Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΕΓΓΡΑMΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΕΓΓΡΑMΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ."

Transcript

1 Σταυρούλα Τσιπλάκου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Ξένια Χατζηιωάννου Language and Literacy Education Penn State University, Lehigh Valley Campus Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΕΓΓΡΑMΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. 1. Εισαγωγή Στην εργασία αυτή εξετάζεται μια συγκεκριμένη συνθήκη γλωσσικής ποικιλίας με μακροχρόνια ιστορική διάσταση, η κοινωνική διγλωσσία (diglossia) στην ελληνόφωνη γλωσσική κοινότητα της Κύπρου. Σε καταστάσεις κοινωνικής διγλωσσίας ο εγγραμματισμός (literacy) γενικά ταυτίζεται με την κατάκτηση της επίσημης, κυρίαρχης ή πρότυπης (standard) ποικιλίας, που συνήθως είναι εξωγενής, ενώ η φυσικά κατακτημένη γλώσσα ή ποικιλία κατά κανόνα δεν θεωρείται όργανο και μέσο καλλιέργειας του εγγραμματισμού, παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχει και γραπτή παράδοση. Επίσης, συχνά κυριαρχούν απόψεις περί «γλωσσικού ελλείμματος» των μαθητριών και των μαθητών ή και της γλωσσικής κοινότητας στο σύνολό της, και ως αιτία τυπικά θεωρείται η ύπαρξη μιας φυσικά κατακτημένης ποικιλίας διαφορετικής από την κυρίαρχη, που δημιουργεί συνθήκη γλωσσικής ασυνέχειας μεταξύ της «γλώσσας του σπιτιού» και της «γλώσσας του σχολείου». Στόχος της εργασίας είναι να αποδομήσει τις θέσεις αυτές και να δείξει ότι η ύπαρξη γλωσσικής ποικιλότητας μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την καλλιέργεια του κριτικού εγγραμματισμού, με την προϋπόθεση ότι η ποικιλότητα θα αποκτήσει τη φυσική της θέση στο πλαίσιο της παιδαγωγικής πρακτικής και ιδιαίτερα στο πλαίσιο της διδακτικής και της διδασκαλίας του γλωσσικού μαθήματος. Η ανάλυση ενός συνόλου γλωσσικών δεδομένων από σχολικές και πανεπιστημιακές τάξεις δείχνει ότι στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα άτυπα έχει υιοθετηθεί ένα μοντέλο γλωσσικής διαφοροποίησης που εν μέρει αποδίδει στη μητρική 1

2 ποικιλία το ρόλο της γλώσσας-μαθησιακού οργάνου, αλλά όχι το ρόλο της γλώσσας-μαθησιακού στόχου. Η άτυπη και εν πολλοίς ασυστηματική διαφοροποίηση αυτή ωστόσο ενισχύει εν μέρει την κοινωνιογλωσσική ενημερότητα (sociolinguistic awareness) των μαθητριών και των μαθητών και στη βάση αυτή μπορεί να μετασχηματιστεί, υπό τις κατάλληλες διδακτικές προϋποθέσεις, σε εργαλείο για την οικοδόμηση επίγνωσης και κριτικών στάσεων απέναντι στη γλωσσική ποικιλία και, κυρίως, απέναντι στις παραμέτρους που ρυθμίζουν την εμφάνισή της, παραμέτρους όπως η επικοινωνιακή περίσταση, οι κοινωνιογλωσσικές ταυτότητες των συμμετεχόντων, το κειμενικό είδος και οι κοινωνικές-σημειωτικές του προεκτάσεις. Όπως είναι γνωστό, η βασική λογική της παιδαγωγικής του κριτικού εγγραμματισμού (βλ. Clark & Ivanič 1997, Street 1996, Street & Lea 2006, Gee 1990, Cope & Kalantzis 1993, 2000, Kalantzis & Cope 2008) συνοψίζεται στην κατάκτηση και παραγωγή πολλαπλών κειμενικών ειδών και μορφών γλώσσας, στην κριτική επίγνωση της κοινωνικής-σημειωτικής λειτουργίας των διαφόρων κειμενικών ειδών (Halliday & Hasan 1991) και της γλωσσικής ποικιλίας που κωδικοποιεί την εκάστοτε κοινωνική-σημειωτική λειτουργία (βλ. και Τσιπλάκου 2007, Matsagouras & Tsiplakou 2008). Ωστόσο, στα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα υπάρχει μια γενικότερη αμηχανία όσον αφορά τη θέση στην εκπαίδευση κοινωνικών ή γεωγραφικών ποικιλιών που είναι, με διάφορους τρόπους, κοινωνικά στιγματισμένες, και όσον αφορά τη συνεισφορά τους στην παιδαγωγική του κριτικού εγγραμματισμού. Από την άλλη πλευρά, οι υπέρμαχοι της δίγλωσσης εκπαίδευσης υποστηρίζουν ότι η συνύπαρξη δύο (ή και περισσοτέρων) γλωσσών όχι μόνο δε δυσχεραίνει αλλά διευκολύνει την επιτυχημένη εκμάθηση και της μιας κα της άλλης, υπό τις κατάλληλες παιδαγωγικές προϋποθέσεις, εφόσον δηλαδή οι δύο γλώσσες δε βρίσκονται σε ανταγωνιστική αλλά σε δυναμική συμπληρωματική σχέση προσθετικής διγλωσσίας (additive bilingualism βλ. Baker 2006), εφόσον δηλαδή η δεύτερη γλώσσα (Γ2) οικοδομείται πάνω στην πρώτη (Γ1), ή, καλύτερα, και οι δύο γλώσσες οικοδομούνται πάνω στον κοινό πυρήνα που μοιράζονται. Έτσι, η έννοια της Κοινής Υποκείμενης Γλωσσικής Ικανότητας (Common Underlying 2

3 Language Proficiency, CULP Cummins 2001) αναφέρεται σε γλωσσικές και μεταγλωσσικές/επικοινωνιακές δεξιότητες που είναι κοινές και στις δύο γλώσσες ή που μπορούν να μεταφερθούν από τη μια γλώσσα στην άλλη (βλ. και Cummins 2008). Η αξιοποίηση δεξιοτήτων από τη μητρική γλώσσα στο πλαίσιο διδακτικών μοντέλων προσθετικής διγλωσσίας μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα. Τέτοιες δεξιότητες περιλαμβάνουν, π.χ., την ικανότητα εντοπισμού και κατανόησης βασικών εννοιών με βάση το κειμενικό ή επικοινωνιακό συγκείμενο. Επίσης, κοινές γλωσσικές λειτουργίες και κειμενικά είδη και οι κειμενικές και πολιτισμικές-κοινωνικές συμβάσεις που τα διέπουν μπορεί να είναι ήδη γνωστά στη μητρική γλώσσα και επομένως αναγνωρίσιμα στη δεύτερη. Ακόμα και η μεταγλωσσική επίγνωση της γραμματικής της μητρικής γλώσσας μπορεί να βοηθήσει στην συνειδητή εκμάθηση της δεύτερης. Οι παραπάνω θέσεις έχουν άμεση σχέση με τον εποικοδομισμό, την ιδέα δηλαδή ότι η γλωσσική γνώση οικοδομείται πάνω σε προηγούμενη γλωσσική (ή μεταγλωσσική) γνώση. Αυτό συνεπάγεται ότι η προϋπάρχουσα γλωσσική γνώση των παιδιών δεν είναι εμπόδιο αλλά πηγή και κεφάλαιο προς αξιοποίηση, είτε πρόκειται για μιαν άλλη γλώσσα, είτε πρόκειται για τη μητρική τους διάλεκτο. Η τελευταία διάσταση, αυτή της διαλέκτου, συχνά αγνοείται στις εναγώνιες συζητήσεις για το «πρόβλημα» της διγλωσσίας. 2. Κοινωνική διγλωσσία στην ελληνόφωνη γλωσσική κοινότητα της Κύπρου. Σύμφωνα με τον ορισμό του Ferguson (1959: 336), κοινωνική διγλωσσία (diglossia) είναι: a relatively stable language situation in which, in addition to the primary dialects of the language (which may include a standard or regional standards), there is a very divergent, highly codified, (often grammatically more complex) superposed variety, the vehicle of a large and respected body of written literature, either of an earlier period or in another speech-community, which is learned largely by formal education and is used for most written and formal 3

4 spoken purposes but is not used by any sector of the community for ordinary conversation. μια σχετικά σταθερή γλωσσική κατάσταση όπου, εκτός από τις βασικές διαλέκτους της γλώσσας (που μπορεί ναι περιλαμβάνουν και μια κυρίαρχη ποικιλία ή διάφορες τοπικές κυρίαρχες ποικιλίες), υπάρχει και μια αρκετά διαφορετική, αυστηρά κωδικοποιημένη (συχνά πιο περίπλοκη γραμματικά) υπερκείμενη ποικιλία, η οποία διαθέτει μεγάλη σε έκταση και σεβαστή γραμματεία, που προέρχεται είτε από παλαιότερη χρονική περίοδο είτε από μια άλλη γλωσσική κοινότητα, και η οποία μαθαίνεται κυρίως μέσα από την επίσημη εκπαίδευση και χρησιμοποιείται στις περισσότερες εκφάνσεις του γραπτού λόγου και της επίσημης επικοινωνίας αλλά δεν χρησιμοποιείται από κανένα τμήμα του πληθυσμού στην καθημερινή επικοινωνία. Η ελληνόφωνη γλωσσική κοινότητα της Κύπρου είναι κοινωνικά διγλωσσική (diglossic Ferguson 1959), ή διδιαλεκτική (bilectal) εφόσον η υπερκείμενη ποικιλία είναι τα (πρότυπα) ελληνικά της Ελλάδας, η Κοινή Νέα Ελληνική, ενώ η φυσική ποικιλία είναι η κυπριακή διάλεκτος και τα διάφορα τοπικά ιδιώματά της (Papapavlou 1998, Tsiplakou 2006a). Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (Gautier-Kizilyürek & Kizilyürek 2004). Σε καταστάσεις κοινωνικής διγλωσσίας ο εγγραμματισμός γενικά ταυτίζεται με την κατάκτηση της επίσημης, κυρίαρχης ή πρότυπης (standard) ποικιλίας (Tsiplakou 2006b), που συνήθως είναι εξωγενής, ενώ η φυσικά κατακτημένη γλώσσα ή ποικιλία κατά κανόνα δεν θεωρείται όργανο και μέσο καλλιέργειας του εγγραμματισμού, παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχει και γραπτή παράδοση, όπως συμβαίνει στην Κύπρο. Επίσης, συχνά κυριαρχούν απόψεις περί γλωσσικού ελλείμματος (language deficit) των μαθητριών και των μαθητών ή και της γλωσσικής κοινότητας στο σύνολό της: όπως 4

5 δείχνουν τα παρακάτω παραδείγματα (από Tσιπλάκου 2004, 2007, Tsiplakou 2007): (1) Φυσικά αγαπάμε την κυπριακή, είναι μέσα στην καρδιά μας. Αλλά δεν είναι κατάλληλη για την εκπαίδευση. Είναι φτωχή. (2) Νομίζω ότι το πρόβλημα δεν είναι η χρήση της κυπριακής διαλέκτου στο σπίτι. Το πρόβλημα είναι αλλού Γενικά, σαν λαός δεν εκφραζόμαστε με πολλά λόγια στην Κύπρο, απλοποιούμε τα πράγματα. Κι εγώ τώρα δυσκολεύομαι να εκφράσω αυτό που εννοώ. Να σου πω ένα παράδειγμα. Λέμε, π.χ., «δώσε μου τούτο» χωρίς να αναφέρουμε το όνομα του αντικειμένου που θέλουμε (3) Αν ένα παιδί στην Ελλάδα ρωτήσει τη μητέρα του γιατί, π.χ., αναβοσβήνουν τα φανάρια στο δρόμο, η μητέρα του θα του το εξηγήσει με πολλά λόγια. Αν συμβεί κάτι τέτοιο στην Κύπρο, η μητέρα θα απαντήσει μονολεκτικά. Ιδιαίτερα οι απόψεις της εκπαιδευτικού στο (2) και (3) αντικατοπτρίζουν τη γνωστή αξιολογική διάκριση μεταξύ επεξεργασμένου (elaborated) και περιορισμένου (restricted) κώδικα (Bernstein 1973), όπου ο «περιορισμένος» κώδικας υποτίθεται ότι είναι γλωσσικά λιγότερο πλούσιος και αναλυτικός, καθώς είναι πιο έντονα εξαρτημένος από το εξωγλωσσικό συγκείμενο της επικοινωνίας, και επομένως είναι ακατάλληλος ως όργανο σύνθετης και αποπλαισιωμένης-αφηρημένης σκέψης. Προφανώς επίσης γίνεται έμμεση ταύτιση του περιορισμένου κώδικα με τη διάλεκτο. 2.1 Η πρότυπη ποικιλία και η διάλεκτος στην κυπριακή τάξη Στη συνέχεια παρουσιάζουμε δεδομένα από το λόγο δασκάλων και παιδιών σε σχολικές τάξεις της Κύπρου, που θεωρώ ότι δείχνουν πως οι επιμέρους γλωσσικές επιλογές περιορίζονται από τα κατ ουσίαν κατασταλτικά πλαίσια των αναλυτικών προγραμμάτων και της ευρύτερης 5

6 γλωσσικής πολιτικής, καθώς και από την ανυπαρξία σαφούς τοποθέτησης ως προς τη φυσική θέση της γλωσσικής ποικιλίας στο πλαίσιο της «επικοινωνιακής» προσέγγισης της γλωσσικής διδασκαλίας. Τα δεδομένα (από Τσιπλάκου 2007) έχουν συλλεγεί με εθνογραφικά εργαλεία (μελέτες περιπτώσεων με μαγνητοσκοπήσεις και συμμετοχική παρατηρήση). Των δεδομένων στο (4) έχει προηγηθεί μεγαλόφωνη ανάγνωση κειμένου για τον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου εναντίον των Άγγλων, κα η δασκάλα ζητά από τα παιδιά να της πουν το νόημα του κειμένου «με δικά τους λόγια»: (4) Αντρέας: Ένας μαθητής που εσκότωσε έναν Άγγλο στρατιώτη τζιαι επήε τζιαι εκρύφτηκε σε εκείνο το χωριό. Εβοήθησε τον μια κοπέλλα. Δασκάλα: Εβοήθησε τον μια κοπέλλα Ξέρετε, θέλω να μου βρείτε από το κείμενο σας εμ τις προτάσεις εκείνες, τις φράσεις εκείνες που δείχνουν ακριβώς αυτή την αναστάτωση που συνέβηκε στο χωριό. Να το διαβάσουμε από μέσα. (5) Δασκάλα: Είχαμε μιλήσει εχτές, αν θυμάστε, για το θέατρο σκιών. Θυμάται κανένας να μου πει τι είναι το θέατρο σκιών; Τι είπαμε ότι είναι το θέατρο σκιών; Ακούω, παιδιά. Τι είναι το θέατρο σκιών, που μιλήσαμεν εχτές στο μάθημα ελληνικών; Αντρέα μου. Αντρέας: Βάλλουμεν ένα σεντόνι τζιαι βάλλουμεν τον προβολέαν να χτυπά πάνω για να φαίνεται, να φωτίζεται, 6

7 Δασκάλα: Μάριος: Δασκάλα: Μαθητές: Δασκάλα: Χριστιάνα: Δασκάλα: τζι άμαν βάλεις μπροστά τον καραγκιόζη, φακκά η σκιά του πάνω, τζιαι μπορείς να ον βλέπεις. Καλές οι πληροφορίες που μας έδωσες αλλά δεν εκατάλαβα εγώ εντελώς. Άλλος που θέλει να μου εξηγήσει τι ακριβώς είναι το θέατρο σκιών; Μάριε μου. Πκιάνουμεν ένα μεγάλο πανί, σχεδόν εν άσπρον, τζιαι βάλλουμεν έναν φανάριν να χτυπά πάνω τζιαι να όταν βάλλουμεν τες διάφορες τα διάφορα χαρτόνια που σχεδιάζουμεν, να δημιουργά σκιά τζιαι να βλέπουμεν εμείς, να είμαστε από πίσω από το σεντόνι τζιαι να κάμνουμεν διάφορες κινήσεις για να γελούν οι άλλοι. Δηλαδή προκαλεί το παίζουμε για λόγους ψυχαγωγίας, έτσι; Ναι. Παιδιά, εγώ δεν εκατάλαβα κάτι, δεν εκατάλαβα πώς δημιουργούνται αυτές οι σκιές. Αν δεν ήξερα τι ακριβώς είναι το θέατρο σκιών, δεν θα καταλάβαινα. Χριστιάνα μου. Είναι διάφορες φιγούρες που κατασκευάζονται από χαρτόνια, και στα πόδια τους, στα χέρια τους, τους βάζουμε κάτι κλιπς για να κουνιούνται, για να φαίνουνται οι διάφορες κινήσεις που κάνουν. Μάλιστα, πάρα πολύ ωραία. 7

8 Τα συνομιλιακά επεισόδια στο (4) και στο (5) παρουσιάζουν την εξής προφανή ομοιότητα: οι δύο δασκάλες ζητούν από τα παιδιά να αποδώσουν νόημα «με δικά τους λόγια», αλλά το νόημα αυτό όταν παράγεται στη διάλεκτο συμβολικά ακυρώνεται η δασκάλα στο (4) ζητά από τα παιδιά να διαβάσουν από μέσα το κείμενο, ενώ η δασκάλα στο (5) μένει ικανοποιημένη μόνο από την ατελή απάντηση της Χριστιάνας, η οποία όμως είναι στα «καλαμαρίστικα». Οι γλωσσικές πρακτικές, που επιβεβαιώνονται και από δεδομένα ποσοτικών ερευνών σχετικά με τις στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στη διάλεκτο (Pavlou & Papapavlou 2004), συνάδουν με την ως τώρα επίσημη γλωσσική πολιτική του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, που υπαγορεύει «ανοχή» απέναντι στη χρήση της διαλέκτου από τις μαθήτριες για «ψυχολογικούς» λόγους, ιδιαίτερα στις μικρότερες τάξεις. Η «ανοχή» αυτή όμως, όπως δείχνουν εθνογραφικά δεδομένα όπως τα παραπάνω, ισοδυναμεί στην ουσία με συμβολική απαξίωση της διαλέκτου. Από την άλλη πλευρά, εθνογραφικά δεδομένα από σχολικές τάξεις (Ioannidou 2002, Hadjioannou 2008) αλλά και από πανεπιστημιακά μαθήματα (Tsiplakou 2006) δείχνουν ότι οι μαθήτριες διαθέτουν μεγάλη μεταγλωσσική ενημερότητα και ικανότητα διαφοροποιημένης χρήσης ποικίλων επιπέδων ύφους (registers) της διαλέκτου ανάλογα με την συνομιλιακή/επικοινωνιακή λειτουργία που επιτελείται. Η ενημερότητα όμως αυτή δεν αντιμετωπίζεται ως γλωσσικό κεφάλαιο και δεν αξιοποιείται διδακτικά, υπό κανονικές συνθήκες. Η μόνη ως τώρα συστηματική αξιοποίηση (Yakoumetti et al. 2005) που εστιάστηκε στην αντοπαραβολική διδασκαλία της ρηματικής μορφολογίας της κυπριακής και της Κοινής Νέας Ελληνικής, αν και αυστηρά γραμματοκεντρική από άποψη διδακτικής προσέγγισης, είχε ευεργετικά μαθησιακά αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε μαθήτριες από αγροτικές περιοχές της Κύπρου. 8

9 3. Η συμβολή της γλωσσικής ποικιλότητας στην κατάκτηση του αλφαβητισμού και του εγγραμματισμού Πολυάριθμες σχετικές έρευνες έχουν καταδείξει ότι η δημιουργία σχέσης προσθετικής διγλωσσίας (additive bilingualism) ανάμεσα σε δύο γλωσσικές ποικιλίες, είτε πρόκειται για διαφορετικές γλώσσας είτε πρόκειται για διαλέκτους, έχει θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την κατάκτηση του εγγραματισμού. Στη Νέα Γουινέα παιδιά σε ένα πρόγραμμα προσχολικής εκπαίδευσης που διδάχτηκαν βασικό αλφαβητισμό και κάποια άλλα μαθήματα στη μητρική τους κρεολή (Tok Pisin) είχαν συστηματικά καλύτερες επιδόσεις στα αγγλικά αλλά και στα μαθηματικά μέχρι και την Ε Δημοτικού σε σχέση με παιδιά που δεν είχαν διδαχθεί καθόλου στη μητρική τους γλώσσα (Siegel 1997). Ένα επιπλέον θετικό αποτέλεσμα ήταν ότι τα παιδιά ήταν σε θέση να διαχωρίζουν την κρεολή από τα αγγλικά και να αποφεύγουν τις αναμείξεις και τα λάθη μεταφοράς (transfer errors) από τη μια ποικιλία στην άλλη ( βλ. και Malcolm 1992 για την διδασκαλία κρεολών παράλληλα με τα αγγλικά στην Αυστραλία και Adger, Wolfram & Christian 2007, Rickford & Rickford 1995, Wheeler 2005, 2008, Wheeler & Swords 2006 για την διδασκαλία της αφροαμερικανικής αγγλικής κοινής παράλληλα με τα αγγλικά στις Η.Π.Α.. Ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα είναι η θετική αποτίμηση των μητρικών ποικιλιών ως εργαλείων για την κατανόηση και την απόδοση ουσιαστικού νοήματος στις δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανάγνωση και τον εγγραμματισμό (βλ. Goodman & Goodman 2000). Επιπλέον, οι Adger, Wolfram & Christian (2007) έχουν δείξει ότι τα διαλεκτόφωνα παιδιά έχουν επίγνωση του ρόλου της γλωσσικής διαφοροποίησης αφενός για την κατασκευή και προβολή συγκεκριμένης εθνοτικής ταυτότητας και αφετέρου για την συμβολική ερμηνεία και αποτίμηση του εγγραμματισμού ως μηχανισμού αναπαραγωγής αυθεντίας και εξουσίας. Γενικότερα, εθνογραφικές έρευνες σχετικά με τη χρήση διαλεκτικών ποικιλιών από τα παιδιά αποκαλύπτουν όλες τις διαστάσεις του γλωσσικού κεφαλαίου και του γλωσσικού εξοπλισμού τους, καθώς και τους συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους κατασκευάζονται και αποτιμώνται οι κυρίαρχες πρακτικές εγγραμματισμού στο πλαίσιο 9

10 συγκεκριμένων κοινοτήτων πρακτικής (communities of practice Bourdieu 1977), που με τη σειρά τους έχουν άμεση επίδραση στους τρόπους κατάκτησης και αποτίμησής του. Αρκετά προγράμματα διδιαλεκτικής εκπαίδευσης έχουν ως στόχο να καταστήσουν τις μαθήτριες και τους μαθητές ερευνητές της γλωσσική ποικιλότητας. Το πρόγραμμα Survey of British Dialect Grammar (Cheshire & Edwards 1998) δημιούργησε ένα εθνικό δίκτυο δασκάλων και παιδιών από μη προνομιούχα σχολεία, που μετείχαν σε συνεργατικά προγράμματα με στόχο την ενσωμάτωση των μεθόδων της κοινωνιογλωσσολογίας στη διδακτική διαδικασία. Διερευνήθηκαν: (α ) η γλωσσική ποικιλότητα στις γλωσσικές κοινότητες των παιδιών και (β ) οι στάσεις απέναντι στη γλωσσική ποικιλία τόσο των ίδιων όσο και των κοινοτήτων τους. Αντίστοιχα προγράμματα με στόχο τη διαλεκτική ενημερότητα (dialect awareness) στις Η.Π.Α. (βλ. Wolfram 1998, Wolfram 1999, Wolfram & Friday 1997, Adger, Wolfram & Christian 2007, Rickford & Rickford 1995, Wheeler & Swords 2006, Wheeler 2005, 2008) περιλάμβαναν ασκήσεις με πραγματικά γλωσσικά δεδομένα από διαλεκτικές ποικιλίες με στόχο την ανακάλυψη μορφολογικών και συντακτικών κανονικοτήτων. Προέκυψε ότι με τη μέθοδο αυτή τα παιδιά μπορούν να εντοπίζουν τις συστηματικές γραμματικές ιδιότητες των διαλεκτικών ποικιλιών που μιλούν, αλλά, κυρίως, να αναπτύσσουν σύνθετες γνωστικές δεξιότητες, όπως η διαμόρφωση και ο έλεγχος υποθέσεων σχετικά με τη γλώσσα, δεξιότητες που φυσικά μπορούν να εφαρμοστούν δημιουργικά και αποτελεσματικά στην εκμάθηση κυρίαρχων ποικιλιών και απαιτητικών μορφών του εγγραμματισμού. 4. Μια διδακτική παρέμβαση Βασικοί στόχοι της παρέμβασης που περιγράφουμε στη συνέχεια ήταν: (α ) Η αύξηση της μεταγλωσσικής ενημερότητας των μαθητριών και των μαθητών σε σχέση με στοιχεία στης κυπριακής μορφολογίας και σύνταξης (μορφολογία και συντακτική θέση των εγκλιτικών αντωνυμιών) (β ) ο εντοπισμός των διαφορών με τις αντίστοιχες συντάξεις της Κοινής Νέας Ελληνικής (γ ) η ενίσχυση της επίγνωσης ότι 10

11 η γραμματική της διαλέκτου εμφανίζει συστηματικότητα (δ ) Η επαγωγική κατάκτηση των παραπάνω μέσα από ένα δομημένο μοντέλο διδασκαλίας με κέντρο συγκεκριμένο κειμενικό είδος (την προφορική και γραπτή συνταγή) και τις παραλλαγές του (ε ) η κατανόηση της κειμενικής οργάνωσης του συγκεκριμένου κειμενικού είδους (στ ) η ενίσχυση της υφολογικής και κοινωνιογλωσσικής ενημερότητας. Η παρέμβαση είχε τη μορφή ογδοντάλεπτης διδασκαλίας σε μια Δ Δημοτικού στη Λεμεσό. Σημειώνουμε ότι η εκπαδευτικός ήδη ακολουθούσε διαδικασίες ομαδικεντρικής/συνεργατικής μάθησης και είχε κάνει πιλοτική εφαρμογή του εργαστηρίου συγγραφέων (writers workshop Hadjioannou & Ioannou 2008). Η εκπαιδευτικός είχε θετικές στάσεις απέναντι στη διάλεκτο και την εργαλειοποιούσε άτυπα ως γλώσσα-όργανο της διδασκαλίας, αλλά ποτέ ως γλώσσα-στόχο. Η εκπαιδευτικός προετοιμάστηκε από τις ερευνήτριες ως προς τη στοχοθεσία και τη δομή του μαθήματος. Τα δεδομένα προέρχονται από απομαγνητοφώνηση του μαθήματος (σε στενή φωνητική μεταγραφή), από σιωπηρή συμμετοχική παρατήρηση (λεπτομερείς σημειώσεις πεδίου) και post-hoc συνεντεύξεις με μαθήτριες και μαθητές (προκειμένου να εξασφαλιστεί η τριγωνοποίηση). Τα βασικά ευρήματα της παρέμβασης μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: (α ) Η συμμετοχή των μαθητριών και των μαθητών στο μάθημα ήταν ιδιαίτερα αυξημένη. (β ) Την αρχική αμηχανία διαδέχτηκε μεγάλος ενθουσιασμός ως προς την παραγωγή λόγου στην κυπριακή διάλεκτο, με σοβαρή αναστοχαστική εμπλοκή σε επίπεδο ομάδων εργασίας. (γ ) Τα παιδιά επέδειξαν αυξημένη μεταγλωσσική ενημερότητα, που αφορούσε όχι μόνο το μορφολογικό/συντακτικό φαινόμενο στο οποίο αρχικά είχαμε εστιάσει (εγκλιτικές αντωνυμίες), αλλά και σε ποικίλα άλλα φωνολογικά και λεξιλογικά φαινόμενα της κυπριακής και τις διαφορές τους από αυτά της Κοινής Νέας Ελληνικής. Αυτό δεν είχε προβλεφθεί στους στόχους της παρέμβασης, και αποτέλεσε μια ιδιαίτερα ευχάριστη έκπληξη. 11

12 (δ ) Τα παιδία επέδειξαν στοιχεία κοινωνιογλωσσικής και υφολογικής ενημερότητας όσον αφορά την κοινωνιογλωσσική διαφοροποίηση Κοινής Νέας Ελληνικής και διαλέκτου, αλλά και όσον αφορά την υφολογική διαστρωμάτωση μέσα στα όρια του διαλεκτικού συνεχούς (Τsiplakou κ. ά 2006). Στη συνέχεια παρουσιάζουμε σχολιασμένα αποσπάσματα από τη συζήτηση στην τάξη και την ομαδική εργασία των μαθητριών και των μαθητών, που δείχνουν με χαρακτηριστικό τρόπο τα παραπάνω. (6) Δασκάλα: Κόβουμε, μα πκοιες κόβουμε; Μ4: Αυτές. Δασκάλα: Αυτές, τις μελιντζάνες. Στα κυπριακά; Μ6: Α, μάνα μου Δασκάλα: Στα κυπριακά, λοιπόν, τι θα ελέγαμε; Μ2: Καθαρίζουμεν τες μελιντζάνες. Δασκάλα: Καθαρίζουμεν τες. «Τες» ή «τις»; Μ (εν χορώ): «Τες»! Δασκάλα: Εκεί που λέει «τις κόβουμε», τι θα ελέαμε στα κυπριακά; Παντελή. Μ5: «Τις κόβουμε». Δασκάλα: «Τις κόβουμε», λαλεί ο Παντελής. Εμέναν η γιαγιά μου εν θα ελάλεν έτσι, Παντελάκη μου, όμως. Μ5: Εν το βρίσκω. Δασκάλα: «Κόφκουμεν» Μ7: «Τες». Δασκάλα: «Τες». Τι γίνεται στα κυπριακά, παιδιά, λοιπόν; Μ8: Πάει μετά τζείνο! Δασκάλα: Χεράκια! Τι λαλούμε στα κυπριακά; Την αντωνυμίαν; Α; Πού την βάλλουμεν, Ορέστη μου; Μ9: Στο τέλος. Δασκάλα: Στο τέλος. Μετά το ρήμα. Βλέπουμε λοιπόν εδώ ότι έχουμε μιαν διαφοράν από την ελληνι- 12

13 από την νεοελληνικήν γλώσσαν. Στα κυπριακά την αντωνυμίαν μας βάλλουμεν την συνήθως μετά από το ρήμα. Στο (5) η δασκάλα εισάγει σταδιακά την ιδέα της συστηματικής διαφοροποίησης των δύο ποικιλιών στο επίπεδο της σύνταξης (θέση των εγκλιτικών αντωνυμιών), χρησιμοποιώντας μεταγλωσσική ορολογία (αντωνυμία, ρήμα) αλλά και κατονομάζοντας τις δύο ποικιλίες και αντιμετωπίζοντάς τες ως συστήματα, που μπορούν να περιγραφούν με τους ίδιους γραμματικούς όρους. Στη συνέχεια ζητά από τις μαθήτριες και τους μαθητές να δουλέψουν σε ομάδες και να παραγάγουν συνταγές, προφορικές και γραπτές, και στα δύο ποικιλίες, και μάλιστα με εσωτερικές διαβαθμίσεις ως προς την επισημότητα του ύφους (γραπτή και τηλεοπτική συνταγή στα «καλαμαρίστικα», προφορικές συνταγές στο δημόσιο και ιδιωτικό πεδίο στα κυπριακά). Είναι ενδιαφέρον ότι τα παιδιά αρχικά ταύτισαν τα κυπριακά με τη γλώσσα των ηλικιωμένων και αναπαρήγαγαν κυρίαρχες απόψεις σχετικά με τον κοινωνικό στιγματισμό της διαλέκτου: (7) Δασκάλα: Θα εργαστείτε στις ομάδες σας, για να φτιάξετε την ίδια συνταγή, αλλά σε άλλην περίσταση. Σε τι θα θέλατε να το μετατρέψετε; Πε, Γεωργία. Μ2: Χωρκάτικα. Δασκάλα: Χωρκάτικα. Τι εννοάς, χωρκάτικα; Μ2: Ε, χωρκάτικα, κυρία. Μ3: Ας πούμεν, κυρία, «τζιαι». Δασκάλα: Στα κυπριακά. Εν τζιαι σημαίνει ότι εν χωρκάτικα η γλώσσα μας. Πείτε μου να δούμε, τι περίσταση θα μπορούσε να υπήρχε για να γίνει στα κυπριακά; Μ4: Όπως τη λέει η γιαγιά! 13

14 Επιπλέον, οι ομάδες που δούλευαν τις συνταγές στα κυπριακά φαίνεται ότι ήθελαν περισσότερη παρότρυνση και ενθάρρυνση, προφανώς λόγω του ασυνήθιστου της δραστηριότητας: (8) Δασκάλα: Λοιπόν, «ξεφλουδίζεις τα» ή «καθαρίζεις τα» Μ5: Τα χόρτα! Δασκάλα: Είν α μπου να της πει, «μελιντζάνες»; Πώς τες λαλούμεν στα κυπριακά; Η μάμμα σας λαλεί: «εν να κάμω μελιντζάνες σήμερα»; Μ (εν χορώ): Όοοοοι Μ6: Ναι! Μ7: Όι, λαλεί κάτι άλλο! «Βαζάνια». Μ (εν χορώ): Ναι! Μ6: Εν η γιαγιά μου που το λαλεί. Ωστόσο, πολύ σύντομα ο μαθήτριες και οι μαθητές μπήκαν στο πνεύμα. Το παρακάτω απόσπασμα είναι από την εργασία της ομάδας που ετοίμαζε τηλεοπτική συνταγή στα «καλαμαρίστικα»): (9) Μ5: «Σήμερα η συνταγή μας θα είναι λουκουμάδες». Μ3: Εν εν έτσι που το λαλούμεν, αλλά έτσι πιο καλά. [ ] Μ1: Εν έτσι που γράφουνται, έτσι τζι αλλιώς. Μ2: «Οι λουκουμάδες» εν να γράψουμεν. Μ3: Εμένα φκαίννει μου «λοκκουμάδες» Μ5: Ξέρω το, εν λαλούμεν «λουκουμάδες». Εν καλαμαρίστικα. Μ3: Ρε, οι καλαμαράδες! (10) Μ1: «Στη συνέχεια». Μ2: «Αφήνουμε» Μ3: Όι «αφήνουμε», να βάλουμε κατι πκιο καλαμαρίστικο! 14

15 Μ1: «Στη συνέχεια αφήνουμε», κόρη, σιώπα! Όπως φαίνεται από τα (9) και (10), οι μαθήτριες συζητούν με συστηματικό τρόπο και με μεγάλη μεταγλωσσική εμπλοκή τόσο φωνητικές όσο και λεξιλογικές διαφορές αλλά και ομοιότητες μεταξύ των κυπριακών και των «καλαμαρίστικων». Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι αρχίζουν να αναφέρονται σε «περισσότερο» και «λιγότερο» «καλαμαρίστικους» τρόπους έκφρασης αρχίζει δηλαδή να διαφαίνεται μια λανθάνουσα ενημερότητα ως προς τη διαφοροποίηση επιπέδων ύφους στην εξωγενή, υπερκείμενη ποικιλία (πρβλ. Παπανικόλα & Τσιπλάκου 2008). Σύντομα η συζήτηση εστιάζεται σε ακόμα λεπτότερες πραγματολογικές/υφολογικές διακρίσεις: (11) Μ2: «Μισό φλυντζάνι ζάχαρη». Μ1: «Μισό φλυντζανάκι» εν πκιο καλά. Μ4: «Μισό φλυντζάνι»! Μ1: «Φλυντζανάκι»! Μ5: Εν εν «φλυντζάνι» που λέουν; Μ3: Ε, και τα δύο μπόρουν να τα πουν. [ ] Μ4: «Διαλύουμε τη μαγιά». Μ5: «Σε λίγο νερό». Μ4: «Νεράκι». Μ1: Εν τζιαι είμαστε μωρούθκια! Εδώ οι μαθήτριες προβληματίζονται ως προς τη χρήση του καλαμαρίστικου υποκοριστικού ως μηχανισμού ευγένειας/επίσχεσης (hedging πρβλ. Terkourafi 1997). Τέτοιου τύπου πραγματολογικοί/υφολογικοί προβληματισμοί (που κανονικά θα έπρεπε να αποτελούν κεντρικό σημείο κάθε μορφής γλωσσικής διδασκαλίας επικεντρωμένης στην πολυδιάστατη μεταγλωσσική ενημερότητα ως ουσιαστικό συστατικό του κριτικού εγγραμματισμού) και πάλι ανέκυψαν αυθόρμητα, δεν ήταν μέσα στους αναμενόμενους στόχους της παρέμβασης, και μας ξάφνιασαν πολύ ευχάριστα. Θεωρούμε ωστόσο ότι 15

16 οι προβληματισμοί αυτοί κατά κάποιο τρόπο ήταν το αναμενόμενο αποτέλεσμα μιας παρέμβασης που κατεύθυνε τις μαθήτριες να σκέφτονται αντιπαραβολικά, επιστρατεύοντας κριτικά το συνολικό γλωσσικό τους κεφάλαιο. Αντίστοιχα εντυπωσιακά λειτούργησαν και οι ομάδες που έπρεπε να παραγάγουν συνταγές στα κυπριακά: επιστράτευσαν γραμματική ορολογία για να μιλήσουν για τη διάλεκτό τους και εστίασαν σε λεξιλογικές και μορφοσυντακτικές διαφορές μεταξύ κυπριακής και Κοινής Νέας Ελληνικής. (12) Μ1: Εν στην προσταχτική που πρέπει να το κάμουμε. Μ2: Όι, εν οριστική. Μ1: «Διαλύστε» Μ3: Διατάσσει τον; Μ4: Λαλεί του «διαλύεις τη μαγιά σε λλίο χλιαρό νερό. Βάλλεις στην κούππα». Γράφε, κόρη. «Στην κούππα του μίξερ». [ ] Μ4: «Παίρνεις». Μ2: «Πκιάνεις με ένα κουτάλι... κουτάλι κουταλιές» Μ3: «Ζύμης». Μ2: «Τζιαι τηαννίζεις». Μ1: «Τες». Μ3: «Τις». Μ4: «Τες, τες». Οι μαθήτριες επιπλέον εστίασαν σε τρόπους γραφής της κυπριακής στις σημειώσεις που κρατούσαν: (13) Μ2: Πήαινε δαμαί σε τούτο: «φκάλε»... όι, όι, εν εν έτσι. Σβήσ το. «Φκάλλεις με τρυπητή κουτάλα» 16

17 Μ1: «τους λοκκουμάες» Μ2: «μόλις ροΐσουν» όι, «ροδίσουν», να βάλουμεν τζιαι κανέναν έτσι. Η τελευταία παρατήρηση της μαθήτριας Μ2 έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε σχέση με το προηγούμενο εκφώνημα της μαθήτριας Μ1. Εδώ τις οδηγίες υποτίθεται ότι τις δίνει η γιαγιά προς την εγγονή, και η κοινωνιογλωσσικά πιο στιγματισμένη φωνητική επιλογή της παράλειψης του μεσοφωνηεντικού διαρκούς [ð] στη λέξη [lok h umáes] «λοκκουμάες» θεωρητικά αντικατοπτρίζει την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο της υποτιθέμενης ομιλήτριας (πρβλ. την ταύτιση των κυπριακών με τα «χωρκάτικα» και τη «γλώσσα της γιαγιάς» στο (7)). Το ότι το παραπάνω δεν αποτελεί απλώς δική μας υπόθεση φαίνεται ξεκάθαρα από το τελευταίο εκφώνημα της Μ2 «μόλις ροΐσουν» όι, «ροδίσουν», να βάλουμεν τζιαι κανέναν έτσι. Είναι προφανές ότι το παιδί γνωρίζει ότι η παρουσία ή η παράλειψη του μεσοφωνηεντικού διαρκούς αποτελεί κοινωνιογλωσσική μεταβλητή εντός του κυπριακού υφολογικού συνεχούς (Tsiplakou κ. ά. 2006, Tsiplakou 2009) το μεταγλωσσικό σχόλιο να βάλουμεν τζιαι κανέναν έτσι επίσης παραπέμπει σε επίγνωση ότι οι κοινωνιογλωσσικές μεταβλητές δεν είναι διαβαθμισμένες κατά απόλυτο τρόπο μέσα στο συγκεκριμένο διαλεκτικό συνεχές. 5. Συζήτηση Συνοπτικά, η κεντρική δραστηριότητα του μαθήματος οδήγησε στην έκφραση και πραγμάτευση σημαντικής μεταγλωσσικής γνώσης. Οι μαθήτριες επέδειξαν καλή κατανόηση του γραμματικού φαινομένουστόχου και χρησιμοποίησαν με λειτουργικό τρόπο μεταγλωσσική ορολογία για να εξηγήσουν τις γλωσσικές επιλογές τους στα κείμενα που δημιουργούσαν. Η συνειδητοποίηση ότι η ελληνοκυπριακή διάλεκτος έχει γραμματική ήταν ίσως από τα πιο επιτυχημένα αποτελέσματα της παρέμβασης, η οποία επίσης σημείωσε επιτυχία στην κατάκτηση των γλωσσικών στόχων αλλά και στο επίπεδο του μαθητικού ενδιαφέροντος και συμμετοχής. Ακόμα, οι δραστηριότητες του μαθήματος οδήγησαν στην έκφραση και πραγμάτευση γλωσσικών στάσεων καθώς και ιδεών 17

18 για τη φύση, τα χαρακτηριστικά και τα «όρια» των δύο γλωσσικών ποικιλιών. Αν και αναπόφευκτα εκφράστηκαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές στάσεις προς τις δύο ποικιλίες και κάποιες στερεοτυπικές αντιλήψεις για τις δύο ποικιλίες (π.χ. χωρκάτικα, νεράκι), το μεγαλύτερο όφελος της παρέμβασης παραμένει η αυξημένη κοινωνιογλωσσική/επικοινωνιακή ενημερότητα και ο συσχετισμός περίστασης επικοινωνίας με επιλογές κώδικα στο κυπριακό συγκείμενο, και κυρίως η μεταγλωσσική/μεταγνωστική πραγμάτευση των διαθέσιμων γλωσσικών επιλογών. Βιβλιογραφικές αναφορές Adger, C. T., W. Wolfram & D. Christian. (2007) Dialects in Schools and Communities. Mahwah, NJ: Erlbaum. Bernstein, B. (1973) Class, Codes and Control vol. II. London: Routledge & Kegan Paul. Bourdieu, P. (1977) Outline of a Theory of Practice. New York: Cambridge University Press. Cheshire, J. & V. Edwards (1998) Knowledge about language in British classrooms: Children as researchers. Students as Researchers of Culture and Language in their own Communities, ed. by A. Egan- Robertson & D. Bloome, Cresskill, N.J.: Hampton Press. Clark, R. & R. Ivanič (1997) The Politics of Writing. London: Longman. Cope, B. & M. Kalantzis (1993) The power of literacy and the literacy of power. The Powers of Literacy: A Genre Approach to Teaching Writing, ed. by B. Cope & M. Kalantzis, Pittsburgh: University of Pittsburgh Press. Cope, B. & M. Kalantzis (2000) Introduction: Multiliteracies: the beginning of an idea. Multiliteracies: Literacy Learning and the Design of Social Futures, ed. by B. Cope & M. Kalantzis, London: Routledge. 18

19 Cummins, J. (2001) Negotiating Identities: Education for Empowerment in a Diverse Society. 2 nd edition. Los Angeles: California Association for Bilingual Education. Cummins, J. (2008) Language and literature teaching for immigrant students: A pedagogical framework. Scientia Paedagogica Experimentalis-International Journal of Experimental Research in Education XLV, 1 (Thematic Volume on Educational Linguistics), ed. by X. Hadjioannou & S. Tsiplakou, Ferguson, C. (1959) Diglossia. Word 15, Gautier-Kizilyürek, S. & N. Kizilyürek (2004) The politics of identity in the Turkish Cypriot community and the language question. International Journal of the Sociology of Language 168, Gee, J. P. (1990) Social Linguistics and Literacies: Ideology in Discourses. New York: Falmer. Goodman, Y. & D. Goodman (2000) I hate postrophes : Issues of dialect and reading proficiency. Language in Action: New Studies of Language in Society, ed. by J. K. Peyton, P. Griffin, W. Wolfram & R. Fasold, Creskill, N.J.: Hampton Press. Halliday, M. A. K & R. Hasan (1991) Language, Context and Text: Aspects of Language in a Social-semiotic Perspective. Oxford: Oxford University Press. Hadjioannou, X. (2008) Possibilities for non-standard dialects in American classrooms: Lessons from a Greek Cypriot class. Affirming Students' Rights to Their Own Language: Bridging Educational Policies and Pedagogical Practices, ed. by J. Scott, D. Straker & L. Katz, New York, NY: Routledge & NCTE (joint publication). Hadjioannou, X. & M. Ioannou (2008) Shifting focus : A journey from a strict product approach to process writing. Scientia Paedagogica Experimentalis-International Journal of Experimental Research in Education XLV, 1 (Thematic Volume on Educational Linguistics), ed. by X. Hadjioannou & S. Tsiplakou,

20 Ioannidou, E. (2002) This ain t my Real Language, Miss: On Language and Ethnic Identity Among Greek Cypriot Students. Unpublished Ph.D. thesis, University of Southampton, U.K. Kalantzis, M. & B. Cope (2008) Digital communications, multimodality and diversity: Towards a pedagogy of multiliteracies. Scientia Paedagogica Experimentalis-International Journal of Experimental Research in Education XLV, 1 (Thematic Volume on Educational Linguistics), ed. by X. Hadjioannou & S. Tsiplakou, Malcolm, I. (1992) English in the education of speakers of Aboriginal English. Pidgins, Creoles and Nonstandard Dialects in Education, ed. by J. Siegel, Melbourne: Applied Linguistics Association of Australia. Matsagouras, E. G. & S. Tsiplakou (2008) Who s afraid of genre? Genres, functions, text-types and their implications for a pedagogy of critical literacy. Scientia Paedagogica Experimentalis- International Journal of Experimental Research in Education XLV, 1 (Thematic Volume on Educational Linguistics), ed. by X. Hadjioannou & S. Tsiplakou, Παπανικόλα, Ε. & Σ. Τσιπλάκου (2008) Η αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας στο γλωσσικό μάθημα. Πρακτικά του Χ Παγκύπριου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου, επιμ. Ε. Φτιάκα, Σ. Συμεωνίδου & M. Σωκράτους, Λευκωσία: Πανεπιστήμιο Κύπρου. Papapavlou, A. (1998) Attitudes toward the Greek Cypriot dialect: sociocultural implications. International Journal of the Sociology of Language 18, Pavlou P. & A. Papapavlou (2004) Issues of dialect use in education from the Greek Cypriot perspective. International Journal of Applied Linguistics 14, Rickford, J. R. & A. E. Rickford (1995) Dialect readers revisited. Linguistics and Education 7, Siegel, J. (1997) Using a pidgin language in formal education: Help or hindrance? Applied Linguistics 18,

H εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Κύπρου. Σταυρούλα Τσιπλάκου. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου

H εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Κύπρου. Σταυρούλα Τσιπλάκου. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου H εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Κύπρου Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy Nα αναδείξει και να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική ποικιλία και κριτικός εγγραμματισμός: Συσχετισμοί και παιδαγωγικές προεκτάσεις.

Γλωσσική ποικιλία και κριτικός εγγραμματισμός: Συσχετισμοί και παιδαγωγικές προεκτάσεις. Γλωσσική ποικιλία και κριτικός εγγραμματισμός: Συσχετισμοί και παιδαγωγικές προεκτάσεις. Σταυρούλα Τσιπλάκου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου stav@ucy.ac.cy Περίληψη Στόχος της εργασίας αυτής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας στο γλωσσικό μάθημα

Η αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας στο γλωσσικό μάθημα Η αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας στο γλωσσικό μάθημα Παπανικόλα Ευάνθη Πανεπιστήμιο Κύπρου & Τσιπλάκου Σταυρούλα Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Στόχος της εργασίας αυτής είναι να αναδείξει και να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ.

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ. Ευάνθη Παπανικόλα Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Παν/μιο Κύπρου / Κύπρος papanicola.evanthi@ucy.ac.cy Σταυρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και Εκπαίδευση

Διγλωσσία και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Διγλωσσία και Μάθηση Διδάσκουσα: Ρούλα Τσοκαλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ή «Κύριε, ελληνικά πότε εν να κάµουµε;»

ΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ή «Κύριε, ελληνικά πότε εν να κάµουµε;» έκα Μύθοι για την Επικοινωνιακή Προσέγγιση ΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ή «Κύριε, ελληνικά πότε εν να κάµουµε;» Σταυρούλα Τσιπλάκου, Ξένια Χατζηιωάννου, Κώστας Κωνσταντίνου Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Εισαγωγή / σκοποί Έλενα Ιωαννίδου Πανεπιστήμιο Κύπρου Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Μαρία Χατζηνικολάου Μεταπτυχιακή φοιτήτρια εφαρμοσμένης γλωσσολογίας Α.Π.Θ. Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά. Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή

Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά. Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή Bilingual education: The case of immersion classes in Canada Androniki

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα. Γλωσσική Διδασκαλία

Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα. Γλωσσική Διδασκαλία A/A Εισηγητής / Εισηγήτρια Ομάδα στόχος Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα Ημερομηνία - ώρα Γλωσσική Διδασκαλία 1. Λουίζα Μαλλούρη Δημοτικής και Προδημοτικής Η σχέση ανάμεσα στη λέξη και την εικόνα σε εικονογραφημένα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΕ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τι σημαίνει Διαφοροποίηση; Είναι μια συνθετική παιδαγωγική προσέγγιση που συνάδει με τις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Αμαραντίδου Κυριακή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70, υποψ. PhD Πουγαρίδου Παρασκευή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70,

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) 2015-2016 Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Προφίλ σχολείου λειτούργησε το 1967-68, και μετακόμισε σε καινούριο κτήριο το 2014-2015 (ΚΑ) 129 μαθητές 10 εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Διδακτικές τεχνικές/ μέθοδοι Εκπαίδευση για το Περιβάλλον & την Αειφορία Μεθοδολογικές προσεγγίσεις προσανατολισμένη στη ΔΡΑΣΗ με κεντρικό άξονα την ΟΛΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο 2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα σε ενήλικες: ζητήματα και ζητούμενα στο κυπριακό συγκείμενο Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014, Ξενοδοχείο Mediterranean, Λεμεσός Περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού έγινε πλέον θεσμός στα πλαίσια του εκπαιδευτικού συστήματος της Κύπρου, αφού διεξάγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Παρατήρηση διδασκαλίας Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα Ο μάχιμος εκπαιδευτικός, αποτελεί, καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Ενότητα 1: Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Ενότητα 5: Παιδαγωγικός μηχανισμός, παιδαγωγικός λόγος, παιδαγωγικές ταυτότητες Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση)

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) Σημείο εστίασης Αναπλαισιωμένες [...] δραστηριότητες πρώτης ανάγνωσης και γραφής με βάση την Παιδαγωγική /τις

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Reading/Writing (Κατανόηση και Παραγωγή Γραπτού Λόγου): 1 ώρα και 10 λεπτά

Reading/Writing (Κατανόηση και Παραγωγή Γραπτού Λόγου): 1 ώρα και 10 λεπτά KET (Key English Test) Η εξέταση ΚΕΤ αναγνωρίζει την ικανότητα του υποψηφίου να χρησιμοποιεί αγγλικά βασικού επιπέδου σε καθημερινό επίπεδο τόσο στο γραπτό όσο και στον προφορικό λόγο. KET for Schools

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΟΤΔΕ ΣΙ ΓΛΩΕ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟ ΣΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΗ Ν.Α. ΕΤΡΩΠΗ» Καμαρούδης Σταύρος, Γρίβα Ελένη Στάμου Αναστασία

«ΠΟΤΔΕ ΣΙ ΓΛΩΕ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟ ΣΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΗ Ν.Α. ΕΤΡΩΠΗ» Καμαρούδης Σταύρος, Γρίβα Ελένη Στάμου Αναστασία ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΔΤΣΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ ΜΕΣΑΠΣΤΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ «ΠΟΤΔΕ ΣΙ ΓΛΩΕ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟ ΣΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΗ Ν.Α. ΕΤΡΩΠΗ» ΑΝΑΛΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΣΟ Σίτλος μαθήματος ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία των νεοελληνικών διαλέκτων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση: θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές

Η διδασκαλία των νεοελληνικών διαλέκτων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση: θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η διδασκαλία των νεοελληνικών διαλέκτων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση: θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές 09.00: Έναρξη χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Ενότητα 2: Η θεωρία των γλωσσικών κωδίκων του B. Bernstein: προεκτάσεις. Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ο κοινωνικός χαρακτήρας της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και το γλωσσικό μάθημα στο διδιαλεκτικό περιβάλλον της ελληνόφωνης Κύπρου

Ο κοινωνικός χαρακτήρας της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και το γλωσσικό μάθημα στο διδιαλεκτικό περιβάλλον της ελληνόφωνης Κύπρου Ο κοινωνικός χαρακτήρας της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και το γλωσσικό μάθημα στο διδιαλεκτικό περιβάλλον της ελληνόφωνης Κύπρου Ευάνθη Α. Παπανικόλα Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου & Γεώργιος Παρμαξής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία

Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία Η επιστήμη της Kοινωνιογλωσσολογίας μελετά τη γλώσσα μέσα σε μια συγκεκριμένη κοινωνική δομή,ή τησχέσηγλώσσαςκαι κοινωνίας, αναλύοντας, τόσο σε θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ (MY MOST REMARKABLE TEACHER) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στηριζόμενο στην προσωπική εμπειρία με τους εκπαιδευτικούς που κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium)

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium) Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium) Χριστίνα Τακούδα Δρ. Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας Μέλος ΕΕΠ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6: Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση μέσω Τηλεδιάσκεψης σε Περιβάλλον Δημοτικού Σχολείου

Διάλεξη 6: Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση μέσω Τηλεδιάσκεψης σε Περιβάλλον Δημοτικού Σχολείου Διάλεξη 6: Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση μέσω Τηλεδιάσκεψης σε Περιβάλλον Δημοτικού Σχολείου 8.1.1 Περιγραφή προγράμματος 8.1.2 Στόχοι Προγράμματος 8.1.3 Το παιδαγωγικό μοντέλο Γενικές Αρχές Διδακτική μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Οι κοινωνικές παράμετροι της εκπαιδευτικής διαδικασίας Ενότητες 9-10: Η μελέτη των πρακτικών γραμματισμού στην προσχολική εκπαίδευση και στην οικογενειακή αγωγή Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου Σχολή Επιστημών της

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 2.4. Άξονες ανάγνωσης του τρόπου διδακτικής αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων (ΤΠΕ) στη γλωσσική εκπαίδευση: το

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού N.Γιαννούτσου Εργαστήριο Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας- ΦΠΨ-Φιλοσοφική σχολή http://etl.ppp.uoa.gr Τεχνολογίες για την ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών

Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών Φτερνιάτη Άννα, Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 4: Γραμματισμός Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 4: Γραμματισμός Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Γραμματισμός Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικοί γραμματισμοί (Κουτσογιάννης, 2013)

Κριτικοί γραμματισμοί (Κουτσογιάννης, 2013) «Μετα-επικοινωνιακή» εποχή με: α) εποικοδομιστικό προσανατολισμό στη μάθηση με έμφαση στις ατομικές ανάγκες και προτιμήσεις των μαθητών, τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, τη διερεύνηση της μάθησης από τον

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ "ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΕΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 651 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς πάμε στο «και» περνώντας από το δρόμο του «τζιαι;» ή αλλιώς Διδιαλεκτική εκπαίδευση και μεταγλωσσική ενημερότητα στην Α Δημοτικού

Πώς πάμε στο «και» περνώντας από το δρόμο του «τζιαι;» ή αλλιώς Διδιαλεκτική εκπαίδευση και μεταγλωσσική ενημερότητα στην Α Δημοτικού Πώς πάμε στο «και» περνώντας από το δρόμο του «τζιαι;» ή αλλιώς Διδιαλεκτική εκπαίδευση και μεταγλωσσική ενημερότητα στην Α Δημοτικού Παπανικόλα Ευάνθη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στο γλωσσικά δίμορφο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΥΤΟΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1).

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1). Τίτλος Μαθήµατος: Ιστορία και ιδακτική της στο ηµοτικό Σχολείο Κωδικός Μαθήµατος: EDG 273 Κατηγορία Μαθήµατος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόµενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήµατος: (πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου)

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική σας βαθμολογία να αναγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Προβλητικές Τεχνικές Έρευνας

Προβλητικές Τεχνικές Έρευνας Προβλητικές Τεχνικές Έρευνας Από το άρθρο των Miriam Catterall & Patrick Ibbotson, School of Management, University of Ulster Using Projective Techniques in Education Research Δημοσιευμένο στην British

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα