ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΝ ΟΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΟ-ΑΝΑΓΩΓΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ ΣΕ Ε ΑΦΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΕ ΑΡΣΕΝΙΚΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΝ ΟΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΟ-ΑΝΑΓΩΓΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ ΣΕ Ε ΑΦΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΕ ΑΡΣΕΝΙΚΟ"

Transcript

1 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΝ ΟΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΟ-ΑΝΑΓΩΓΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ ΣΕ Ε ΑΦΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΕ ΑΡΣΕΝΙΚΟ Βαξεβανίδου, Κ. 1, Γιαννίκου, Σ. 1 και Παπασιώπη, Ν. 1, 1 Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο 1578 Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ενδογενείς µικροοργανισµοί των εδαφών επηρεάζουν συχνά την κινητικότητα µετάλλων και µεταλλοειδών µέσω της µεταβολής της οξειδωτικής τους βαθµίδας. Κάτω από αναερόβιες συνθήκες πραγµατοποιείται συνήθως αναγωγή, η οποία σε ορισµένες περιπτώσεις όπως αυτή του αρσενικού, συµβάλλει στην αύξηση της κινητικότητας του ρύπου, µετατρέποντας το πεντασθενές As(V) στην περισσότερο ευδιάλυτη τρισθενή βαθµίδα, As(III). Στην παρούσα εργασία στόχος ήταν η διερεύνηση της ενδεχόµενης ύπαρξης και δράσης αρσενο-αναγωγικών µικροοργανισµών σε εδάφη από τον Ελλαδικό χώρο. Μελετήθηκαν πέντε διαφορετικά δείγµατα υγιών και ρυπασµένων εδαφών από περιοχές του Υµηττού, της Κέας και του Λαυρίου, µε αρχική συγκέντρωση As που κυµαίνονταν από 14 µέχρι 259 mg/kg εδάφους. Στα δείγµατα έγινε τεχνητή ρύπανση µε προσθήκη 75 mg As(V)/kg, το οποίο αρχικά προσροφήθηκε σε ποσοστά που κυµάνθηκαν από 7 µέχρι 85%. Στα τρία από τα πέντε δείγµατα ανιχνεύτηκε δραστηριότητα αρσενικο-αναγωγικών µικροοργανισµών, χωρίς προφανή συσχέτιση µε τα προϋπάρχοντα επίπεδα ρύπανσης. Η αναγωγή έφτασε σε υψηλά ποσοστά, µέχρι 99%, και συνοδεύονταν από την αντίστοιχη αποδέσµευση του αρσενικού στην υδατική φάση. Σηµαντική σιδηροαναγωγική δράση παρατηρήθηκε επίσης σε τέσσερα από τα πέντε εδαφικά δείγµατα. INVESTIGATION OF INDIGENOUS ARSENO-REDUCING ACTIVITY IN SOILS WITH NATURAL AND ARTIFICIAL CONTAMINATION Vaxevanidou, Κ. 1, Giannikou, S. 1 and Papassiopi, Ν. 1, 1 School of Mining and Metallurgical Engineering, National Technical University of Athens GR 1578 Zografos Campus Indigenous soil microorganisms often affect the mobility of heavy metals and metalloids by altering their oxidation state. Under anaerobic conditions, the microbially induced transformation is usually reduction and may cause the mobilization of contaminants, as it happens in the case of arsenic, which is much more stable in the pentavelent state compared to the reduced trivalent form. The aim of this work was to investigate the occurrence of such a microbial activity in representative Greek soils. Five soil samples, with As levels varying between 14 and 259 mg/kg, were examined. The samples were artificially contaminated, by adding 75 mg of As(V) per kg of soil. Initial sorption of As(V) ranged between 7 and 85%. Microbial reduction of arsenic was observed in three of the examined soils, without any obvious correlation with pre-existing levels of contamination. Reduction reached high percentages, i.e. up to 99 %, and was accompanied by the corresponding release of reduced As in the aqueous solution. A simultaneous iron reducing activity was also observed in four of the five soil samples.

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αύξηση του ποσοστού του αρσενικού στα εδάφη, σε όρια που υπερβαίνουν κατά πολύ τα επιτρεπτά, αποτελεί σηµαντικό παράγοντα κινδύνου, τόσο για το εκάστοτε οικοσύστηµα, όσο και για τον άνθρωπο καθώς η κινητοποίηση του αρσενικού από εδάφη και ιζήµατα έχει ως πιθανό αποτέλεσµα τη ρύπανση των υπόγειων νερών αποτελώντας έτσι σηµαντική πηγή κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία. Οι µεταλλευτικές και µεταλλουργικές δραστηριότητες, η κατεργασία του ξύλου και η παρασκευή εντοµοκτόνων αποτελούν τις κυριότερες πηγές ρύπανσης σε αρσενικό των εδαφών, των ποταµών και των λιµνών και το ενδιαφέρον για αναζήτηση τεχνικών αποκατάστασης έχει ενισχυθεί σηµαντικά τις τελευταίες δεκαετίες [1]. Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την κινητικότητα του αρσενικού στο έδαφος είναι το ph, το οξειδοαναγωγικό δυναµικό του εδαφικού διαλύµατος, η παρουσία άλλων στοιχείων, η περιεκτικότητα του εδάφους σε οργανική ύλη, η παρουσία γηγενών µικροοργανισµών και οι συγκεντρώσεις των διαφόρων χηµικών µορφών του αρσενικού στο εκάστοτε εδαφικό δείγµα. Έτσι, οι µεταβολές των παραπάνω παραµέτρων έχουν ως αποτέλεσµα αντίστοιχες µεταβολές στη χηµική µορφή και την κινητικότητα του αρσενικού µε περιβαλλοντικές συνέπειες όπως την έκλυση αέριων αρσίνων που προέρχονται από τη διαδικασία της µεθυλίωσης ή τη µετανάστευση του αρσενικού στα νερά. Το αρσενικό στα επιφανειακά εδάφη βρίσκεται κατά το µεγαλύτερο µέρος του στην πεντασθενή οξειδωτική βαθµίδα σε συνύπαρξη µε τα ένυδρα υδροξείδια του µαγγανίου, του αλουµινίου και κυρίως του τρισθενούς σιδήρου. Βρίσκεται είτε προσροφηµένο στην επιφάνεια σιδηροξειδίων όπως ο γκαιτίτης και ο λειµωνίτης, είτε σε µορφή κρυσταλλικών ενώσεων του σιδήρου µε το αρσενικό όπως ο σκοροδίτης (FeAsO 4.2H 2 O). Το τρισθενές αρσενικό εµφανίζεται σε χαµηλότερους ορίζοντες, όπου επικρατούν αναερόβιες συνθήκες. Είναι περισσότερο ευκίνητο σε σύγκριση µε το πεντασθενές και η διαλυτότητα των αρσενικωδών ενώσεων είναι σύµφωνα µε τη βιβλιογραφία τάξεις µεγέθους µεγαλύτερη από αυτή των ενώσεων του πεντασθενούς αρσενικού [1]. ιάφορες περιβαλλοντικές µελέτες έχουν καταδείξει [2, 3] ότι συγκεκριµένες βιοχηµικές διεργασίες µπορούν να µεταβάλλουν την οξειδωτική βαθµίδα του αρσενικού και να οδηγήσουν στην αποδέσµευσή του µε άµεσο ή έµµεσο τρόπο. Μέχρι σήµερα, έχουν αποµονωθεί αρκετά στελέχη µικροοργανισµών που µπορούν να επιτυγχάνουν τόσο την οξείδωση όσο και την αναγωγή του αρσενικού κατά τη διαδικασία του µεταβολισµού τους από εδάφη και ιζήµατα µε υψηλές συγκεντρώσεις σε αρσενικό [4-6]. Σε ότι αφορά την αναγωγή του As(V) έχουν αποµονωθεί πληθυσµοί που µπορούν να ανάγουν άµεσα το αρσενικό στην τρισθενή του µορφή όπως οι Geospirillum arsenophilus (είδος MIT-13), Geospirillum Barnesi (είδος SES-3), Desulfutomaculum auripigmentum, Bacillus arsenicoselenatis, Desulfomicrobium είδος Ben-rB και Crysiogenes arsenatis [5]. Έτσι, ένας άµεσος µηχανισµός αποµάκρυνσης του αρσενικού από τα εδάφη, είναι η απευθείας αναγωγή του σε As(III) και απελευθέρωση στην υδατική φάση [5, 6]. Ένας δεύτερος µηχανισµός περιλαµβάνει την αποδέσµευση του αρσενικού από τα σιδηροξείδια του εδάφους µε έµµεσο τρόπο που βασίζεται στην αναγωγή του σιδήρου από Fe(III) σε Fe(II). Μελέτες µε ορισµένα είδη σιδηροαναγωγικών βακτηρίων έδειξαν ότι η ικανότητά τους να καταλύουν την αναγωγή του σιδήρου έχει ως αποτέλεσµα την αποδέσµευση του αρσενικού, κυρίως λόγω της διαλυτοποίησης των σιδηροξειδίων που συγκρατούν το As [7, 8, 9]. Εντούτοις όταν ανάγεται µόνον ο Fe(III) και όχι το As(V), παρατηρείται επανακαταβύθιση του στοιχείου στη µορφή δυσδιάλυτων ενώσεων Fe(II)-As(V) όπως ο συµπλεσίτης (Fe 3 (AsO 4 ) 2.8H 2 O) [7, 8]. Έτσι η κινητοποίηση του αρσενικού φαίνεται ότι είναι περισσότερο έντονη σε συνθήκες που ευνοούν την ταυτόχρονη σιδηροαναγωγική και αρσενοαναγωγική δράση των µικροοργανισµών.

3 Σε πρόσφατη µελέτη [1], διαπιστώθηκε ότι µικροοργανισµοί που επηρεάζουν την οξειδωτική βαθµίδα του αρσενικού εντοπίζονται όχι µόνο σε δείγµατα ρυπασµένων εδαφών αλλά και σε υγιή εδάφη. Μάλιστα η ικανότητα αυτή παρατηρήθηκε τόσο σε αερόβια όσο και σε αναερόβια στελέχη διαφορετικών ειδών µικροοργανισµών. Παρόλα αυτά οι µελέτες αυτές είναι περιορισµένες σε αριθµό και δεν υπάρχουν µέχρι στιγµής αναφορές για εδάφη που ανήκουν στον Ελληνικό χώρο. Η συγκεκριµένη εργασία στοχεύει στη διερεύνηση της βιολογικής αρσενοαναγωγικής δράσης σε αντιπροσωπευτικά εδάφη από τον Ελλαδικό χώρο. Εξετάστηκαν συνολικά πέντε δείγµατα εδαφών, δύο εκ των οποίων περιείχαν αρσενικό σε αρκετά χαµηλές συγκεντρώσεις, 14 και 19 mgas/kg αντίστοιχα, ώστε µπορούν να χαρακτηριστούν ως υγιή, και τρία από την περιοχή του Λαυρίου µε περιεκτικότητες που κυµαίνονται από 18 έως 259 mgas/kg εδάφους αντίστοιχα. Στα δείγµατα εφαρµόστηκε τεχνητή ρύπανση µε υδατικό διάλυµα As(V) σε αναλογία 1 mmol (75 mg As) ανά kg εδάφους, σε συνδυασµό µε την προσθήκη βασικών θρεπτικών συστατικών, προκειµένου να ελεγχθεί η ενδεχόµενη ύπαρξη και δράση αρσενικοαναγωγικών µικροοργανισµών και ο βαθµός κινητοποίησης του αρσενικού. 2. ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ 2.1 Χαρακτηρισµός των εδαφών Μελετήθηκαν πέντε δείγµατα εδαφών. Τα δύο προέρχονται από περιοχές της Κέας (Ελληνικά) και του Υµηττού (Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου), δηλαδή περιοχές για τις οποίες δεν υπάρχουν ενδείξεις από προγενέστερες ή τρέχουσες ρυπαίνουσες δραστηριότητες. Τα άλλα τρία προέρχονται από τη βεβαρυµένη περιβαλλοντικά περιοχή του Λαυρίου και συλλέχθηκαν από τρεις θέσεις, οι οποίες βρίσκονται βορείως της αστικής περιοχής (Θορικό), σε πάρκο µέσα στην αστική περιοχή (Φοινικόδασος) και στη δυτική πλευρά, δίπλα σε παλαιό χώρο απόθεσης απορριµµάτων εµπλουτισµού (Σαβούρα). Τα δείγµατα εξετάσθηκαν µε φασµατοσκοπία φθορισµού ακτίνων-χ (φασµαµατοσκόπιο SPECTRO XEPS, µε πρόγραµµα ανάλυσης Χ-labpro) για τον προσδιορισµό των συγκεντρώσεων των ιχνοστοιχείων και υγροχηµική ανάλυση για τον προσδιορισµό των κύριων συστατικών. Η υγροχηµική ανάλυση πραγµατοποιήθηκε έπειτα από χώνευση των δειγµάτων µε βασιλικό νερό (3% HCl 12N 1% HNO 3 15N) και µέτρηση του αδιάλυτου υπολείµµατος µε πύρωση στους 1 C. Τα διαλύµατα που προέκυψαν από τη χώνευση µετρήθηκαν µε φασµατοσκοπία ατοµικής απορρόφησης φλόγας (AAS flame analysis, Perkin Elmer 21 ) ως προς τα κύρια στοιχεία (Al, Ca, Mg, Mn, Fe, K, Na). Η ορυκτολογική ανάλυση των εδαφικών δειγµάτων πραγµατοποιήθηκε µε περιθλασιµετρία ακτίνων-χ σε περιθλασίµετρο Bruker D8 µε πρόγραµµα επεξεργασίας το EVA Προετοιµασία πολφών για τις βιολογικές δοκιµές Για τη διέγερση της δράσης των γηγενών µικροοργανισµών των εδαφών χρησιµοποιήθηκε ένα βασικό µέσο ανάπτυξης µε κατάλληλη σύσταση, η οποία σύµφωνα µε τη βιβλιογραφία υποστηρίζει την ανάπτυξη αρσενικο-αναγωγικών στελεχών [1]. Το µέσο αυτό περιείχε ανά 1 ml ρυθµιστικού διαλύµατος Tris-HCl µε ph 7.2 τα εξής συστατικά:.24g (NH 4 ) 2 SO 4,.12g MgSO 4 7H 2 O,.2g CaCl 2 2H 2 O,.1g NaCl,.5g KH 2 PO 4,.5g K 2 HPO 4,.6mg H 3 BO 3,.17mg CoCl 2 6H 2 O,.1mg CuCl 2 2H 2 O,.1mg MnCl 2 4H 2 O,.22mg ZnCl 2 και.5g εκχύλισµα µαγιάς. Ως δότης ηλεκτρονίων προστέθηκε γαλακτικό οξύ σε συγκέντρωση mm. Για την πραγµατοποίηση της τεχνητής ρύπανσης έγινε επίσης προσθήκη διαλύµατος

4 Na 2 HAsO 4 7H 2 O σε ποσότητα που να αντιστοιχεί µε συγκέντρωση 1mM στο τελικό αιώρηµα. Σε φιαλίδια ορού των 125 ml προστέθηκαν 1g εδάφους και 1ml διαλύµατος το οποίο περιείχε τα παραπάνω συστατικά. Στη συνέχεια έγινε αποµάκρυνση του αέρα µε εµφύσηση αέριου µίγµατος N 2 -CO 2 µε σύσταση 8:. Το τελικό ph του πολφού ήταν περίπου 7.. Για κάθε έδαφος προετοιµάστηκαν τέσσερα φιαλίδια τα δύο εκ των οποίων αποστειρώθηκαν στους 121 C για min προκειµένου να προσδιοριστεί η καθαρά χηµική επίδραση του διαλύµατος στο έδαφος. Τα φιαλίδια τοποθετήθηκαν σε δονούµενο επωαστήρα στους 3 C απουσία φωτός και παρακολουθήθηκε η µικροβιακή δράση για διάστηµα 1 ηµερών. 2.3 Χηµικές αναλύσεις Για τις δειγµατοληψίες που πραγµατοποιήθηκαν, ποσότητα 1ml πολφού αποµακρυνόταν από τα φιαλίδια και γινόταν διήθηση µε µικρόφιλτρα σύριγγας µε διάµετρο οπών µεµβράνης.2 µm. Το διήθηµα ζυγιζόταν και αναλυόταν ως προς τα Fe ολ, Fe(II), As ολ και As(V). Η ανάλυση του δισθενούς σιδήρου πραγµατοποιείτο µε τη µέθοδο της φαινανθρολίνης, ενώ η ανάλυση του πεντασθενούς και ολικού αρσενικού µε τη µέθοδο του µολυβδενίου [11], ενώ το As(III) προέκυπτε ως η διαφορά τους. Πραγµατοποιήθηκαν επίσης αναλύσεις πολφού σε επιλεγµένα δείγµατα για τον προσδιορισµό Fe(II) και As(III), τόσο στην υδατική φάση όσο και στα στερεά. Για τον προσδιορισµό του Fe(II) στο στερεό 1ml πολφού από το κάθε φιαλίδιο αποµακρυνόταν µε σύριγγα και εισαγόταν σε δοκιµαστικό σωλήνα που περιείχε 9 ml HCl συγκέντρωσης.5 Ν. Το δείγµα αναδευόταν ζωηρά σε αναδευτήρα vortex και αφηνόταν να διαυγάσει για 24 ώρες. Η επεξεργασία αυτή προκαλεί τη διαλυτοποίηση των δευτερογενών καταβυθίσεων του Fe(II). Στη συνέχεια λαµβάνονταν 2 ml από το υπερκείµενο διάλυµα και προσδιοριζόταν ο Fe(II) µε τη µέθοδο της φαινανθρολίνης. Το έγχρωµο διάλυµα τοποθετούνταν σε κυψελίδες σε φασµατοφωτόµετρο UV HITACHI και η µέτρηση γινόταν στα 5 nm. Για τον προσδιορισµό του As(III) σε στερεό λαµβάνονταν 1ml πολφού και εισαγόταν σε δοκιµαστικό σωλήνα µε διάλυµα HCl συγκέντρωσης 6Ν. Ο δοκιµαστικός σωλήνας τοποθετούταν σε αναδευτήρα vortex και έπειτα από 1 min αφηνόταν σε ηρεµία να διαυγάσει. Στη συνέχεια 1ml από το υπερκείµενο διάλυµα αραιωνόταν σε 1 ml απιονισµένου νερού και στο αραιωµένο διάλυµα µετρούταν το As(V) και το ολικό As µε τη µέθοδο του µολυβδενίου. 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 3.1 Χαρακτηρισµός των εδαφών Τα κύρια χαρακτηριστικά των εδαφών δίνονται στους Πίνακες 1 έως 3. Πρόκειται για ουδέτερα έως ελαφρά αλκαλικά εδάφη, συνθήκες που ευνοούν τη δράση κυρίως ουδετερόφιλων µικροβιακών στελεχών. Το χαµηλότερο σε σίδηρο δείγµα είναι αυτό από την περιοχή του Φοινικόδασους του Λαυρίου, ενώ και τα τρία δείγµατα από την περιοχή του Λαυρίου περιέχουν χαµηλότερα ποσοστά άνθρακα σε σχέση µε αυτά της Κέας και του Υµηττού. Όλα τα εδάφη περιέχουν υψηλό ποσοστό αδιάλυτων πυριτικών. Οι ορυκτολογικές αναλύσεις έδειξαν σηµαντική παρουσία χαλαζία, ενώ ακολουθούν ως κύρια ορυκτά ο ασβεστίτης και ο µοσχοβίτης,

5 Όπως φαίνεται από τον Πίνακα 3, και τα τρία εδάφη που προέρχονται από την περιοχή του Λαυρίου έχουν σηµαντική ρύπανση σε βαρέα µέταλλα και αρσενικό ιδιαίτερα αυτά τα οποία λήφθηκαν από την περιοχή του Θορικού και της Σαβούρας. Αποτελούν εποµένως ενδεικτικές περιπτώσεις για την παρατήρηση της δράσης των µικροοργανισµών σε εδάφη µε πολυµεταλλική ρύπανση. Αντίθετα, τα εδάφη της Κέας και του Υµηττού περιέχουν µικρές συγκεντρώσεις σε βαρέα µέταλλα και αρσενικό. Πίνακας 1: Οι σηµαντικότερες φυσικές ιδιότητες των πέντε εδαφών που προσδιορίστηκαν Κέα Υµηττός Φοινικόδασος Θορικός Σαβούρα ph πολφού Αδιάλυτα, % Α.Π, % Ολικός C, % Α.Π.: Απώλεια πύρωσης στους 1 o C, Αδιάλυτα: Με πύρωση του υπολείµµατος χώνευσης (HNO 3 /HCl 1:3) στους 9 C. Πίνακας 2: Συγκεντρώσεις των κύριων συστατικών στα πέντε εδάφη (%) Οξείδια Κέα Υµηττός Φοινικόδασος Θορικός Σαβούρα CaΟ MgΟ Al 2 Ο Fe 2 Ο MnΟ Πίνακας 3: Συγκεντρώσεις των ρύπων στα πέντε εδάφη (mg/kg) Στοιχεία Κέα Υµηττός Φοινικόδασος Θορικός Σαβούρα As Pb Zn Ni Cr Cu οκιµές διέγερσης των αρσενο-αναγωγικών µικροοργανισµών Η προσρόφηση του αρσενικού στο έδαφος ολοκληρώθηκε το πρώτο 24ωρο της δοκιµής σε όλα τα δείγµατα και κυµάνθηκε µεταξύ 8-85% του αρχικά προσφερόµενου (1 µmol ανά g δείγµατος), εκτός από το δείγµα της Κέας όπου περίπου το 3% του αρσενικού παρέµεινε στην υδατική φάση. Στα δείγµατα στα οποία δεν εφαρµόσθηκε αποστείρωση άρχισε να παρατηρείται αύξηση της συγκέντρωσης του αρσενικού στο διάλυµα από την έβδοµη µέρα της δοκιµής. Ο προσδιορισµός της οξειδωτικής βαθµίδας έδειξε ότι σχεδόν όλο το αρσενικό που περνάει στο διάλυµα βρίσκεται στην ανηγµένη µορφή ως As(III). Από την ανάλυση των αντίστοιχων δειγµάτων πολφού, προέκυψε ότι στα στερεά δεν εντοπίζεται µετρήσιµη ποσότητα τρισθενούς αρσενικού. Συνεπώς οι συγκεντρώσεις του As(III) στην υδατική φάση αντανακλούν τη συνολική πορεία της αναγωγής, όπως φαίνεται στα διαγράµµατα του σχήµατος 1. Σε όλα τα δείγµατα στα οποία εφαρµόσθηκε αποστείρωση δεν παρατηρήθηκε αναγωγή, είναι δηλαδή φανερό ότι η παρατηρούµενη αναγωγή είναι προϊόν βιολογικής δραστηριότητας. Από όλα τα µη αποστειρωµένα εδαφικά δείγµατα, µόνον αυτό του Υµηττού δεν παρουσίασε ανιχνεύσιµη αρσενοαναγωγική δράση. Μικρή σχετικά αναγωγή, της τάξης του 1%, παρατηρήθηκε στο ρυπασµένο δείγµα «Σαβούρα». Στα άλλα τρία δείγµατα το τελικό ποσοστό βιοαναγωγής κυµαίνεται από 85 µέχρι 1%. Το δείγµα µε την µεγαλύτερη απόδοση στην αναγωγή του As(V) είναι αυτό από το Φοινικόδασος του Λαυρίου.

6 1 Φοινικόδασος 1 Θορικός % As(III) στο διάλυµα 8 µη 8 1 t. ηµέρες % As(III) στο διάλυµα 8 µη Κέα 1 Σαβούρα % As(III) στο διάλυµα 8 µη % As(III) στο διάλυµα 8 µη Σχήµα 1: Αναγωγή του αρσενικού από τους ενδογενείς µικροοργανισµούς των εδαφών συναρτήσει του χρόνου. εν παρουσιάζονται αποτελέσµατα για το δείγµα του Υµηττού, στο οποίο δεν παρατηρήθηκε αναγωγή. Το % ποσοστό As(III) εκφράζεται ως προς την προστιθέµενη ποσότητα του αρσενικού (1 mmol As(V)/kg). Οι Yamamura et al. [1] είχαν παρατηρήσει ότι η αναγωγή του αρσενικού παρουσιάζει αρνητική συσχέτιση µε την περιεκτικότητα του σιδήρου στα εδάφη, δηλαδή ότι τα υψηλά ποσοστά σιδήρου παρεµποδίζουν την αναγωγή του As. Αυτό µπορεί να οφείλεται στην αποτελεσµατικότερη προσρόφηση του As(V) στα σιδηροξείδια ή στην εντονότερη ανάπτυξη σιδηροαναγωγικών στελεχών µε αποτέλεσµα αυτά να ανταγωνίζονται τη δράση των πιθανά υπαρχόντων αρσενικο-αναγωγικών και να επικρατούν. Επιπλέον, πολλά αρσενικο-αναγωγικά στελέχη µπορούν να χρησιµοποιούν τον τρισθενή σίδηρο ως δέκτη ηλεκτρονίων κατά τη διαδικασία της αναπνοής τους µε αποτέλεσµα να µειώνεται το ποσοστό του αρσενικού που παίζει τον ρόλο του δέκτη ηλεκτρονίων. Εντούτοις τα αποτελέσµατα της συγκεκριµένης εργασίας δεν δείχνουν κάποια σαφή συσχέτιση µεταξύ ποσοστών σιδήρου στο έδαφος και αναγωγής του As. Στη διάρκεια των δοκιµών έγιναν συστηµατικές µετρήσεις της συγκέντρωσης του σιδήρου στο διάλυµα µε στόχο την παρακολούθηση ενδεχόµενης ταυτόχρονης σιδηροαναγωγικής δράσης. Οι µετρήσεις του ολικού σιδήρου στην υδατική φάση έδειξαν πολύ χαµηλές συγκεντρώσεις. Πρέπει όµως να αναφερθεί ότι λόγω του ουδέτερου ph του διαλύµατος, είναι πιθανό ο βιολογικά παραγόµενος δισθενής σίδηρος να επανακαταβυθίζεται µε διάφορα ανιόντα που συνυπάρχουν στο υδατικό διάλυµα, όπως τα ανθρακικά, τα φωσφορικά, αλλά και τα αρσενικικά ιόντα, δηµιουργώντας τις αντίστοιχες δυσδιάλυτες ενώσεις Fe(II), π.χ.

7 σιδηρίτη, βιβιανίτη ή συµπλεσίτη [7, 8]. Για το σκοπό αυτό πραγµατοποιήθηκαν µετρήσεις του Fe(II) στους πολφούς των εδαφών, τα αποτελέσµατα των οποίων δίνονται στο σχήµα 2. Οι αναλύσεις Fe(II) στα δείγµατα πολφού έδειξαν ότι υπήρξε µικροβιακή σιδηροαναγωγική δραστηριότητα στα τέσσερα από τα πέντε δείγµατα. Αξιοσηµείωτο είναι, ότι στο δείγµα του Υµηττού, όπου δεν υπήρξε καθόλου αναγωγή του αρσενικού, το ποσοστό του ανηγµένου σιδήρου έφτασε µόλις το 9.2% του αρχικού δηλαδή την ποσότητα των 3795 mg/kg Fe, πράγµα που σηµαίνει ότι η µικροβιακή δραστηριότητα είναι γενικά περιορισµένη στο συγκεκριµένο έδαφος. Στα υπόλοιπα εδάφη µετρήθηκαν σηµαντικές τιµές συγκεντρώσεων Fe(II), µε εξαίρεση το δείγµα µε κωδικό «Σαβούρα» στο οποίο δεν ανιχνεύτηκε καθόλου δισθενής σίδηρος. Στο δείγµα του Φοινικοδάσους, το οποίο παρουσίασε και το µεγαλύτερο ποσοστό αναγωγής σε αρσενικό παρατηρήθηκε επίσης και έντονη σιδηροαναγωγική δραστηριότητα και το ποσοστό του δισθενούς σιδήρου στον πολφό του εδάφους έφτασε το 52%. Κινητικά οι δύο δράσεις εξελίσσονται σχεδόν παράλληλα, υποδεικνύοντας ταυτόχρονη ανάπτυξη και συνέργεια σιδηροαναγωγικών και αρσενικοαναγωγικών µικροοργανισµών. % Fe(II) Φοινικόδασος 5 3 µη % Fe(II) Θορικός 5 3 µη Κέα Υµηττός % Fe(II) 5 3 µη % Fe(II) 5 3 µη Σχήµα 2: Αναγωγή Fe µε βάση τις µετρήσεις δισθενούς σιδήρου στους πολφούς των εδαφών. εν παρουσιάζεται το δείγµα Σαβούρα, στο οποίο ο Fe(II) ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης. Στα άλλα δείγµατα η αρχική συγκέντρωση Fe ήταν: Φοινικόδασος mg/kg, Θορικό mg/kg, Κέα mg/kg και Υµηττός mg/kg. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από τη µελέτη που παρουσιάστηκε προέκυψε το συµπέρασµα ότι τόσο τα ρυπασµένα όσο και τα υγιή εδάφη περιλαµβάνουν µικροοργανισµούς που µπορούν να µεταβάλλουν την οξειδωτική βαθµίδα του αρσενικού και συγκεκριµένα να ανάγουν το πεντασθενές αρσενικό

8 σε τρισθενές. εν φαίνεται δηλαδή να είναι απαραίτητος ο µακροχρόνιος εγκλιµατισµός των µικροοργανισµών σε συνθήκες υψηλών συγκεντρώσεων του τοξικού ρύπου, για να εµφανιστούν οι αντίστοιχες µεταβολικές αντιδράσεις. Τα αποτελέσµατα της µελέτης δείχνουν ότι σε περίπτωση ρύπανσης των εδαφών µε αρσενικούχα υδατικά απόβλητα, µπορούν να δράσουν ταυτόχρονα δύο µηχανισµοί µε αντίθετες επιπτώσεις ως προς τους κινδύνους επιρρύπανσης των νερών. Η προσρόφηση των αρσενικικών ιόντων στα οξείδια του εδάφους συµβάλλει στη µείωση του κινδύνου, συγκρατώντας µεγάλο ποσοστό του As στα στερεά σωµατίδια. Εντούτοις, η δηµιουργία αναερόβιων συνθηκών και η ύπαρξη οργανικών συστατικών, που µπορούν να λειτουργήσουν ως θρεπτικό υπόστρωµα, αυξάνουν τον κίνδυνο, καθώς ενδέχεται να προκαλέσουν την αναγωγή και την εκ νέου κινητοποίηση του αρσενικού. Σε µη ελεγχόµενες συνθήκες η βιολογική αυτή δράση µπορεί να αποτελέσει περιβαλλοντική απειλή και είναι σηµαντική η συστηµατική παρακολούθηση της ποιότητας των νερών και η ανάπτυξη κατάλληλων τεχνικών πρόληψης και αντιµετώπισης. Αντίστροφα η ελεγχόµενη αξιοποίηση της συγκεκριµένης βιολογικής δραστηριότητας, µε συστηµατική συλλογή και καθαρισµό των στραγγισµάτων, µπορεί να αποτελέσει τη βάση για ανάπτυξη τεχνολογιών καθαρισµού των εδαφών, µε στόχο την οριστική αποµάκρυνση του ρύπου από τα εδάφη. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Choong T., T. Ghuah, Y. Robian, F. G. Koay, and I. Azni (7) Arsenic toxicity, health hazards and removal techniques from water: An overview, Desalination, 217: Sullivan, K.A. and R.C. Aller (1996) Diagenetic cycling of arsenic in Amazon shelf sediments, Geochimica et Cosmochimica Acta, (9): Nickson, R.T., J.M. McAtrhur, P. Ravenscroft, W.G. Burgess and K.M. Ahmed () Mechanism of arsenic release to groundwater, Bangladesh and West Bengal, Applied Geochemistry, 15: Oremland R.S. and J.F. Stolz (3) The ecology of arsenic, Science, 3: Stolz, J.F.; and R.S. Oremland (1999) Bacterial respiration of selenium and arsenic, FEMS Reviews, 23: Jones, C.A., H.W. Langner, K. Anderson, T.R. McDermot and W.P. Inskeep, W.P.() Rates of Microbially Mediated Arsenate Reduction and Solubilization Soil Sci. Soc. Am. J., 64: Cummings, D.E., F. Caccavo, Jr., S. Fendorf and R.F. Rosenzweig (1999) Arsenic mobilization by the dissimilatory Fe(III)-reducing bacterium Shewanella alga BrY Environmental Science and Technology, 33(5): Papassiopi, N., K. Vaxevanidou and I. Paspaliaris (3) Investigating the use of iron reducing bacteria, as an option for the remediation of As contaminated soils, Water, Air and Soil Pollution, Focus 3: Vaxevanidou, Κ., N. Papassiopi and I. Paspaliaris (8) Removal of heavy metals and arsenic from contaminated soils using bioremediation and chelant extraction techniques, Chemosphere, 7(8): Yamamura S., Μ. Watanabe, Ν. Yamamoto, S. Kazunari and M. Ike (9) Potential for microbially mediated redox transformations and mobilization of arsenic in uncontaminated soils, Chemosphere, 77: Johnson, D.; and M. Pilson (1972) Spectrophotometer detarmination of Arsenite, Arsenate and phosphate in natural waters Anal. Chim. Acta, 58:

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 Χαρακτηριστικά και ορυκτολογία σιδηρούχων ιζημάτων Διεργασίες FeR και SR Ταινιωτοί σιδηρούχοι σχηματισμοί (BIF) Λεπτόκοκκα κλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής Εξυγίανση εδαφών στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική και Διατροφική Μικροβιολογία

Περιβαλλοντική και Διατροφική Μικροβιολογία Περιβαλλοντική και Διατροφική Μικροβιολογία Εισαγωγή στην βιολογική απορρύπανση Βιολογική απορρύπανση ανοργάνων ρύπων Δημήτριος Καρπούζας dkarpouzas@bio.uth.gr 1. Βιολογική Αποκατάσταση (Bioremediation)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ 2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ Έρευνα της οικολογικής κατάστασης του Πηνειού ποταµού µε έµφαση στη ρύπανση Στην περιοχή ευθύνης του Ν. Τρικάλων Σκοπός της έρευνας είναι η καταγραφή και διερεύνηση της υφιστάµενης

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

εληγιάννη Ε. 1 Σχολή Θετικών Επιστηµών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, 54006 Θεσσαλονίκη, E-mail: lenadj@chem.auth.gr

εληγιάννη Ε. 1 Σχολή Θετικών Επιστηµών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, 54006 Θεσσαλονίκη, E-mail: lenadj@chem.auth.gr ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΜΠΟΤΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕ ΝΑΝΟ-Υ ΡΟΞΥ-ΟΞΕΙ ΙΑ ΤΟΥ ΣΙ ΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΠΕΝΤΑΣΘΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ ΑΠΟ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ εληγιάννη Ε. 1 1 Σχολή Θετικών Επιστηµών, Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Χρήση πρότυπων τασιενεργών και οργανικών οξέων για την ηλεκτροαποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Αδαµαντία Ε. Παγανά,, Στυλιανή. Σκλαρή, Ευστάθιος Σ. Κικκινίδης,, Βασίλειος Τ. Ζασπάλης Εργαστήριο Ανόργανων Υλικών, Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ FRAMME LIFE 08 NAT//GR//000533 ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ Το FRAMME, "Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών - Ασφάλεια & Αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα

Διαβάστε περισσότερα

αριθμός δοχείου #1# control (-)

αριθμός δοχείου #1# control (-) Μόνο απιονισμένο νερό #1# control (-) Μακροστοχεία: Ν, P, K, Ca, S, Εάν κάποια έλλειψη μετά 1 μήνα έχει σημαντικές επιπτώσεις προσθέτουμε σε δόσεις την έλλειψη έως ότου ανάπτυξη ΟΚ #2# control (+) Μακροστοχεία:

Διαβάστε περισσότερα

DANAHER. DANAHER το 1999.

DANAHER. DANAHER το 1999. HACH LANGE Η συνεργασία δύο κορυφαίων οικογενειακών επιχειρήσεων που ακόµη µεγαλώνει!!! Ιδρύθηκε το 1942 από τους Clifford και Kathryn Hach στην Αϊόβα, στις Η.Π.Α. Ιδρύθηκε το 1933 από τον Dr Bruno Lange

Διαβάστε περισσότερα

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει.

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει. ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Η γη είναι ο µόνος από τους πλανήτες του Ηλιακού συστήµατος που εµφανίζει το φαινόµενο της ζωής. Το µοναδικό αυτό «προνόµιο» δηλαδή η ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής στον πλανήτη µας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο οµικών Υλικών & Στοιχείων / Αθήνα, Μάιος 2008 ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων Σουζάνα Π. ΤΑΣΤΑΝΗ, ρ. Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ. Ν.Β. Παρανυχιανάκης

ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ. Ν.Β. Παρανυχιανάκης ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ν.Β. Παρανυχιανάκης Εργ. Γεωργικής Μηχανικής, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, 73100 Χανιά Περιβαλλοντική Διαχείριση σε Αγροτοβιομηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD)

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) O προσδιορισμός της βιοχημικής απαίτησης οξυγόνου είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της επίδρασης των λυμάτων ή βιομηχανικών αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργία εγχειριδίου για τη «ΒΙΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΧΩΡΩΝ ΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ» (& διοργάνωση ηµερίδας)

ηµιουργία εγχειριδίου για τη «ΒΙΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΧΩΡΩΝ ΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ» (& διοργάνωση ηµερίδας) Εισήγηση της Μόνιµης Επιστηµονικής Επιτροπής Περιβάλλοντος ΤΕΕ/ΤΑΚ για την παράλληλη εκδήλωση των ΜΕΠ των περιφερειακών τµηµάτων ηµιουργία εγχειριδίου για τη «ΒΙΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΧΩΡΩΝ ΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ» (&

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL 2009-2012 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : 1.628.911 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένες Μέθοδοι Επεξεργασίας Λυμάτων. Μαρία Λοϊζίδου Καθηγήτρια ΕΜΠ Πρόεδρος Inter-Synergy

Προχωρημένες Μέθοδοι Επεξεργασίας Λυμάτων. Μαρία Λοϊζίδου Καθηγήτρια ΕΜΠ Πρόεδρος Inter-Synergy Προχωρημένες Μέθοδοι Επεξεργασίας Λυμάτων Μαρία Λοϊζίδου Καθηγήτρια ΕΜΠ Πρόεδρος Inter-Synergy Ορεστιάδα, Ιανουάριος 2009 Νομοθετικό Πλαίσιο Οδηγία Πλαίσιο (1/2) Η έννοια της ολοκληρωμένης και αειφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., Μηχανικός Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης Ε.Ε.Λ. ΑΙΝΕΙΑ

ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., Μηχανικός Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης Ε.Ε.Λ. ΑΙΝΕΙΑ ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., Μηχανικός Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης Ε.Ε.Λ. ΑΙΝΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25 Μαΐου 2015 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Απομάκρυνσηφωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή της Ε.Ε.Λ.

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 2η: Ρύπανση υδάτων Παράμετροι ελέγχου - Ευτροφισμός - Μοντέλα διασποράς Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας

Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας Καθ. Κ. Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης Ημερίδα Βιώσιμη Διαχείριση Αδρανών» ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης 16 Μαΐου 2011 Οδηγία 2006/21/EC 15 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

3. Χημικές αντιδράσεις

3. Χημικές αντιδράσεις Κεφάλαιο : Χημικές αντιδράσεις. Χημικές αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. Αντιδράσεις κατά τις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης των στοιχείων (Nonredox

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας. xgaroufalia@hotmail.com 2

Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας. xgaroufalia@hotmail.com 2 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 203 Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας Γαρουφαλιά Χ., 1 Αναγνώστου Χ., 2 Παπαγεωργίου Α. 3 1

Διαβάστε περισσότερα