Το Επιστηµονικό Περιοδικό της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος The Scientific Journal of the Hellenic Regulatory Body of Nurses

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Επιστηµονικό Περιοδικό της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος The Scientific Journal of the Hellenic Regulatory Body of Nurses"

Transcript

1 Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης H e l l e n i c j o u r n a l o f Ν u r s i n g S c i e n c e Τ ό µ ο ς 5, Τ ε ύ χ ο ς 4, Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς - Ν ο έ µ β ρ ι ο ς - ε κ έ µ β ρ ι ο ς Volume 5, Number 4, October - November - December 2012 Νοσηλευτές και θέσεις εργασίας υπό το πρίσµα της οικονοµικής κρίσης Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκινο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Quality of Life and cancer patient (Part II): instruments for its assessments ιερεύνηση Κόστους-Αποτελεσµατικότητας στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα Cost-Effectiveness in Primary Health Care in Greece Ψυχική ευεξία και η σχέσης της µε το εργασιακό στρες. Έρευνα σε νοσηλευτικό προσωπικό Mental wellness and its relationship with work related stress. A research on nursing personnel Recording and evaluation of issues encountered in the use of public health services in Greece Communication and cultural mediation in health services Το Επιστηµονικό Περιοδικό της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος The Scientific Journal of the Hellenic Regulatory Body of Nurses

2 Σελίδες Λιανική τιµή: 90 f Guenter B. Risse Το βιβλίο αυτό, απεικονίζοντας το χρονικό της µεταµόρφωσης των νοσοκοµείων από οίκους ελέους σε δοµές εγκλεισµού ασθενών, από χώρους αποκατάστασης σε χώρους κλινικής διδασκαλίας και έρευνας και από δωµάτια τοκετών και θανάτων σε ιδρύµατα επιστήµης και τεχνολογίας, µας προσφέρει µια ιστορική οπτική στην κατανόηση των νοσοκοµείων της εποχής µας. Η ιστορία ξετυλίγεται σε δώδεκα επεισόδια τα οποία απεικονίζουν τα νοσοκοµεία σε συγκεκριµένα µέρη και χρονικές περιόδους, καλύπτοντας σηµαντικά θέµατα και εξελίξεις στην ιστορία της ιατρικής και της θεραπευτικής, από την αρχαία Ελλάδα ως την εποχή του AIDS. Το βιβλίο αυτό προσφέρει µια µοναδική και εκ των έσω µατιά στον κόσµο των νοηµάτων και των συναισθηµάτων που συσχετίζονται µε τη ζωή στα νοσοκοµεία και την περίθαλψη των ασθενών, περιλαµβάνοντας αφηγήσεις τόσο των ασθενών, όσο και των θεραπευτών τους. Εάν θεωρήσουµε τα νοσοκοµεία οίκους «αποκατάστασης της τάξης», ικανούς να δαµάσουν το χάος που συσχετίζεται µε τα δεινά, τις ασθένειες και το θάνατο των ανθρώπων, µπορούµε να καταλάβουµε καλύτερα και τη σηµασία των τελετουργικών τους ρουτινών και κανόνων. Από τις απαρχές τους, τα νοσοκοµεία αποτέλεσαν µέρη πνευµατικής και σωµατικής ανάρρωσης. Θα πρέπει να συνεχίσουν να ανταποκρίνονται σε κάθε ανθρώπινη ανάγκη. Ως παραδοσιακοί µάρτυρες της ανθρώπινης συµπόνιας και φιλανθρωπίας, τα νοσοκοµεία πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν χώρους ίασης. ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Ε.Ν.Ε. Η Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος, στοχεύοντας στη συνεχή επιµόρφωση των Νοσηλευτών θα διαθέσει ΩΡΕΑΝ το βιβλίο «Η Ιστορία των Νοσοκοµείων» σε όλους τους επί πτυχίω φοιτητές της Νοσηλευτικής. Όλοι οι υπόλοιποι Νοσηλευτές µπορούν να προµηθευτούν το βιβλίο στην ειδική τιµή των 45 h.

3 Ε λ λ η ν ι κ ό π ε ρ ι ο δ ι κ ό τ η ς Νοσηλευτικής Ε π ι σ τ ή µ η ς I ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ Βασιλίσσης Σοφίας 47, Αθήνα, Τηλ.: Fax: , ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ- ΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ: Μ. ΠΙΤΣΙΛΙ ΗΣ Α.Ε. Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα, Τηλ.: , Fax: ΕΚ ΟΤΗΣ: ΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ* ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ: ΑΡΙΣΤΕΙ ΗΣ ΑΓΛΑΣ* ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚ ΟΣΗΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΣΙΛΙ ΗΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ρ. ΑΘΗΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Καθηγήτρια Τµήµατος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤEΣ ΙΕΥΘΥΝΤEΣ ΣYΝΤΑΞΗΣ: ρ. ΡOΚΚΑ ΒΑΣΙΛΙΚH, ρ. ΣΑΡI Η ΜΑΡIΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΛΑΜΠΡΟΣ ΜΠΙΖΑΣ*, ΗΜΗΤΡΗΣ ΠΙΣΤΟΛΑΣ* ΥΠΕΥΘΥΝOI ΣΥΝ ΡΟΜΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΜΠΕΛΑΛΗ* ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΙΑΝΟΜΗΣ ΕΝΤΥΠΟΥ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ* ISSN Το Σ της ΕΝΕ*: ηµήτριος Σκουτέλης: Πρόεδρος, Αριστείδης άγλας: Γενικός Γραµµατέας, Νικόλαος Ορφανός: Α Αντιπρόεδρος, Γεώργιος όντσιος: Β Αντιπρόεδρος, Λάµπρος Μπίζας: Ταµίας, Αβραµίδης Γεώργιος: Οργανωτικός Γραµµατέας, Κωνσταντία Μπελαλή: Αναπληρωτής Γραµµατέας Μέλη Σ: Πιστόλας ηµήτριος, Αρβανίτης Γεώργιος, Ποντισίδης Γεώργιος, Κωτσής Απόστολος, Ριζόπουλος Ρίζος, ηµητρέλης ηµήτριος, Γιάκης Νικόλαος, Σπυράτος Φώτιος ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ρ. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Καθηγητής Οικονοµικών της Υγείας, Επιστηµονικός Συνεργάτης ΕΣ Υ ρ. ΣΟΦΙΑ ΖΥΓΑ Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµατος Νοσηλευτικής Πανεπιστηµίου Πελοποννήσου ρ. ΕΥΜΟΡΦΙΑ ΚΟΥΚΙΑ Λέκτορας Τµήµατος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣ MSc Καθηγητής Εφαρµογών ΑΤΕΙ Κρήτης ρ. ΘΑΛΕΙΑ ΜΠΕΛΑΛΗ Επίκουρη Καθηγήτρια ΤΕΙ Θεσσαλονίκης ΜΕΛΗ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Dr. Koutroubas Theodoros. Dr. Ehrenfeld Mally, RN, PhD, Head of Nursing dep. Associate Professor Tel-Aviv University,Dep of Nursing, Israel. Dr. Papadopoulos Irena, PhD, MA(Ed), BA, DipNEd, DipN, NDNCert, RGN, RM Professor of Transcultural Health and Nursing and Head of Research Centre for Transcultural Studies in Health Middlesex University, London UK. Dr. Papastavrou Evridiki, Lecturer Department of Nursing, Cyprus University of Technology.President of the Council of Nursing and Midwifery. Sironi Cecilia RN, BSc, MSc Universita degli Studi dell Insubria-Varese Italy. Sasso Lorendana, Professore Associato,Università degli Studi di Genova. Gennaro Rocco, Vice Presidente IPASVI. ΕΙ ΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ: 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ, Καθηγητής Οικονοµικών της Υγείας, Κοσµήτωρ ΕΣ Υ 2. ΑΛΕΞΙΟΣ ΠΑΡΑΡΑΣ, ικηγόρος ηµοσιολόγος, Νοµικός Σύµβουλος ΕΝΕ 3. ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΠΙ ΑΣ, Νοµικός Σύµβουλος της 6ης ΥΠΕ, DEA, ιοικητικό ίκαιο, Montpellier France 4. ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ, Παιδίατρος Ενδοκρινολόγος, ιευθύντρια Τµήµατος Άθλησης και Ανάπτυξης Ν.Π. Αγλαϊ α Κυριακού

4 Περιεχοµενα ΜΑΡIΑ ΡΕΚΛΕIΤΗ Νοσηλευτές και θέσεις εργασίας υπό το πρίσµα της οικονοµικής κρίσης...3 ΘΕΟ ΟYΛΑ Α ΑΜΑΚΙ ΟΥ, ΑΘΗΝA ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΎ Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκινο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης...4 THEODOULA ADAMAKIDOU, ATHENA KALOKERINOU Quality of Life and cancer patient (Part II): instruments for its assessments...5 ΜΕΧΙΛΙ Ε., ΙΟΜH ΟΥΣ Μ., ΓΚΟΥΓΚΟΥΜAΤΗ Κ., ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟY Α. ιερεύνηση Κόστους-Αποτελεσµατικότητας στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα...14 MEHILLI E., DIOMIDOUS Μ., GOUGOUMATI Κ., KALOKAIRINOU Α. Cost-Effectiveness in Primary Health Care in Greece...15 ΕΛEΝΗ ΜΟΥΣΤAΚΑ, ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΚΟΥΤΉΣ, ΦΩΤΟΎΛΑ ΜΠΑΜΠAΤΣΙΚΟΥ, ΠΑYΛΟΣ ΣΑΡAΦΗΣ, ΜΑΡΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΎ ΚΑΙ ΘΕO ΩΡΟΣ Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣ Ψυχική ευεξία και η σχέσης της µε το εργασιακό στρες. Έρευνα σε νοσηλευτικό προσωπικό ELENI MOUSTAKA, CHARILAOS KOUTIS, FOTOULA BABATSIKOU, PAVLOS SARAFIS, MARIA MALLIAROU, THEODOROS CONSTANTINIDIS Mental wellness and its relationship with work related stress. A research on nursing personnel...21 TRIPSA TINA, KALPAXOGLOU MICHAIL, PAPAMANOLI AIKATERINI, SARIDI MARIA, REKLEITI MARIA, SOULIOTIS KYRIAKOS Recording and evaluation of issues encountered in the use of public health services in Greece...27 ATHANASOPOULOU MARIA, ATHANASOPOULOU AGOROULA, KALOKAIRINOU ATHENA Communication and cultural mediation in health services...40 ΚΡΙΤΕΣ EΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΥ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 1. Α ΑΜΟΠΟYΛΟΥ ΘΕΟ ΟYΛΗ 2. ΑΠΟΣΤΟΛΑΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3. ΒΕΛΟΝΑΚΗ ΒΕΝΕΤΙΑ-ΣΟΦΙΑ 4. ΒΕΝEΤΗ ΑΙΚΑΤΕΡIΝΗ 5. ΓΕΡΑΛΗ ΜΑΡΙΑ 6. ΓΙΑΚΟΥΜAΚΗ ΕΙΡHΝΗ 7. ΓΚΟΛΦΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΣΣΙΑΝΗ 8. ΓΛΟYΦΤΣΗ ΕΛEΝΗ 9. ΑΛΛΑΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ 10. ΡΑΚΟΠΟYΛΟΥ ΜΑΡΙAΝΑ 11. ΕΥΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ 12. ΕΥΓΕΝI ΟΥ ΕΛEΝΗ 13. EΥΛΑΒHΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 14. ΙΩΑΝΝΙ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ 15. ΚΑΝEΛΗ ΣΤΑΜΑΤIΑ 16. ΚΑΠΕΛΛΑ ΜΑΡΙΑ 17. ΚΑΡΑΙΣΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 18. ΚΑΡΑΛH ΝΕΚΤΑΡIΑ 19. ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟ ΩΡΑ 20. ΚΟΛΟΒΟΣ ΠΕΤΡΟΣ 21. ΚΟΥΡAΚΟΣ ΜΙΧΑHΛ 22. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΚAΚΗ ΒΑIΑ 23. ΜΑΓΓΟΥΛΙΑ ΠΟΛΥΞΕΝΗ 24. ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ 25. ΜΕΛΛΟΥ ΚΑΣΣΙΑΝΗ 26. ΜΟΥΓΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ 27. ΜΠΑΛAΣΚΑ ΑΙΚΑΤΕΡIΝΗ 28. ΜΠΑΡE ΕΛΠI Α 29. ΜΠΑΡΟΥΞHΣ ΗΜHΤΡΙΟΣ 30. ΜΠIΖΑΣ ΛAΜΠΡΟΣ 31. ΜΩYΣΟΓΛΟΥ ΓΙAΝΝΗΣ 32. ΝΤΑΒΩΝΗ ΓΙΑΝΝΟYΛΑ 33. ΝΤΑΦΟΓΙΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΥΛΑ 34. ΝΤΙΟY Η ΠΑΓΩΝΑ 35. ΠΑΛΗΤΖHΚΑ HΜΗΤΡΑ 36. ΠΑΝΤΑΖH ΚΥΡΙΑΚΟYΛΑ 37. ΠΑΥΛΑΤΟΥ ΝΙΚΗ 38. ΡΕΚΛΕIΤΗ ΜΑΡIΑ 39. ΣΤΑΘΑΡΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 40. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ 41. ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΠΕΤΡΟΥΛΑ 42. ΣΤΟΥΦHΣ ΝΙΚOΛΑΟΣ 43. ΤAΝΗ ΣΟΦIΑ 44. ΧΑΡΑΛΑΜΠΙ ΟΥ ΑΛEΞΑΝ ΡΑ 45. ΧΑΤΖIΚΑ ΚΑΛΛΙOΠΗ 46. ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

5 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Νοσηλευτές και θέσεις εργασίας υπό το πρίσµα της οικονοµικής κρίσης H παγκόσµια οικονοµική κρίση έχει άµεσο αντίκτυπο στο τοµέα της υγείας καθώς έχει επηρρεάσει αρνητικά τον αριθµό των νέων θέσεων εργασίας. Η νέα διαµορφούµενη πραγµατικότητα αγγίζει άµεσα και το νοσηλευτικό επάγγελµα, παρά τα επίσηµα παγκόσµια στοιχεία που αναφέρουν ότι οι θέσεις εργασίας στο τοµέα υγείας έχουν µείνει ανεπηρέαστες και η αγορά εργασίας είναι ανοιχτή για τους νοσηλευτές. Η οικονοµική ύφεση έχει συµβάλλει στη µείωση του αριθµού των ατόµων που έχουν ασφαλιστική κάλυψη και κατά συνέπεια τα έσοδα στα ασφαλιστικά συστήµατα των χωρών και τη βιοµηχανία της υγειονοµικής περίθαλψης. Ως εκ τούτου, µέρος των ασφαλισµένων αποφεύγει την αγορά συγκεκριµένων υπηρεσιών υγείας, αν δεν καλύπτονται από το ασφαλιστήριό τους. Έτσι, διαµορφώνεται µια κατάσταση που επηρρεάζει άµεσα τόσο τα νοσοκοµεία όσο και τις κοινοτικές δοµές, οι οποίες οδηγούνται σε αποδυνάµωση ή σε συγχωνεύσεις, µε αποτέλεσµα τη διαθεσιµότητα και την κινητικότητα του προσωπικού προς άλλες δοµές και µε τον κίνδυνο της απόλυσης να αιωρείται. Παράλληλα, η παραγωγή µεγάλου αριθµού νοσηλευτών και βοηθών νοσηλευτών και η ένταξή του στο εργατικό δυναµικό έχει ως αποτέλεσµα να τίθενται υψηλά κριτήρια όσον αφορά στα αντικειµενικά και υποκειµενικά προσόντα που θα πρέπει να διαθέτει ένας νοσηλευτής για να κερδίσει µια νέα θέση εργασίας. Επιπλέον, η αύξηση του αριθµού εξιδεικευµένων νοσηλευτών µε µεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους διαθέτουν και κλινική εµπειρία, αυξάνει τον ανταγωνισµό για νέες θέσεις εργασίας σε σχέση µε τους νέους αποφοίτους των νοσηλευτικών σχολών, ενώ η καθυστέρηση για συνταξιοδότηση από ικανό αριθµό νοσηλευτών λόγω της οικονοµικής ύφεσης και της πολιτικής αστάθειας, αποτελεί µια παράµετρο που εκτινάσσει στα ύψη τα ποσοστά ανεργίας. Στις ΗΠΑ, το 36% των αποφοίτων νοσηλευτικής παραµένουν άνεργοι για αρκετό χρονικό διάστηµα µετά την κτήση του πτυχίου, παρά την αύξηση που καταγράφεται στις προσφερόµενες θέσεις εργασίας. Αµερικανοί οικονοµικοί αναλυτές αναφέρουν ότι οι θέσεις εργασίας των νοσηλευτών κατά την διάρκεια των κρίσεων στο τοµέα της οικονοµίας έχουν µείνει ανεπηρέαστες κατά το παρελθόν, όµως η παρούσα παγκόσµια οικονοµική κρίση φαίνεται να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και είναι αµφίβολο κατά πόσο θα επηρεαστεί η αγορά εργασίας στο νοσηλευτικό επάγγελµα στο µέλλον. Η απογοήτευση που διαφαίνεται στην αγορά εργασίας στις ανεπτυγµένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, µακροπρόθεσµα θα δηµιουργήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στην αγορά εργασίας και στις υπό ανάπτυξη χώρες, όπως η Ελλάδα, γεγονός αναπόφευκτο. Τα στοιχεία της χώρας µας δείχνουν µικρό αριθµό εργαζόµενων νοσηλευτών, ο οποίος δεν είναι ικανός να καλύψει τις ανάγκες περίθαλψης του πληθυσµού, και αύξηση του ποσοστού ανέργων αποφοίτων νοσηλευτικής. Καθίσταται αναγκαίο η παγκόσµια νοσηλευτική κοινότητα να επαναπροσδιορίσει τους στόχους της και ο κάθε νοσηλευτής να αναπτύξει τις γνώσεις και τις δεξιότητές του, θέτοντας ρεαλιστικούς προσωπικούς στόχους. Τέλος, επαναπροσδιορισµό χρειάζονται οι πολιτικές υγείας που ακολουθεί κάθε κράτος και θα πρέπει να γίνει µια σηµαντική ανακατανοµή των ανθρωπίνων πόρων, έτσι ώστε να αλλάξει ο τρόπος που χρησιµοποιούνται για την κάλυψη των συνεχώς αυξανόµενων αναγκών υγείας του πληθυσµού. Άλλωστε, οι σχετικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι το καλά εκπαιδευµένο και εξειδικευµένο νοσηλευτικό προσωπικό αποτελεί τον θεµέλιο λίθο των συστηµάτων υγείας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Wood CA. Employment in health care: a crutch for the ailing economy during the recessions. Monthly Labor Review. 2011; 134(4). Available at: [Ηµεροµηνία πρόσβασης: ] 2. American Association of Colleges of Nursing. Joint Statement from the Tri-Council for Nursing on Recent Registered Nurse Supply and Demand Projections. Available at: [Ηµεροµηνία πρόσβασης: ] 3. Kurtz Α. For nursing jobs, new grads need not apply. CNNMoney, January Available at: [Ηµεροµηνία πρόσβασης: ] Μαρία Ρεκλείτη, Νοσηλεύτρια, MSc, PhD, Γ. Ν. Κορίνθου Τόµος 5 - Τεύχος 4 [3]

6 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Θεοδούλα Αδαµακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκοµείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, 2. Καθηγήτρια Κοινοτικής Νοσηλευτικής, Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ, Εργαστήριο Κοινοτικής Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδηµοσίευση στην ελληνική γλώσσα του άρθρου Adamakidou T & Kalokerinou A (2012) Quality of Life and cancer patient (Part II): instruments for its assessments. ΒΜΜR 15(1): ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή. Η αξιολόγηση της ΠΖ των ασθενών µε καρκίνο, χρησιµοποιείται πολύ συχνά στην κλινική πράξη καθοδηγώντας τον εξατοµικευµένο σχεδιασµό και την ανατροφοδότηση της φροντίδας και αποσκοπώντας στην καλύτερη έκβαση της θεραπείας και στην αυτόνοµη πληροφορηµένη συναίνεση των ασθενών. Η παρούσα ανασκόπηση αποτελεί το δεύτερο µέρος του αφιερώµατος στην ΠΖ των ασθενών µε καρκίνο. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να περιγράψει τα εργαλεία/ερωτηµατολόγια αξιολόγησης της ΠΖ των ασθενών µε καρκίνο που χρησιµοποιούνται ευρέως στη καθ ηµέρα κλινική νοσηλευτική πράξη καθώς και να προβληµατίσει τους ερευνητές προς την καλύτερη επιλογή του εργαλείου για τη µελέτη τους. Βιβλιογραφική ανασκόπηση. Η συγγραφή του άρθρου πραγµατοποιήθηκε µετά από ανασκόπηση της διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας, της τελευταίας εικοσαετίας, η οποία διαπραγµατεύεται µεθοδολογικά ζητήµατα στην αξιολόγηση της ΠΖ. Η βιβλιογραφία σήµερα διαθέτει ένα µεγάλο αριθµό εργαλείων, µε διαφορετικά χαρακτηριστικά, ενώ οι περιορισµοί των µελετών και οι προβληµατισµοί για τη µεθοδολογία και την ερµηνεία των αποτελεσµάτων µπορούν να αποτελέσουν φάρο καθοδήγησης των ερευνητών. Συµπεράσµατα. Η επιλογή και εφαρµογή του πλέον κατάλληλου για συγκεκριµένες ερευνητικές µελέτες επιβάλλει την ευθυκρισία και Knowledge του νοσηλευτή-ερευνητή, έτσι ώστε η σωστή µεθοδολογική προσέγγιση σε συνδυασµό µε το κατάλληλο εργαλείο να µπορούν να εγγυηθούν για την ποιότητα των αποτελεσµάτων της µελέτης. Λέξεις κλειδιά: : ερωτηµατολόγια, ΠΖ, καρκίνος, εγκυρότητα, αξιοπιστία [4] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

7 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ Quality of Life and cancer patient (Part II): instruments for its assessments Theodoula Adamakidou 1, Athena Kalokairinou 2 1. RN, MSc, PhD, St. Savvas Anticancer Hospital, Laboratory of Community Health Nursing, Faculty of Nursing, Athens, Greece 2. Associate professor in Community Nursing, University of Athens, Faculty of Nursing, Laboratory of Community Health Nursing, Athens, Greece Corresponding author: Theodoula Adamakidou, 3 Komninon, Ag. Dimitrios, 17341, Athens, Greece, Tel ABSTRACT Introduction: In clinical practice the assessment of cancer patients' QoL is used frequently. It guides the individualized treatment and provides feedback on care, aiming at the best outcome of the treatment and the patients' autonomous well-informed consent. The present review is the second part of the feature about cancer patients' QoL. The aim of this review is to describe the questionnaires of cancer patients' QoL which are widely applied in the daily nursing practice. Furthermore, to guide the researchers towards the most appropriate choice of instrument for their study. Review of the literature. The writing of the article was completed after reviewing international and Greek bibliography of the last two decades which deals with methodological issues in the QoL assessment. Bibliography currently offers many instruments with different characteristics while the limitation of the studies and the puzzling over the methodology and interpretation of the results can constitute a "beacon" of guidance for the researchers. Conclusions. In order to choose and apply the right tool for specific studies the nurse researcher has to use correct judgment and Knowledge. In that way the correct methodology approach combined with the appropriate instrument can guarantee the quality of the results of the study. Key words: questionnaires, quality of life, cancer, instruments, validity, psychometric properties. Τόµος 5 - Τεύχος 4 [5]

8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έννοια της Ποιότητας Ζωής (ΠΖ) αντικατοπτρίζει την αίσθηση ευεξίας του ατόµου και την ικανοποίηση από τη ζωή του (Aaronson 1989). Θεωρείται, όµως, και ως µεταβλητή έκβασης της θεραπείας του καρκίνου (χηµειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, χειρουργείο, ανακουφιστική φροντίδα) σε κάθε φάση της πορείας της νόσου (Adamakidou & Kalokerinou 2011). Στα βασικά χαρακτηριστικά της περιλαµβάνεται η υποκειµενική αντίληψή της (Carr & Higginson 2001), η δυναµική θεώρησή της σε συνάρτηση µε το χρόνο (Aaronson et al 1991), η πολυδιάστατη προσέγγισή της (Grant & Rivera 1998) και η δυσκολία στην αξιολόγησή της καθώς δεν υπάρχει ένα εργαλείο πρότυπο (gold standard) για την εκτίµηση της (Aaronson et al 1991). Η αναφορά των χαρακτηριστικών της έννοιας γεννά έντονο προβληµατισµό για τη δυνατότητα της αντικειµενικής αξιολόγησής της. Συγκεκριµένα οι Padilla & Grant (1985) αναφέρουν ως βασικά προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι ερευνητές τη θεωρητική ανεπάρκεια, τον ορισµό της, την έλλειψη ευαισθησίας των εργαλείων, την έλλειψη σταθερότητας των δειγ- µάτων και τις διακυµάνσεις που µπορεί ο πληθυσµός να παρουσιάζει όπως οι ασθενείς µε νεοπλασία. Η µεγαλύτερη δυσκολία είναι η εκτίµησή της, η οποία µοιάζει µε πρόκληση δεδοµένης της υποκειµενικής της φύσης (Granda-Cameron et al 2008). Επιπρόσθετα, ορισµένες συνιστώσες όπως η κοινωνική και η πνευµατική λειτουργικότητα, δεν είναι άµεσα παρατηρήσηµες (Jalowien 1990). Η επιλογή της ποιοτικής ή της ποσοτικής µεθοδολογίας ή συνδυασµό των δύο για τη µελέτης της ΠΖ ενός πληθυσµού είναι συνάρτηση του σκοπού της µελέτης. Στην ποσοτική µεθοδολογία η επιλογή του εργαλείου είναι εξαιρετικής σηµασίας, διότι ένα σωστά σταθµισµένο εργαλείο εάν δεν χρησιµοποιηθεί µε το σωστό τρόπο είναι πιθανό να δηµιουργήσει προβλήµατα στην ερµηνεία των αποτελεσµάτων (Bottomley 2002). Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι να περιγράψει τα εργαλεία/ερωτηµατολόγια αξιολόγησης της ΠΖ των ασθενών µε καρκίνο που χρησιµοποιούνται ευρέως στη καθ ηµέρα κλινική νοσηλευτική πράξη καθώς και να προβληµατίσει τους ερευνητές προς την καλύτερη επιλογή του εργαλείου για µια ποσοτική µελέτη. Εργαλεία εκτίµησης της Ποιότητας Ζωής που σχετίζεται µε την υγεία (health related quality of life) Σήµερα η βιβλιογραφία διαθέτει µεγάλη ποικιλία εργαλείων για την εκτίµηση της ΠΖ των ασθενών. Αυτά διακρίνονται σε τρεις µεγάλες κατηγορίες, τα γενικά (generic instruments), τα ειδικά για τον καρκίνο (cancer specific instruments) και τα ειδικά για συγκεκριµένες διαστάσεις της ΠΖ εργαλεία (domain specific questionnaires) (Sprangers 2002; Soni & Cella 2002). Επίσης υπάρχουν εργαλεία ειδικά για την εκτίµηση της ΠΖ σε παιδιά, έφηβους ή τις οικογένειες ασθενών (Haberman & Bush 1998). ιαφορετική κατηγοριοποίηση των εργαλείων προτείνουν άλλοι ερευνητές µε διαφορετικά κριτήρια ένταξης σε κατηγορίες (Fitzpatrik 1999). Οι ερωτώµενοι συνήθως καλούνται να απαντήσουν στις ερωτήσεις των ερωτηµατολογίων α)µε κατηγορικές απαντήσεις ή απαντήσεις τύπου Likerτ, σύµφωνα µε τις οποίες κάθε στοιχείο-ερώτηση ακολουθείται από ένα σύνολο επιλογών απαντήσεων και οι ερωτώµενοι καλούνται να επιλέξουν την επιλογή/απάντηση που τους εκφράζει, β) την οπτική αναλογική κλίµακα, σύµφωνα µε την οποία κάθε στοιχείο-ερώτηση ακολουθείται από µία ευθεία οριζόντια γραµµή, συνήθως 10 cm, µε αναφορά της µέγιστης και ελάχιστης τιµής ή ενδιάµεσα καθορισµένα σηµεία και οι ερωτώµενοι καλούνται να σηµειώσουν στη γραµµή το σηµείο ή την τιµή που τους αντιπροσωπεύει και γ) τη διχότοµη απάντηση ναι-όχι, σε µικρότερη συχνότητα. Τα εργαλεία αξιολόγησης που απευθύνονται σε παιδιά χρησιµοποιούν άλλες µεθόδους ανεύρεσης της απάντησης, όπως ο πίνακας µε σχήµατα προσώπου µε χαµόγελο έως κλάµα στο ιατρείο πόνου (continuum of smiling to crying faces). Γενικά ερωτηµατολόγια εργαλεία (generic instruments) Τα γενικά εργαλεία µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε µεγάλο εύρος πληθυσµών µε χρόνια νοσήµατα. Τα ερωτηµατολόγια αυτά αποτελούνται από επιµέρους υποκλίµακες, οι οποίες εκτιµούν διαφορετικές διαστάσεις της ΠΖ. Επιτρέπουν συγκρίσεις µεταξύ των πληθυσµών και εκτιµούν τη συνολική επίδραση της νόσου ή της θεραπείας στην ΠΖ (Soni &Cella 2002). Μειονέκτηµά τους είναι η αδυναµία επαρκούς εστίασης σε θέµατα που σχετίζονται µε µια συγκεκριµένη παρέµβαση, όπως τα συµπτώµατα της νόσου ή οι παρενέργειες της θεραπείας (Velikova et al 1999). Γενικά ερωτηµατολόγια µε γνωστή εγκυρότητα και αξιοπιστία είναι το Sickness Impact Profile (SIP) (Bergner et al 1981), το Nottingham Health Profile (NHP) (Hunt et al 1981), το The Medical Outcome Study Short Form Health Survey (SF-36) (Brazier et al 1992),το EQ-5D (EuroQol group 1990) γνωστό ως EuroQol (Haberman & Bush 1998; Sprangers 2002; Granda- Cameron et al 2008) (Πίνακας 1). Ειδικά για τον καρκίνο ερωτηµατολόγια (cancer specific instruments) Το µεγαλύτερο πλεονέκτηµα αυτών των εργαλείων είναι η ευαισθησία τους στις αλλαγές της ΠΖ που σχετίζονται µε την ασθένεια, καθώς επίσης είναι περιεκτικά, σύντοµα και επαρκή στις προσεγγίσεις τους (Aaronson et al 1991). Η ειδικότητά τους σε συγκε- [6] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

9 Τόµος 5 - Τεύχος 4 [7] ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ

10 [8] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ

11 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ κριµένους τύπους καρκίνου αποκλείει τις συγκρίσεις των αποτελεσµάτων µεταξύ διαφορετικών πληθυσµών. Παραδείγµατα τέτοιων ερωτηµατολογίων µε γνωστή εγκυρότητα και αξιοπιστία, είναι το Functional Living Index Cancer (FLIC) (Shipper 1984), το Cancer Rehabilitation Evaluation System (CARES-SF) (Schag & Heinrich 1990), το Functional Assessment Cancer Therapy General (FACT-G) (Cella 1993)και το EORTC Core Quality Of Life Questionnaire (EORTC QLQ-C30) (Aaronson et al 1993). Τα δύο τελευταία εργαλεία αποτελούνται από ένα ερωτηµατολόγιο γενικό-πυρήνα (core) το οποίο είναι κατάλληλο για µεγάλο εύρος ασθενών µε καρκίνο και συνδυάζεται µε ένα ειδικό ερωτηµατολόγιο (module questionnaire) το οποίο εκτιµά θέµατα-διαστάσεις που σχετίζονται µε τον συγκεκριµένο τύπο καρκίνου µε µεγαλύτερη λεπτο- µέρεια which assesses in great detail issues of relevance to specific cancer patients subgroups not adequately covered by the core questionnaire (Haberman & Bush 1998; Sprangers 2002). Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν τη χρήση τέτοιων εργαλείων διότι προσεγγίζουν καλύτερα το σκοπό της µελέτης, increases the specificity and the sensitivity to detect small but clinically important changes in HRQoL (Velikova et al 1999; Soni & Cella 2002; Granda-Cameron et al 2008) (Πίνακας 2). Ειδικά για συγκεκριµένες διαστάσεις της ΠΖ εργαλεία (domain specific questionnaires) Τα ειδικά για συγκεκριµένες διαστάσεις της ΠΖ εργαλεία έχουν σχεδιαστεί για την εκτίµηση µιας συγκεκριµένης διάστασης-συµπτώµατος της ΠΖ (όπως ο πόνος, η ναυτία, η κατάθλιψη, κ.α) µε µεγαλύτερη λεπτοµέρεια. Παραδείγµατα ερωτηµατολογίων αυτού του είδους µε γνωστή αξιοπιστία και εγκυρότητα, είναι το Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) (Smets et al 1995), το McGill Pain Questionnaire (Melzack 1975), το Symptom Distress Scale (SDS) (McCorkle & Young 1978) (Haberman & Bush 1998; Sprangers 2002; Soni & Cella 2002; Granda-Cameron et al 2008) (Πίνακας 3). Εργαλεία ειδικά για συγκεκριµένο ασθενή (patient specific instruments) Μία άλλη διαφορετική κατηγορία ερωτηµατολογίων είναι τα ειδικά για συγκεκριµένο ασθενή ερωτηµατολόγια. Η διαφορά τους από τα άλλα εργαλεία είναι ότι δίνουν την ευκαιρία στους ασθενείς να εξειδικεύσουν τα δικά τους ατοµικά ενδιαφέροντα και σκοπούς της θεραπείας, ενώ µετά τη θεραπεία-παρέµβαση ερωτώνται αν ικανοποιήθηκαν τα ενδιαφέροντα και οι ανησυχίες τους. Μειονεκτήµατα τους είναι ότι εστιάζουν κυρίως στον ασθενή και παρέχουν ελάχιστες πληροφορίες για την επίδραση της θεραπείας στην γενική υγεία αλλά κυρίως δεν επιτρέπουν τη σύνθεση τυποποιηµένων µετρήσεων καθώς και η σηµαντική διάθεση χρόνου και ενέργειας. Ενδεικτικά, τέτοια εργαλεία είναι το Patient Specific Index (PASI), το Patient Specific Symptom Distress Index, το Τhe Canadian Occupational Performance, το Discredited Analogue Scale (DISCAN), το Schedule for the Evaluation of Individual Quality of Life, καθώς και άλλα (Wright 2000). Προϋποθέσεις ενός εργαλείου Ο στόχος από την επιλογή και χρήση ενός εργαλείου µέτρησης είναι πάντα η προσέγγιση των πολλαπλών διαστάσεων της ΠΖ του ατόµου και η παροχή αξιόπιστων και έγκυρων πληροφοριών που θα επιτρέπουν συγκρίσεις των µετρήσεων. Στόχος που είναι δύσκολο να επιτευχθεί για λόγους όπως η υποκειµενικότητα που διέπει την έννοια, ο έµµεσος τρόπος εκτίµησής της, οι πολλαπλές πηγές λαθών στη διαδικασία εκτίµησης, οι πολύπλοκες συσχετίσεις µεταξύ των εκβάσεων και η έλλειψη άµεσων και σαφών θεραπευτικών σκοπών που ορίζονται από τις αλλαγές στην ΠΖ (Aaronson 1989; Testa 2000). Θα ήταν παράληψη να µην γίνει αναφορά στη µεθοδολογία της έρευνας, η οποία είναι αυτή που δίνει και την αξιοπιστία της και πείθει για το αποτέλεσµα (Fitzpatrik 1999). Οι ερευνητές που προτίθενται να εξετάσουν την ΠΖ βρίσκονται αντιµέτωποι µε την µεγάλη ποικιλία των ερωτηµατολογίων (Jalowien 1990). Αυτά διαφέρουν όχι µόνο ως προς το περιεχόµενο, τις διαστάσεις της ΠΖ και τη βαρύτητα που επιδίδουν σε κάθε µία από αυτές (Jalowien 1990), αλλά κυρίως διαφέρουν ως προς τον σκοπό της χρήσης τους (Fitzpatrik 1999). Για την Testa (2000) προβλήµατα πηγάζουν τόσο από την εκτίµηση /µέτρηση της ΠΖ όσο και από την τεκµηρίωση των αποτελεσµάτων. Άλλες παράµετροι οι οποίες πρέπει να αξιολογούνται για την επιλογή του κατάλληλου για τη συγκεκρι- µένη µελέτη εργαλείου είναι (α)ο τρόπος συλλογής των δεδοµένων (συνέντευξη, ερωτηµατολόγιο, ηµερολόγιο, κα.), (β) η κόπωση του ασθενούς που σχετίζεται µε την συµπλήρωση του ερωτηµατολογίου, (γ) το βάθος και το εύρος που καλύπτει το εργαλείο, (δ) η δυνατότητα άθροισης ή διαχωρισµού των δεδοµένων, (ε) το είδος των απαντήσεων (κατηγορική ή απλή αναλογική), (στ) η ειδικότητα των ερωτήσεων στο χρόνο και το περιεχόµενο, και τέλος (ζ) τα ψυχοµετρικά χαρακτηριστικά του εργαλείου (Aaronson 1989 & 1991). Όσον αφορά τα τελευταία, είναι σηµαντικό κάθε εργαλείο να ικανοποιεί κάποιες προϋποθέσεις προκειµένου τα αποτελέσµατα των µετρήσεων να έχουν δυνατότητα ερµηνείας. Οι βασικές αρχές ή οι ιδιότητες µιας κλίµακας µέτρησης (Grant et al 1990; Guyatt et al 1993; Fitzpatrik 1999; Velikova et al 1999; Higginson & Carr 2001; Υφαντόπουλος & Σαρρής 2001; Υφαντόπουλος 2007; Granda-Cameron et al Τόµος 5 - Τεύχος 4 [9]

12 [10] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ

13 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ 2008) είναι οι ακόλουθες. Η αξιοπιστία (reliability) αναφέρεται στο βαθµό στον οποίο ένα εργαλείο είναι ελεύθερο από λάθη µέτρησης (measurement error). Στην πράξη, η αξιοπιστία εκτιµά την ικανότητα απόδοσης των ίδιων αποτελεσµάτων σε επαναλαµβανόµενες εφαρµογές στον ίδιο πληθυσµό (επαναληψηµότητα και σταθερότητα) (repeatability and consistency). Ένα είδος αξιοπιστίας είναι η εσωτερική σταθερότητα (internal consistency). Αυτή εκτιµάται µε το συντελεστή συσχέτισης alpha (Cronbach s coefficient alpha), ο οποίος παρουσιάζει το βαθµό στον οποίο οι ερωτήσεις σχετίζονται µεταξύ τους. Μια τιµή µεγαλύτερη από 0.80 θεωρείται κατάλληλη για εργαλεία που πρόκειται να χρησιµοποιηθούν σε συγκριτικές µελέτες (Grant et al 1990; Velikova et al 1999; Higginson & Carr 2001). Η εγκυρότητα (validity) ορίζεται ως ο βαθµός στον οποίο το εργαλείο εκτιµά αυτό που υποτίθεται ότι µετρά, και αναφέρεται στο βαθµό της µη τυχαίας ή συστηµατικής στατιστικής απόκλισης. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά των εργαλείων εκτίµησης της ΠΖ µπορούν να βρεθούν από τις αναφορές που περιγράφουν την αρχική ανάπτυξη και έλεγχο του εργαλείου ή στα εγχειρίδιά τους (Grant et al 1990; Velikova et al1999; Higginson & Carr 2001). Η εγκυρότητα µπορεί να διακριθεί σε εγκυρότητα έκφρασης, περιεχοµένου, δόµησης και κριτηρίου. Η ειδικότητα (specificity) αφορά στην ικανότητα ενός εργαλείου να διακρίνει διαφορετικούς πληθυσµούς ασθενών (Higginson & Carr 2001; Υφαντόπουλος 2007). Η ευαισθησία ή ανταποκρισιµότητα (responsiveness or sensitivity) αφορά στην ευαισθησία ενός εργαλείου να ανιχνεύει κλινικά σηµαντικές αλλαγές της υγείας (Fitzpatrik 1999; Higginson & Carr 2001). Η ικανότητα ερµηνείας (interpretability) αφορά στην ικανότητα κλινικής ερµηνείας των αποτελεσµάτων (Fitzpatrik 1999; Higginson & Carr 2001). Άλλα γενικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα ερωτηµατολόγιο είναι η αποδοχή από τους ασθενείς (acceptability), η ευαισθησία στις αλλαγές, ο σύντοµος χρόνος συµπλήρωσής του (να µην ξεπερνά τα 15 λεπτά), η πολυδιάστατη προσέγγιση και η εύκολη κατανόησή του από τους ασθενείς (Grant et al 1990; Varricchino 1990; Velikova et al1999). Εξίσου σηµαντικά είναι τα µεθοδολογικά προβλή- µατα στην εκτίµηση της ΠΖ, όπως η επιλογή του κατάλληλου εργαλείου, το µέγεθος του δείγµατος, η συχνότητα και ο χρόνος εκτίµησης, η διαχείριση των χαµένων ερωτήσεων (missing data) (Jalowien 1990; Groenvold 1999) η ευκολία στην παρουσίαση των δεδοµένων και η διεξαγωγή συγκρίσεων και τέλος η ικανότητα αναγνώρισης ελάχιστων κλινικά σηµαντικών διαφορών (Soni & Cella 2002). Τα αποτελέσµατα από την αξιολόγηση της ΠΖ βρίσκουν ευρεία εφαρµογή στην καθ ηµέρα πράξη της φροντίδας των ασθενών µε καρκίνο (Adamakidou & Kalokerinou 2011). Συγκεκριµένα, µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως µέτρο αξιολόγησης της έκβασης και διακρίνεται ανάλογα µε το σκοπό της µελέτης για την εκτίµηση της έκβασης της θεραπείας (π.χ. τυχαιοποιηµένες κλινικές µελέτες) (Moinpur 1997), για την ποιοτική αξιολόγηση της επιβίωσης (έρευνες κόστουςαποτελεσµατικότητας) (Passik & Kirsh 2000) και για την αξιολόγηση προβληµάτων σωµατικών ή/και ψυχοσυναισθηµατικών που εµφανίζονται καθυστερηµένα στο χρόνο, ως προγνωστικός παράγοντας (θνησιµότητα, υποτροπή, επιβίωση) (Kramer et al 2000) και ως παράγοντaς παρέµβασης υποστηρίζοντας της διαδικασίας λήψης αποφάσεων (Morris, Perez, McNoe 1998). Προκλήσεις στην αξιολόγηση της ΠΖ Η διεθνής βιβλιογραφία παρέχει πλήθος µελετών που διαπραγµατεύονται και αξιολογούν την ΠΖ των ασθενών µε καρκίνο σε διαφορετικές φάσεις της πορείας της νόσου. Εντούτοις, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της (Adamakidou & Kalokerinou 2011) την καθιστούν ευάλωτη σε µεθοδολογικά προβλήµατα-προκλήσεις, τα οποία οι ερευνητές πρέπει να διαχειριστούν προσεκτικά για τη γενίκευση των αποτελεσµάτων τους. Οι ασθενείς συχνά λόγω της κλινικής τους κατάστασης δεν δύναται να συµπληρώσουν ερωτηµατολόγια για την ΠΖ τους. Στην περίπτωση αυτή τα δεδο- µένα συλλέγονται από τους σηµαντικούς άλλους (οικογένεια, φίλοι, άτυπος φροντιστής) ή/και από τους επαγγελµατίες υγείας (ιατρός, νοσηλευτής). Το ερώτηµα που προκύπτει αφορά στην ακρίβεια της αξιολόγησης της ΠΖ των ασθενών από κάποιο άλλο άτοµο, όταν ο καλύτερος κριτής γι αυτήν θεωρείται ο ίδιος ο ασθενής! Οι απόψεις των ασθενών για την ΠΖ τους αλλάζουν συνεχώς στο χρόνο και συχνά παρατηρούνται παράδοξα φαινόµενα, όπως το φαινόµενο response shift. Όπως για παράδειγµα, όταν η κλινική κατάσταση των ασθενών επιδεινώνεται φανερά η αξιολόγηση της ΠΖ τους παραµένει σταθερή ή άτοµα µε ιδιαίτερα επιβεβαρυµµένη κλινική εικόνα αξιολογούν την ΠΖ τους παρόµοια µε τα υγιή άτοµα! Οι «χαµένες τιµές» (missing data) αποτελούν πηγή σφάλµατος στις ερευνητικές µελέτες για τον καρκίνο και τη διασφάλιση της ποιότητας. Απαραίτητη είναι η διαχείριση τους και η απόδοση συµπερασµάτων που σχετίζονται µε αυτά (Kaasa & Loge 2003) Η έγκυρη αξιολόγηση και διάκριση της κλινικής σηµαντικότητας των στατιστικά σηµαντικών δεδοµένων είναι µείζονος σηµασίας για την παρουσίαση των αποτελεσµάτων και εξαγωγή συµπερασµάτων (Kaasa & Loge 2002, 2003; Sprangers 2002). Τόµος 5 - Τεύχος 4 [11]

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ Επίλογος Σε µια περισσότερο αισιόδοξη θεώρηση της πρόκλησης της αξιολόγησης της ΠΖ, η οποία στη θεραπεία του καρκίνου δεν είναι µόνον ελπίδα αλλά αρχίζει να γίνεται πραγµατικότητα, µε πληθώρα εργαλείων έτοι- µα προς χρήση καθώς και άλλα που θα δηµιουργηθούν µελλοντικά, αυτό που οφείλουµε να κάνουµε οι επαγγελµατίες υγείας είναι να µάθουµε πως χρησι- µοποιούνται και να τα εφαρµόσουµε στην πράξη! ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Aaronson NK (1989). Quality of life assessment in clinical trials: methodologic issues. Controlled Clinical trials, 10:195S-208S 2. Aaronson NK, (1991). Methodologic issues in assessing the quality of life of cancer patients. Cancer, 67(3): Aaronson NK, Ahmedzai S, Bergman B, et all. (1993). The European Organisation for Research and Treatment of Cancer QLQ-C30: A quality of life instrument for use in international clinical trials in oncology. J Nation Cancer Instit, 85: Aaronson NK, Meyerowitz BE, Bart M, Bloom JR, et all (1991). Quality of Life research in oncology. Past achievements and future priorities. Cancer, 67(3): Adamakidou T & Kalokerinou A (2011) Quality of life and cancer patient. Part I. BMMR 14: Anagnostopoulos F, Niakas D, Pappa E. Construct validation of the Greek SF-36 health survey. Qual Life Res 2005, 14(4): Bergner M, Bobbitt RA, Carter WB, et al (1981) The Sickness Impact Profile: development and final revision of a functional status measure. Soc Sci Med 35: Bιδάλης Α & Συγγελάκης Μ (2000) Αξιολόγηση της ποιότητας ζωής NPH- ελληνική έκδοση. Ιπποκράτεια, 4(1): Bottomley A (2002). The cancer patient and quality of life. The Oncologist, 2: Brazier JE, Happer R, Jones NM, O Cathain A, Thomas KJ, Usherwood D et al. Validating the SF-36 health survey questionnaire: New outcome measure for primary care. Br Med J 1992, 305: Carr AJ & Higginson IJ (2001). Measuring quality of life. Are quality of life measures patient centered? BMJ, 322: Cella DF, Tulsky DS, Gray G, Sarafian B, Linn E, Bonomi A, Silberman M, Yellen SB, Winicour P and Brannon J: The Functional Assessment of Cancer Therapy scale: development and validation of the general measure. J Clin Oncol 11: , Fallowfield L (2002) Quality of life: a new perspective for cancer patients. Cancer 2: Fitzpatrik R (1999). Principles and problems in the assessment of quality of life in health care. Ethical Theory and Moral Practice, 2: Georgoudis G, Watson PJ, Oldham JA. The development and validation of a Greek version of the short form McGill Pain Questionnaire. Eur J Pain 2000; 4: Granda-Cameron C, Viola S, Lynch M, Polomano R (2007) measuring patient oriented outcomes in palliative care: functionality and quality of life. Clinical Journal of Oncology Nursing 12(1): Grant M, Padilla G, Ferrell BR & Rhiner M (1990). Assessment of quality of life with a single instrument. Sem Oncol Nurs., 6: Grant MM & Rivera (1998). Evolution of quality of life in oncology and oncology nursing. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp.3-22) 19. Groenvold M, Klee MC, Sprangers MA & Aaronson NK (1997). Validation of the EORTC QOL-C30) quality of life questionnaire through combined qualitative and quantitative assessment of patient-observer agreement. J Clin Epidmiol, 50(4); Guyatt GH, Feeny D & Patrick D, (1993). Measuring health - related quality of life. Annals Intern Med., 118(8): Haberman MR & Bush N (1998). Quality of Life: Methodological and Measurement Issues. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory- Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp ) 22. Higginson IJ & Carr AJ (2001). Using quality of life measures in the clinical setting. BMJ, 322: Hunt SM, McKenna SP, Williams J. Reliability of a population Survey Tool for Measuring Perceived Health Problems: A study of Patients with Osteoarthrosis. J Epid Comm Hlth 1981, 35: Jalowien A (1990). Issues in using multiple measures of quality of life. Sem Oncol Nurs., 6: Kaasa S & Loge JH (2003) Quality of life in palliative care: principles and practice. Palliative Medicine 17: Kaasa S, Loge JH (2002) Quality of life assessment in palliative care. Lancet Oncol 2002; 3: 175 / Kontodimopoulos, N., Pappa, E., Niakas, D., Yfantopoulos J, Dimitrakaki, C., Tountas, Y. (2008) Validity of the EuroQoL (EQ- 5D) Instrument in a Greek General Population. ISPOR 11(7): Kramer JA, Curran D, Piccart M, et al. Identi. cation and interpretation of clinical and quality of life prognostic factors for survival and response to treatment in.first-line chemotherapy in advanced breast cancer. Eur J Cancer 2000; 36: McCabe C & Begley C, Collier S, McCann S (2008) Methodological issues related to assessing and measuring quality of life in patients with cancer: implications for patient care European Journal of Cancer Care 17, McCorkle R, Young K.(1978) Development of a symptom distress scale. Cancer Nurs, 1: McHorney CA & Tarlow AR (1995). Individual patient monitoring in clinical practice: are available health status surveys adequate? Qual Life Res, 4: Melzack R. The McGill Pain Questionnaire: major properties and scoring methods. Pain 1975;1: Moinpour CM. (1997) Do quality of life assessment s make a difference in the evaluation of cancer treatments? Control Clin Trials, 18: Morris J, Perez D, McNoe B. (1998) The use of quality of life data in clinical practice. Qual Life Res, 7: Mystakidou K, Parpa E, Tsilika E, et al (2002) Greek McGill Pain Quetionnaire: validation and utility in cancer patients. J Pain Sympt Manage 24(2): Padilla GV& Grant MM (1985). Quality of life as a cancer nursing [12] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ outcome variable. Adv Nurs Science, 8: Pappa E, Kontodimopoulos N, Niakas D.(2005) Validating and norming of the Greek SF-36 health survey. Qual Life Res, 14: Passik SD, Kirsh KL. (2000) The importance of quality-of-life endpoints in clinical trials to the practicing oncologist. Hematol: Oncol Clin North Am, 14: Schag CA, Heinrich RL (1990) Development of a comprehensive quality of life measurement tool: CARES. Oncology. 4: Shipper H, et al (1984) measuring the quality of life of cancer patients: the Functional Living Index-Cancer: development and validation. J Clin Oncol, 2: Smets EM, Garsesen B, Bonke B, De Haes JC (1995). The multidimensional Fatigue Inventory (MFI) psychometric qualities of an instrument to assess fatigue. 42. Soni MK &Cella D (2002). Quality of life and symptom measures in oncology: a review. The American Journal of Managed Care, 8(18sup): Sprangers MA (2002). Quality of life assessment in oncology. Achievements and challenges. Acta Oncol, 41(3): Sprangers MA, Van Dam FS, Broersen J et all (1999). Revealing response shift in longitudinal research on fatigue the use of the thentest approach. Acta Oncol, 38(6): Testa M (2000). Interpretation of quality of life outcomes: issues that affect magnitude and meaning. Med Care, 38(9suppII): The EuroQol group (1990) EuroQol a new facility for the measurement of health related quality of life. Health Policy, 16: Varricchio CG & Ferrans CE (2010). Quality of life assessments in clinical practice. Semin Oncol Nurs, 26 (1): Velikova G, Stark D & Selby P (1999). Quality of life instruments in oncology. Eur J Cancer, 13(11): Vidalis A, Syngelakis M, et al (2002) The Greek version of the Nottingham Health Profile: features and adaptation. Hippokratia 6(suppl1): Wright JG (2000). Evaluating the outcome of treatment: shouldn t be asking the patients if they are better? J Clin Epidemiol, 53: Yfantopoulos J. The Greek version of the EuroQol (EQ-5D) instrument. Arch Hell Med 2001, 18: Υφαντόπουλος ΓΝ & Σαρρής Μ (2001) Σχετιζόµενη µε την υγεία ποιότητα ζωής: Μεθοδολογία µέτρησης. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, 18(3): Υφαντόπουλος ΓΝ (2007) Μέτρηση της ποιότητας ζωής και το ευρωπαϊκό υγειονοµικό µοντέλο. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, 24(συµπ 1): 6-18 Τόµος 5 - Τεύχος 4 [13]

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ ιερεύνηση Κόστους-Αποτελεσµατικότητας στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα Μεχίλι Ε. 1, ιοµήδους Μ. 2, Γκουγκουµάτη Κ. 1, Καλοκαιρινού Α Π.Ε Νοσηλευτής, MSc, PhD candidate 2. Επίκουρη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ 3. Καθηγήτρια ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η υγεία είναι ένα δηµόσιο κοινωνικό αγαθό και στα πλαίσια των δυνάµεων της ελεύθερης αγοράς δεν επιτυγχάνεται ισότιµη ή αποτελεσµατική κατανοµή των πόρων. Σύµφωνα µε την οικονοµική προσέγγιση της υγείας, η αρρώστια δεν επιτρέπει στο άτοµο που νοσεί να συµµετάσχει στις παραγωγικές διαδικασίες (εργασία), αλλά αντίθετα προκαλεί κόστος για το κοινωνικό σύνολο. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η παρουσίαση ερευνών που υπάρχουν και αποδεικνύουν τη σηµαντικότητα του κόστους και της αποτελεσµατικότητας των υπηρεσιών Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα. Βιβλιογραφική ανασκόπηση: Κριτική και συστηµατική ανασκόπηση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων. Πραγ- µατοποιήθηκε εκτεταµένη αναζήτηση ερευνητικών δηµοσιευµένων άρθρων. Συµπεράσµατα: Το σύστηµα υγείας έχει ένα και µοναδικό λόγο ύπαρξης, δηλαδή την προστασία και τη βελτίωση της υγείας του πληθυσµού. Η παροχή υπηρεσιών υγείας (πρόληψη, θεραπεία, αποκατάσταση), έχει νόηµα µόνο στο βαθµό που συνεισφέρει στο σκοπό αυτό. Η ανάλυσης της οικονοµικής αποτελεσµατικότητας costeffectiveness analysis (CEA) είναι µια µορφή οικονοµικής ανάλυσης που συγκρίνει το σχετικό κόστος και τα αποτελέσµατα (επιπτώσεις) από δύο ή περισσότερες πορείες δράσης. Λέξεις κλειδιά: κόστος αποτελεσµατικότητα, Π.Φ.Υ, υπηρεσίες υγείας. [14] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

17 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ Cost-Effectiveness in Primary Health Care in Greece Mehilli E. 1, Diomidous Μ. 2, Gougoumati Κ. 1, Kalokairinou Α RN,BSc, MSc, PhD c, 2. Assistant Professor NKUoA, 3. Professor NKUoA ABSTRACT Introduction: Health is a public good and in the free market is not achieved equitable or efficient allocation of resources. According to the economic approach of health, illness prevents the infected individual from participating in processes (work), but causes costs to society as a whole. Aim: The aim of this study is to present the existing studies and demonstrate the significance of the cost effectiveness of primary health care services in Greece. Literature review: Critical and systematic review in electronic databases. An extended search of published research articles. Conclusion: Health-care system should protect and improve health of the population. The provision of health services (prevention, treatment, rehabilitation,) is only meaningful to the extent that contributes to this aim. Cost-effectiveness analysis is a form of economic analysis that compares costs and outcomes (impacts) of two or more courses of action. Key word: Cost-effectiveness, primary health care, local government and primary health care, health services Τόµος 5 - Τεύχος 4 [15]

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σ ήµερα είναι γενικά παραδεκτό ότι η εκπαίδευση και η υγεία αποτελούν σηµαντικότατους συντελεστές της παραγωγικής διαδικασίας και βοηθούν σηµαντικά στη διατήρηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου (Λιαρόπουλος 2007). Σύµφωνα µε την οικονοµική προσέγγιση της υγείας, η αρρώστια δεν επιτρέπει στο άτοµο που νοσεί να συµµετάσχει στις παραγωγικές διαδικασίες (εργασία), αλλά αντίθετα προκαλεί κόστος για το κοινωνικό σύνολο και ως εκ τούτου πρέπει να αντιµετωπισθεί, να θεραπευθεί και εποµένως να περιορισθεί στο ελάχιστο δυνατό ( ίκαιος 2010). Βασικό κριτήριο παροχής υπηρεσιών υγείας σε ένα άτοµο δεν αποτελεί η αγοραστική του δύναµη ούτε το εισόδηµά του αλλά οι υγειονοµικές του ανάγκες. Η αρχή του αποκλεισµού (αντιθέτως πρέπει να ισχύει η αρχή της ισότητας) δεν πρέπει να ισχύει στην κατανάλωση των υπηρεσιών υγείας. Ο Π.Ο.Υ στην συνεδρίαση της Alma-Ata έκανε αποδεκτό οτι: Π.Φ.Υ είναι βασική φροντίδα υγείας, που στηρίζεται σε πρακτικές, επιστηµονικά τεκµηριωµένες και κοινωνικά αποδεκτές, µεθόδους και τεχνολογία. Η φροντίδα αυτή είναι στη διάθεση όλων των ατόµων και των οικογενειών τους και παρέχεται µε την πλήρη συµµετοχή τους και σε κόστος που ανταποκρίνεται στις οικονοµικές δυνατότητες της κοινότητας και της χώρας σε κάθε στάδιο ανάπτυξης, σύµφωνα µε το πνεύµα αυτοδυναµίας και αυτοδιάθεσης (Αδαµακίδου, Καλοκαιρινού 2008). Συγκεκριµένα, η ΠΦΥ παρέχεται από: (α) το Εθνικό Σύστηµα Υγείας, µέσω των 201 Κέντρων Υγείας, των 1478 Περιφερειακών τους Ιατρείων και των πρωινών και απογευµατινών Εξωτερικών Ιατρείων 132 νοσοκοµείων. Στις υπηρεσίες αυτές έχουν πρόσβαση όλοι οι ασφαλισµένοι πολίτες καθώς και οι ανασφάλιστοι σε περιπτώσεις εκτάκτων περιστατικών, (β) τα ηµόσια Ασφαλιστικά Ταµεία (Ζηλήδης 2005). Σκοπός Σύµφωνα µε τη σύγχρονη θεώρηση ο σκοπός ενός συστήµατος υγείας είναι η διασφάλιση και βελτίωση του επιπέδου υγείας του πληθυσµού µε απώτερο σκοπό τη συµβολή του συστήµατος υγείας ως βασικού θεσµού του κοινωνικού κράτους, στη διασφάλιση και βελτίωση του επιπέδου ευηµερίας και ποιότητας ζωής του πληθυσµού (Λιαρόπουλος 2009). Σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η παρουσίαση των µελετών που έχουν διεξαχθεί και αποδεικνύουν την σηµαντικότητα του κόστους και της αποτελεσµατικότητας των υπηρεσιών Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα. Υλικό και µέθοδος Η παρούσα µελέτη διενεργήθηκε στα πλαίσια της συγγραφής της διπλωµατικής εργασίας για το πρόγραµ- µα µεταπτυχιακών σπουδών. Χρησιµοποιήθηκε η µέθοδος αναζήτησης µε ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων στο ιαδίκτυο. Πραγµατοποιήθηκε εκτεταµένη αναζήτηση ερευνητικών άρθρων δηµοσιευµένων σε έγκυρα και έγκριτα επιστηµονικά περιοδικά µε κριτήρια αναζήτησης και λέξεις κλειδιά τους όρους costeffectiveness, primary health care, health services, local government and primary health care, καθώς και συνδυασµός αυτών. Αποτελέσµατα Οι Μπόρα και συν. υπολόγισαν το κόστος νόσησης απο ηπατίτιδα Α και το κόστος- όφελος του εµβολιασµού µε βάση ένα συγκεκριµένο µαθηµατικό µοντέλο Η επίλυση του µαθηµατικού µοντέλου µε υποθετικές τιµές επιπολασµού της νόσου καθόρισε την τιµή ισοσκελισµού της δαπάνης νοσηλείας προς το κόστος εµβολιασµού σε επιπολασµό 10%. Εποµένως, ο επιλεκτικός εµβολιασµός των οµάδων υψηλού κινδύνου ενδείκνυται απο άποψη κόστους αποτελεσµατικότητας όταν η διαφορά επιπολασµού η ο κίνδυνος διαµόλυνσης στην οµάδα είναι >10%. Οι ερευνητές προτείνουν το γενικό εµβολιασµό του γενικού πληθυσµού και των οµάδων µη υψηλού κινδύνου στην εφηβική ηλικία, αφου µε βάση βιβλιογραφικά δεδοµένα παρατηρείται ταχεία αύξηση του επιπολασµού της νόσου, σε επίπεδα >10% σε νεαρούς ενήλικες (Μπόρα 1997). Οι Γείτονας και συν. επιχείρησαν τη συγκριτική οικονοµική αποτίµηση δυο αντιαιµοπεταλικών αγωγών που χρησιµοποιούνται στην προληπτική αντιµετώπιση της αθηροθρωµβοτικής νόσου: της ασπιρίνης ( 325mg) και της κλοπιδογρέλης (75mg). Απο την ανάλυση της σχέσης κόστους-αποτελεσµατικότητας προέκυψε οτι η προληπτική χορήγηση κλοπιδογρέλης σε πάσχοντες απο αθηροθροµβωτική µορφής νόσηµα αποτελεί την πλέον αποδοτική και αποτελεσµατική στρατηγική δευτερογενούς πρόληψης. Οι βασικοί λόγοι, που στοιχειοθέτησαν την παραπάνω διαπίστωση, ήταν οτι οι επιπρόσθετοι πόροι που θα διατεθούν, µειώνουν τις πιθανότητες δυσµενούς έκβασης της νόσου και, παράλληλα, παρέχουν ένα σηµαντικό όφελος στην κοινωνία µε τα επιπρόσθετα χρόνια ζωής που κερδίζονται ετησίως (Γείτονας 2000). Οι Σταφυλάς και συν. χρησιµοποίησαν την ανάλυση κόστους-αποτελεσµατικότητας για να ελέγξουν την αποτελεσµατικότητα των κύριων κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρµάκων που προτείνονται απο τις προτυπώµενες οδηγίες του 2003 των European Society of Hypertension European Society of Cardiology (ECH-ESC) ως µονοθεραπεία σε ασθενείς µε ήπια προς µέτρια µη επιλεγµένη υπέρταση. Η λίστα των φαρµάκων αυτών περιλαµβάνει τη χλωροθαλιδόνη, την προπανολόλη, την αµλοδιπίνη, την εναλαπρίλη και την λοσαρτάνη. Τα αποτελέσµατα έδειξαν οτι τα παλαιότερα και τα νεότερα φάρµακα παρέχουν την ίδια προστασία έναντι της συνολικής θνησιµότη- [16] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

19 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ τας και των σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ασθενείς µε ήπια προς µέτρια µη επιλεγµένη υπέρταση (Σταφιλάς 2005). Οι Λαµπίρης και συν. µελέτησαν την αποτελεσµατικότητα του προγράµµατος τηλειατρικής που εγκαταστάθηκε το 2002 µεταξύ του Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας και αρκετών αποµονωµένων στρατοπέδων, µέσω συνδέσµων τηλεδιάσκεψης βασισµένων σε υπολογιστή (Λαµπίρης 2005). Το σύστη- µα τηλεϊατρικής βρέθηκε πιο αποτελεσµατικό και η ανάλυση ευαισθησίας έδειξε οτι η αναβάθµιση της υπηρεσίας ώστε να αποτελεί ενσωµατωµένο συστατικό της καθηµερινής φροντίδας υγείας και να εξυπηρετεί σηµαντικά µεγαλύτερο αριθµό χρηστών θα οδηγήσει σε δραµατική µείωση του κόστους κάθε συνεδρίας. Οι Κοντοδιµόπουλος και συν. συνέκριναν τα αποτελέσµατα της αιµοκάθαρσης και της περιτοναϊκής κάθαρσης, σε όρους σχετικής µε την υγεία ποιότητα ζωής (health related quality of life), µε τους πόρους που καταναλώνονται µε κάθε µέθοδο. Σε οτι αφορά την ανάλυση του κόστους, το µέσο ετήσιο κόστος για κάθε ασθενή αιµοκάθαρσης βρέθηκε µεγαλύτερο απο το αντίστοιχο της περιτοναϊκής κάθαρσης κατά 18,6% (Κοντοδηµόπουλος et al 2005). Οι Καρνάρου και συν. επιχείρησαν να προσεγγίσουν το κόστος της εξωνοσοκοµειακής περίθαλψης της νόσου του AIDS στην Ελλάδα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συµπέρασµα οτι τα στοιχεία που µελετήθεικαν αναδεικνύουν την αξία των εναλλακτικών µορφών περίθαλψης, όταν δεν κρίνεται απαραίτητη η νοσοκοµειακή περίθαλψη για ένα HIV- οροθετικό άτοµο. Οι Κυριόπουλος και συν. µελέτησαν την χορήγηση β2- διεγερτηκών και γλυκοκορτικοειδών στη θεραπευτική αντιµετώπιση του βρογχικού άσθµατος, µέσω δοσιµετρικών συσκευών απελευθέρωσης αερολύµατος (MDI) και την πλέον πρόσφατα παρουσιασθείσας συσκευής που ενεργοποιείται µε την αναπνοή (breath actuated metered dose inhaler, BAI). Απο την ανάλυση των αποτελεσµάτων, οι ερευνητές συµπέραναν οτι η διαφορά κόστους σε βάρος της MDI είναι σηµαντική, όταν οι συσκευές χρησιµοποιούνται για να απελευθερώσουν σαλβουταµόλη και χρηιµοποιούνται απο ασθενείς τόσο στην ελεύθερη αγορά υπηρεσιών υγείας οσο και στο δηµόσιο σύστηµα υγείας. Ακόµα η συσκευή BAI είναι φθηνότερη της συσκευής MDI ενώ οι ασθενείς που τα χρησιµοποιούσαν κατα κύριο λόγο δήλωναν πιο ικανοποιηµένοι απο την συσκευή BAI. Οι Καιτελίδου και συν. υπολόγισαν το άµεσο κόστος της αιµοκάθαρσης στα δηµόσια νοσοκοµεία και την απώλεια παραγωγής απο τους ασθενείς τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας και την οικογένειά τους. Τα αποτελέσµατα δείχνουν οτι η παροχή αιµοκάθαρσης στο 0.05% του πληθυσµού απορροφά το 2% το συνολικό δαπανών υγείας στην Ελλάδα. Πέρα απο το κόστος αυτό, που επιβαρύνει το ΕΣΥ, η απώλεια παραγωγής εξαιτίας της νόσου βρέθηκε να είναι σηµαντική. Οι ερευνητές καταλήγουν οτι η προώθηση εναλλακτικών τεχνολογιών, όπως η µεταµόσχευση οργάνων και η περιτοναϊκή κάθαρση, και η βελτίωση της αποδοτικότητας της αιµοκάθαρσης µέσω δορυφορικών µονάδων µπορούν να αποδειχθούν διαδικασίες περισσότερο αποτελεσµατικές και ψυχολογικά επωφελείς για τους ασθενείς (Καιτελίδου και συν. 2008). Σύµφωνα µε του έρευνα του Περιτογιάννη µε θέµα την κατάθλιψη στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας, αναφέρεται ότι το οικονοµικό κόστος της κατάθλιψης είναι τεράστιο τόσο το άµεσο (χρήση υπηρεσιών υγείας, ειδικά φάρµακα), όσο και το έµµεσο (µειωµένη παραγωγικότητα, απουσία απο εργασία κ.α). Οι γιατροί της ΠΦΥ είναι σε καλύτερη θέση από τους ψυχιάτρους στο να θεραπεύσουν την κατάθλιψη, διότι γνωρίζουν τη συνολική κατάσταση του ασθενούς, τη θεραπεία που λαµβάνει για άλλα νοσήµατα κλπ. Οι περισσότερες περιπτώσης κατάθλιψης αντιµετωπίζονται σε επίπεδο ΠΦΥ µε πολύ καλύτερο αποτέλεσµα για τον ασθενή αλλά και το σύστηµα υγείας αφού το κόστος είναι αρκετά µειωµένο. Σύµφωνα µε τον συγγραφέα για τον καλύτερο και αποτελεσµατικότερο τρόπο θεραπείας των καταθλιπτικών ασθενών στην ΠΦΥ χρειάζεται να εφαρµοστεί το µοντέλο της συνεργατικής φροντίδας(περιτόγιαννης 2010). Σε µία άλλη έρευνα του Πιερράκου µε τίτλο «οργάνωση δικτύων ΠΦΥ µέσα απο την τοπική αυτοδιοίκηση» σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας, ο ασθενής παραπέµπεται απο το σύστηµα ΠΦΥ της περιοχής του στα νοσοκοµεία της Αθήνας. Η παραπάνω διαπίστωση αποτελεί ισχυρή ένδειξη για προβληµατική λειτουργία της ΠΦΥ στις αγροτικές περιοχές. Ένδειξη της µη ικανοποίησης των ασθενών απο το κέντρο υγείας της περιοχής τους αποτελεί το γεγονός ότι το βαθµολόγησαν µε 5,34/10 ενώ τα εξωτερικά ιατρεία των Αθηνών µε 8,84/10. Με τη µεταφορά των ασθενών απο τον τόπο µόνιµης κατοικίας τους στην Αθήνα σηµειώθηκε αύξηση των δαπανών όπως και µεγαλύτερη ταλαιπωρία για τους ιδίους και τις οικογένειες τους (Πιερράκος 2007). Συζήτηση εδοµένου της πλήρους απορρύθµισης των οικονο- µικών και εργασιακών σχέσεων, που προκύπτει ως απόρροια της οικονοµικής κρίσης, προκαλείται η σταδιακή κατάρρευση του µοντέλου της µέχρι τώρα ανάπτυξης και του υπερκαταναλωτισµού της σύγχρονης ζωής. Οι κοινωνικοί θεσµοί πλήττονται θανάσιµα από την κυριαρχία του ατοµικιστικού πνεύµατος σε όλες τις εκφάνσεις της καθηµερινής ζωής. Η ψήφιση των πρόσφατων οικονοµικών, εργασιακών και ασφαλιστικών µέτρων δυσχεραίνει ακόµη περισσότερο την υπάρχουσα κατάσταση. Το κράτος πρόνοιας αδυνατεί να υπάρξει, καταρρέει και δεν µπορεί να εγγυηθεί το δικαίωµα όλων στην υγεία, την εργασία, την εκπαί- Τόµος 5 - Τεύχος 4 [17]

20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ AΝΑΣΚΌΠΗΣΗ δευση. Εποµένως, κρίνεται αναγκαία η παρεµβολή των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης και του κράτους πρόνοιας, προσφέροντας στους πολίτες ένα σύνολο ολοκληρωµένων υπηρεσιών που θα τους δίνουν την δυνατότητα ισότιµης και πολύπλευρης συµµετοχής σε όλες τις δραστηριότητες, συµβάλλοντας έτσι στη δηµιουργία µιας σύγχρονης, τοπικής κοινωνίας δικαίου (Θηραίος Παπανικολάου 2007). Επιπλέον, ταυτόχρονα µε την εφαρµογή των σκληρών οικονοµικών µέτρων, είναι αναγκαίο να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην άσκηση της Κοινωνικής Πολιτικής και εποµένως στα ασθενέστερα κοινωνικά στρώµατα. Η αυτοδιοίκηση είναι σήµερα φορέας ποιοτικών και µε µικρότερο οικονο- µικό κόστος υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας και πρωτοβάθµιας υγείας (Μανέρης 2010). Συµπεράσµατα Η αποδοτικότητα στον χώρο της υγείας αποτιµάται σε δυο διαφορετικά επίπεδα: το επίπεδο των ιατρικών µέτρων και των προγραµµάτων υγείας, οπου αναφέρεται ως οικονοµική αποτελεσµατικότητα και µετριέται µεσω µεθόδων οικονοµικής αξιολόγησης (economic evaluation methods), και το επίπεδο των ιατρικών υπηρεσιών, οπου µετριέται µέσω µεθόδων συγκριτικής ανάλυσης µε βάση σηµεία αναφοράς (benchmark analysis techniques) (Υφαντόπουλος 2006). Η ανάγκη δηµιουργίας υπηρεσιών και φροντίδας υγείας, προκλήθηκε για την κάλυψη των αναγκών υγείας κάθε κοινωνίας. Οι κοινωνίες όµως αλλάζουν και µαζί τους αλλάζουν οι ανάγκες υγείας και οι προσδοκίες του πληθυσµού για φροντίδα και περίθαλψη. Μια από τις σηµαντικότερες πρόσφατες αλλαγές στο χώρο της υγείας διεθνώς αποτελεί το αυξανόµενο ενδιαφέρον για την παροχή πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας (ΠΦΥ) και την πρόληψη. Οι υπηρεσίες υγείας ακολουθούν τους κανόνες της αγοράς µε έναν ιδιότυπο τρόπο. Ακολουθούνται κανόνες προσφοράς και ζήτησης, εσόδων - εξόδων και εισροών - εκροών, (χρηµατοδότησης, δαπανών, παροχών), σχεδιασµού και αξιολόγησης (αποδοτικότητα, αποτελεσµατικότητα, οικονο- µία, διαχείριση κλπ), ανταγωνισµού και παραγωγικότητας (δηµόσιο, ηµιδηµόσιο, ιδιωτικό αγαθό, ελάχιστη ποιότητα κλπ), και όλα αυτά, για ένα αγαθό που θεωρείται δικαίωµα καθολικό και αδιαπραγµάτευτο (Λοπατζίδης 2010). Σκοπός µας πρέπει να είναι η λειτουργία ενός σύγχρονου συστήµατος πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας, µε την αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας και την ενίσχυση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυνα- µικού. Βιβλιογραφία: 1. Λιαρόπουλος Λ. (2007) Οργάνωση υπηρεσιών και συστηµάτων υγείας Α Τόµος εκδόσεις Βήτα 2. ίκαιος Κ.(2010). Προσσέγιση του αγαθού της υγείας µε όρους αγοράς ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης 3. Θεοδούλα Α, Καλοκαιρινού Α. (2008) Το οργανωτικό πλαίσιο της Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3): Ζηλίδης Χ. Αρχές και εφαρµογές πολιτικής υγείας: η µεταρρύθ- µιση Mediforce Επιστήµες ιοίκησης και Οικονο- µίας της Υγείας, Αθήνα, Λιαρόπουλος Λ. (2009) Σηµειώσης στο µάθηµα ιεθνή συστή- µατα υγείας 6. Λιαρόπουλος Λ. (2009) ιεθνή συστήµατα υγείας ιαπανεπιστη- µιακό- ιατµηµατικό µεταπτυχιακό πρόγραµµα σπουδών 7. Καιτελίδου. Σίσκου Ο. Λιαρόπουλος Λ. Η σχέση κόστους αποτελεσµατικότητας του HPV εµβολίου και οι οικονοµικές διαστάσεις του εµβολιασµού στην Ελλάδα: Πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας Τόµος 20 τεύχος 1 8. Μπόρα Χ. Γιαννακοπούλου Χ. Αλεξίου. (1997) Κόστος-όφελος και ενδείξεις εµβολιασµού κατα της ηπατίτιδας Α 60: Γείτονας Μ. Κυριόπουλος Γ. Παπαδηµητρίου Α. Νικολάου Β. Γείτονας Χ. (2000) Φαρµακοοικονοµική ανάλυση συο αντιαιµοπεταλιακών αγωγών. Χορήγηση ασπιρίνης η κλοπιδογρέλης για την προληπτική αντιµετώπιση της αθηροθροµβωτικής νόσου. Ιατρική 2000, 77: Λαµπίρης Γ. Τσιτλαδίκης Σ. Νίκας. (2005) Retrospective economic evaluation of the Hellenic Air Force teleconsulation project. J Med Syst 2005, 29: Κοντοδηµόπουλος Ν. Νιάκας. Μυλονάκης Γ. (2005) A socioeconomic evaluation of hemodialysis and peritoneal dialysis in Greece. Int J Health Technol Manag : Περιτόγιαννης Β. Κ. (2010) Η κατάθληψη στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας (April 2011) 13. Πιερράκος Γ. Υφαντόπουλος Ι. (2007) Παράγοντες που διαµορφώνουν την αξιολόγηση των υπηρεσιών πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας. Αρχεία ελληνικής ιατρικής 24(6): Θηραίος Ε. Παπανικολάου Ν. (2007) Πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας και τοπική αυτοδιοίκηση Τόµος 19 τεύχος Μανέρης Γ. (2010) Πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας στο δήµο νότιας Κυνουρίας 2010) 16. Υφαντόπουλος Γ. (2006) Τα οικονοµικά της υγείας Θεωρία και πολιτική τυπωθήτω Γιώργος αρδάνος 17. Λοπατατζίδης Α Μέτρα Αναδιοργάνωσης & Εξορθολογισµού Συστήµατος Ασφάλισης Υγείας Ζήτηση Προσφορά & Χρηµατοδότηση Ασφάλισης Υγείας docs/3605.pdf (April 2011) [18] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Θεοδούλα Αδαµακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκοµείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, adamakidou@yahoo.gr 2. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax :Εσταυρωμένος -71004 : 1939 : Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο Θεοδούλα Αδαµακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκοµείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, adamakidou@yahoo.gr 2. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ¹µÁµÍ½ Ã Ä Å µà±³³µ»¼±ä¹º þÿãäáµâ º±¹ Ä Â µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿ¹º±½

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Αρετή Σταυροπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης 41o Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΣΝΕ Κρήτη 2014 ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Αξιολόγηση Προγραμμάτων Υγείας

Οικονομική Αξιολόγηση Προγραμμάτων Υγείας Οικονομική Αξιολόγηση Προγραμμάτων Υγείας Ορισμός οικονομικής αξιολόγησης Η συγκριτική ανάλυση εναλλακτικών στρατηγικών ως προς το κόστος και το αποτέλεσμα Drummond et al (1987) Ορισμοί του Κόστους Ορολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Reviewing the evolution of Healthcare in Greece so far; lessons learned. Aris Sissouras

Reviewing the evolution of Healthcare in Greece so far; lessons learned. Aris Sissouras Reviewing the evolution of Healthcare in Greece so far; lessons learned Aris Sissouras Το«Υπόδειγµα» Σχεδιασµού και Ανάπτυξης ενός Συστήµατος Υγείας Λειτουργικό Επίπεδο (Οργάνωση και λειτουργία του συστήµατος)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ)

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Διευθυντής Σύνταξης: Δρ. Κυριάκος Κουβελιώτης Υπεύθυνος Έκδοσης: Δημήτριος Σκουτέλης Υπεύθυνος Επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα

Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα Φωτεινή Γιαλαμά Επιστημονικός Συνεργάτης Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τεχνικές Αποζημίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology

M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology Ηαλυσίδατηςέρευνας Η έρευνα αποτελεί κινητήρια δύναµη και κύριο µοχλό ανατροφοδότησης της οικονοµίας. European Commission, European Research Area, 2010 Γιατίηέρευναείναισηµαντική;

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Αξιολόγηση της αποδιδόμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Δ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΖΜΑ ΓΔΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: «Ζ εθαξκνγή εξγαιείσλ Γηνίθεζεο Οιηθήο Πνηφηεηαο ζην Γεκφζην θαη Ηδησηηθφ ηνκέα: Ζ πεξίπησζε ηνπ Κνηλνχ Πιαηζίνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ: ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη Κυριάκος Σουλιώτης Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Υγείας Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Φωτεινή Γιαλαµά Υποψήφια Διδάκτωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ. Πάτρα 2012

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ. Πάτρα 2012 1 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Πάτρα 2012 1979 Πτυχιούχος Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Βαθμός πτυχίου «Αριστα 9» 1987 Διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET PERIOPERATIVE NURSING (2015), VOLUME 4, ISSUE 2 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 12-19

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα