Γενικός Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP σε Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενικός Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP σε Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις"

Transcript

1 Γενικός Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP σε Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΕΤ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α Θ Η Ν Α 2 012

2 ISBN Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης ΕΝΙΑIΟΣ ΦΟΡEΑΣ ΕΛEΓΧΟΥ ΤΡΟΦIΜΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, Αμπελόκηποι Τ.Κ Αθήνα, Ηλεκτρονική Διεύθυνση: Iστοσελίδα:

3 Γενικός Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP σε Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις Κ Ε Ν Τ Ρ Ι Κ Η Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Α Ε Φ Ε Τ Δ Ι Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Ε Λ Ε Γ Χ Ω Ν Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν Ο Οδηγός εκτυπώθηκε με τη συμβολή της ΠΑΣΕΓΕΣ Α Θ Η Ν Α

4 Συντακτική Ομάδα (Απόφαση Δ.Σ. ΕΦΕΤ 601/ ) Αρχισυνταξία: Βακαλόπουλος Άγγελος Κτηνίατρος, ΜPH (University of Minnesota) Ειδικό Επιστημονικό Προσωπικό ΕΦΕΤ Προϊστάμενος του Τμήματος Διασφάλισης Ποιότητας Παρεχόμενων Υπηρεσιών Επιμέλεια: Παντελεάκη Δήμητρα Κτηνίατρος - Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Ελέγχων Επιχειρήσεων Γκατζιός Βασίλειος Κτηνίατρος - Υγειονολόγος Προϊστάμενος του Τμήματος Ζωικής Προέλευσης Τροφίμων της Διεύθυνσης Ελέγχων Επιχειρήσεων Διαμαντόπουλος Ορέστης Κτηνίατρος - Διεύθυνση Ελέγχων Επιχειρήσεων Η συντακτική ομάδα εκφράζει τις ευχαριστίες της στους κκ. Ε. Δροσινό, αναπληρωτή καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Α. Αγγελίδη, λέκτορα της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης για την επιστημονική υποστήριξη και τις υποδείξεις τους. Το Δ.Σ. του ΕΦΕΤ εκφράζει τις ευχαριστίες του στον Πρόεδρο της ΠΑΣΕΓΕΣ κ. Καραμίχα Τζαννέτο και τα μέλη του Δ.Σ. της για την ευγενική χορηγία της έκδοσης του οδηγού. Το παρόν έργο αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε σύμφωνα με την υπ αριθ. 1135/ Απόφαση του Δ.Σ. του ΕΦΕΤ. Εικόνα εξωφύλλου: Ο τυροκόμος μετράει τη θερμοκρασία του γάλακτος λίγο πριν αποφασίσει την πήξη του. Ελαιογραφία σε μουσαμά 60 Χ 40 εκ., 2008 Έργο Βαγγέλη Καραλή, Διανέμεται ΔΩΡΕΑΝ και ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ από τον ΕΦΕΤ σε ενδιαφερόμενους φορείς και επαγγελματίες. Απαγορεύεται η με οποιονδήποτε τρόπο αναδημοσίευση και αναπαραγωγή του παρόντος έργου στο σύνολο του ή τμημάτων του, καθώς και η εκμετάλλευσή του με τρόπο μηχανικό ή ηλεκτρονικό ή οποιονδήποτε άλλο σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2121/1993. Επίσης απαγορεύεται η αναπαραγωγή της στοιχειοθεσίας, της σελιδοποίησης, του εξωφύλλου και γενικότερα της εμφάνισης του εντύπου με φωτοτυπικές, ηλεκτρονικές ή οποιεσδήποτε άλλες μεθόδους σύμφωνα με το άρθρο 51 του ν. 2121/1993 χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη. ISBN

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η σημερινή ολοκληρωμένη προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). για την ασφάλεια των τροφίμων απαιτεί την αξιολόγηση και την παρακολούθηση κινδύνων που συνδέονται με όλη την τροφική αλυσίδα, την αποτελεσματική δράση για τη διαχείριση των κινδύνων αυτών και την λειτουργία συστημάτων ελέγχου. Επειδή οι παραγωγοί, ιδιαίτερα των παραδοσιακών και μικρής δυναμικότητας επιχειρήσεων, στην προσπάθεια τους να καλύψουν τις πρόσφατες νομοθετικές απαιτήσεις αντιμετώπισαν δυσκολίες, η ευρωπαϊκή νομοθεσία παρέχει ευελιξία στην άσκηση των δραστηριοτήτων στην κατηγορία αυτή των επιχειρήσεων με την βοήθεια οδηγών υγιεινής για την επαρκή εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων. Ένας κλάδος τροφίμων με ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα μας είναι αυτός της γαλακτοκομίας, που αντιπροσωπεύεται από αρκετές βιοτεχνικού τύπου επιχειρήσεις, μικρής σχετικά δυναμικότητας, που χρησιμοποιούν παραδοσιακές τεχνικές για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων. Οι επιχειρήσεις αυτές, με δεδομένο και την προτίμηση του Έλληνα καταναλωτή στα παραδοσιακά τυριά μας, θα πρέπει να υποστηριχτούν στην προσπάθεια τους για την παραγωγή ασφαλών προϊόντων εξαιρετικής ποιότητας. Ο ΕΦΕΤ στην επιθυμία του να υποστηρίξει τις μικρές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις, ανέθεσε σε μια ομάδα επιστημόνων στελεχών του την σύνταξη οδηγού για την εφαρμογή του συστήματος HACCP. Ο οδηγός αυτός καλύπτει την νομοθετική απαίτηση για την αποτελεσματική υλοποίηση των αρχών του HACCP, αλλά κυρίως αποτελεί πρακτικό εργαλείο για τον υπεύθυνο της επιχείρησης στην τήρηση των υγειονομικών απαιτήσεων, που θα εγγυηθούν την παραγωγή ασφαλών και ανταγωνιστικών γαλακτοκομικών προϊόντων. Η Διοίκηση του ΕΦΕΤ εκφράζει θερμές ευχαριστίες στη συντακτική ομάδα για το έργο αυτό, καθώς και στους πανεπιστημιακούς καθηγητές για την επιστημονική υποστήριξη τους. Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζει στην ΠΑΣΕΓΕΣ για τη συμβολή της στην έκδοση. Πιστεύει ότι ο οδηγός αυτός θα είναι χρήσιμος και θα εφαρμοστεί από όλους τους ενδιαφερόμενους επαγγελματίες του κλάδου. Η απαίτηση του σημερινού καταναλωτή για προϊόντα ασφαλή για την υγεία του στο μικρότερο δυνατό κόστος μπορεί να παρακινήσει και άλλους κλάδους τροφίμων να συνεργαστούν σε ένα παρόμοιο έργο. Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΦΕΤ Γιάννης Μίχας

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 6 Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP στις Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις 7 Μέρος Α 9 Ορισμοί 10 Η έννοια της ορθής υγιεινής πρακτικής 10 Η έννοια του HACCP 12 Οι Αρχές του HACCP 15 Σχέδιο HACCP 16 Αναγνώριση Παραγόντων Κινδύνου στα Γαλακτοκομικά Προϊόντα 18 Δράση των Παραγόντων Κινδύνου στο Νωπό Γάλα 22 Δράση των Παραγόντων Κινδύνου στα Τυριά 23 Δράση των Παραγόντων Κινδύνου στο Γιαούρτι 25 Βασικά Χαρακτηριστικά Ορισμένων Ελληνικών Τυριών 26 Εφαρμογή του HACCP κατά την Παραγωγή Γαλακτοκομικών Προϊόντων Ανάλυση και έλεγχος των κινδύνων στα στάδια της παραγωγής - Περιγραφή προϊόντων - Διαγράμματα ροής - Σχέδια HACCP 27 Παραλαβή Γάλακτος 27 Παραγωγή Φέτας Π.Ο.Π Περιγραφή του προϊόντος Διάγραμμα ροής παραγωγής φέτας Ανάλυση και έλεγχος κινδύνων κατά την παραγωγή της φέτας 31 Σχέδιο HACCP για την παραγωγή φέτας 37 Παραγωγή Σκληρών Τυριών (Γραβιέρα, Κεφαλοτύρι κ.λπ.) Περιγραφή του προϊόντος Διάγραμμα ροής παραγωγής σκληρών τυριών (γραβιέρα κεφαλοτύρι κ.λπ.) 42

7 3. Ανάλυση και έλεγχος κινδύνων κατά την παραγωγή σκληρών τυριών (γραβιέρα κεφαλοτύρι κ.λπ.) 43 Σχέδιο HACCP για την παραγωγή σκληρών τυριών 49 Παραγωγή Τυριών Τυρογάλακτος Περιγραφή του προϊόντος Διάγραμμα ροής παραγωγής τυριών τυρογάλακτος Ανάλυση και έλεγχος κινδύνων κατά την παραγωγή τυριών τυρογάλακτος 53 Σχέδιο HACCP για την παραγωγή τυριών τυρογάλακτος 56 Παραγωγή Παραδοσιακής Γιαούρτης Περιγραφή του προϊόντος Διάγραμμα ροής παραγωγής παραδοσιακής γιαούρτης Ανάλυση και έλεγχος κινδύνων κατά την παραγωγή παραδοσιακής γιαούρτης 60 Σχέδιο HACCP για την παραγωγή παραδοσιακής γιαούρτης 64 Μέρος Β 67 Εφαρμογή της Ορθής Υγιεινής Πρακτικής στις Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις 68 Παρεκκλίσεις από την Εφαρμογή των Γενικών Υγειονομικών Απαιτήσεων για Παραγωγή Παραδοσιακων Γαλακτοκομικών Προϊόντων 84 Επισήμανση Τελικών Προϊόντων 87 Παραρτήματα 89 Παράρτημα Ι - Τήρηση αρχείων του HACCP 90 Παράρτημα ΙΙ - Συμπλήρωση εντύπων του HACCP 92 Παράρτημα ΙΙΙ - Εργαστηριακοί Έλεγχοι 109 Παράρτημα IV - Νομοθεσία 114 Βιβλιογραφία 119

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ασφάλεια των τροφίμων είναι πρωταρχικής σημασίας υποχρέωση τόσο του παρασκευαστή, για την παραγωγή τροφίμων που δεν θα προκαλέσουν βλάβη στη δημόσια υγεία, όσο και των αρμοδίων αρχών ελέγχου για την επαλήθευση της συμμόρφωσης των υπευθύνων των επιχειρήσεων τροφίμων με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, με στόχο την προστασία της υγείας του καταναλωτή. Η ασφάλεια των τροφίμων διασφαλίζεται κυρίως με προληπτικά μέτρα, όπως είναι η εφαρμογή ορθών πρακτικών υγιεινής και η εφαρμογή διαδικασιών που διέπονται από αρχές βασιζόμενες στον προσδιορισμό και την ανάλυση των κινδύνων στα τρόφιμα και των κρίσιμων σημείων ελέγχου τους. Τα προληπτικά αυτά μέτρα εφαρμόζονται όχι μόνο στα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, αλλά και στην παραλαβή των πρώτων υλών, καθώς και στην συσκευασία, αποθήκευση και διανομή των τελικών προϊόντων και συνθέτουν το σύστημα αυτοελέγχου μιας επιχείρησης τροφίμων. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την υγιεινή των τροφίμων είναι υποχρεωτική για τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων η θέσπιση, η εφαρμογή και η τήρηση μιας διαρκούς διαδικασίας που θα βασίζεται στις αρχές του HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points = Ανάλυση Κινδύνων Κρίσιμων Σημείων Έλεγχου). Το σύστημα HACCP, προκειμένου να εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις και ιδίως σε μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, προσαρμόζεται στη φύση, στο μέγεθος και στη δραστηριότητα κάθε επιχείρησης. Η υλοποίηση του διευκολύνεται με την χρήση αντίστοιχων οδηγών. 6

9 Οδηγός για την Εφαρμογή Συστήματος Βάσει των Αρχών του HACCP στις Μικρές Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις Σκοπός του Οδηγού Να βοηθήσει τους υπεύθυνους των μικρών γαλακτοκομικών επιχειρήσεων στην εφαρμογή υγειονομικών μέτρων με βάση τις αρχές του HACCP, εστιάζοντας στην περιγραφή και στον έλεγχο των κινδύνων που επηρεάζουν την ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων σε όλα τα στάδια παραγωγής και στην πρακτική εφαρμογή μέτρων πρόληψής τους. Εφαρμογή του Οδηγού Υπεύθυνος Εφαρμογής Ο οδηγός καλύπτει τις απαιτήσεις της νομοθεσίας που πρέπει να τηρεί μια μικρή γαλακτοκομική επιχείρηση στην εφαρμογή των υγειονομικών μέτρων με βάση τις αρχές του HACCP. Ο οδηγός μπορεί να τροποποιείται, ανάλογα με τις εφαρμοζόμενες μεθόδους επεξεργασίας, τις λειτουργικές διεργασίες, το είδος των παραγόμενων γαλακτοκομικών προϊόντων και να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε επιχείρησης. Ο υπεύθυνος της επιχείρησης. Απαιτήσεις για την εφαρμογή του Οδηγού Απαιτείται η εκπαίδευση του υπεύθυνου και του προσωπικού της επιχείρησης. Πλεονεκτήματα από την εφαρμογή του Οδηγού Ο υπεύθυνος της γαλακτοκομικής επιχείρησης: θα γνωρίζει τους κινδύνους που μπορεί να επηρεάσουν την ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων στην επιχείρησή του θα διαθέτει ένα εργαλείο για να εξαλείψει τους κινδύνους για τα παραγόμενα προϊόντα και για να μειώσει τυχόν ανεπάρκειες στα υγειονομικά μέτρα θα γνωρίζει πως να εφαρμόζει προληπτικά μέτρα προσαρμοσμένα στη φύση και στη δραστηριότητα της επιχείρησης θα επιτύχει καλύτερη αξιοποίηση των οικονομικών πόρων της επιχείρησης και θα μπορεί να ανταποκρίνεται γρήγορα σε πιθανά προβλήματα θα καλύπτει τις προϋποθέσεις και νομοθετημένες απαιτήσεις για την παραγωγή ασφαλών, ποιοτικών και ανταγωνιστικών προϊόντων 7

10 Σύνταξη του Οδηγού Ο οδηγός συντάχθηκε από την Διεύθυνση Ελέγχων Επιχειρήσεων της Κεντρικής Υπηρεσίας του ΕΦΕΤ στη βάση της εφαρμογής των αρχών του HACCP. Περιεχόμενα του Οδηγού Ο οδηγός περιλαμβάνει: έννοιες και γενικές πληροφορίες σχετικές με την εφαρμογή του HACCP την αναγνώριση των κινδύνων που εμφανίζονται κατά την παραγωγή των γαλακτοκομικών προϊόντων και τις επιπτώσεις στην ασφάλεια τους τους βασικούς ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται για την πρόληψη των κινδύνων στα διάφορα στάδια παραγωγής των γαλακτοκομικών προϊόντων περιγραφή της παραγωγικής διαδικασίας ορισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων (διαγράμματα ροής) αντίστοιχα σχέδια HACCP όπου καταγράφονται οι πιθανοί κίνδυνοι σε κάθε στάδιο παραγωγής ορισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, τα υγειονομικά μέτρα που εφαρμόζονται σε κάθε στάδιο, ο τρόπος παρακολούθησης της εφαρμογής τους και τέλος οι διορθωτικές ενέργειες από μέρους της επιχείρησης στις περιπτώσεις αστοχίας ελέγχου κάποιου κινδύνου. Σε ειδικό μέρος περιλαμβάνονται: οδηγίες για την εφαρμογή των γενικών υγειονομικών απαιτήσεων της νομοθεσίας στην γαλακτοκομική εγκατάσταση (ορθή υγιεινή πρακτική) που θα αποτελέσουν το θεμέλιο για την εφαρμογή των ειδικότερων υγειονομικών μέτρων που απαιτεί ένα σύστημα HACCP. Επιπλέον σε παραρτήματα περιλαμβάνονται: τα αρχεία που τηρούνται και τα έντυπα που συμπληρώνονται για την τεκμηρίωση της εφαρμογής του HACCP οι απαιτούμενοι εργαστηριακοί έλεγχοι για την επαλήθευση της εφαρμογής της ορθής υγιεινής πρακτικής στην εγκατάσταση και της ασφάλειας των παραγόμενων προϊόντων η κοινοτική και εθνική νομοθεσία που διέπει την λειτουργία των γαλακτοκομικών επιχειρήσεων και την διάθεση των γαλακτοκομικών προϊόντων. 8

11 Μέρος Α 9

12 ΟΡΙΣΜΟΙ Η Έννοια της Ορθής Υγιεινής Πρακτικής Τι είναι ορθή υγιεινή πρακτική; Τα γενικά υγειονομικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόζει μια επιχείρηση τροφίμων για την αποτελεσματική διαχείριση όλων των πηγών μόλυνσης σε επίπεδο εγκατάστασης και διαδικασιών με στόχο την παραγωγή ασφαλών προϊόντων. Στη πράξη, η ορθή υγιεινή πρακτική είναι η εφαρμογή των γενικών απαιτήσεων υγιεινής που καθορίζονται από τον κανονισμό (ΕΚ) 852/2004. Με τις απαιτήσεις αυτές συμμορφώνεται ο υπεύθυνος της επιχείρησης προκειμένου να ελέγχει τους κινδύνους. Όμως σε μια επιχείρηση τροφίμων, όπως είναι η γαλακτοκομική μονάδα, που ακολουθεί σύνθετο τρόπο λειτουργίας προκειμένου να παραχθούν τα γαλακτοκομικά προϊόντα (π.χ. επεξεργασία νωπού γάλακτος, ειδικές τεχνικές παραγωγής), μπορεί να υπάρχουν επιπλέον κίνδυνοι για την ασφάλεια τους. Στη περίπτωση αυτή ο υπεύθυνος της επιχείρησης θα πρέπει να εφαρμόσει πρόσθετα ή ειδικά υγειονομικά μέτρα για να αποτρέψει την εμφάνιση κάθε πηγής κινδύνου. Ποια η σχέση ορθής υγιεινής πρακτικής και HACCP; Για να διασφαλιστεί η παραγωγή ασφαλών τροφίμων πρέπει ο υπεύθυνος της επιχείρησης να εφαρμόζει ένα σύνολο υγειονομικών μέτρων, γενικών και ειδικών, που θα συμβάλλουν στην εξάλειψη κάθε πιθανού κινδύνου που μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή τροφίμων με επιπτώσεις στην υγεία του καταναλωτή. Αυτό αποτελεί το σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων, το οποίο στην υγιεινή των τροφίμων ερμηνεύεται ως το αποτέλεσμα της εφαρμογής κανόνων ορθής υγιεινής πρακτικής και διαδικασιών με βάση τις αρχές του HACCP. Οι κανόνες ορθής υγιεινής πρακτικής: εφαρμόζονται πρωταρχικά σε μια επιχείρηση τροφίμων αποτελούν το θεμέλιο για την εφαρμογή του HACCP και τελικά ενσωματώνονται στο σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων. Η εφαρμογή των κανόνων ορθής υγιεινής πρακτικής αποτελεί απαίτηση για την λειτουργία της επιχείρησης πριν την εφαρμογή των διαδικασιών με βάση τις αρχές του HACCP. 10

13 Τι περιλαμβάνει η ορθή υγιεινή πρακτική στις γαλακτοκομικές επιχειρήσεις; Τι Απαιτείται: Τι μέτρα εφαρμόζονται: Κατάλληλη Yποδομή και Eξοπλισμός Έλεγχος Πρώτων Υλών, Βοηθητικών Υλών και Υλικών Σσυσκευασίας Υγειονομικός σχεδιασμός και διαρρύθμιση των χώρων της εγκατάστασης έτσι ώστε να αποτρέπεται ο κίνδυνος διασταυρούμενων επιμολύνσεων. Κατασκευή χώρων και εξοπλισμού από υλικά λεία, μη τοξικά και ανθεκτικά στη διάβρωση, τα οποία καθαρίζονται εύκολα και συντηρούνται επαρκώς. Έλεγχος της καταλληλότητας τους για να μην αποτελούν κίνδυνο επιμόλυνσης των παραγόμενων τροφίμων. Υγιεινή των Χώρων (καθαρισμός και απολύμανση) Τήρηση ικανοποιητικών συνθηκών υγιεινής σε όλους τους χώρους της εγκατάστασης, τις επιφάνειες και τον εξοπλισμό. Εφαρμογή ενός προγράμματος καθαρισμού και απολύμανσης. Κατάλληλη Διαχείριση Απορριμμάτων και Υγρών Αποβλήτων Αποφυγή συσσώρευσης απορριμμάτων στο χώρο παραγωγής και απομάκρυνση των υγρών αποβλήτων με υγιεινό και φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο. Μυοκτονία και Eντομοκτονία Έλεγχος της παρουσίας εντόμων και τρωκτικών με την χρήση ειδικών συσκευών και ειδικών παγίδων αντίστοιχα. Έλεγχος της Ποιότητας του Νερού Εργαστηριακός έλεγχος του νερού που χρησιμοποιείται στους χώρους παραγωγής, ώστε να επαληθεύεται ότι αυτό έχει τα χαρακτηριστικά του πόσιμου. Έλεγχος Θερμοκρασιών Έλεγχος για την τήρηση των κατάλληλων θερμοκρασιών κατά την μεταφορά και αποθήκευση πρώτων υλών και τελικών προϊόντων και σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής απαιτείται, για τον περιορισμό της δράσης μικροβίων που επηρεάζουν την ασφάλεια των παραγόμενων τροφίμων. Υγιεινή του Προσωπικού Τήρηση κανόνων ατομικής υγιεινής και καθαριότητας, χρήση κατάλληλου και καθαρού ιματισμού. Εκπαίδευση του Προσωπικού Γενική εκπαίδευση σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων, ή ειδική σε θέματα ανάλογα με τα καθήκοντα του εργαζόμενου και τη δραστηριότητα της επιχείρησης. Στο μέρος Β του παρόντος οδηγού αναπτύσσεται αναλυτικά η εφαρμογή των κανόνων ορθής υγιεινής πρακτικής στις μικρές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις. 11

14 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤOY HACCP Τι είναι το HACCP; Το HACCP (Hazard Analysis of Critical Control Points = Ανάλυση Κινδύνων Κρίσιμων Σημείων Έλεγχου) είναι τα αρχικά μιας φράσης που αναφέρεται ουσιαστικά σε ένα συστηματικό τρόπο: εντοπισμού των φυσικών, χημικών και μικροβιολογικών κινδύνων των τροφίμων που παράγονται σε μια επιχείρηση και εφαρμογής των ειδικών υγειονομικών μέτρων και ελέγχου των κινδύνων (αυτοέλεγχος) που επηρεάζουν την ασφάλεια των παραγόμενων τροφίμων. Είναι ένα προληπτικό μέσο που εφαρμόζεται όχι μόνο στα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, αλλά και στην παραλαβή των πρώτων υλών, στην συσκευασία, στην αποθήκευση και στη διανομή των τελικών προϊόντων με σκοπό την ασφαλή παραγωγή τροφίμων και την προστασία της υγείας του καταναλωτή. Τι είναι κίνδυνος στο τρόφιμο; Το αίτιο, που όταν υπάρχει στο τρόφιμο και δεν εφαρμόζεται κατάλληλος έλεγχος του, μπορεί να έχει επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Ο κίνδυνος είναι βιολογικός (π.χ. μόλυνση από σαλμονέλα), χημικός (π.χ. μόλυνση από υπολείμματα φυτοφαρμάκων) και φυσικός (π.χ. ξένο σώμα μέσα στο τρόφιμο, όπως κομμάτι ξύλου, πλαστικού, γυαλιού κ.λπ.). Tι είναι ανάλυση κινδύνου; Το κυριότερο βήμα για να συστήσουμε τα ειδικά υγειονομικά μέτρα βάσει του HACCP είναι ο εντοπισμός των κινδύνων. Ακολουθεί ύστερα η εκτίμηση της σοβαρότητας τους για την υγεία του καταναλωτή και η συχνότητα της παρουσίας τους στα παραγόμενα προϊόντα της επιχείρησης. Η διαδικασία αυτή αποτελεί την ανάλυση κινδύνου, που είναι ουσιαστικά το αποτέλεσμα της εκτίμησης που θα μας οδηγήσει στην λήψη ή όχι ειδικών υγειονομικών μέτρων (προσδιορισμός σημείων ελέγχου και κρίσιμων σημείων ελέγχου). Τι είναι σημείο ελέγχου (CP) και κρίσιμο σημείο ελέγχου (CCP); Κάθε στάδιο κατά την επεξεργασία ενός τροφίμου στο οποίο ο παραγωγός μπορεί να εφαρμόσει τα υγειονομικά μέτρα που έχει ορίσει, για να αποτρέψει τον κίνδυνο που μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια του προϊόντος του. Ειδικότερα τα κρίσιμα σημεία ελέγχου λέγονται κρίσιμα, επειδή δεν δίνεται στον παραγωγό άλλη δυνατότητα στην συνέχεια της παραγωγικής διαδικασίας να εφαρμόσει άλλα μέτρα που θα του επιτρέψουν να παράγει ένα ασφαλές προϊόν. 12

15 Aπώλεια του ελέγχου στα κρίσιμα αυτά σημεία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την παραμονή του κινδύνου και επιπτώσεις στην ασφάλεια του τροφίμου (π.χ. παστερίωση γάλακτος: αν στο παραγωγικό αυτό στάδιο δεν γίνεται έλεγχος για την επιβίωση μικροοργανισμών, που μπορεί να αποτελούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, η παραμονή τους στο γάλα πιθανόν να έχει επίπτωση στην ασφάλεια του τυριού). Τι είναι κρίσιμο όριο; Η μέγιστη ή ελάχιστη τιμή μιας παραμέτρου που ελέγχεται σε ένα κρίσιμο σημείο ελέγχου, ώστε να αποτραπεί ή περιοριστεί η εμφάνιση ενός κινδύνου σε αποδεκτά επίπεδα (π.χ. θερμοκρασία χρόνος παστερίωσης). Ο καθορισμός κρίσιμων ορίων βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα ή και σε νομοθετικές ρυθμίσεις. Τι είναι έλεγχος των κρίσιμων σημείων ελέγχου; Οι ενέργειες που γίνονται προκειμένου να εκτιμηθεί ότι οι τιμές των παραμέτρων των κρίσιμων σημείων ελέγχου βρίσκονται σε αποδεκτά όρια. Οι ενέργειες αυτές περιλαμβάνουν μια σειρά παρατηρήσεων, επιθεωρήσεων, μετρήσεων ή/και δειγματοληψιών, καθώς και την καταγραφή των αποτελεσμάτων των ενεργειών αυτών. Τί είναι διορθωτική ενέργεια; Η διαδικασία που πραγματοποιείται από τον υπεύθυνο μιας επιχείρησης τροφίμων όταν διαπιστωθεί κατά τον έλεγχο των κρίσιμων σημείων ότι οι τιμές των παραμέτρων έχουν αποκλίνει από τα όρια που έχουν καθοριστεί. Τι είναι η επαλήθευση της εφαρμογής του HACCP Ο υπεύθυνος της επιχείρησης, ή το άτομο που έχει αυτός ορίσει, διενεργεί επιθεωρήσεις για να αξιολογήσει την ορθή εφαρμογή των υγειονομικών μέτρων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, τον έλεγχο των κρίσιμων σημείων ελέγχου και όλων εκείνων των ενεργειών που έχουν καθοριστεί, ώστε να διασφαλίζεται η παραγωγή και η διάθεση ασφαλών προϊόντων. Στα πλαίσια της επαλήθευσης επιθεωρείται και η καταγραφή πληροφοριών και αποτελεσμάτων ελέγχων που τεκμηριώνουν την εφαρμογή του HACCP. Εξωτερικές επιθεωρήσεις μπορεί να πραγματοποιηθούν από κρατικούς φορείς και προμηθευτές ή πελάτες της επιχείρησης. 13

16 Τι είναι η τεκμηρίωση του HACCP; Ο υπεύθυνος της επιχείρησης, ή το άτομο που έχει αυτός ορίσει, διατηρεί σχετικά έγγραφα και συμπληρώνει σε έντυπα πληροφορίες για τις ενέργειες και τους ελέγχους που πραγματοποιεί για την εφαρμογή των υγειονομικών μέτρων σε όλα τα στάδια παραγωγής των προϊόντων. Με τον τρόπο αυτό ο υπεύθυνος της επιχείρησης γνωρίζει και επιβεβαιώνει ότι λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων. Πρέπει να γίνεται κατάλληλη και ορθή αρχειοθέτηση των στοιχείων τεκμηρίωσης του HACCP για να επιδεικνύονται και κατά την επιθεώρηση από την αρμόδια αρχή του επίσημου ελέγχου. 14

17 ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ HACCP Οι Επτά (7) Αρχές του HACCP Αρχή 1η Προσδιορισμός και ανάλυση όλων των πιθανών κινδύνων που εμπεριέχονται σε ένα τρόφιμο και είναι δυνατό να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία του καταναλωτή και καθορισμός των απαραίτητων προληπτικών μέτρων για τον έλεγχο τους. Αρχή 2η Προσδιορισμός των κρίσιμων σημείων ελέγχου. Αρχή 3η Καθιέρωση κρίσιμων ορίων για κάθε κρίσιμο σημείο ελέγχου και κριτηρίων με τα οποία εκτιμάται εάν και κατά πόσο αποτελεσματικά γίνεται ο έλεγχος ενός κρίσιμου σημείου ελέγχου. Αρχή 4η Καθορισμός συστήματος παρακολούθησης των κρίσιμων σημείων ελέγχου. Αρχή 5η Καθιέρωση των διορθωτικών ενεργειών για κάθε κρίσιμο σημείο ελέγχου. Αρχή 6η Καθιέρωση διαδικασιών επαλήθευσης και επικύρωσης του συστήματος με σκοπό την αξιολόγηση της ορθής και αποτελεσματικής λειτουργίας του. Αρχή 7η Καθιέρωση διαδικασιών καταγραφής και αρχειοθέτησης των δεδομένων και πληροφοριών κατά την λειτουργία του συστήματος με σκοπό την τεκμηρίωση του. 15

18 ΣΧΕΔΙΟ HACCP Τι απαιτείται για την ανάπτυξη ενός σχεδίου HACCP; 1. Η σύσταση της ομάδας HACCP. Στις μικρές επιχειρήσεις, την ομάδα HACCP αντιπροσωπεύει ο ίδιος ο υπεύθυνος της επιχείρησης, ή οποιοδήποτε άλλο άτομο οριστεί από αυτόν, με πλήρη ενημέρωση σε θέματα της δραστηριότητας της επιχείρησης, τις παραγωγικές διαδικασίες, τα παραγόμενα προϊόντα, τους κινδύνους και τις αρχές του HACCP. Ο υπεύθυνος εφαρμογής του HACCP διενεργεί την επαλήθευση και την τεκμηρίωση της εφαρμογής των υγειονομικών μέτρων και αναλαμβάνει να εκπαιδεύσει και τους εργαζόμενους στην επιχείρηση. 2. Η περιγραφή του προϊόντος και η προτεινόμενη χρήση του. Καταγράφονται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με την ονομασία των προϊόντων που παράγονται στην επιχείρηση, τα συστατικά τους, την συσκευασία τους και τη διάρκεια ζωής τους. Είναι σημαντικό να γνωρίζει ο καταναλωτής τις φυσικοχημικές ιδιότητες, τα θρεπτικά και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των προϊόντων που παράγονται στην επιχείρηση, καθώς και τον τρόπο χρήσης και συντήρησης τους. 3. Το διάγραμμα ροής. Αναπαριστά την διαδικασία παραγωγής ενός τροφίμου καταγράφοντας την αλληλουχία όλων των σταδίων που εφαρμόζονται για την παραγωγή του, από την παραλαβή της πρώτης ύλης μέχρι την συντήρηση του τελικού προϊόντος. 4. Η εφαρμογή των αρχών του HACCP. Περιλαμβάνει την ανάλυση των κινδύνων για τα παραγόμενα τρόφιμα στην επιχείρηση, τα προληπτικά μέτρα ελέγχου των κινδύνων αυτών και τον τρόπο εφαρμογής των προληπτικών μέτρων, καθώς και τις διορθωτικές ενέργειες σε περίπτωση αποκλίσεων από τα όρια που έχουν καθοριστεί. Η πιστοποίηση του συστήματος HACCP δεν αποτελεί νομοθετική υποχρέωση για τον υπεύθυνο της επιχείρησης και η εφαρμογή διαδικασίας πιστοποίησης είναι στην διακριτική του ευχέρεια, εφόσον εξυπηρετεί εμπορικούς σκοπούς. 16

19 Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο HACCP; Το σχέδιο HACCP αποτελεί την συνοπτική αλλά ολοκληρωμένη αποτύπωση των εξειδικευμένων υγειονομικών μέτρων που εφαρμόζει η επιχείρηση για την παραγωγή ασφαλών προϊόντων στη βάση των αρχών του HACCP και περιλαμβάνει: 1. Όλα τα στάδια παραγωγής ενός προϊόντος, από την παραλαβή της πρώτης ύλης μέχρι και την μεταφορά από την εγκατάσταση στα σημεία πώλησης για την διάθεση του στον τελικό καταναλωτή 2. Τον χαρακτηρισμό κάθε σταδίου παραγωγής είτε ως σημείου ελέγχου (CP), είτε ως κρίσιμου σημείου ελέγχου (CCP), με βάση την ανάλυση κινδύνων που έχει γίνει 3. Τα κρίσιμα όρια κάθε κρίσιμου σημείου ελέγχου, βασισμένα στη νομοθεσία ή σε βιβλιογραφικές αναφορές 4. Την μέθοδο παρακολούθησης των κινδύνων και τα προληπτικά μέτρα ελέγχου τους 5. Τις διορθωτικές ενέργειες σε κάθε στάδιο παραγωγής για την περίπτωση αποτυχίας ελέγχου ενός κινδύνου 17

20 Αναγνώριση Παραγόντων Κινδύνου στα Γαλακτοκομικά Προϊόντα Παράγοντες Κινδύνου των Τροφίμων Βιολογικοί Χημικοί Φυσικοί Βιολογικοί Κίνδυνοι Πηγή προέλευσης: περιβάλλον, άνθρωπος Πηγές εισόδου: έντομα, τρωκτικά, πουλιά, άλλα ζώα, σκόνη, απόβλητα, νερό, απορρίμματα, πρώτες ύλες, προσωπικό. Παθογόνα Μικρόβια Salmonella spp. Listeria monocytogenes Campylobacter jejuni Yersinia enterocolitica Shigella spp. Aeromonas hydrophila Brucella spp. Mycobacterium bovis ή tuberculosis Εντεροπαθογόνα και βεροτοξινογόνα στελέχη E.coli Bacillus cereus Staphylococcus aureus Παθογόνοι στρεπτόκοκκοι Θειοαναγωνικά κλωστηρίδια Υπάρχουν κυρίως στο νωπό γάλα και μπορούν υπό ορισμένες συνθήκες να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται. Ορισμένα μικρόβια μπορεί να βρεθούν και στα τυριά, αν δεν θανατωθούν με την θερμική επεξεργασία του γάλακτος, αν ειδικοί παράγοντες και συνθήκες ευνοήσουν την επιβίωση ή/και την ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό τους, ή εάν τα τυριά επιμολυνθούν κατά την διαδικασία της παραγωγής. Ζύμες, Μύκητες Οι ζύμες και οι μύκητες ως αποτέλεσμα επιμόλυνσης του γάλακτος ή και των προϊόντων του. 18

21 Χημικοί Κίνδυνοι Πηγή προέλευσης: περιβάλλον, ζωοτροφές, κτιριακές εγκαταστάσεις, εξοπλισμός, υλικά καθαρισμού, φάρμακα κατά εντόμων, παρασίτων και τρωκτικών. Υπολείμματα Γεωργικών Φαρμάκων Εντομοκτόνα Παρασιτοκτόνα Μυκητοκτόνα Λιπάσματα Οι ουσίες αυτές προέρχονται από εφαρμογή μη ορθών πρακτικών στην πρωτογενή παραγωγή και μπορεί να περάσουν στο νωπό γάλα και στη συνέχεια να επιμολύνουν τα τελικά προϊόντα. Υπολείμματα Κτηνιατρικών Φαρμάκων Αντιβιοτικά Αντιμικροβιακοί παράγοντες Ορμόνες Περιβαλλοντικοί Ρυπαντές βαρέα μέταλλα ραδιενεργές ουσίες διοξίνες πολυχλωριωμένα διφαινύλια πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες Οι ουσίες αυτές προέρχονται από την ρύπανση του περιβάλλοντος και μπορεί να επιμολύνουν το νωπό γάλα και κατ επέκταση τα τελικά προϊόντα. Απολυμαντικά Απορρυπαντικά Εντομοκτόνα Φάρμακα καταπολέμησης τρωκτικών Οι ουσίες αυτές προέρχονται από μη ορθή εφαρμογή του προγράμματος καθαρισμού - απολύμανσης, εντομοκτονίας - μυοκτονίας ή / και λανθασμένης αποθήκευσής τους, οπότε μπορεί να μολύνουν τα τρόφιμα κατά την παραγωγική διαδικασία. Λιπαντικά, Χρώματα, Σκουριά Οι ουσίες αυτές προέρχονται από μη εφαρμογή ορθών πρακτικών υγιεινής κατά την διαδικασία συντήρησης του κτιρίου και του εξοπλισμού και μπορεί να ρυπαίνουν τα τρόφιμα. 19

22 Λοιπές Τοξικές Ουσίες Οι ουσίες αυτές μπορεί να μεταναστεύουν από τις μηχανές και τα υλικά συσκευασίας και να επιμολύνουν τα τρόφιμα. Μυκοτοξίνες Οι ουσίες αυτές δημιουργούνται από κακή αποθήκευση ζωοτροφών, περνούν στο γάλα και στη συνέχεια κατά το στάδιο της μεταποίησης στα τελικά προϊόντα ή παράγονται σε γαλακτοκομικά προϊόντα μετά από έντονη ανάπτυξη μυκήτων σε αυτά (π.χ. τυριά). Φυσικοί Κίνδυνοι Πηγή προέλευσης: περιβάλλον, κτιριακές εγκαταστάσεις, εξοπλισμός, σκεύη, υλικά συσκευασίας, προσωπικό. Ξύλο (εργαλεία, σκεύη, ράφια ωρίμανσης) Μέταλλο (βίδες, σύρματα, γρέζια, κοσμήματα) Πλαστικό (γάντια, σκεύη, υλικά συσκευασίας) Γυαλί (λαμπτήρες, υλικά συσκευασίας) Έντομα (περιβάλλον) Σκόνη (περιβάλλον) Τρίχες (προσωπικό) Χρώματα, σκουριές (φθορά κτιρίου, εξοπλισμού) Η παρουσία ξένων σωμάτων στα τρόφιμα μπορεί να είναι αποτέλεσμα μη τήρησης ορθής υγιεινής πρακτικής κατά την διαδικασία της παραγωγής, μη τήρησης κανόνων υγιεινής από το προσωπικό ή / και έλλειψης συντήρησης της κτιριακής εγκατάστασης και του εξοπλισμού. Η ανάπτυξη των μικροοργανισμών επηρεάζεται από ενδογενείς παράγοντες, που σχετίζονται με τις ιδιότητες του τροφίμου και εξωγενείς, που σχετίζονται με τις συνθήκες του περιβάλλοντος. 20

23 Ενδογενείς Παράγοντες Το ph Η Yγρασία Τα παθογόνα βακτήρια αναπτύσσονται από ph 3.9 και πάνω. Οι ζύμες και οι μύκητες αναπτύσσονται επίσης σε όξινο περιβάλλον. Οι μικροοργανισμοί χρειάζονται νερό για την ανάπτυξή τους, το οποίο υπάρχει στο τρόφιμο και εκφράζεται με την ενεργότητα νερού (aw) που κυμαίνεται από 0-1. Τα βακτήρια σπάνια αναπτύσσονται σε τιμές aw<0.90, ενώ οι περισσότεροι μύκητες δεν αναπτύσσονται σε τιμές aw<0.80 και οι ζύμες σε τιμές aw<0.85. Οι Aντιμικροβιακοί Παράγοντες Είναι ουσίες που θανατώνουν ή αναστέλλουν την ανάπτυξη των μικροβίων. Μπορεί να είναι φυσικά συστατικά των τροφίμων (π.χ. ένζυμα) ή να προστίθενται κατά την επεξεργασία του τροφίμου με στόχο την αύξηση της ζωής του (π.χ. συντηρητικά). Εξωγενείς Παράγοντες Η Θερμοκρασία Η θερμοκρασία ευνοεί την ανάπτυξη ορισμένων παθογόνων μικροοργανισμών ακόμα και σε θερμοκρασίες ψύξης (π.χ. -1,5 C). Με την κατάλληλη θερμική επεξεργασία επιτυγχάνεται η καταστροφή τους. Η Σχετική Υγρασία Επηρεάζει την ανάπτυξη μικροοργανισμών, αλλά είναι και σημαντικός παράγοντας σε διάφορα στάδια επεξεργασίας των τροφίμων και κατά την αποθήκευση τους. Το τρόφιμο απορροφά ή αποβάλλει υγρασία ανάλογα και με την ενεργότητα νερού του (aw) (χαμηλή ενεργότητα νερού και υψηλή σχετική υγρασία = απορρόφηση υγρασίας, υψηλή ενεργότητα νερού και χαμηλή σχετική υγρασία = αποβολή υγρασίας). 21

24 Η Δράση των Παραγόντων Κινδύνου στο Γάλα Να γνωρίζετε ότι: Η περιορισμένη εφαρμογή μηχανικής άμελξης κυρίως στις εκτροφές αιγοπροβάτων και η συλλογή γάλακτος από μεγάλο αριθμό μονάδων καθιστά δύσκολη την διατήρηση ικανοποιητικής μικροβιολογικής ποιότητας στο νωπό γάλα. Για το λόγο αυτό: Η παραγωγή, το άρμεγμα και η μεταφορά του γάλακτος πρέπει να γίνονται υπό άριστες συνθήκες υγιεινής για την αποφυγή επιμολύνσεων του. Η ψύξη του νωπού γάλακτος σε θερμοκρασία 6 C αποτρέπει τον πολλαπλασιασμό της πλειονότητας των βακτηρίων αλλοιογόνων ή και παθογόνων (π.χ. κολοβακτηριοειδών και Staphylococcus aureus). Το γάλα πρέπει να συντηρείται υπό ψύξη, αλλά και να μεταποιείται το συντομότερο μετά το άρμεγμα και μεταφορά του στην γαλακτοκομική εγκατάσταση. Παθογόνα μικρόβια, όπως είναι η Listeria monocytogenes, μπορούν έστω και αργά να πολλαπλασιάζονται σε θερμοκρασίες ψύξης. Άλλα ψυχρότροφα βακτήρια που πολλαπλασιάζονται αργά σε γάλα θερμοκρασίας 2-7 C υποβαθμίζουν την ποιότητά του καθώς παράγουν ένζυμα που μειώνουν τις αποδόσεις στην τυροκόμηση. Η παρουσία αντιβιοτικών στο γάλα δυσχεραίνει την παραγωγή του γιαουρτιού και διαταράσσει την εξέλιξη της ωρίμανσης των τυριών, γεγονός που οδηγεί στην ποιοτική υποβάθμισή τους, την καταστροφή του προϊόντος, μέχρι και την ανάπτυξη επικίνδυνων για τον άνθρωπο μικροοργανισμών. Ο έλεγχος της παρουσίας υπολειμμάτων αντιβιοτικών στο νωπό γάλα με προσδιορισμένη συχνότητα αποτελεί νομοθετική υποχρέωση του υπεύθυνου της γαλακτοκομικής μονάδας. Οι περιβαλλοντικοί ρυπαντές ασκούν χρόνια τοξική δράση στα παραγωγικά ζώα και κατ επέκταση επιμολύνουν τα παραγόμενα από αυτά προϊόντα (π.χ. κρέας, γάλα). Τα βοοειδή και τα αιγοπρόβατα πρέπει να διατρέφονται με ελεγχόμενες ζωοτροφές και να μην βόσκουν σε βιομηχανικές περιοχές ή σε περιοχές που υπάρχει κίνδυνος αυξημένης μόλυνσης του περιβάλλοντος. 22

Το παρόν έργο αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε σύμφωνα με την υπ αριθ. 1135/14-03-2011 Απόφαση του Δ.Σ. του ΕΦΕΤ.

Το παρόν έργο αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε σύμφωνα με την υπ αριθ. 1135/14-03-2011 Απόφαση του Δ.Σ. του ΕΦΕΤ. ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Δ ΙΙ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Ε Λ Ε Γ Χ Ω Ν Ε Π ΙΙ Χ Ε ΙΙ Ρ Η Σ Ε Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ ΙΙ Κ Η Υ Π Η Ρ Ε Σ ΙΙ Α Ε

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα

Πνευματικά Δικαιώματα Πνευματικά Δικαιώματα Το παρόν είναι πνευματική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα. Απαγορεύεται ρητώς η δημιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΕΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥ ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΕΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥ ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΕΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥ ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟΥ Δρ Γεώργιος Σαμούρης Αναπληρωτής Ερευνητής ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΜΑ ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. - 57001 ΘΕΡΜΗ, Τ.Θ. 6272

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ιστορία της Τυροκομίας...17 Παγκόσμια, Ευρωπαϊκή και Ελληνική Γαλακτοκομία...29 Ταξινόμηση των Τυριών...51 Νομοθεσία για τα Τυριά...57 Βιβλιογραφία...70 Κεφάλαιο 2 Το Γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες υγιεινής ενός μικρού τυροκομείου

Οδηγίες υγιεινής ενός μικρού τυροκομείου Οδηγίες υγιεινής ενός μικρού τυροκομείου Δρ Γεώργιος Σαμούρης, Αναπληρωτής Ερευνητής Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Θεσσαλονίκης Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα ζώα είναι απαλλαγμένα από μεταδοτικά στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία

Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία Δρ Φώτης Παπαδήμας Ειδικό Ακαδημαϊκό Προσωπικό Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομικά Προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης της Κρήτης

Γαλακτοκομικά Προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης της Κρήτης Γαλακτοκομικά Προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης της Κρήτης Εμμανουήλ Μιχ. Ανυφαντάκης Πρόεδρος Εθνικής Επιτροπής Γάλακτος Ελλάδας Ομότ. Καθ. Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Παραδοσιακά γεωργικά

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ιωάννης Σαμέλης, Αναπληρωτής Ερευνητής. Κοινοτική Νομοθεσία Κριτήρια για τη Listeria monocytogenes στα τρόφιμα. Ινστιτούτο Γάλακτος Ιωαννίνων

Δρ Ιωάννης Σαμέλης, Αναπληρωτής Ερευνητής. Κοινοτική Νομοθεσία Κριτήρια για τη Listeria monocytogenes στα τρόφιμα. Ινστιτούτο Γάλακτος Ιωαννίνων Λιστερίωση και ελληνικά παραδοσιακά τυριά: Εκτίμηση του κινδύνου και μέτρα ελέγχου του παθογόνου σε σχέση με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1441/2007 (τροπ. του ΕΚ 2073/2005) της Επιτροπής περί μικροβιολογικών κριτηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 5Η. Όνομα Μονάδας Μέτρησης. τεμάχιο. Παστεριωμένο γάλα λίτρα ΓΑΛΑ ΝΩΠΟ(ΔΟΧΕΙΟ 10 LT)

ΟΜΑΔΑ 5Η. Όνομα Μονάδας Μέτρησης. τεμάχιο. Παστεριωμένο γάλα λίτρα ΓΑΛΑ ΝΩΠΟ(ΔΟΧΕΙΟ 10 LT) ΟΜΑΔΑ 5Η ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΕΙΔΗ Α/Α 1 Κατηγορία Ειδών (CPV) Γιαούρτι (15551300-8) SAP 40001012 Όνομα Μονάδας Μέτρησης τεμάχιο Σχόλια ΓΙΑΟΥΡΤΙ 200 ΓΡ. 2 Παστεριωμένο γάλα (15511100-4) 40000991 τεμάχιο ΓΑΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12.1 Εισαγωγή Η υγιεινή και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας είναι ένα επίκαιρο θέμα πρωταρχικής σημασίας τόσο για τους δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120. Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250. Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203

Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120. Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250. Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203 Τύποι γάλακτος Πρωτεϊνη λίπος λακτόζηασβέστιο Καζεϊνη Ορρού Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120 Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250 Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203 *Το κατσικίσιο γάλα έχει λιγότερη Λακτόζη από το

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων»

ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων» Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων» «Ανθρώπινα και ζωικά απόβλητα : Επίδραση στη μικροβιολογική υγιεινή

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΕΠΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ (EX VAN)

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΕΠΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ (EX VAN) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΕΠΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ (EX VAN) Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρία και συμπεράσματα από τις πειραματικές τυροκομήσεις γραβιέρας στην Κρήτη. Η χρήση του νωπού γάλακτος προβάτων και αυγών για την παραγωγή

Εμπειρία και συμπεράσματα από τις πειραματικές τυροκομήσεις γραβιέρας στην Κρήτη. Η χρήση του νωπού γάλακτος προβάτων και αυγών για την παραγωγή Εμπειρία και συμπεράσματα από τις πειραματικές τυροκομήσεις γραβιέρας στην Κρήτη. Η χρήση του νωπού γάλακτος προβάτων και αυγών για την παραγωγή τοπικών παραδοσιακών προϊόντων είναι παλαιά ιστορία για

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Στο γενικό πλαίσιο των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η απαίτηση θέσπισης, εφαρμογής και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας

ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας Οι μεγάλες και θεσμικές αλλαγές που έφερε η νέα υγειονομική νομοθεσία στη λειτουργία των επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση ενδιαφέροντος για την προμήθεια Τυριών στο Νοσοκομείο μας

Πρόσκληση ενδιαφέροντος για την προμήθεια Τυριών στο Νοσοκομείο μας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Διοίκηση 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πειραιώς & Αιγαίου ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ===================== Πειραιάς: 12-10-15

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2006R2023 EL 17.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2023/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2014 (ΚΩΔ. 15/6481) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 4.000,00 ευρώ με ΦΠΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2014 (ΚΩΔ. 15/6481) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 4.000,00 ευρώ με ΦΠΑ 1 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ 05-12-2014 ΔΗΜΟΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΑΡ. ΜΕΛ. 37/2014 ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ HACCP

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ HACCP ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ HACCP ΑΘΗΝΑ 2010 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΕΤ Ομάδα Εργασίας( Απόφαση Δ.Σ ΕΦΕΤ υπ αριθ. 601/14-09-2010) Επικεφαλής: Γκαντζιός Βασίλης, Προϊστάμενος του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015

Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 1 η Υ.Πε ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕΛΗΣ Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015 Υπηρεσία: Γραφείο Προμηθειών Αρ. Πρωτ 5460 Πληροφ. ΠΑΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιβάλλοντος, ηµόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών 13 Φεβρουαρίου 2004 PE 337.066/12-17 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 12-17 Σχέδιο σύστασης για τη δεύτερη ανάγνωση (PE 337.066)

Διαβάστε περισσότερα

Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης

Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης Ηµεροµηνία ελέγχου: Θέση Στοιχείων Φορέα Ελέγχου ΚΩ : 1.01.04 Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης Επωνυµία Τίτλος Επιχείρησης Στοιχεία Επιχείρησης Πόλη - διεύθυνση Τ.Κ Τηλέφωνο, Φαξ Ονοµατεπώνυµο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Διπλωματική Εργασία ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΛΟΝΑΚΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Επιβλέπων: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ Εισαγωγή Το κυματοειδές χαρτόνι ως υλικό έχει ποικίλες εφαρμογές στον κλάδο της συσκευασίας και της μεταφοράς των τροφίμων. Τα κύρια προτερήματά του είναι το χαμηλό κόστος, η διαθεσιμότητά του, η εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην:

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Εύη Κολίτσα Οι επιχειρήσεις µαζικής εστίασης, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΥ Χημικός, Προϊσταμένη Β Τμήματος Χημικής Υπηρεσίας Καβάλας Γενικού Χημείου του Κράτους Καβάλα,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο Εργαλεία: Κανονισμοί Ισχύουν σε ΟΛΑ τα Κράτη Μέλη αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

3. Αιγοπροβατοειδή (Αρνί Γάλακτος ή Κατσίκι), Νωπό, Α ποιότητας, Εγχώριο, βάρους 8 έως 12 κιλών το καθένα.

3. Αιγοπροβατοειδή (Αρνί Γάλακτος ή Κατσίκι), Νωπό, Α ποιότητας, Εγχώριο, βάρους 8 έως 12 κιλών το καθένα. ΟΜΑΔΑ 7η ΝΩΠΑ ΚΡΕΑΤΑ ΕΙΔΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΡΝΙΣΙΟ ΚΡΕΑΣ ΝΩΠΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΝΩΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΒΟΕΙΟ ΝΩΠΟ ΜΠΡΙΖΟΛΑ ΝΩΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΧΟΙΡΙΝΟ ΜΠΟΥΤΙ ΝΩΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΝΩΠΟ ΓΑΛΟΠΟΥΛΕΣ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΕΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ HELLAS PHARM 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΑΝΤΕΛΊΑ ΓΚΟΥΡΑ ΧΗΜΙΚΌς MBA TQM Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Αποστολή του ΕΟΦ Η προώθηση και κατοχύρωση της δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Ο παρακάτω πίνακας παρέχει πληροφορίες για τις ομάδες προϊόντων, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο Γ. Η πρώτη στήλη παρουσιάζει όλων των ειδών τα προϊοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΧΛΩΡΙ ΑΣ ΝΩΠΟΥ ΠΡΟΒΕΙΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΧΛΩΡΙ ΑΣ ΝΩΠΟΥ ΠΡΟΒΕΙΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΧΛΩΡΙ ΑΣ ΝΩΠΟΥ ΠΡΟΒΕΙΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ Φώτου Κ. (1), Τζώρα Α. (1), Βόιδαρου Χρ. (1), Αναστασίου Ι. (1), Μαυροφίδης Α. (1), Αυγέρης Ι. (1),

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή συστήµατος HACCP και διασφάλιση ποιότητας στην γραµµή παραγωγής γάλακτος 3,5 % στην βιοµηχανία γάλακτος ΝΕΟΓΑΛ.

Εφαρµογή συστήµατος HACCP και διασφάλιση ποιότητας στην γραµµή παραγωγής γάλακτος 3,5 % στην βιοµηχανία γάλακτος ΝΕΟΓΑΛ. ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Εφαρµογή συστήµατος HACCP και διασφάλιση ποιότητας στην γραµµή παραγωγής γάλακτος 3,5 % στην βιοµηχανία γάλακτος

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας σύμφωνα με τις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΕΓ(ΤΕΓΕΠ) Π.90 Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Τ.Ε.Ι. Καλαμάτας Τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Η παρούσα µελέτη αφορά την προµήθεια νωπού χοιρινού κρέατος το οποίο θα χορηγηθεί σε άπορους δηµότες κατά τις ηµέρες των εορτών του Χριστουγέννων 2015 και την προµήθεια αρνίσιου κρέατος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων Χρίστος Λενή Χρίστου Λειτουργός Υγειονομικών Υπηρεσιών Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΤΥΡΟΚΟΜΗΣΗΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΤΥΡΟΚΟΜΗΣΗΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΤΥΡΟΚΟΜΗΣΗΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ Χημικός, Προϊστάμενος Χημικής Υπηρεσίας Πατρών Γενικού Χημείου του Κράτους Πάτρα, 5-12-2007

Διαβάστε περισσότερα

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1Σελίδα 1 από 3 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Κωδικός Εγγράφου Ε. 07.3-3.1 Έκδοση 1 Αναθεώρηση 1 ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Σελίδα 1 από 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Συστήματα ΔΑΤ Τεκμηριωμένο σύστημα που εξασφαλίζει την ασφάλεια ενός τροφίμου Πιστοποίηση ΣΔΑΤ σύμφωνα με διεθνή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ/ΦΑΞ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ) Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 6: Μικροοργανισμοί του Νωπού Γάλακτος (1/3), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 6: Μικροοργανισμοί του Νωπού Γάλακτος (1/3), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 6: Μικροοργανισμοί του Νωπού Γάλακτος (1/3), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΩΝ ΑΛΙΕΥΜΑΤΩΝ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΩΝ ΑΛΙΕΥΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 2 Η ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α/Α Κατηγορία Ειδών (CPV) SAP Μονάδας Μέτρησης Σχόλια 40000953 ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΕΣ ΑΓΚΙΝΑΡΕΣ 1 Κατεψυγμένα λαχανικά (15331170-9) 40000245 40000249 κιλό ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΟΣ ΑΡΑΚΑΣ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ / ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1 Επωνυμία: 2 Διεύθυνση: 3 Τηλέφωνο: 4 Φαξ: 5 Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ ΟΜΑΔΑ 1 Η ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΛΑΧΑΝΙΚΑ CPV SAP ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ 1 ΑΓΓΟΥΡΙΑ 03221270-9 40000001 ΤΕΜ 2 ΜΑΡΟΥΛΙ 03221310-2 40000329 ΤΕΜ 3 ΒΕΡΥΚΟΚΑ 03222331-2 40000024 ΚΙΛΟ 4 ΠΑΤΖΑΡΙΑ 03221110-0 40000444 ΚΙΛΟ 5 ΜΑΙΝΤΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1662/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 6ης Νοεμβρίου 2006

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1662/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 6ης Νοεμβρίου 2006 18.11.2006 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 320/1 I (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δημοσίευση) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1662/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Νοεμβρίου 2006 για τροποποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα

Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα µοχλός ανάπτυξης της οικονοµίας Θεµατική ενότητα Γαλακτοκοµικά προϊόντα και ο σύγχρονος καταναλωτής Εισήγηση Συστήµατα ποιότητας στη παραγωγή γαλακτοκοµικών προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS Το πρόβλημα της ιλύς Κατά την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων παράγονται ταυτόχρονα και ορισμένα παραπροϊόντα, όπως τα εσχαρίσματα, η άμμος, τα ξαφρίσματα και η περίσσεια ιλύς από τις δεξαμενές καθίζησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε. Σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000:2005, η ασφάλεια τροφίμων συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη βλαπτικών παραγόντων, των κινδύνων, στα τρόφιμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ/ΦΑΞ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (ΘΕΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων»

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» «Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» Δρ.Ελένη Μαλισσιόβα Κτηνίατρος, MSc, MSc, PhD Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Θεσσαλίας malissiova@teilar.gr «Τοπικά» παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Λ Ε Τ Η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤHN ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2015 (ΚΩΔ. 15-6481.009) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 6.

Μ Ε Λ Ε Τ Η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤHN ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2015 (ΚΩΔ. 15-6481.009) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 6. Μ Ε Λ Ε Τ Η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤHN ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2015 (ΚΩΔ. 15-6481.009) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 6.000,00 ευρώ με ΦΠΑ 1 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Με αυτή τη μελέτη προβλέπεται η εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Τυροκοµικών Προϊόντων για ηµόσια ιαβούλευση»

ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Τυροκοµικών Προϊόντων για ηµόσια ιαβούλευση» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ 2 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ & ΑΙΓΑΙΟΥ Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΜΠΟΤΑΣΗ 51-18537 ΠΕΙΡΑΙΑΣ Τηλ: 213 2079100 ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Πληρ.

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ/ΦΑΞ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (ΘΕΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ. Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε.

OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ. Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε. OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε. Σύντομη παρουσίαση της GAEA Η GAEA είναι μια Ελληνική εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα