Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος Τεύχος 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος 2012. Τεύχος 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ"

Transcript

1 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος 2012 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1 Τεύχος 5

2 Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία Διευθυντές: Παπάνης Ευστράτιος, Επίκουρος καθηγητής Παν/μίου Αιγαίου, Δρ. Βίκη Αγνή, Δρ. Γενικής Πειραματικής Ψυχολογίας Γραμματεία: Μπαλάσα Αικατερίνη, , Παπάνη Ειρήνη-Μυρσίνη, , Εκτύπωση- Βιβλιοδεσία: Φωτογραφίες: Αφιέρωμα στο ζωγράφο Θεόφιλο Χατζημιχαήλ Αριθμός τεύχους, 5, Δεκέμβριος 2012 ISSN: 2

3 Επιστημονική κριτική επιτροπή: Αθανασιάδου Χριστίνα Αριστοτέλειο Παν/μιο, Βάμβουκας Μιχάλης Παν/μιο Κρήτης, Βεργέτη Μαρία Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης, Δρ Βίκη Αγνή Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Βιτσιλάκη Χρυσή Παν/μιο Αιγαίου, Γαγάτσης Αθανάσιος Παν/μιο Κύπρου, Γαλανάκη Ευαγγελία Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εξελικτικής Ψυχολογίας, ΠΤΔΕ Παν/μίου Αθηνών, Γεωργάκα Ευγενία Αριστοτέλειο Παν/μιο, Γεωργιάδης Δημήτριος Παιδοψυχίατρος, Γεωργούλας Στράτος Παν/μιο Αιγαίου, Δαφέρμος Μανόλης Παν/μιο Κρήτης, Δημάση Μαρία Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης, Δραγώνα Θάλεια Παν/μιο Αθηνών, Ζαφειροπούλου Μαρία Παν/μιο Θεσσαλίας, Ζώρας Κώστας Παν/μιο Αιγαίου, Θεοδωροπούλου Έλενα Παν/μιο Αιγαίου, Ιωσηφίδης Θεόδωρος Παν/μιο Αιγαίου, Καλαντζή-Αζίζι Αναστασία Παν/μιο Αθηνών, Καρανάκου Βίκη Παν/μιο Μακεδονίας, Καραγιαννοπούλου Ευαγγελία Παν/μιο Ιωαννίνων, Καραδήμας Ευάγγελος Παν/μιο Κρήτης, Καστελλάκης Ανδρέας Παν/μιο Κρήτης, Κόκκορης Γεώργιος Παν/μιο Αιγαίου, Κολιάδης Εμμανουήλ Παν/μιο Αθηνών, Κονιόρδος Σωκράτης Παν/μιο Κρήτης, Κόνσολας Μάνος Παν/μιο Αιγαίου, Κουκούλη Σοφία ΤΕΙ Κρήτης, Κουρκούτας Ηλίας Παν/μιο Κρήτης, Κρίβας Σπύρος Παν/μιο Πατρών, Κοσμίδου Hardy Χρυσούλα Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Μεταλλίδου Παναγιώτα Αριστοτέλειο Παν/μιο, Δρ Μίχου Αλίκη Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας, Μπεζεβέγκης Ηλίας Παν/μιο Αθηνών, Μπολιάκη Ελένη Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης, Νικολάου Σουζάνα Μαρία Λέκτορας Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Παν/μιο Ιωαννίνων, Παληός Ζαχαρίας Παν/μιο Κρήτης, Παναγιωτόπουλος Νίκος Παν/μιο Κρήτης, Παπαδάκης Νίκος Παν/μιο Κρήτης, Παπαδιώτη Βασιλική Παν/μιο Ιωαννίνων, Παλαιολόγου Νεκταρία Παν/μιο Δυτικής Μακεδονίας, Παπάνης Αλέξανδρος Πολυτεχνείο Ξάνθης, Παπάνης Ευστράτιος Παν/μιο Αιγαίου, Παπασταμάτης Αδαμάντιος Παν/μιο Μακεδονίας, Πετρογιάννης Κωνσταντίνος Παν/μιο Θράκης, Πλατσίδου Μαρία, Παν/μιο Μακεδονίας, Πούλου Μαρία Παν/μιο Πατρών, Ρόντος Κωνσταντίνος - Παν/μιο Αιγαίου, Σιδηροπούλου Δημακάκου Δέσποινα Παν/μιο Αθηνών, Δρ Σίμου Βίκυ Ψυχολόγος, Σιπητάνου Αθηνά Παν/μιο Μακεδονίας, Σκαναβή Κωνσταντίνα Παν/μιο Αιγαίου, Σκούρτου Ελένη Παν/μιο Αιγαίου, Σταυρακάκη Σταυρούλα Αριστοτέλειο Παν/μιο, Σταυρούση Παναγιώτα Παν/μιο Θεσσαλίας, Τάνταρος Σπύρος Παν/μιο Αθηνών, Ταρατόρη Ελένη Παν/μιο Θράκης, Τριαντάρη Σωτηρία - Παν/μιο Δυτικής Μακεδονίας, Τσαμπαρλή Αναστασία Παν/μιο Αιγαίου, Δρ Τσάκαλος Μιχάλης Σχολικός Σύμβουλος Α/θμιας Εκπ/σης Ν. Χίου, Τσάκαλης Παναγιώτης Παν/μιο Κρήτης, Τσομπάνογλου Γεώργιος Παν/μιο Αιγαίου, Φακίνος Μιχάλης Παν/μιο Θράκης, Φραγκούλης Ιωσήφ - Παν/μιο Πατρών, Φρέρης Γεώργιος Παιδοψυχίατρος, Χατζηχρήστου Χρυσή Παν/μιο Αθηνών, Χρονάκη Άννα Παν/μιο Θεσσαλίας, Χρυσοχόου Ν. Δημήτρης Παν/μιο Κρήτης, Τριαντάρη Σωτηρία -Παν/μιο Δυτικής Μακεδονίας. 3

4 Θεόφιλος ( ): Λήμνιος Κεχαγιάς 4

5 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 5 Κωνσταντίνος Πετρογιάννης Γονική Εμπλοκή και η Μετάβαση των Παιδιών από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Σχολείο... 9 Ελένη Ζαφειροπούλου, Ευαγγελία Καραγιαννοπούλου, Σπυρίδων Κάμτσιος Προτιμήσεις μαθησιακού στιλ από μονόγλωσσους και δίγλωσσους εφήβους μαθητές. Πιλοτική διερεύνηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών του Ερωτηματολογίου Προτίμησης Μαθησιακού Στιλ Βασισμένο στα Αντιληπτικά Ερεθίσματα Ευγενία Α. Πανιτσίδου Η Εξέλιξη της Δια Βίου Μάθησης μέσα από τα Θεσμικά Κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Το διακύβευμα της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής Κατερίνα Κουλέπογλου, Πανταζοπούλου Μάρα Σύνδρομο Asperger και κατανόηση του λόγου Εμμανουήλ Π. Κουγιουμτζόγλου, Ιωάννα Κ. Μπιτχαβά Ψυχικές «διαδρομές» στη μοναξιά και στην έλλειψη ψυχοκοινωνικής ικανοποίησης μονόγλωσσων και δίγλωσσων παιδιών με δυσλεξία: από τη συναισθηματική κακοποίηση και τη θυματοποίηση στις νέες προοπτικές στο πεδίο της αντιμετώπισης του ψυχικού άλγους Χριστίνα Συριοπούλου, Δημήτριος Κάσιμος, Ελευθέριος Κοντόπουλος, Ιωάννης Τσίκουλας Συμβουλευτική και υποστήριξη γονέων παιδιών με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές - Αυτισμό Αχαλλέας Σταύρου, Γεώργιος Βλειώρας Οι απόψεις των μαθητών για το βαθμολογικό σύστημα στο λύκειο: μια ποιοτική προσέγγιση

6 ΑλέξανδροςΣταμάτιος Αντωνίου, Καλλιόπη Σωτηράκη Ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη και συμπεριφορά ατόμωνμε νοητική υστέρηση- Η αναγκαιότητα για ενημέρωση και σεξουαλική αγωγή Δημήτριος Παπαδόπουλος, Σπυρίδων Δημητριάδης, Ευστάθιος Δημητριάδης Η σχέση μεταξύ της ψυχολογικής εξουσιοδότησης και της συνολικής επαγγελματικής ικανοποίησης των ανδρών και γυναικών δασκάλν της ελληνικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευση; Δημήτρης Κυρίτσης Η εξέλιξη της εμπειρικής έρευνας στο πεδίο της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στην Ελλάδα τη δεκαετία του Ελένη Βιταλάκη Το ζήτημα της παιδικής κακοποίησης στο δημοτικό σχολείο και η διαχείριση του από τους εκπαιδευτικούς Ελένη Μαράκη Ολοήμερο σχολείο. Η διαχείριση μίας καινοτομίας Μανώλης Μπελαδάκης To Ολοήμερο Σχολείο μέσα απ τα μάτια των μαθητών Στέφανος Κόφφας Κοινωνική διάσταση και εργασία με το άτομο - ασθενή ή φορέα του ΑΙDS Στυλιανή Λέτσιου Ο ελληνικός αγροτικός χώρος και η θέση και ο ρόλος της εκπαίδευσης σε αυτόν. Μια ανάγνωση της ελληνικής εθνογραφικής έρευνας από αυτή την οπτική γωνία Evangelia P. Galanaki Attitude toward aloneness and ability to be alone in middle and late childhood

7 Aikaterini Sotiropoulou Adult trainers motivation for the participation in non formal education Helena maria sabo The curriculum:a comprehensive education reform in romania Andreas N. Bessas A diagnostic approach of developmental dyslexia based on the types of errors on written texts of greek children Γεώργιος Φλουρής Σχολικός εκφοβισμός Bullying Οδηγίες προς συγγραφείς

8 Πρόλογος 8

9 Γονική Εμπλοκή και η Μετάβαση των Παιδιών από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Σχολείο Κωνσταντίνος Πετρογιάννης 1 Περίληψη Η έναρξη του δημοτικού σχολείου είναι γνωστό ότι αποτελεί για κάθε παιδί μια από τις μεγάλες προκλήσεις που θα συναντήσει στη ζωή του, μία από τις σημαντικότερες «μεταβάσεις», ένα μείζονα σταθμό που σηματοδοτεί μια σειρά αλλαγών στην αναπτυξιακή του πορεία. Εάν είναι επιτυχής ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει η διαχείρισή της από το παιδί, αλλά και όσα άτομα το πλαισιώνουν στην προσπάθεια του αυτή, τίθενται οι βάσεις, όπως υποστηρίζεται, όχι μόνο για μια πετυχημένη πορεία στο σχολείο αλλά και για τις «μεταβατικές καταστάσεις» που θα ακολουθήσουν. Το πώς κάθε παιδί αντιμετωπίζει και διαχειρίζεται αυτή την μεταβατική φάση στο νέο περιβάλλον του σχολείου (πρόγραμμα, χώρος, πρόσωπα, ρόλοι, σχέσεις) διαφέρει εξαιτίας των διαφορετικών πρώιμων εμπειριών που έχει αποκτήσει έως εκείνη τη στιγμή στη ζωή του, των ιδιαίτερων ατομικών του χαρακτηριστικών αλλά και των χαρακτηριστικών των πλαισίων/περιβαλλόντων στα οποία ήδη συμμετείχε (σπίτι, παιδικός σταθμός, νηπιαγωγείο κτλ). Στην παρούσα εργασία συζητείται αυτή ακριβώς η μετάβαση των παιδιών στο σχολείο και επιχειρείται η διασύνδεσή της με συγκεκριμένες διαστάσεις του οικογενειακού περιβάλλοντος. Δίνεται έμφαση σε μια ιδιαίτερη διάσταση της γονικής συμπεριφοράς, αυτή της «γονικής εμπλοκής». Συζητούνται οι μορφές της γονικής εμπλοκής στην προσχολική ηλικία και η σχέση της με τη μετάβαση των παιδιών στο σχολείο, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην οικοσυστημική θεώρηση. Λέξεις-κλειδιά: γονική εμπλοκή, προσαρμογή, σχολική ετοιμότητα, οικοσυστημική θεωρία Abstract It is well evidenced that the start of primary schooling is a major challenge in a child's life and has been perceived as one of the most important transitions that signifies a number of changes in his developmental pathway. It has been suggested that the extent to which the child may feel successful in this transition, together 1 Αναπληρωτής Καθηγητής Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 9

10 with the individuals that may support his efforts, is likely to influence both his academic progress and subsequent experiences for successful transitions in the future. According to ecosystemic considerations, the different way in which the transition to the new school context (in terms of the programme, space, individuals, roles, and relationships) is confronted by the children is due to their early experiences and individual characteristics combined with the structural and dynamic features of the contexts in which they have already been involved (home, day care centre, kindergarten). We discuss these early transitions in relation to parenting behaviours. Following a brief description of related terms such as parenting styles and parenting practices, the second part of the paper is devoted to parental involvement during this period. The forms of parental involvement and its relation with children s transition to school are further discussed. Key words: parental involvement, adjustment, school readiness, ecosystemic theory 1. Εισαγωγή Η ετοιμότητα του παιδιού για το σχολείο, καθώς και συναφή θέματα όπως οι μεταβάσεις σε εκπαιδευτικά πλαίσια (η μετάβαση από το σπίτι στο νηπιαγωγείο και από εκεί στο δημοτικό σχολείο και στη συνέχεια στο γυμνάσιο κ.ο.κ.) έχουν τεθεί στο επίκεντρο της προσοχής στο εκπαιδευτικό πεδίο, σε αρκετά κράτη, τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ταυτοχρόνως, παρατηρείται ένα έντονο ενδιαφέρον για διάφορες πτυχές της γονικότητας, όπως το ενδιαφέρον των γονιών για το σχολείο και η συμμετοχή τους στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες και τη μελέτη των παιδιών τους, οι οποίες μπορούν να προάγουν ή να εμποδίσουν την πρώιμη σχολική πρόοδο του παιδιού. Για παράδειγμα, οι αξίες των γονέων για την εκπαίδευση, οι φιλοδοξίες και οι προσδοκίες τους για ακαδημαϊκή επιτυχία, ο βαθμός της εμπλοκής τους στα δρώμενα του σχολείου κ.ά. είναι ορισμένοι μόνο από τους τρόπους με τους οποίους έχει καταγραφεί η επίδραση των γονιών στη σχολική επίδοση των παιδιών (Scott-Jones, 1995). 10

11 2. Οι Μεταβάσεις στα Εκπαιδευτικά Πλαίσια Οι μεταβάσεις ορίζονται, γενικά, ως φάσεις αλλαγών ζωής -άλλες κοινωνικά ρυθμισμένες και προβλέψιμες ενώ άλλες όχι- που συνδέονται με τις απαιτήσεις που προκύπτουν από τις νέες συνθήκες στις οποίες εισέρχεται το άτομο κατά την αναπτυξιακή του πορεία και απαιτούν πιο εντατική προσπάθεια και εγρήγορση (γνωστική και συναισθηματική) προκειμένου να ανταποκριθεί επιτυχώς σε αυτές (Griebel & Niesel, 2004, όπ. αναφ. στο Βρυνιώτη & Ματσαγγούρας, 2005). Εξαιτίας αυτής της μεταβαλλόμενης κατάστασής τους, οι μεταβάσεις χαρακτηρίζονται ως φάσεις υψηλής ευαλωτότητας του ατόμου (Luthar & Cicchetti, 2000). Ιδιαίτερα κατά την προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία οι μεταβάσεις από το οικογενειακό πλαίσιο προς τον παιδικό σταθμό ή και στο νηπιαγωγείο και στη συνέχεια στο δημοτικό αποτελούν, κατ αρχήν, μέρος των λεγόμενων πρώιμων ή πρώτων εμπειριών του παιδιού και θεωρούνται μείζονος σημασίας αφού καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την κατεύθυνση της σχολικής πορείας και ψυχολογικής ανάπτυξης ενός παιδιού (Pianta & Kraft-Sayre, 1999). Γι αυτό ακριβώς το λόγο έχουν τεθεί στο επίκεντρο της ερευνητικής προσοχής που παραδοσιακά είχε ως αφετηρία τη συζήτηση γύρω από την ηλικία της έναρξης του σχολείου (Pianta & Kraft-Sayre, Σωτηρίου & Ζαφειροπούλου, 2003). Σε ότι αφορά λοιπόν στις αλλαγές/απαιτήσεις που σηματοδοτεί η μετάβαση από το οικογενειακό στο σχολικό περιβάλλον, το παιδί έχει να αντιμετωπίσει μία σειρά προκλήσεων σε όλα τα επίπεδα των ψυχοκοινωνικών και γνωστικών του εμπειριών. Οι τάξεις του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου προσφέρουν έναν μεγαλύτερο χώρο, με περισσότερα παιδιά, λιγότερους ενηλίκους, και ένα ευδιάκριτο σύνολο κανόνων και κανονισμών (μερικοί κοινοί και κάποιοι διαφορετικοί μεταξύ των τάξεων), στοιχεία τα οποία τα παιδιά ενδεχομένως να μην έχουν βιώσει στο παρελθόν. Στο ακαδημαϊκό πεδίο, καταγράφεται μια μεγαλύτερη έμφαση στις γνωστικές δεξιότητες των παιδιών αφού συμμετέχουν σε οργανωμένες μαθησιακές δραστηριότητες που απαιτούν συνήθως την επίλυση προβλημάτων και λιγότερο σε δραστηριότητες παιχνιδιού. Τα παιδιά αρχίζουν να λαμβάνουν αξιολογικού περιεχομένου ανατροφοδότηση όσον αφορά τις δεξιότητες και τις δυνατότητές τους, καθώς η επίδοση και η πρόοδός τους συγκρίνονται με αυτή των υπολοίπων παιδιών στην τάξη. Στον 11

12 κοινωνικό τομέα, τα παιδιά περνούν περισσότερη ώρα αλληλεπιδρώντας με συνομήλικα παιδιά και αναπτύσσουν φιλικές σχέσεις με νέους και διαφορετικού οικογενειακού περιβάλλοντος συμμαθητές. Πρέπει επίσης, το κάθε παιδί να αναπτύξει μια σχέση με τον δάσκαλο που είναι υπεύθυνος για μια τάξη των μαθητών. Από αναπτυξιακής πλευράς η μετάβαση του παιδιού από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό σχολείο αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό στην ανάπτυξή του αφού στη διάρκειά της καλείται να εκδηλώσει την ανεξαρτησία και αυτονομία του σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον (Βρυνιώτη, 1999). Η σκέψη των παιδιών γίνεται πιο πολυδιάστατη και περιεκτική καθώς μετατοπίζεται από τους προλειτουργικούς/προεννοιολογικούς σε συγκεκριμένους τρόπους λογικής σκέψης, σε μια αφηρημένη κατανόηση των αντικειμένων και των σχέσεων, από τις μερικές στις ολοκληρωμένες αναπαραστάσεις του περιβάλλοντος τους, και από τον εγωκεντρισμό σε μια αντίληψη των απόψεων που έχουν οι άλλοι γύρω του (Piaget & Inhelder, Sameroff & Haith, 1996). Αν και πολλά παιδιά έχουν αποκτήσει εμπειρίες κατά την προσχολική περίοδο από πλαίσια όπως ο παιδικός σταθμός και το νηπιαγωγείο, η είσοδός τους στο σχολείο σηματοδοτεί μια κατάσταση με πολλά νέα και διαφορετικά χαρακτηριστικά. Όπως σημειώνει και η Vecchiotti (2003), για παράδειγμα, η μετάβαση στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου απαιτεί από τα παιδιά να είναι σε θέση να μεταφερθούν από ένα παιδοκεντρικό, σχετικά ανεπίσημο ακαδημαϊκό πρόγραμμα σε ένα περισσότερο δασκαλοκεντρικό, τυπικό ακαδημαϊκό πρόγραμμα. Το πρόγραμμα του νηπιαγωγείου δομείται κυρίως γύρω από το χώρο και τη διαδικασία «της παρεούλας/του κύκλου», το δραματικό παιχνίδι, τις «γωνιές» και τους «σταθμούς» μάθησης (π.χ. οικοδομικού υλικού, γραφής), ενώ στην πρώτη τάξη τα παιδιά τις περισσότερες φορές κάθονται ανά δύο σε θρανία (τοποθετημένα σε σειρές ή στην καλύτερη περίπτωση σε ενότητες ή πιο ευέλικτα σχήματα ομαδοποιήσεων), υπάρχουν ώρες συγκεκριμένων μαθημάτων και περισσότερη γραφική δουλειά για τα παιδιά. Με άλλα λόγια, το όλο και πιο αυστηρά δομημένο περιβάλλον το οποίο τα παιδιά βιώνουν κατά τη μετάβασή τους στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου συχνά απαιτεί από τα παιδιά να εργάζονται ατομικά και να εστιάζουν σε μια δραστηριότητα για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. 12

13 Με το νέο ρόλο του «μαθητή» πλέον θα χρειαστεί να προσαρμοστεί σε ένα νέο περιβάλλον όπου θα πρέπει να διαπραγματευτεί τις νέες σχέσεις με τα πρόσωπα εξουσίας (δασκάλους και διευθυντή) και τους συμμαθητές του, και να συμπεριφερθεί στη βάση ενός νέου συνόλου προσδοκιών (Margettes, 2002). Έτσι, η συνειδητοποίηση της αλλαγής προκαλεί στο παιδί την ενεργοποίηση πολύπλοκων διεργασιών/μηχανισμών προσαρμογής σε επίπεδο νοητικών, κοινωνικών-συναισθηματικών, και συμπεριφορικών λειτουργιών και οι οποίες αντανακλώνται στην ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων. Ορισμένα παιδιά δεν μπορούν να διαχειρισθούν αποτελεσματικά και να αξιοποιήσουν δημιουργικά τις νέες απαιτήσεις και προκλήσεις, με αποτέλεσμα να βιώνουν αρνητικές και στρεσογόνες εμπειρίες και καταστάσεις στο ξεκίνημα της σχολικής τους πορείας, στοιχεία που όπως έχει δείξει η σχετική έρευνα είναι πολύ πιθανό να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην περαιτέρω αναπτυξιακή του πορεία σε επίπεδο κινήτρων, στάσεων προς το σχολείο, επιδόσεων κτλ. (Rudolph et al., 2001). Αντίθετα, αν με τη στήριξη του σχολείου και της οικογένειας τα παιδιά αντιμετωπίσουν θετικά τις απαιτήσεις που συνεπάγεται η μετάβαση, αυτή η οικολογική μετατόπιση στο σχολικό πλαίσιο (Rimm-Kaufman et al., 2000), τότε μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρή πρόκληση ανάπτυξης και προόδου αφού έχουν την δυνατότητα ελέγχου και διαχείρισης των στρεσογόνων καταστάσεων που συνεπάγεται αυτή η μεταβατική φάση (Eccles et al., 1997). Χαρακτηριστική στον συγκεκριμένο τομέα μελέτης της προσαρμογής των παιδιών στις νέες προκλήσεις που συναντούν καθώς ξεκινούν το σχολείο είναι η ερευνητική δουλειά της Ann Masten (Masten et al., 1995), η οποία προσέφερε εμπειρικά δεδομένα για τρεις διακριτές διαστάσεις αναπτυξιακής επάρκειας στην πρωτοσχολική περίοδο: τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα και πρόοδο, την κοινωνική επάρκεια, και τους τρόπους συμπεριφοράς (βλ. Σχήμα 1). ΣΧΗΜΑ 1 ΕΔΏ Από τη σκοπιά μιας κοινωνικο-δομιστικής θεώρησης, οι μεταβάσεις αυτές γίνονται αντιληπτές ως συν-κατασκευές (co-constructions) (Valsiner, 1989), όπου η επικοινωνία και η εμπλοκή όλων των συμμετεχόντων είναι κρίσιμη για την εδραίωση κοινών νοηματοδοτήσεων όσον αφορά δραστηριότητες, ενέργειες, πράξεις και έννοιες-κλειδιά. Κατά συνέπεια, όσον αφορά τη συν-κατασκευή της μετάβασης στο σχολείο έχει περισσότερο νόημα να εξετάζεται το σύστημα που 13

14 περιλαμβάνει το παιδί, το προσχολικό πλαίσιο, το σχολείο, το σπίτι, καθώς και την κοινότητα (Ramey & Ramey, 1998). Η συνεξέταση όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων κατά τη διαδικασία μετάβασης (δηλαδή, παιδί, σπίτι, προσχολικό πλαίσιο, σχολείο, αλλά και πιο συλλογικές μονάδες όπως η γειτονιά/κοινότητα) και της δυναμικής που δημιουργούν, βρίσκεται στο επίκεντρο και άλλων ερμηνευτικών/θεωρητικών μοντέλων. Από τη σχετική βιβλιογραφία διαφαίνεται ότι η οικοσυστημική προσέγγιση που αναπτύχθηκε από τον Urie Bronfenbrenner 2 (1979. Bronfenbrenner & Morris, 1998) και άλλους που εμπνεύστηκαν από την εργασία του, όπως το μοντέλο πλαισιακών συστημάτων των Pianta και Walsh (1996), η θεωρία αναπτυξιακών συστημάτων των Ford και Lerner (1992) καθώς και άλλες οικοπολιτισμικές κατά βάση θεωρίες (π.χ. Cole, 1996), προσφέρουν ένα χρήσιμο, κατάλληλο και κυρίως ολιστικό εννοιολογικό πλαίσιο για τη μελέτη της μετάβασης. Σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή η μελέτη της ανθρώπινης ανάπτυξης πρέπει να ενταχθεί μέσα στο πλαίσιο που αυτή πραγματοποιείται, όπου το άτομο αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του, δέχεται και ασκεί επιδράσεις σε αυτό. Στη σχέση αυτή, που διαμορφώνεται ανάμεσα στο άτομο και το περιβάλλον του, σημαντική θέση έχουν -εκτός των φυσικών και αντικειμενικών ιδιοτήτων του περιβάλλοντος- η βίωσή τους από το άτομο, ο τρόπος με τον οποίο οι ιδιότητες αυτές γίνονται αντιληπτές από τα πρόσωπα. Η έννοια του περιβάλλοντος δεν περιορίζεται σε έναν ενιαίο και άμεσο χώρο. Αντίθετα, επεκτείνεται περιλαμβάνοντας ένα σύνολο ομόκεντρων δομών όπου η κάθε μια εμπεριέχεται μέσα στην επόμενη διαμορφώνοντας πέντε υποσυστήματα: (α) το μικροσύστημα, που περιλαμβάνει περιβάλλοντα στα οποία ζουν, κινούνται και δραστηριοποιούνται τα άτομα και από τα οποία επηρεάζονται (αλλά και επηρεάζουν με τα δικά τους χαρακτηριστικά και συμπεριφορά), (β) το μεσοσύστημα, το οποίο αναφέρεται στη σύνδεση μεταξύ αυτών των «μικροσυστημικών δομών/πλαισίων», (γ) το εξωσύστημα, που περιλαμβάνει τις ευρύτερες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες, και (δ) το μακροσύστημα, που εμπεριέχει τις στάσεις και ιδεολογίες του πολιτισμικού συστήματος στο οποίο ανήκουν. Βέβαια, δεν θα μπορούσε να σταθεί ως αναπτυξιακή θεωρία αν δεν λάμβανε υπόψη της τη χρονική διάσταση, το 2 Για μια αναλυτική παρουσίαση της θεωρητικής προσέγγισης του Urie Bronfenbrenner βλ. Πετρογιάννης,

15 χρονοσύστημα, τόσο σε επίπεδο ατομικού χρόνου, κατά το οποίο το άτομο βιώνει τα γεγονότα, όσο και σε επίπεδο συλλογικού χρόνου στη διάρκεια του οποίου συντελούνται τα ευρύτερα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και άλλα ευρύτερου χαρακτήρα γεγονότα, τα οποία επιδρούν και στην πορεία ζωής κάθε ατόμου ξεχωριστά. Η οικολογική θεωρία τονίζει τις αλληλοσυνδέσεις μεταξύ των πολλαπλών πλαισίων και ατόμων (π.χ. οικογένειες, συνομήλικοι, εκπαιδευτικοί, σχολεία, κοινότητες, πολιτισμοί, κτλ.), τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα των παιδιών να διαπραγματευτούν τις νέες απαιτήσεις και προκλήσεις του επίσημου σχολικού περιβάλλοντος. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη μετέπειτα σχολική επιτυχία και προσαρμογή των παιδιών σε όλη τη διάρκεια της επίσημης εκπαίδευσης αλλά και πέρα από αυτή (Bronfenbrenner & Morris, Rimm-Kaufman & Pianta, 2000). 3. Η Διάσταση της Γονικής Εμπλοκής Ο όρος «γονική εμπλοκή», ο οποίος εμφανίζεται συστηματικά από τις αρχές της δεκαετίας του 80 στη σχετική βιβλιογραφία, είναι μάλλον ασαφής, αφού οι διάφοροι ερευνητές τον χρησιμοποιούν εννοώντας ο καθένας διαφορετικά πράγματα και περιγράφοντας ένα μέρος ή μια διάσταση της γονικής εμπλοκής. Σε γενικές γραμμές, ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών και πρακτικών των γονέων στο σπίτι και σε εκπαιδευτικά πλαίσια, όπως το νηπιαγωγείο και στο σχολείο, οι οποίες έχουν στόχο να ενισχύσουν τη μάθηση των παιδιών (Greenwood & Hickman, 1991). Η Joyce Epstein και άλλοι ερευνητές σημειώνουν ότι η γονική εμπλοκή χαρακτηρίζεται από την ποσότητα και την ποιότητα της επικοινωνίας, της αμοιβαίας υποστήριξης, της αμοιβαιότητας, και της συνεργατικής (από κοινού) λήψης αποφάσεων μεταξύ των οικογενειών και των σχολείων (Izzo et al., Rimm-Kaufman et al., 2003). Αν και η γονική εμπλοκή είναι τελικά μια πολυσύνθετη έννοια που απαιτεί μια ευρύτερη κατανόησή της (Bempechat, Μπόνια κ.συν., 2007), οι περισσότερες έρευνες που έχουν διεξαχθεί με θέμα τη γονική εμπλοκή κατά την προσχολική περίοδο και τη φάση μετάβασης των μικρών παιδιών στο σχολείο έχουν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στην επαφή γονιών-σχολείου (π.χ. Izzo et al., 1999). Ιδιαίτερα για τα παιδιά δημοτικού σχολείου, οι διαστάσεις ή στοιχεία αυτής 15

16 της εμπλοκής φαίνεται να εντοπίζονται είτε στο πλαίσιο του σπιτιού είτε στο πλαίσιο του σχολείου. Έτσι, η εποπτεία στις καθημερινές δραστηριότητες των παιδιών (Keith et al., 1986), η βοήθεια που προσφέρουν οι γονείς στη διεκπεραίωση των εργασιών που φέρνουν τα παιδιά στο σπίτι (Cooper et al., 2000) και οι πρακτικές που εφαρμόζουν οι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αναπτύξουν κίνητρα για μάθηση και θετική στάση απέναντι στο σχολείο (Keith et al., 1986) φαίνεται να είναι διαστάσεις γονικής εμπλοκής στο πλαίσιο του σπιτιού. Από την άλλη, η επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών, η συμμετοχή των γονέων σε σχολικές εκδηλώσεις (Stevenson & Baker, 1987) ή και στη διαχείριση του σχολείου μέσω του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων, είναι στοιχεία της γονικής εμπλοκής στο σχολείο (Catsambis, 1998). Το είδος πάντως της γονικής εμπλοκής που φαίνεται να επιδρά περισσότερο στη σχολική επίδοση των μαθητών σχετίζεται με τη φυσική παρουσία του γονιού στο σχολείο και την εμπλοκή του σε σχολικές δραστηριότητες. Στην Ελλάδα, όπως επισημαίνεται και αλλού (Γκλιάου- Χριστοδούλου, Παπαγιαννίδου, 2000), αν και δεν υπάρχουν σχετικές έρευνες, η εμπειρία έχει δείξει ότι η συνεργασία σχολείου-οικογένειας παίρνει περισσότερο τη μορφή τυπικών σχέσεων στo πλαίσιο συγκεκριμένων υποχρεώσεων, όπως είναι η συμμετοχή γονιών σε σχολικές εκδηλώσεις ή η ενημέρωση γονιών για την πρόοδο των παιδιών τους. Σε γενικές γραμμές πάντως, η σχετική μακρόχρονη έρευνα στο εξωτερικό (π.χ. Epstein, Henderson & Mapp, 2002) έδειξε μια θετική συνάφεια μεταξύ γονικής εμπλοκής και των επιδόσεων των παιδιών, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια φοίτησής τους στο σχολείο. Το εύρημα αυτό φαίνεται να ισχύει ακόμα και μετά τον (στατιστικό) έλεγχο των ικανοτήτων των παιδιών και του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου της οικογένειας (Epstein, 2001). Τα οφέλη βέβαια, αν και αφορούν πρωτίστως τους μαθητές ανεξαρτήτως ηλικίας, κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου ή πολιτισμικού περιβάλλοντος (Diamond, McNeal, 2001) αφορούν και τους ίδιους τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς, αλλά και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης (Μπρούζος, 1998). Από θεωρητικής πλευράς και ειδικά σε σχέση με τη γονική εμπλοκή κατά τη σχολική ηλικία η Joyce Epstein (2001) έχει αναπτύξει ένα ερμηνευτικό οικοσυστημικό μοντέλο το οποίο εστιάζεται στη σχέση τριών βασικών και μερικά 16

17 αλληλοεπικαλυπτόμενων και αλληλεξαρτώμενων πλαισίων επιρροής όπου ζει και μεγαλώνει το παιδί, δηλαδή την οικογένεια, το σχολείο, και την κοινότητα. Χωρίς να υπεισέλθουμε σε περαιτέρω λεπτομέρειες, το μοντέλο αυτό, όπως και κάθε οικοσυστημικό μοντέλο, μας λέει και κάτι ακόμα εάν δεχθούμε ότι οι πρακτικές των γονιών αντιπροσωπεύουν μια έκφραση των στόχων κοινωνικοποίησης που υιοθετούν οι γονείς και του σχήματος γονικής συμπεριφοράς τους. Μας λέει ότι αν κάποιος ανοίξει το «φακό εστίασής» του από ένα μονοπολιτισμικό πλαίσιο και λάβει υπόψη του την πολυπολιτισμική πραγματικότητα των σύγχρονων κοινωνιών, μπορεί εύκολα να αντιληφθεί ότι ιδιαίτεροι πολιτισμικοί παράγοντες και οι (εθνοτικές) ιδιαιτερότητες διακριτών πληθυσμιακών ομάδων διαμορφώνουν τις πρακτικές εμπλοκής των γονέων στη διάρκεια της μετάβασης των παιδιών τους στο δημοτικό σχολείο. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει -και δεν μπορεί να υπάρχει- ένα μοτίβο γονικής εμπλοκής, αλλά συναντούμε διάφορες μορφές, ποικίλους τρόπους εμπλοκής των γονέων στις μαθησιακές διεργασίες, που ανάλογα με τις πρακτικές που υιοθετούνται διευκολύνουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, τη συνέχεια της μαθησιακής διαδικασίας απ το ένα πλαίσιο στο άλλο και κατ επέκταση, τη μακροπρόθεσμη ακαδημαϊκή επιτυχία. Αυτές ακριβώς οι διαπιστώσεις προήλθαν από σχετικά πρόσφατες μελέτες τα τελευταία χρόνια που διεξήχθησαν με μειονοτικές ομάδες τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι, για παράδειγμα, έχει διαπιστωθεί ότι οι αμερικανοί γονείς ασιατικής καταγωγής είχαν μικρότερη εμπλοκή στις σχολικές δραστηριότητες των παιδιών τους σε σύγκριση με τους γονείς ευρωπαϊκής καταγωγής (Ho & Willms, 1996). Αντίθετα, άλλες μελέτες έχουν καταγράψει γενικά μια πολύ υψηλή συμμετοχή για τους αμερικανούς γονείς ασιατικής καταγωγής (Schneider et al., 1994). Αυτά τα αντιφατικά ευρήματα εξηγούνται ανάλογα με το πώς ορίζεται η γονική εμπλοκή στο σχολείο. Οι παρατηρήσεις αυτές οδήγησαν την Ruth Chao (2000), μια γνωστή ερευνήτρια στο πεδίο της αναπτυξιακής πολιτισμικής ψυχολογίας, να προσδιορίσει στις αρχές αυτής της δεκαετίας δύο τύπους γονικής εμπλοκής: την διαχειριστική ή διαχειριστικού τύπου εμπλοκή (managerial involvement), η οποία είναι αυτή που έχει μελετηθεί περισσότερο, και την δομική ή δομικού τύπου γονική εμπλοκή (structural involvement). 17

18 Ο «διαχειριστικός» τύπος εμπλοκής/συμμετοχής περιλαμβάνει πιο άμεσες γονικές πρακτικές στην εκπαίδευση του παιδιού όπως: άμεση διδασκαλία ή εποπτεία (tutoring) των παιδιών πάνω στις εργασίες που φέρνουν από το σχολείο, συμμετοχή στις σχολικές δραστηριότητες και γεγονότα του σχολείου, συζητήσεις με το παιδί για τις εμπειρίες του από το σχολείο και τις εργασίες που κάνουν εκεί. Η «δομική» ή δομικού τύπου γονική εμπλοκή περιλαμβάνει έμμεσες γονικές πρακτικές αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς διευθετούν το περιβάλλον του παιδιού τους μέσα στο σπίτι (πρώτο σύστημα) ώστε να συμβάλλουν στην εκμάθηση, όπως: ανάθεση πρόσθετης εργασίας, αγορά πρόσθετου εκπαιδευτικού υλικού ως ευκαιρία για περαιτέρω εξάσκηση (βοηθήματα, τετράδια εργασιών, βιβλία), έλεγχος και παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του παιδιού τους μετά το σχολείο, άσκηση ελέγχου σχετικά με το πότε και με ποιους θα παίξει, καθώς και πότε και πού θα ετοιμάσει το παιδί τις εργασίες του σχολείου, διευθέτηση/οργάνωση του χώρου για τη μελέτη του παιδιού (δωμάτιο, γραφείο, τραπέζι), εγγραφή του παιδιού σε ακαδημαϊκά συναφείς δραστηριότητες (π.χ. φροντιστήριο ενίσχυσης στα μαθήματα, ξένης γλώσσας, μουσικής κτλ), οικονομική βοήθεια, μεταγενέστερα, για την υποστήριξη των σπουδών στο πανεπιστήμιο Πώς Συνδέεται η Γονική Εμπλοκή με τη Μετάβαση του Παιδιού στο Σχολείο; Τόσο στην Ελλάδα όσο και σε πολλά άλλα κράτη, η πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου παρουσιάζει τυπικά πιο αυστηρή δομή και δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ακαδημαϊκή ενασχόληση συγκριτικά με το νηπιαγωγείο. Παρά το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις κρατών η προετοιμασία των παιδιών για την πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου εντάσσεται στην ατζέντα του νηπιαγωγείου και συχνά η 18

19 τάξη του νηπιαγωγείου βρίσκεται εντός του κτηρίου του δημοτικού σχολείου, υπάρχουν σαφείς διαφορές σε ότι αφορά τις απαιτήσεις και το είδος των ερεθισμάτων που βιώνουν τα παιδιά στα δύο αυτά περιβάλλοντα, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω. Τα παιδιά στην πρώτη τάξη τυπικά έρχονται αντιμέτωπα με τα επίσημα φυλλάδια εργασίας της τάξης και την προετοιμασία των εργασιών ακαδημαϊκού χαρακτήρα στο σπίτι για πρώτη φορά (Vecchiotti, 2003), καθήκοντα τα οποία απαιτούν ιδιαίτερη εστίαση περιορίζοντας άλλα ζητήματα ενδιαφέροντος του παιδιού, όπως την επιθυμία τους να παίξουν ή να παρακολουθήσουν τηλεόραση. Έτσι, στις οικογένειες εκείνες όπου κυριαρχεί η δομικού χαρακτήρα εμπλοκή των γονιών που εκτιμώ ότι συναντάται ιδιαιτέρως στην Ελλάδα το σπίτι ενδέχεται να βοηθά τα παιδιά τους να επιτύχουν ακαδημαϊκά κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης σχολικής τους μετάβασης παρέχοντας ένα περιβάλλον το οποίο είναι πιο συμβατό με αυτό της πρώτης τάξης Τελικά θα Έπρεπε το Νηπιαγωγείο να Έχει Περισσότερο Ακαδημαϊκά Εστιασμένο Πρόγραμμα; Υπάρχει, βέβαια, ποικιλομορφία όσον αφορά τις εμπειρίες που φέρει κάθε παιδί στο νηπιαγωγείο, στον τύπο του προγράμματος του νηπιαγωγείου και στο επίπεδο της συνέχειας -δηλαδή συμφωνία ως προς τους στόχους, προσανατολισμό κτλ.- που το κάθε πρόγραμμα παρέχει τόσο σε σχέση με το περιβάλλον της πρώτης τάξης του δημοτικού σχολείου όσο και με αυτό της οικογένειας του κάθε παιδιού. Το πρόγραμμα του ολοήμερου νηπιαγωγείου ενδέχεται να τα προετοιμάζει καλύτερα για το περιβάλλον της πρώτης τάξης, καθώς τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να ασχοληθούν για περισσότερο χρόνο και πιο εντατικά με δραστηριότητες ακαδημαϊκού χαρακτήρα (όπως γραφή-ανάγνωση και μαθηματικά) κάποιες φορές περισσότερα από ένα ενήλικα άτομα εμπλέκονται στην εκπαίδευση και τη φροντίδα τους (δύο νηπιαγωγοί ή και τραπεζοκόμοι) και τα παιδιά παραμένουν περισσότερο χρόνο στο σχολικό περιβάλλον κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά από αλλόγλωσσα περιβάλλοντα (Walston & West, 2004). Όταν τα παιδιά φοιτούν σε νηπιαγωγεία, τα οποία δεν παρουσιάζουν υψηλή «συνέχεια» με το περιβάλλον της πρώτης τάξης, το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την εξασφάλιση αυτής της 19

20 «συνέχειας». Οποιοσδήποτε κι αν είναι ο τύπος του νηπιαγωγείου στο οποίο φοιτά το παιδί, οι γονείς είναι πιο πιθανό να είναι οι πρωταρχικοί φορείς κοινωνικοποίησης για το παιδί με αποτέλεσμα να αποτελούν μία θετική πηγή, ένα σημαντικό παράγοντα για τη διευκόλυνση της μετάβασης των παιδιών στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. 4. Η «Συνέχεια» κατά τη Μετάβαση Η έννοια της «συνέχειας» στην ανάπτυξη συνήθως αναφέρεται στην εσωτερική συνέχεια (π.χ. σταδιακές αλλαγές στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, τη γνωστική αντίληψη, τις κοινωνικές δεξιότητες, κτλ. (βλ. Caspi & Roberts, 1999). Εδώ, ωστόσο, αναφερόμαστε στην εξωτερική συνέχεια αφού εστιαζόμαστε στη συνέχεια μεταξύ των πλαισίων (σπίτι, νηπιαγωγείο και πρώτη τάξη). Η εξωτερική συνέχεια περιλαμβάνει το βαθμό κατά τον οποίο η δομή και οι προσδοκίες ενός περιβάλλοντος προετοιμάζουν τα παιδιά για τη δομή και τις προσδοκίες του επόμενου περιβάλλοντος (Mayfield, 2003). Η εξωτερική συνέχεια μπορεί να γίνει αντιληπτή όταν η φύση των εργασιών ή δραστηριοτήτων που απαιτείται να κάνουν τα παιδιά και η όλη οργάνωση του περιβάλλοντος πριν τη μετάβαση, προετοιμάζει τα παιδιά για αυτές ακριβώς τις δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, τα παιδιά που έχουν παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα νηπιαγωγείου ή βρίσκονται σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που δίνει έμφαση σε ακαδημαϊκά προσανατολισμένες δραστηριότητες (δομικού χαρακτήρα), δεν πρέπει να ταυτίζονται οι δεξιότητες αυτές μόνο με τις γνωστικές και ακαδημαϊκού περιεχομένου (γραμματισμοί), θα πρέπει να βιώνουν μεγαλύτερη εξωτερική συνέχεια κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Συνεπώς, θα λέγαμε ότι η επαφή γονέα-σχολείου, διαχειριστικού δηλαδή τύπου γονική εμπλοκή, μπορεί να είναι μία σημαντική πηγή εξωτερικής συνέχειας για τα παιδιά κατά τη μετάβασή τους στο δημοτικό σχολείο, ενδέχεται όμως να υπάρχουν και άλλες πηγές εξωτερικής συνέχειας οι οποίες προάγουν μία επιτυχημένη μετάβαση στα παιδιά, όπως τα παιδιά που έχουν κατακτήσει βασικές ακαδημαϊκές δεξιότητες, καθώς επίσης και δεξιότητες όπως ο γνωστικός αυτοέλεγχος (π.χ. η ικανότητα να εστιάζει και να επιμένει σε μια δραστηριότητα/άσκηση) και καλύτερη γενική αυτορύθμιση (Raver, 2002). Έχοντας αναπτύξει σε ικανοποιητικό 20

Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος 2012. Τεύχος 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος 2012. Τεύχος 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία (ΣΚΕΨΥ) Δεκέμβριος 2012 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1 Τεύχος 5 Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Από τις εκπαιδευτικούς: Έλενα Τζιαμπάζη Μαρία Πέτρου

Από τις εκπαιδευτικούς: Έλενα Τζιαμπάζη Μαρία Πέτρου Από τις εκπαιδευτικούς: Έλενα Τζιαμπάζη Μαρία Πέτρου 1 Τι σημαίνει Μετάβαση Η Μετάβαση ως τρόπος ζωής 2 Η μετάβαση μπορεί 3 Μετάβαση / Ετοιμότητα Ολιστική Προσέγγιση Ενίσχυση των θετικών προδιαθέσεων για

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία και μάθηση στο πολυπολιτισμικό σχολείο: δημιουργώντας κίνητρα μάθησης

Διδασκαλία και μάθηση στο πολυπολιτισμικό σχολείο: δημιουργώντας κίνητρα μάθησης Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #2: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ Η ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σ. ΛΑΠΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας»

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Δρ. Παρασκευή Χατζηπαναγιώτου Επίκουρη Καθηγήτρια Εκπαιδευτικής Διοίκησης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου P.Chatzipanagiotou@euc.ac.cy Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ Κασσώτη Όλγα, Κλιάπης Πέτρος Δασκάλα M.Ed, Σχολ. Σύμβουλος Π.Ε. kassoti@sch.gr kliapis@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Τι είναι/ περιλαμβάνει ένα περιβάλλον μάθησης;? Χώρος? Εκπαιδευτικά Υλικά? Σχέσεις- Αλληλεπιδράσεις? Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΡΙΤΗ 1-9-2015 08:15-11:00 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος Παντελής Κυπριανός... 13 Εισαγωγή Παντελής Κυπριανός... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος Παντελής Κυπριανός... 13 Εισαγωγή Παντελής Κυπριανός... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Παντελής Κυπριανός... 13 Εισαγωγή Παντελής Κυπριανός... 15 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΡΙΣΗ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, ΣΧΟΛΕΙΟ Κρίση: Γονεϊκή απορία και ψυχολογική επαναρρύθμιση Νίκος Σιδέρης... 23 Γονεϊκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ. Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας»

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ. Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Γενικές επιμορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 2: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πολυπολιτισμικό σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ:

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 8 ΙΑΛΥΣΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ Ακαδημαϊκή Θέση Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. email: fbonoti@uth.gr Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2 η Συνάντηση Υποψηφίων Διδακτόρων ΠΤΕΑ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2 η Συνάντηση Υποψηφίων Διδακτόρων ΠΤΕΑ 9.45 10.00: Χαιρετισμός από τον Πρόεδρο του Τμήματος, Φίλιππο Βλάχο (Αναπληρωτή Καθηγητή) Σάββατο 15 /6 /2013 Συνεδρία 1 ΨΓ1 Γρηγορίου Φωτεινή Αυτισμός- αναγνώριση και κατανόηση της αμηχανίας σε παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΛΙΒΕΡΗ ΚΑΝΤΕΡΕ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ Π.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ anasliveri@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Παρουσίαση Βιβλίου

Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Παρουσίαση Βιβλίου Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τόμος 9, Αρ.2 (2016) Παρουσίαση Βιβλίου Palaiologou, I (Ed) (2016). The Early Years Foundation Stage: Theory and Practice.

Διαβάστε περισσότερα

F. Cano and A.B.G. Berben, Departement of Educational Psycology, University of Granada, Granada, Spain

F. Cano and A.B.G. Berben, Departement of Educational Psycology, University of Granada, Granada, Spain University students achievement goals and approaches to learning in mathematics F. Cano and A.B.G. Berben, Departement of Educational Psycology, University of Granada, Granada, Spain Μ.Μιχαλοδημητράκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ. Dr Maria Hatzigianni Lecturer E:

Η ΑΡΧΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ. Dr Maria Hatzigianni Lecturer E: Η ΑΡΧΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ Dr Maria Hatzigianni Lecturer E: maria.hatzigianni@mq.edu.au ΜΑΘΑΙΝΩ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1) ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΙΓΛΩΣΙΑΣ. 2) ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 3330 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του Τμήματος κατέχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες στην εφαρμογή μεθόδων που τους δίνουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας ΚΟΕΔ Μαρία Γεωργίου, Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Όλγα Παπαγιάννη, Πέτρος Πασιαρδής, Γιάννης Σαββίδης, Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΔΕΥΤΕΡΑ 5-9-2016 08:15-11:00 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 5-9-2016

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα

Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα 1 Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα Δρ. Γεωργία Πασιαρδή (Διευθύντρια) Α' Δημοτικό Σχολείο Γερίου ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΟΙΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Στο εξωτερικό είναι µια καλά οργανωµένη πρακτική µε θετικά, αλλά και αρνητικά αποτελέσµατα

Στο εξωτερικό είναι µια καλά οργανωµένη πρακτική µε θετικά, αλλά και αρνητικά αποτελέσµατα Ε.Κολέζα Συµφωνούµε ή διαφωνούµε η αξιολόγηση των δασκάλων και των µαθητών έχει ήδη αρχίσει να εφαρµόζεται στη χώρα µας (π.χ. πειραµατικά σχολεία, πανεπιστήµια). Στο εξωτερικό είναι µια καλά οργανωµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #9: Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα