισμός Χημικών Ουσιών Χειρισμός Χημικών Ουσιών Τι πρέπει να προσέχω όταν χειρίζομαι χημικές ουσίες; Βασικοί κανόνες για το χειρισμό χημικών ουσιών Αν μια ουσία δεν γνωρίζεις αν είναι επικίνδυνη, θεώρησέ την ότι ΕΙΝΑΙ, μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ Ζωγοπούλου Μαρία φαρμακοποιός Phd Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τοντικίδου Βικτωρία φαρμακοποιός,βιολόγος Msc Βιοτεχνολογίας ΑΣΚΗΣΗ 1: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 1-1 ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Θέμα ασκήσεως: Μελέτη της μεταβολής της αγωγιμότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη με την συγκέντρωση, προσδιορισμός της μοριακής αγωγιμότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Αθανάσιος Λάνταβος (Καθηγητής) Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Βασική λίπανση Η βασική λίπανση διενεργείται κατά το στάδιο της προετοιµασίας του εδάφους και πριν την εγκατάσταση των φυτών σε αυτό. Οι ποσότητες των λιπασµάτων καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Η παρασκευή του Τσίπουρου. Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου

Η παρασκευή του Τσίπουρου. Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου Η παρασκευή του Τσίπουρου Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου Αποστακτήριο στη Δυτική Μακεδονία Το τσίπουρο βγαίνει... Η πρώτη ύλη για την παρασκευή του Τσίπουρου (η μάζα) αποτελείται από τους φλοιούς των σταφυλιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε τις βασικές αρχές της θερµιδοµετρίας προκειµένου να µετρήσουµε τα εξής: Ειδική θερµότητα θερµιδοµέτρου.

Διαβάστε περισσότερα