ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η"

Transcript

1 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Κατεύθυνση Επιστήµης & Τεχνολογίας Τροφίµων ιδάσκων: Πλέσσας Σταύρος Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ΠΘ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η ΠΟΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ορεστιάδα 2013

2 ΑΣΚΗΣΗ 1 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΚΑΘΑΡΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΑΚΧΑΡΟΜΥΚΗΤΩΝ α. Στερεή καλλιέργεια σακχαροµυκητών Σε ογκοµετρική φιάλη των 1000mL παρασκευάζεται διάλυµα που περιέχει 0.1% KH2PO 4, 0.1% (NH4)2SO4, 0.5% MgSO4, 2% γλυκόζη και 0.4% yeast extract. Από το διάλυµα αυτό παραλαµβάνονται 100mL σε κωνική φιάλη των 250mL και διαλύονται µε θέρµανση 2g άγαρ. Στη συνέχεια τα διαυγή διαλύµατα (µε άγαρ και χωρίς άγαρ) αποστειρώνονται σε αυτόκλειστο για 15min. Αµέσως µετά την αποστείρωση το υγρό µε το άγαρ προστίθεται σε 4 τριβλία έτσι ώστε το κάθε τριβλίο να περιέχει τον ίδιο όγκο θρεπτικού. Τα τριβλία µένουν σκεπασµένα µέχρις ότου η θερµοκρασία του περιεχοµένου γίνει µικρότερη των 30 o C οπότε και λαµβάνεται το θρεπτικό σε στερεά µορφή. Στη συνέχεια σε αποστειρωµένο και καθαρό δοκιµαστικό σωλήνα διασπείρουµε µικρή ποσότητα ζύµης αρτοποιίας σε 5mL υγρού θρεπτικού που παρασκευάζεται µε την παρακάτω µέθοδο. Μετά µε ένα κρίκο αποστειρωµένο σε φλόγα λύχνου εµβολιάζεται η στερεή καλλιέργεια κοντά σε φλόγα λύχνου. Το τριβλίο τοποθετείται στον θερµοθάλαµο στους 30 o C και παρακολουθείται κάθε µέρα η ανάπτυξη της καλλιέργειας. Όταν η καλλιέργεια πάρει την επιθυµητή µορφή τότε παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. β. Υγρή καλλιέργεια σακχαροµυκητών Σε δοκιµαστικό σωλήνα αποστειρωµένο προσθέτουµε 5mL υγρό θρεπτικό (χωρίς άγαρ) που παρασκευάστηκε και αποστειρώθηκε κατά την προηγούµενη περίοδο. Από αναπτυγµένη στερεή καλλιέργεια σακχαροµυκητών λαµβάνεται µε έναν αποστειρωµένο σε λύχνο κρίκο ποσότητα και διασπείρεται µε τη βοήθεια Vortex. Το παρασκεύασµα φυλάσσεται στο θερµοθάλαµο (30 o C) για ώρες. Μετά µεταγγίζεται σε 50mL αποστειρωµένου υγρού θρεπτικού και αφήνεται η καλλιέργεια να αναπτυχθεί για ώρες. Στο τέλος λαµβάνεται η οπτική πυκνότητα µε το φασµατοφωτόµετρο και το παρασκεύασµα παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. γ. Προσδιορισµός περιεκτικότητας κυττάρων σε ζυµούµενο γλεύκος (κατασκευή πρότυπης καµπύλης) Σε ογκοµετρική φιάλη των 250mL παρασκευάζεται αιώρηµα ζύµης µε τη βοήθεια Vortex. Για τον σκοπό αυτό ζυγίζονται 0.5g ζύµης αρτοποιίας και χρησιµοποιείται υγρό θρεπτικό µε την ίδια σύσταση που περιγράφτηκε στην προηγούµενη µέθοδο χωρίς άγαρ και αποστείρωση. Από το αιώρηµα αυτό παρασκευάζονται µε αραίωση 10 διαλύµατα µε διαφορετική περιεκτικότητα σε κύτταρα και λαµβάνεται για το κάθε αιώρηµα στα 700nm οπτική πυκνότητα µε το φασµατοφωτόµετρο. Έτσι κατασκευάζουµε σε ηµιλογαριθµικό χαρτί την καµπύλη της οπτικής πυκνότητας σε συνάρτηση µε την πυκνότητα σε κύτταρα. 2

3 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΙΟΡΘΩΣΗ ΓΛΕΥΚΟΥΣ α. Μέτρηση πυκνότητας γλεύκους (αρχικού ή ζυµούµενου) σε o Be Σε ογκοµετρικό κύλινδρο των 250mL µεταφέρεται το προς µέτρηση γλεύκος. Σε αυτό βυθίζουµε το αραιόµετρο (µποµόµετρο) ενώ ταυτόχρονα µετράµε τη θερµοκρασία του διαλύµατος µε θερµόµετρο. Έστω ότι η ένδειξη του αραιοµέτρου είναι 11.7 και η θερµοκρασία 21 o C. Η αναγωγή της πυκνότητας στους 15 o C γίνεται ως εξής: ιαφορά θερµοκρασίας = 6 Τελικό o Be: (6x0.045) = Αν η θερµοκρασία είναι 9 o C τότε έχουµε: ιαφορά θερµοκρασίας 15 9 = 6 β. Προσδιορισµός οξύτητας γλεύκους Τελικό o Be: (6x0.045) = mL γλεύκους µετρηµένα µε σιφώνιο µεταφέρονται σε κωνική φιάλη αραιώνονται µε απιονισµένο νερό και ογκοµετρούνται µε Ν/10 διάλυµα NaOH και δείκτη φαινολοφθαλεΐνης. Αν το γλεύκος ζυµώνεται τότε θερµαίνουµε τα 10mL του γλεύκους επί 15min στους 80 o C για να εκλυθεί το CO2 και µετά ογκοµετρούµε το διάλυµα όπως αναφέρθηκε πιο πάνω. Στην περίπτωση που θέλουµε να εκφράσουµε την οξύτητα σε g/l τρυγικού οξέος τότε τα ml του διαλύµατος Ν/10 NaOH που καταναλώθηκαν πολλαπλασιάζονται µε 0.75 ενώ όταν θέλουµε να εκφραστούν σε θειικό οξύ τότε πολλαπλασιάζονται µε γ. Αλκοολική ζύµωση γλεύκους χωρίς την προσθήκη ζύµης Σε µια πλαστική λεκάνη συνθλίβουµε 1Kg σταφύλια. Από το γλεύκος που προκύπτει παίρνουµε δείγµα για την µέτρηση της πυκνότητας σε o Be και της τελικής οξύτητας. Στη συνέχεια το γλεύκος διορθώνεται σε τιµή o Be και τελική οξύτητα 6-8g/L τρυγικού οξέος. Σε µία κωνική φιάλη του 1l µεταφέρουµε 500mL του διορθωµένου γλεύκους και τοποθετούµε στο θερµοθάλαµο σε θερµοκρασία o C. Μετά µετράµε την πυκνότητα του γλεύκους και τη θερµοκρασία του κάθε µέρα. Αυτό γίνεται µέχρι η πυκνότητα γίνει 0 o Be και σταµατήσει η έκλυση φυσαλίδων CO2. Καταγράφουµε τα αποτελέσµατα των µετρήσεων σε πίνακα. Αλκοολική ζύµωση γλεύκους µε προσθήκη ζύµης Σε µια κωνική φιάλη 500mL µεταφέρουµε 200mL γλεύκους πυκνότητας o Be. Σε αυτό διασπείρουµε 2-4g πιεστής ζύµης. Τοποθετούµε τη φιάλη στο θερµοθάλαµο στους o C και µετράµε την πυκνότητα στο τέλος της εργαστηριακής περιόδου και την επόµενη ανά 2 ώρες έως 0 o Be. Παράλληλα µε τη µέτρηση της οπτικής πυκνότητας κάνουµε και προσδιορισµό της περιεχόµενης στο ζυµούµενο γλεύκος ζύµης σύµφωνα µε τη µέθοδο που δίνεται στις σηµειώσεις αυτές. 3

4 o Α/Α Ηµεροµηνία Ώρα Χρόνος Be Οπτική Βιοµάζα Παραγωγικότητα ζύµωσης (h) πυκνότητα (g/l) (g/l/d) Αν η οπτική πυκνότητα είναι µεγαλύτερη του 1 τότε το γλεύκος αραιώνεται προκειµένου να µετρηθεί. Η αραίωση γίνεται σε αναλογία 1:10 και σε αυτό µετράται η οπτική πυκνότητα. δ. Παρασκευή µιστελιού Σε ογκοµετρικό κύλινδρο των 500mL µεταφέρουµε 300mL γλεύκος χωρίς στέµφυλα. Ακολουθεί η προσθήκη πόσιµου οινοπνεύµατος έτσι ώστε να έχουµε 20 αλκοολικούς βαθµούς. Το προϊόν τοποθετείται σε ψυγείο στους -1 µέχρι -4 o C µέχρι να διαυγάσει. Μετά από αυτό το υπερκείµενο κρασί διαχωρίζεται από την οινολάσπη µε µετάγγιση, υφίσταται κολλάρισµα µε λευκό αυγού όπως περιγράφεται σε ανάλογη µέθοδο. Αφήνεται το ίζηµα προς καθίζηση και στη συνέχεια το διαυγές προϊόν αποµακρύνεται από το ίζηµα µε µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν φυλάσσεται σε µπουκάλι ανάλογου µεγέθους αφήνεται επί δύο εβδοµάδες σε θερµοκρασία δωµατίου και παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης προς έλεγχο. ε. Αλκοολική ζύµωση για παραγωγή λευκού ξηρού κρασιού Σε µια καθαρή πλαστική λεκάνη γίνεται σύνθλιψη 2Kg λευκών σταφυλιών (ροδίτης). Το γλεύκος (αφού αποµακρυνθούν τα στέµφυλα µε διήθηση µε σουρωτήρι), διορθώνεται ως προς πυκνότητα o Be ( ) και ως προς την οξύτητα (6-8g/L τρυγικού οξέος). Ακολούθως µεταφέρεται σε καθαρό και απολυµασµένο µε οινόπνευµα ειδικό δοχείο µε στρόφιγγα. Ακολουθεί µικροσκοπική εξέταση των σακχαροµυκήτων και επώαση σε θερµοκρασία 25 o C, αφού γίνει απολύµανση του πάνω µέρους του δοχείου µε οινόπνευµα και κάλυψή του µε αλουµινόχαρτο. Στη συνέχεια η ζύµωση παρακολουθείται τουλάχιστον κάθε 48ωρο (µέτρηση o Be) σε ότι αφορά το ρυθµό της, µακροσκοπικά παρακολουθώντας την έκλυση του CO2 αλλά και µικροσκοπικά µε παρακολούθηση των κυττάρων των σακχαροµυκήτων. Έτσι καταγράφεται η µεγάλη διαφορά στον αριθµό των κυττάρων πριν και µετά τη ζύµωση, η καθαρότητα στην καλλιέργεια που βελτιώνεται συνεχώς σε ότι αφορά τα στελέχη, την ύπαρξη βακτηρίων, η ζωτικότητα των κυττάρων αλλά και του συνόλου της καλλιέργειας. Μεγάλος σχετικά αριθµός κυττάρων σε κάθε οπτικό πεδίο είναι ενθαρρυντικό στοιχείο για την καλή προαγωγή της ζύµωσης. Η παρουσία σχετικά µεγάλων ελλειψοειδών κυττάρων στην καλλιέργεια είναι επίσης ενθαρρυντικός παράγοντας. 4

5 Η παρουσία S. αpiculatus στην καλλιέργεια σε µεγάλα ποσά δεν µας ενθαρρύνει για την πορεία της ζύµωσης. Η επικράτηση κυκλικών κυττάρων Candida προωθεί τη ζύµωση αλλά όχι σε µεγάλους αλκοολικούς βαθµούς. Μικρά ελλειψοειδή κύτταρα φαίνεται ότι ανήκουν σε στελέχη ανθεκτικά στην αιθανόλη και δίνουν πολύ καλή παραγωγικότητα σε αιθανόλη κατά τη ζύµωση. Κύτταρα λαµπερά χωρίς σκοτεινές περιοχές στην επιφάνεια µας πληροφορούν ότι πρόκειται για υγιή καλλιέργεια, ενώ κύτταρα που παρουσιάζονται σκούρα σε πολλά σηµεία, δείχνουν ότι είναι γερασµένα ή νεκρά. Τα βακτήρια παρουσιάζονται µε γραµµικά κύτταρα ή σαν ένα είδος αλυσίδας. Από τα στοιχεία που δίνονται πιο πάνω αλλά και από το ρυθµό της ζύµωσης που ο φοιτητής καταγράφει, βγάζει τελικά το συµπέρασµα για τη σωστή ή µη πορεία της ζύµωσης, αφού πρώτα (κι αν το κρίνει σκόπιµο) συζητήσει τα στοιχεία αυτά µε τον υπεύθυνο της άσκησης. Η εµφάνιση λευκού υµένα στην επιφάνεια οφείλεται στην ανάπτυξη του Mycoderma vini και δεν είναι επιθυµητό να υπάρχει. Αυτό συµβαίνει συνήθως όταν δεν έχουµε ταχεία ζύµωση. Όταν παρατηρείται θα πρέπει να ενηµερώνεται ο επιβλέπων της άσκησης. Στην περίπτωση που η ζύµωση διακοπεί για οποιοδήποτε λόγο ή έχουµε µικρή ταχύτητα θα πρέπει να προστίθεται η καλλιέργεια στο γλεύκος που έχουµε ετοιµάσει από την προηγούµενη άσκηση I. Η ποσότητα των κυττάρων που θα προστίθεται θα πρέπει να δίνει µια τελική συγκέντρωση κυττάρων 2-5g/L. Για να το πετύχουµε αυτό προβαίνουµε στη µέτρηση µε το φασµατοφωτόµετρο της οπτικής πυκνότητας της καλλιέργειας του γλεύκους της άσκησης I και από την πρότυπη καµπύλη που κατασκευάσαµε υπολογίζουµε την συγκέντρωση κυττάρων σε g/l ενώ από το αποτέλεσµα αυτό, την ποσότητα κυττάρων που έχουµε στο σύνολο του όγκου της καλλιέργειας αυτής. Στη συνέχεια υπολογίζουµε τον όγκο της καλλιέργειας που πρέπει να προσθέσουµε στο δύσκολα ζυµούµενο γλεύκος έτσι ώστε η τελική σε αυτό συγκέντρωση κυττάρων να βρίσκεται στην περιοχή 2-5g/L. Κάθε φορά που ελέγχουµε τη ζύµωση µετράµε και τη θερµοκρασία του γλεύκους. Θερµοκρασία µεγαλύτερη των 28ºC θα πρέπει να µας ενεργοποιεί για τη µείωσή της. Αυτό γίνεται µετά από ψύξη µε νερό στα εξωτερικά τοιχώµατα του δοχείου. Η µείωση της θερµοκρασίας θα πρέπει να γίνεται µέχρι τους 25ºC. Απότοµες µεταβολές της θερµοκρασίας προς τα επάνω και προς τα κάτω απαγορεύονται. Αυτές δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τους 3ºC. Θερµοκρασία ζυµούµενου γλεύκους µεγαλύτερη των 30ºC είναι επικίνδυνη και µπορεί να σταµατήσει τη ζύµωση. Αυτό γίνεται οπωσδήποτε όταν η θερµοκρασία περάσει τους 32ºC. Όταν η διακοπή της ζύµωσης προέρχεται από την άνοδο της θερµοκρασίας πέρα από τους 32ºC η µείωσή της δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε και την επιτάχυνση της ζύµωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι να ψύχεται το γλεύκος στους 25ºC και να ζυµώνεται στη συνέχεια µε προσθήκη καλλιεργηµένης ζύµης. Όταν η θερµοκρασία του γλεύκους πέσει κάτω από τους 20ºC (και αυτό συµβαίνει µετά από πρώιµο κρύο καιρό) η ζύµωση µπορεί να σταµατήσει. Στην περίπτωση αυτή η άνοδος της θερµοκρασίας στους 25ºC (όχι όµως απότοµα) µπορεί να επαναφέρει τη ζύµωση σε καλούς ρυθµούς. Σχετικά υψηλές θερµοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων ενώ οι χαµηλές όχι. Κατά τη διάρκεια της ζύµωσης αποφεύγουµε την ανατάραξη της υποστάθµης. 5

6 Επίσης το ζυµούµενο γλεύκος προστατεύεται από έντοµα (κουνούπια, σκνίπες) που µεταφέρουν µικροοργανισµούς και είναι επικίνδυνα για τη δηµιουργία της ασθένειας της οξίνισης. Το τέλος της ζύµωσης διαπιστώνεται από τη µη έκλυση φυσσαλίδων και πιστοποιείται οριστικά από τη µέτρηση του Be που για πλήρη ζύµωση είναι µηδέν (µε τη διόρθωση της θερµοκρασίας). Όταν διαπιστωθεί το τέλος της ζύµωσης το κρασί αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό αυτό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. Ακολουθεί θείωση µε προσθήκη Κ2S2Ο2 (πυροθειώδους καλίου) έτσι ώστε η τελική ποσότητα SO2 που µεταφέρεται στο κρασί να είναι 130 mg/l (για τους υπολογισµούς βλέπε σχετική αντίδραση στο βιβλίο). Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που έχει αναφερθεί για το µιστέλι, µετάγγιση κολλάρισµα και στη συνέχεια µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει ο φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι λευκό), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. Αν το κρασί δεν εκπληρώνει τις προδιαγραφές για το χρώµα, τη διαύγεια, τον οργανοληπτικό χαρακτήρα ή δεν έχει ζυµωθεί πλήρως, η άσκηση για παρασκευή κρασιού επαναλαµβάνεται. στ. Αλκοολική ζύµωση για ερυθρό γλυκό κρασί Σε µια καθαρή πλαστική λεκάνη γίνεται σύνθλιψη 2kg κόκκινων σταφυλιών. Το γλεύκος µεταφέρεται µαζί µε τα στέµφυλα σε καθαρό και απολυµασµένο µε οινόπνευµα ειδικό δοχείο µε στρόφιγγα και διορθώνεται ως προς την περιεκτικότητα σε σάκχαρο έτσι ώστε η πυκνότητα σε βαθµούς ºBe να είναι Ακολουθεί µικροσκοπική εξέταση των σακχαροµυκήτων και επώαση σε θερµοκρασία 25ºC, αφού γίνει απολύµανση του επάνω µέρους του δοχείου µε οινόπνευµα και κάλυψή του µε αλουµινόχαρτο. Η παρακολούθηση της ζύµωσης γίνεται µε τον τρόπο και την µεθοδολογία που περιγράφεται παραπάνω στη µέθοδο για την παρασκευή του ξηρού λευκού κρασιού. Μετά από 3 ηµέρες ελέγχουµε τη ζύµωση µε τη µέτρηση του ºBe. Όταν διαπιστωθεί ότι το ºBe του ζυµούµενου γλεύκους έχει µειωθεί στο 6 τότε διακόπτουµε τη ζύµωση µε προσθήκη οινοπνεύµατος. Το οινόπνευµα που θα προστεθεί θα είναι τόσο ώστε το κρασί που θα προκύψει να έχει τελικά 17 αλκοολικούς βαθµούς. Το κρασί αφήνεται επί ένα 24ωρο σε θερµοκρασία δωµατίου και αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. Επειδή το κρασί έχει 17 αλκοολικούς βαθµούς είναι αδύνατο να αναπτυχθούν βακτήρια και να εµφανίσει αλλοίωση. Συνεπώς οι παραπέρα κατεργασίες θα στοχεύουν στην διαύγαση και τη σταθεροποίηση της διαύγειας και όχι στη συντήρησή του. Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που αναφέρονται για το µιστέλι, κολλάρισµα και στη συνέχεια µετάγγιση ή διήθηση. Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει οι φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι κόκκινο), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. 6

7 Αν το κρασί δεν εκπληρώνει τις προδιαγραφές για το χρώµα, τη διαύγεια, τον οργανοληπτικό χαρακτήρα ή δεν έχει ζυµωθεί πλήρως, η άσκηση για παρασκευή κρασιού επαναλαµβάνεται και πραγµατοποιείται σε ωράριο εκτός του προγραµµατισµένου. Στην περίπτωση που το κρασί είναι αποδεκτό τότε ο φοιτητής εξετάζεται προφορικά σε όλες τις ασκήσεις της οινολογίας που έχει κάνει. Εάν κριθεί ότι δεν είναι επαρκώς µελετηµένος τότε επανεξετάζεται µια εβδοµάδα αργότερα. Απαραίτητο για να δώσει εξετάσεις το µάθηµα είναι η επιτυχής εξέτασή του στις ασκήσεις της οινολογίας. ΣΗΜΕΙΩΣΗ Η κάθε οµάδα φοιτητών θα πρέπει να έχει µαζί της τα σταφύλια που χρειάζονται για τη διεξαγωγή της άσκησης. Θα πρέπει να υπάρχει τέτοια συνεννόηση ώστε οι φοιτητές να προµηθεύονται τα λευκά και τα κόκκινα σταφύλια πριν έρθουν στο εργαστήριο. Αυτό θα γίνεται στην άσκηση ΙΙ ενώ στην άσκηση ΙV οι φοιτητές της οµάδας θα πρέπει να έχουν µαζί τους 1 αυγό και 1 κρασί λευκό. 7

8 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ α. Προσδιορισµός αλκοολικού βαθµού µε απόσταξη Εισαγωγή Ο προσδιορισµός του αλκοολικού βαθµού µε απόσταξη δίνει ασφαλή αποτελέσµατα και πρέπει να εκτελείται για ακριβείς προσδιορισµούς. Βασίζεται: 1. στην απόσταξη όλου του ποσού της αλκοόλης που περιέχεται σε ορισµένο όγκο γλεύκους που ζυµώνεται ή κρασιού, 2. στη συµπλήρωση του αποστάγµατος µε νερό µέχρι του αρχικού όγκου, 3. στον καθορισµό του ειδικού βάρους του υγρού αυτού, όπου µε τη βοήθεια πινάκων βρίσκεται το αντίστοιχο ποσό της αλκοόλης. Συνήθως χρησιµοποιούνται ειδικά αραιόµετρα που παρέχουν απευθείας την κατ όγκο περιεκτικότητα σε αλκοόλη, τα αλκοολόµετρα (οινοπνευµατόµετρα) Gay-Lussac. Τα πτητικά οξέα που περιέχονται στο κρασί ή στο ζυµούµενο γλεύκος (κυρίως το τρυγικό οξύ), συναποστάζουν κατά την παραπάνω µέθοδο, οπότε επιφέρουν αύξηση στο ειδικό βάρος του αποστάγµατος µε αποτέλεσµα να εµφανίζεται µικρότερο το ποσό της περιεχόµενης αλκοόλης. Εάν το ποσό των πτητικών οξέων είναι µικρό το λάθος είναι ασήµαντο, αν όµως είναι υψηλό συνήθως πάνω από 1.2g/L σε τρυγικό οξύ, πρέπει το υγρό πριν την απόσταξη να εξουδετερώνεται µε µια βάση, υπολογίζοντας το ποσό που απαιτείται µε προσδιορισµό της οξύτητας του κρασιού. Εάν το υπόλειµµα της απόσταξης χρησιµοποιηθεί για τον έµµεσο προσδιορισµό του στερεού υπολείµµατος του κρασιού, τότε δεν γίνεται εξουδετέρωση των οξέων. Αλλά µετρούµε την οξύτητα του αποστάγµατος και γίνεται διόρθωση στο µετρούµενο ειδικό βάρος του αποστάγµατος. Πειραµατικό µέρος Για τον προσδιορισµό του αλκοολικού βαθµού υποβάλλονται σε απόσταξη 200mL γλεύκους ή κρασιού µετρηµένα σε ογκοµετρική φιάλη στη θερµοκρασία των 15 C και µεταφέρονται στην σφαιρική φιάλη που χρησιµοποιείται σαν βραστήρας της αποστακτικής συσκευής. Γίνεται έκπλυση της ογκοµετρικής φιάλης τρεις φορές µε λίγα κάθε φορά ml νερού, και τα υγρά έκπλυσης µεταφέρονται και αυτά στον βραστήρα. Κατά την έναρξη της απόσταξης πολλά κρασιά κυρίως νέα, αφρίζουν πολύ, έτσι ώστε να υπάρχει κίνδυνος να υπερχειλίσει το υγρό και να µεταφερθεί µέσω του ψυκτήρα στον υποδοχέα. Το άφρισµα οφείλεται σε πρωτεϊνικές ύλες και γι αυτό καλό είναι να προστίθεται στη φιάλη της αποστακτικής συσκευής µικρή ποσότητα ταννίνης, µε την οποία δεσµεύονται οι πρωτεϊνικές ύλες. Αντί για ταννίνη µπορεί να προστεθεί λίγη ελαφρόπετρα ή αντιαφριστικό. Εάν όµως το υπόλειµµα της απόσταξης χρησιµοποιηθεί για τον προσδιορισµό του στερεού υπολείµµατος του κρασιού µε έµµεση µέθοδο, τότε δεν πρέπει να προστεθεί η ταννίνη. Σε αυτή την περίπτωση ο αφρισµός αποφεύγεται εάν η θέρµανση γίνει µε πολύ µεγάλη προσοχή ιδίως κατά την αρχή της απόσταξης. Το υγρό υποβάλλεται σε αργή απόσταξη µε µικρή 8

9 θέρµανση, καλή ψύξη του ψυκτήρα, ο οποίος θα πρέπει να είναι κατά προτίµηση κατακόρυφος και οφιοειδής. Σαν υποδοχέας για το απόσταγµα χρησιµοποιείται η ίδια ογκοµετρική φιάλη µε την οποία µετριέται το προς απόσταξη υγρό. Η απόσταξη συνεχίζεται µέχρι να µεταφερθεί όλη η αλκοόλη στο απόσταγµα, πράγµα που συµβαίνει όταν αποσταχθούν τα 2/3 τουλάχιστον του αρχικού υγρού. Τότε διακόπτεται η απόσταξη, συµπληρώνεται η ογκοµετρική φιάλη που περιέχει το απόσταγµα µε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή σε θερµοκρασία 15 C ανακινείται καλά για να γίνει οµοιογενές και προσδιορίζεται η περιεκτικότητά του σε αλκοόλη µε το αλκοολόµετρο. Η ανάγνωση του αλκοολοµέτρου γίνεται στην κάτω γραµµή του µηνίσκου. Ταυτόχρονα µετριέται µε θερµόµετρο και η θερµοκρασία του υγρού. Η αναγωγή των αλκοολικών βαθµών στην θερµοκρασία των 15 C γίνεται µε τη χρήση πινάκων. β. Προσδιορισµός οξύτητας Εισαγωγή Τα οργανικά οξέα που περιέχονται στο γλεύκος ή στο κρασί κατά ένα ποσοστό είναι ελεύθερα και ένα άλλο υπό τη µορφή όξινων ή ουδέτερων αλάτων. Με την συνηθισµένη ογκοµέτρηση βρίσκεται η λεγόµενη ολική ή ογκοµετρούµενη οξύτητα η οποία οφείλεται στα ελεύθερα οξέα και στα όξινα άλατα, τόσο σε εκείνα που βρίσκονται ως ιόντα εν διαστάσει όσο και στα αδιάστατα. Από τα οξέα του γλεύκους ή του κρασιού το d-τρυγικό οξύ, που πρέρχεται από την οξειδωτική διάσπαση της d-γλυκόζης, συναντάται ελεύθερο, ενωµένο, κυρίως όµως σαν όξινο άλας του καλίου και σε µικρή ποσότητα σαν άλας του ασβεστίου. Υπάρχει επίσης το µηλικό οξύ και άλλα οργανικά οξέα σε µικρότερες συγκεντρώσεις. Πειραµατικό µέρος 1. Ογκοµετρούµενη ή ολική οξύτητα Σε κωνική φιάλη 200mL φέρονται µε σιφώνι 10mL κρασιού. Για την αποµάκρυνση του CO2 προτείνεται θέρµανση του κρασιού στους 80 C σε ατµόλουτρο ή µε προσοχή πάνω από πλέγµα µέχρι να αρχίσει ο βρασµός, ο οποίος δεν πρέπει να παραταθεί για να µην αποµακρυνθούν τα πτητικά οξέα. Μετά την ψύξη αραιώνονται τα 10mL µε λίγο νερό αν πρόκειται για λευκό κρασί και µε περισσότερο αν πρόκειται για ερυθρό. Προστίθενται 2-3 σταγόνες αλκοολικού διαλύµατος φαινολαφθαλεΐνης 1% και ογκοµετρούνται µε Ν/10 NaOH. Σε κρασιά µε βαθιά χρώση η ογκοµέτρηση γίνεται σταγονοµετρικά χρησιµοποιώντας σαν δείκτη ευαίσθητο χαρτί ηλιοτροπίου. Η ογκοµετρούµενη οξύτητα σε g/l βρίσκεται µε πολλαπλασιασµό των ml της βάσεως που καταναλώθηκαν επί 0.75 για την αναγωγή σε τρυγικό οξύ ή επί 0.49 για την αναγωγή σε θειϊκό οξύ. 2. Πτητική οξύτητα Κανονικά στα κρασιά υπάρχει µια µικρή ποσότητα πτητικών οξέων κυρίως οξικού (κάτω του 1 0 /00) που σχηµατίζονται κατά την ζύµωση. Σε ελαττωµατικά ή ασθενή όµως κρασιά το ποσό τους είναι αυξηµένο. Τα πτητικά οξέα προσδιορίζονται µε απόσταξη µεθ υδρατµών και ογκοµέτρηση του αποστάγµατος. 9

10 Με ειδική συσκευή (θα σας δείξει την λειτουργία της ο επιβλέπων της άσκησης) διοχετεύεται υδρατµός σε 50mL κρασιού και µέσω του ψυκτήρα συλλέγονται σε κωνική φιάλη των 250mL, περίπου 150mL αποστάγµατος. Προστίθεται 2-3 σταγόνες φαινολοφθαλεΐνης και γίνεται ογκοµέτρηση µε διάλυµα NaOH, N/10. Αν α είναι τα ml τα διαλύµατος NaOH N/10 που καταναλώθηκαν, σε 1L κρασιού περιέχονται 0.12α g πτητικών οξέων εκφρασµένα σε οξικό οξύ. γ. Θειώδες οξύ Εισαγωγή Το θειώδες οξύ βρίσκεται στα κρασιά ένα µέρος ελεύθερο και ένα µέρος ενωµένο. Σαν ελεύθερο χαρακτηρίζεται το Η2SO3 ή SO2 και το θειώδες που βρίσκεται µε τη µορφή όξινων θειωδών αλάτων µε κατιόντα του κρασιού. Σαν ενωµένο θειώδες οξύ χαρακτηρίζεται αυτό που υπάρχει σε ενώσεις προσθήκης του µε καρβονυλικές ενώσεις, όπως ακεταλδεΰδη, σάκχαρα, χρωστικές κ.α. Οι ενώσεις προσθήκης είναι κι αυτές µε τη µορφή ουδέτερων αλάτων αφού είναι ενωµένες µε κατιόντα του κρασιού. Μεταξύ του ελεύθερου και του ενωµένου θειώδους οξέος του κρασιού υπάρχει πάντοτε κατάσταση ισορροπίας που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες π.χ. θερµοκρασία, οξύτητα κ.α. Η αύξηση της θερµοκρασίας αυξάνει την διάσπαση των ενώσεων του θειώδους οξέος µε τις καρβονυλικές ενώσεις. Γι αυτό κατά τον προσδιορισµό του ελεύθερου θειώδους οξέος βρίσκεται ποσό µεγαλύτερο όταν η θερµοκρασία του προς ανάλυση δείγµατος είναι υψηλή. Αντίθετα περιορίζεται σε αξιοσηµείωτο βαθµό η διάσπαση αυτή του ενωµένου θειώδους οξέος παρουσία οξέων. Πειραµατικό µέρος 1. Προσδιορισµός του ελεύθερου θειώδους οξέος σε κρασί Ο προσδιορισµός βασίζεται στην οξείδωση του θειώδους οξέος µε ιώδιο SO2 + 2H2O + I2 H2 SO4 + 2ΗΙ Σε κωνική φιάλη των 250mL φέρονται 50mL κρασιού µε σιφώνι του οποίου το άκρο παραµένει χαµηλά στον πυθµένα της φιάλης έτσι ώστε το κρασί να µην αναταραχθεί στον αέρα και χαθεί SO2. Προστίθενται 5mL αραιού θειϊκού οξέος (25% κ.ο.) και µικρή ποσότητα διαλύµατος αµύλου. Στο µίγµα προστίθεται µε προχοΐδα και όσο το δυνατόν ταχύτερα και µε συνεχή ανάδευση Ν/50 διάλυµα ιωδίου. Η προσθήκη του διαλύµατος ιωδίου διακόπτεται από τη στιγµή που το κυανό χρώµα του σχηµατιζόµενου ιωδιαµύλου διατηρείται για λίγο και µετά την ανατάραξη της φιάλης. Το κυανό χρώµα δεν παραµένει για πολύ διότι κι άλλα συστατικά του κρασιού όπως π.χ. η ταννίνη, οξειδώνονται από το ιώδιο. Ο αριθµός των ml ιωδίου που καταναλώθηκαν πολλαπλασιασµένος επί 12.8 παρέχει την περιεκτικότητα του ελεύθερου θειώδους οξέος σε mg/l κρασιού. 2. Προσδιορισµός του ολικού θειώδους οξέος 10

11 Σε κωνική φιάλη 200mL φέρονται 25mL διαλύµατος ΚΟΗ και 50mL κρασιού µε σιφώνι του οποίου το άκρο βρίσκεται εµβαπτισµένο στο αλκαλικό διάλυµα. Το χρησιµοποιούµενο κανονικό διάλυµα ΚΟΗ πρέπει να δοκιµαστεί ώστε να µην περιέχει ύλες που οξειδώνουν το SO2. Η δοκιµή γίνεται µε προσδιορισµό της περιεκτικότητας ενός υδατικού διαλύµατος θειώδους οξέος αφ ενός µεν χωρίς την προσθήκη του διαλύµατος της βάσης αφ ετέρου δε µετά την προσθήκη 25mL από το διάλυµα αυτό. Αφήνεται να επιδράσει το διάλυµα το ΚΟΗ για 15min. Το ενωµένο θειώδες οξύ αποσπάται από τις καρβονυλικές ενώσεις µε την επίδραση του ΚΟΗ και σχηµατίζει ΚΗSO3. Στη συνέχεια προστίθενται 10mL αραιού διαλύµατος Η2SO4 (25% κ.ο.) για διάσπαση του σχηµατιζόµενου ΚΗSO 3, µικρή ποσότητα διαλύµατος αµύλου και ογκοµετρείται µε Ν/50 διαλύµατος ιωδίου όπως παραπάνω. Το ενωµένο SO2 υπολογίζεται από τη διαφορά. 11

12 ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ: ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΛΕΥΚΟΥ ΞΗΡΟΥ ΚΑΙ ΕΡΥΘΡΟΥ ΓΛΥΚΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ α. Παρακολούθηση της ζύµωσης ανά 48ωρο: 1. Μακροσκοπικά 2. Με µικροσκοπική παρατήρηση σακχαροµυκητών Από το ζυµούµενο γλεύκος παίρνουµε µια σταγόνα και την τοποθετούµε σε µια αντικειµενοφόρο πλάκα. Η σταγόνα καλύπτεται στη συνέχεια µε καλυπτρίδα και παρατηρούνται στο µικροσκόπιο τα υγιή κύτταρα σακχαροµυκητών, τα νεκρά και τυχόν µολύνσεις (µε τη βοήθεια του επιβλέποντος). Για ασφαλέστερη παρατήρηση των µολύνσεων κάνουµε το παρακάτω παρασκεύασµα. Σε µια αντικειµενοφόρο πλάκα προστίθεται µια σταγόνα του προς εξέταση ζυµούµενου γλεύκους. Στη συνέχεια φέρεται η καλυπτρίδα σε λύχνο περνώντας την πάνω από φλόγα για µικρά σχετικά χρονικά διαστήµατα. Αυτό γίνεται µέχρι να εξατµιστεί το νερό και το στερεό υπόλειµµα να αρχίζει να εµφανίζει ένα ανοιχτό καστανό χρώµα. Στη συνέχεια προσθέτουµε διάλυµα κυανούν του µεθυλενίου 1: και µετά 2-3 λεπτά ξεπλένουµε µε νερό. Τοποθετούµε πάνω στο παρασκεύασµα µια καλυπτρίδα και παρατηρούµε στο µικροσκόπιο. Τυχόν µόλυνση από βακτήρια φαίνεται σαν µπλε ευθείες λεπτές γραµµές. Το παρασκεύασµα παραδίδεται στον υπεύθυνο της άσκησης. 3. Εφόσον χρειάζεται ενίσχυση της ζύµης γίνεται προσθήκη καλλιέργειας β. ιακοπή της ζύµωσης µε προσθήκη οινοπνεύµατος για παρασκευή ερυθρού γλυκού κρασιού (όπως περιγράφεται στην άσκηση 2). γ. Κατεργασία για παρασκευή µιστελιού (όπως περιγράφεται στην άσκηση 2). δ. ιαπίστωση του τέλους της ζύµωσης Το τέλος της ζύµωσης διαπιστώνεται από τη µη έκλυση φυσαλίδων και πιστοποιείται οριστικά από τη µέτρηση του Be που για πλήρη ζύµωση είναι µηδέν, µε τη διόρθωση της θερµοκρασίας. ε. Μετάγγιση Όταν διαπιστωθεί το τέλος της ζύµωσης το κρασί αποµακρύνεται από την υποστάθµη µε µετάγγιση εφόσον είναι δυνατό αυτό ή µε διήθηση του υπερκείµενου. στ. Θείωση Ακολουθεί θείωση µε προσθήκη K2S2O5 (πυροθειώδους καλίου) έτσι ώστε η τελική ποσότητα SO2 που µεταφέρεται στο κρασί να είναι 130mg/L (για τους υπολογισµούς βλέπε σχετική αντίδραση στο βιβλίο). 12

13 ζ. Ψύξη του κρασιού - ιήθηση Ακολουθεί ψύξη στις συνθήκες και τη διάρκεια που έχει αναφερθεί για το µιστέλι, µετάγγιση ή διήθηση. η. Κολλάρισµα Το κολλάρισµα γίνεται στη συνέχεια ως εξής: Αποχωρίζουµε το λευκό ενός αυγού το οποίο και χτυπάµε σε ένα πιάτο µε τη βοήθεια ενός πιρουνιού αφού προηγουµένως προσθέσουµε 1g NaCl. Αυτό προστίθεται σε 1L κρασί λευκό που ο φοιτητής είναι υποχρεωµένος να φέρει µαζί µε το αυγό. Ακολουθεί ανάδευση και προσθήκη 10mL από το παρασκεύασµα στο προς διαύγαση κρασί στην περίπτωση που αυτό είναι λευκό. Αν είναι ροζέ τότε προστίθενται 20mL. Στη συνέχεια αφήνεται µέχρι πλήρη καθίζηση του ιζήµατος και το κρασί µεταγγίζεται ή διηθείται. Η µετάγγιση γίνεται µε µεγάλη προσοχή έτσι ώστε να µη παρασύρεται λάσπη από τον πυθµένα. θ. οκιµασία γεύσης αρώµατος Το προϊόν αφήνεται για µια εβδοµάδα σε κλειστό γυάλινο µπουκάλι που φροντίζει να φέρνει ο φοιτητής και στη συνέχεια παραδίδεται στον επιβλέποντα όπου από κοινού µε τον φοιτητή εξετάζεται το χρώµα (πρέπει να είναι λευκό), η διαύγεια, η οσµή και στη συνέχεια η γεύση του. 13

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA

OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA To γλεύκoς και o oiνoς περιέxoυv σημαντική ποσότητα oργανικών και μικρή πoσότητα ανόργανων οξέων. Tα οργανικά οξέα τoυ γλεύκoυς είvαι φυσικά συστατικά του σταφυλιού που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O 1 Οι ασθένειες οφείλονται κυρίως στη δράση µικροοργανισµών. Οι παράγοντες που καθορίζουν το πόσο επιρρεπής είναι ο οίνος στη βακτηριακή προσβολή είναι: 1. Ο αλκοολικός βαθµός, 2. Η οξύτητα και το ph, 3.

Διαβάστε περισσότερα

1 Μηλογαλακτική Ζύµωση Ως µηλογαλακτική ζύµωση θεωρείται η µετατροπή του L-µηλικού οξέος προς L- γαλακτικό οξύ και διοξείδιο του άνθρακα µε την επίδραση µικροοργανισµών. Κατά συνέπεια, το αποτέλεσµα της

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΟ ΟΔΗΓΟ ΑΝΑΛΤΗ ΣΡΟΥΙΜΩΝ

ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΟ ΟΔΗΓΟ ΑΝΑΛΤΗ ΣΡΟΥΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΟ ΟΔΗΓΟ ΑΝΑΛΤΗ ΣΡΟΥΙΜΩΝ Ο εργαστηριακός οδηγός γράφτηκε στα πλαίσια του πιλοτικού προγράμματος Αγωγής Τγείας με θέμα: ΔΙΑΣΡΟΥΗ ΑΠΟ ΣΗΝ ΤΝΗΘΕΙΑ ΣΗ ΤΝΕΙΔΗΗ που αναπτύχθηκε το σχολικό έτος 1998-99

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ Τα γλεύκη που προορίζονται για τη παραγωγή λευκών οίνων, πρέπει απαραίτητα να διαυγάσουν πριν την έναρξη της αλκοολικής ζύμωσης, προκειμένου να αποκτήσουν και διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Εργαοιηριακήβ άσκηση Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Σιόχοί ίου πειράμαιοε Το πείραμα αυτό στοχεύει να σε φέρει σε επαφή με την εργαστηριακή μέθοδο μικροβιακών καλλιεργειών. Επίσης θα διαπιστώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα 5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα H O O O + HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ + H 2 O NO 2 HO NO 2 C 7 H 5 NO 3 C 2 H 6 O 2 C 7 H 8

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 Παραγωγή Λευκού Κρασιού Λευκό κρασί µπορεί να παρασκευαστεί είτε από λευκά, είτε από κόκκινα σταφύλια. Για την παραγωγή λευκού κρασιού άριστης ποιότητας πρέπει: 1. Να χρησιµοποιηθούν σταφύλια χωρίς µούχλες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΕ ΦΙΚΟΛΗ

ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΕ ΦΙΚΟΛΗ 1 2η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Επ. Καθ. Αικατερίνη Χλίχλια ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΕ ΦΙΚΟΛΗ Μονοπύρηνα κύτταρα του περιφερικού αίµατος µπορούν να αποµονωθούν από ολικό αίµα µε φυγοκέντρηση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

1 Τρύγος Η εποχή του τρύγου, η ποιότητα του σταφυλιού και η καταλληλότητά του για ζύµωση επηρεάζονται από το κλίµα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των σταφυλιών. Κρύος και υγρός καιρός οδηγεί σε σταφύλι

Διαβάστε περισσότερα

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο 0 Σύνθεση της trans-,-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο H O /HCO H C H 0 (8.) H O HCO H (.0) (.0) C H O (.) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Προσθήκη σε αλκένια, στερεοεκλεκτική προσθήκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Σκοπός Η κατανόηση του τρόπου αναπαραγωγής των βακτηρίων και της σηµασίας τους για την καθηµερινή

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.1: Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand, BOD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Εκχύλιση συστατικών Οινοποιητής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium»

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ Α. Σε 50mL δ/τος CH 3 COOH 0,1M προστίθενται σταγόνα-σταγόνα 50 ml δ/τος ΝαΟΗ 0,2Μ.

Διαβάστε περισσότερα

2011 Καταλυόµενη από οξύ αντίδραση του L-(+)-τρυγικού οξέος µε αιθανόλη προς τρυγικό διαιθυλεστέρα

2011 Καταλυόµενη από οξύ αντίδραση του L-(+)-τρυγικού οξέος µε αιθανόλη προς τρυγικό διαιθυλεστέρα 2011 Καταλυόµενη από οξύ αντίδραση του L-(+)-τρυγικού οξέος µε αιθανόλη προς τρυγικό διαιθυλεστέρα O H HO O C C OH OH H OH O O CH C 3 Amberlyst 15 H OH + 2 H 3 C OH + 2 H HO H 2 O C O O CH 3 C 4 H 6 O

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΙΓΑΛΕΩ Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία Ονοματεπώνυμα μελών ομάδας 1) 2) 3) Σχολείο: Σάββατο 5/12/2015 Διάρκεια: 45 λεπτά Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Παπαδημητρόπουλος Νικόλαος M.Sc. Συνεργάτης του ΕΚΦΕ Πειραιά - Νίκαιας ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Πνευματικό πιεστήριο γλευκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Έγγραφο συνόδου 2004 C5-0224/2003 2001/0212(COD) EL 14/05/2003 Κοινή θέση 2003 για την έκδοση του κανονισµού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε τα λιπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ !Unexpected End of Formula l ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πασχαλίδης Δαμιανός 6. Πειραµατικό Μέρος 6.1 Κανόνες ασφάλειας στο χηµικό εργαστήριο Οι κανόνες ασφαλείας

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD)

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) O προσδιορισμός της βιοχημικής απαίτησης οξυγόνου είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της επίδρασης των λυμάτων ή βιομηχανικών αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C Μανδηλιώτης Σωτήρης, Γεωλόγος Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Σερρών Χατζάρα Στέλλα, Χηµικός Βιολόγος Γενικό Λύκειο Νιγρίτας Η Αφορµή Στη Νέα Ζηλανδία το 2004 2 µαθήτριες 14 ετών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ : ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ: 1. Θέμα : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ & ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΡΩΣΙΜΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΣΙΩΝ. Dr ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΤΡΩΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ : ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ: 1. Θέμα : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ & ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΡΩΣΙΜΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΣΙΩΝ. Dr ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΤΡΩΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ: 1 Θέμα : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ & ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΡΩΣΙΜΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΣΙΩΝ Dr ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΤΡΩΤΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στο εργαστήριο Κανόνες Ασφαλείας 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα