Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές"

Transcript

1 Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές Τιμόθεος Κ. Παπαδόπουλος Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Τα παιδιά που αποτυγχάνουν στο σχολείο, παρά το γεγονός ότι έχουν τυπική νοημοσύνη, εκπαιδευτικές ευκαιρίες και κατ επέκταση ένα περιβάλλον που στηρίζει το μαθησιακό τους έργο, αποτελούν τις περιπτώσεις εκείνες που απασχολούν εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους ως περιπτώσεις με μαθησιακές διαταραχές 1 (Spear-Swerling & Sternberg, 1997). Στο παρελθόν, οι περιπτώσεις αυτές χαρακτηρίζονταν ως μαθητές με εγκεφαλικές διαταραχές, παιδιά με χαμηλές επιδόσεις λόγω ελλιπών κινήτρων για μάθηση ή ακόμα και παιδιά άτυχα. O όρος μαθησιακές διαταραχές χρησιμοποιείται σήμερα με τρόπο που περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις παιδιών που παρουσιάζουν νευροαναπτυξιακές διαταραχές που λειτουργούν ανασταλτικά στην ανάπτυξη ακαδημαϊκών και κοινωνικών δεξιοτήτων (Pennington, 2009). Η ευρεία χρήση του όρου, παρόλα αυτά, και η συμπερίληψη περιπτώσεων που μπορεί να ποικίλουν από τις παραδοσιακές κατηγορίες των παιδιών με προβλήματα στην ανάγνωση και αδυναμίες στα μαθηματικά μέχρι περιπτώσεις με εξελικτικές αδυναμίες, όπως παιδιά με σύνδρομο αυτισμού, νοητική καθυστέρηση, προβλήματα προσοχής και υπερκινητικότητας και ειδικές γλωσσικές διαταραχές, δημιουργεί προβλήματα στην κατανόηση του όρου μαθησιακές διαταραχές από εκπαιδευτικούς, γονείς, αλλά και ψυχολόγους. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η συμπερίληψη πολλών και διαφορετικών περιπτώσεων στη συγκεκριμένη κατηγορία παθήσεων γίνεται στη βάση υποθέσεων σχετικών με τα αίτια της εκδήλωσης των μαθησιακών προβλημάτων, παρά με τα πραγματικά συγγενή και πολλές φορές γενετικά καθορισμένα αίτια που οδηγούν στην εκδήλωση τέτοιων προβλημάτων, ως παραλλαγές της ανάπτυξης του εγκεφάλου. Ως εκ τούτου, για να περιγραφεί μια περίπτωση παιδιού με μαθησιακές διαταραχές γίνεται λόγος για προβλήματα στο σχολείο ή για το νοητικό του πηλίκο, χωρίς όμως να διευκρινίζονται οι λόγοι που ερμηνεύουν την επίδοση αυτή. 1 Ο όρος μαθησιακές διαταραχές χρησιμοποιείται στο άρθρο εναλλακτικά με τον όρο μαθησιακά προβλήματα για να περιγράψει το σύνολο των νευρολογικών και αναπτυξιακών προβλημάτων που συναντώνται στο εκπαιδευτικό σύστημα, αντί του όρου μαθησιακές δυσκολίες. Ο τελευταίος σχετίζεται με συγκεκριμένες αδυναμίες, όπως περιγράφεται στη συνέχεια.

2 44 Παπαδόπουλος Ο σκοπός του συγκεκριμένου άρθρου είναι να παρουσιάσει μία κατανοητή και συνάμα θεωρητικά δομημένη ερμηνεία των μαθησιακών διαταραχών ή προβλημάτων και να υποδείξει τρόπους για τις διαδικασίες διάγνωσης και αντιμετώπισης των συγκεκριμένων αδυναμιών. Για να επιτευχθεί αυτό, δεν επιχειρείται να παρουσιαστεί άλλη μια ακαδημαϊκή θεωρία, αλλά μια ξεκάθαρη πρακτική προσέγγιση που μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία μέσω της συνεργασίας των εκπαιδευτικών των κανονικών τάξεων, των εκπαιδευτικών της ειδικής εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών ψυχολόγων. Αρχικά, ορίζονται τα μαθησιακά προβλήματα και διακρίνονται σε προβλήματα μάθησης και μαθησιακές δυσκολίες. Η διάκριση αυτή βασίζεται αποκλειστικά στη σχέση της εκδηλούμενης συμπεριφοράς και των αιτιών που την προκαλούν, αιτίες που μπορεί να σχετίζονται με τη γενετική προδιάθεση, τη νοημοσύνη, την εγκεφαλική λειτουργία και εν μέρει το περιβάλλον του παιδιού. Η συζήτηση επικεντρώνεται στα προβλήματα προσοχής και στις αναγνωστικές δυσκολίες, ως εκφάνσεις των προβλημάτων μάθησης και μαθησιακών δυσκολιών, αντίστοιχα. Εξετάζονται, επίσης, εν συντομία και οι ειδικές γλωσσικές διαταραχές. Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις αποτελούν τις επικρατέστερες μορφές προβλημάτων που συναντώνται στο εκπαιδευτικό σύστημα (ποσοστό 52,32% επί του συνολικού πληθυσμού της Α Δημοτικού τη χρονιά , σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, Μάιος 2006). Στη συνέχεια, προτείνονται τρόποι ανίχνευσης και διάγνωσης των συγκεκριμένων μαθησιακών διαταραχών και εξετάζονται τα πιθανά γνωστικά προφίλ των ομάδων. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με μια σύντομη αναφορά στη φύση της παρεμβατικής εργασίας που είναι απαραίτητο να εφαρμόζεται στους παραπάνω πληθυσμούς. Διάκριση Μαθησιακών Δυσκολιών και Προβλημάτων Μάθησης Η διαίρεση των μαθησιακών διαταραχών σε μαθησιακές δυσκολίες και προβλήματα μάθησης θεωρείται επιτακτική, αν αναλογιστεί κανείς τη μεγάλη σύγχυση που επικρατεί μέσω της χρήσης του όρου μαθησιακές δυσκολίες για να περιγραφεί το εύρος των προβλημάτων που απαντώνται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η χρήση, για παράδειγμα, του όρου μαθησιακές δυσκολίες για την περιγραφή τόσο προβλημάτων συναφών με την ανάγνωση, όπως η δυσλεξία μιας αναπτυξιακής ειδικής γνωστικής και γλωσσικής διαταραχής όσο και προβλημάτων που σχετίζονται με τη δυσλειτουργία της προσοχής, την αδυναμία εστίασης και ελέγχου της συμπεριφοράς καθώς και τις φτωχές επιτελικές λειτουργίες 2, όπως είναι η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD) μιας διαταραχής με νευροψυχολογικά αλλά και κοινωνικά χαρακτηριστικά δημιουργεί πολλά προβλήματα στον ορισμό των 2 Οι επιτελικές λειτουργίες αναφέρονται, σύμφωνα με τον Barkley (1997) στις γνωστικές αυτοκατευθυνόμενες δράσεις (self-directed actions), οι οποίες υποστηρίζουν τη λειτουργία της αυτoρύθμισης στον οργανισμό και είναι συνολικά τέσσερεις: 1) η εργαζόμενη μνήμη, 2) η αυτορύθμιση του συναισθήματος, της διέγερσης-εγρήγορσης, και του κινήτρου (self-regulation of affect, arousal and motivation), 3) ο εσωτερικευμένος λόγος (internalization of speech) και 4) η διαδικασία επεξεργασίας της συμπεριφοράς που εμπλέκει την ανάλυση και επανασύνθεση-ανασύνταξή της (reconstitution).

3 Διαφορική διάγνωση παιδιών με μαθησιακές διαταραχές 45 μαθησιακών δυσκολιών και κατ επέκταση πολλές ασυμφωνίες μεταξύ των εκπαιδευτικών και ψυχολόγων που χρησιμοποιούν τον όρο για την περιγραφή των ανωτέρω περιπτώσεων. Παρατηρείται, ειδικότερα, να επικρατεί μια ασυμφωνία στον τρόπο με τον οποίο οι διάφοροι ερευνητές προσεγγίζουν, ερμηνεύουν και ορίζουν τα προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς ή των μαθησιακών δυσκολιών. Για παράδειγμα, στην περίπτωση των προβλημάτων προσοχής και υπερκινητικότητας διατυπώνονται συγκρουόμενες απόψεις σχετικά με την αιτιολογία του συνδρόμου, με την κοινωνική (Timimi & 33 Coendorsers, 2004; Timimi & Taylor, 2004) και την νευροψυχολογική προσέγγιση (Barkley, 1997; Barkley & 85 Coendorsers, 2002) να έχουν τους δικούς τους υποστηρικτές. Παρατηρείται, επίσης, η διάθεση πολλών γονέων, να θεωρούν τα προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς ως ένα ημι-ιατρικό πρόβλημα, κάτι σαν ένα είδος ασθένειας (Danseco, 1997). Επιπλέον, παρατηρείται και η διάθεση γενίκευσης του φαινομένου και χρήσης του συγκεκριμένου όρου από εκπαιδευτικούς ή ψυχολόγους όταν αντιλαμβάνονται ότι κάποιοι από τους μαθητές τους ή υποκείμενά τους παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό με τις σοβαρές εκείνες περιπτώσεις των παιδιών με προβλήματα προσοχής ή/και υπερκινητικότητας, ή ακόμη και δυσλεξίας (Wong, 2004). Τέλος, παρατηρείται δυσκολία στο να κατανοηθεί πώς γενετικοί λόγοι, το κεντρικό νευρικό σύστημα και ο εγκέφαλος συμμετέχουν στην ύπαρξη ή ανάπτυξη των προβλημάτων αυτών (Pennington, 2009). Ένας πιθανός λόγος για την ύπαρξη αυτών των ασυμφωνιών στηρίζεται στο γεγονός ότι πολλές φορές έχουμε την τάση να συγχέουμε τα φαινόμενα με τις δυνατές-πιθανές εξηγήσεις τους. Για παράδειγμα, ένα παιδί το οποίο παρουσιάζει βραδύτερη κοινωνική ή γνωστική ανάπτυξη, τουλάχιστον κατά 1-3 χρόνια από τους υπόλοιπους συμμαθητές ή συνομηλίκους, βραδύτητα που καταγράφεται σε τεστ που μετρούν γενικότερη σχολική επίδοση, θα μπορούσε κάλλιστα να συμπεριλαμβάνεται στις περιπτώσεις των παιδιών τόσο με προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς όσο και σε εκείνες με μαθησιακές δυσκολίες. Το ερώτημα, επομένως, είναι πώς μπορεί να γίνει καλύτερα η διάκριση των διαφόρων περιπτώσεων παιδιών με μαθησιακές διαταραχές, εξασφαλίζοντας την καλύτερη δυνατή διάγνωση και δυνητική αντιμετώπιση, ή αν η χρήση αποκλειστικά κάποιων τεστ σχολικής επίδοσης ή παραδοσιακών τεστ νοημοσύνης (όπως το WISC: Wechsler Intelligence Scale for Children, Wechsler, 1992) επαρκούν για τη διάγνωση μαθησιακών προβλημάτων. Η έρευνα που έχουμε διεξαγάγει μέχρι σήμερα με πληθυσμούς που παρουσιάζουν, για παράδειγμα, αναγνωστικά προβλήματα (π.χ. Papadopoulos, Georgiou, & Kendeou, in press), προβλήματα προσοχής (π.χ. Papadopoulos, Panayiotou, Spanoudis, & Natsopoulos, 2005) και ειδικές γλωσσικές διαταραχές (π.χ., Spanoudis, Papadopoulos, & Spyrou, in preparation) μας επιτρέπει να υποστηρίξουμε ότι η διάγνωση, για να είναι ακριβής και συνάμα λειτουργική στο βαθμό που μπορεί να προσφέρει λύσεις για αντιμετώπιση των διαφόρων περιπτώσεων, πρέπει να αξιοποιεί κυρίως ψυχομετρικά εργαλεία που αξιολογούν συγκεκριμένες γνωστικές (και γλωσσικές) δεξιότητες που καθορίζουν τη ροπή (aptitude) του ατόμου. H ψυχολογική και εκπαιδευτική έρευνα, επομένως, πρέπει να στραφεί στα ακόλουθα τρία συστατικά της εκδηλούμενης συμπεριφοράς: (1) στον εντοπισμό των δεξιοτήτων που εκλείπουν από το παιδί (addressing skill deficits), (2) στον εντοπισμό των αιτιών που οδηγούν στην αδυναμία ολοκλήρωσης ή εκτέλεσης μιας δραστηριότητας (addressing performance deficits) και (3) στον εντοπισμό των εναλλακτικών προσεγγίσεων ή στρατηγικών που απουσιάζουν από το γνωστικό χάρτη του παιδιού (addressing the lack

4 46 Παπαδόπουλος of alternative skills problem solving). Μόνο υπό το πρίσμα αυτό, o φαινότυπος των περιπτώσεων, δηλαδή το πώς εκδηλώνεται και ερμηνεύεται η εκδηλούμενη συμπεριφορά θα σχετίζεται με τα πραγματικά αίτια που οδηγούν στην εκδήλωση της ίδιας της συμπεριφοράς και όχι σε μια εμφανή αλλά ελλιπή συμπτωματολογία. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθησιακές διαταραχές είναι λειτουργικότερο να ταξινομούνται είτε σε σχέση με το είδος της επεξεργασίας πληροφοριών που επηρεάζεται ή από τις ειδικές δυσκολίες που προκαλούνται από αδυναμίες κατά την επεξεργασία πληροφοριών. Η ταξινόμηση αυτή είναι δυνατή μέσω της αξιοποίησης μοντέλων επεξεργασίας πληροφοριών, τα οποία καθορίζουν τέσσερα στάδια επεξεργασίας πληροφοριών στη μάθηση: την εισαγωγή, τη σημασιολογική επεξεργασία και ενσωμάτωση των πληροφοριών, τη μνημονική ή λειτουργική επεξεργασία και την ανταπόκριση στο ερέθισμα (βλ. Σχεδιάγραμμα 1). Η εισαγωγή αποτελεί τη διαδικασία κατά την οποία δεδομένα που καταγράφονται από τα αισθητήρια όργανα μεταφέρονται για γνωστική επεξεργασία. Η ενσωμάτωση εμπλέκει τη σημασιολογική ερμηνεία των πληροφοριών. Η μνημονική επεξεργασία οδηγεί στη συγκράτηση των πληροφοριών σε σειριακή ή ολιστική μορφή προσφέροντας τη δυνατότητα ανάκλησης αυτών σε μεταγενέστερο στάδιο. Τέλος, η αντίδραση αποτελεί το στάδιο κατά το οποίο παράγεται νέα πληροφορία μέσω της χρήσης της γλώσσας ή μέσω κινήσεων (λεπτών ή αδρών). Οι μαθησιακές δυσκολίες, επομένως, μπορούν να ταξινομηθούν με βάση τη φύση των διαταραχών που παρουσιάζονται σε ένα ή περισσότερα από τα στάδια αυτά, σύμφωνα με το γνωστικό προφίλ του κάθε παιδιού και όχι σε σχέση με τη χαμηλή επίδοση στο στάδιο που δίνεται η απάντηση. Έτσι, για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι τόσο οι περιπτώσεις παιδιών που παρουσιάζουν διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας όσο και οι περιπτώσεις παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες αναμένεται να έχουν επίδοση που θα είναι συγκριτικά χαμηλότερη από εκείνη των συνομηλίκων τους που δεν παρουσιάζουν αντίστοιχες διαταραχές (ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ < ΗΛΙΚΙΑΚΟ ΜΕΣΟ ΟΡΟ ), η χαμηλή αυτή επίδοση τείνει να ερμηνεύεται από διαταραχές που σχετίζονται με διαφορετικό στάδιο ή στάδια ανά περίπτωση. Έτσι, οι διακεκομμένες κάθετες γραμμές στο Σχεδιάγραμμα 1, υποδεικνύουν ότι ένα παιδί με προβλήματα προσοχής αναμένεται να παρουσιάσει διαταραχές κατά την έναρξη μιας δραστηριότητας ή κατά την εισαγωγή του ερεθίσματος, αμέσως μετά την εμπλοκή της γνωστικής λειτουργίας της προσοχής (όταν απαιτείται η ενεργοποίηση της επιλεκτικής προσοχής 3 ), ενώ ένα παιδί με αναγνωστικά προβλήματα είναι πιο πιθανό να παρουσιάσει διαταραχές πριν από το στάδιο της σημασιολογικής επεξεργασίας (που εμπλέκει τη σειριακή επεξεργασία πληροφοριών και την οργάνωσή τους σε ομάδες πληροφοριών για περαιτέρω επεξεργασία). 3 Ο όρος επιλεκτική προσοχή χρησιμοποιείται για να δηλώσει την εστίαση της διαθέσιμης από τον οργανισμό γνωστικής ενέργειας σε έναν ερεθισμό κατά τον παράλληλο αποκλεισμό άλλων.

5 Διαφορική διάγνωση παιδιών με μαθησιακές διαταραχές 47 ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗ ΜΝΗΜΗ ΕΡΕΘΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΧΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Περίπτωση Α χ ΕΠΙΔ < H Μ.Ο. = ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ [ΠΜ] ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ Περίπτωση Β χ ΕΠΙΔ < H Μ.Ο. = ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ [ΜΔ] ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΗ ΜΝΗΜΗ [ΠΜ] [ΜΔ] Σημείωση: χ ΕΠΙΔ = χαμηλή επίδοση H Μ.Ο. = ηλικιακός μέσος όρος ΠΜ = προβλήματα μάθησης ΜΔ= μαθησιακές δυσκολίες Σχεδιάγραμμα 1. Στάδια επεξεργασίας πληροφοριών και μαθησιακές διαταραχές Θα πρέπει να σημειωθεί, παρόλα αυτά, ότι η αναφορά στις διαταραχές αυτές δεν είναι παρά ενδεικτική, καθώς τόσο για τις περιπτώσεις παιδιών με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής όσο και για τις περιπτώσεις παιδιών με αναγνωστικές δυσκολίες, οι διαταραχές μπορεί να παρουσιάζονται σε ακόμα πρωτύτερα στάδια καθώς τόσο η δυσκολία του έργου όσο και οι δεξιότητες ή η εμπειρία του ατόμου επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την εκτέλεση της δραστηριότητας (Ashman & Conway, 1997; Posner & Raichle, 1997). Διαφορική Διάγνωση Εκείνο που προκύπτει από τη συζήτηση που έχει προηγηθεί είναι ότι η αξιοπιστία και η αξία της διαγνωστικής διαδικασίας βασίζεται στην εφαρμογή διαφορετικών επιπέδων ανάλυσης, τα οποία εμπλέκουν την ανίχνευση και τη διάγνωση των μαθησιακών δυσκολιών. Η διαδικασία αυτή της αξιολόγησης εμπλέκει διαφορετικά είδη εργαλείων, όπως κλιμάκων ελέγχου συμπεριφοράς, ψυχομετρικών τεστ και τεστ επίδοσης, τα οποία εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Η χρήση αυτών των εργαλείων, από την άλλη, για να είναι περιεκτική πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένη θεωρία και να έχει ξεκάθαρους στόχους. Δεδομένα τα οποία συλλέγονται από γονείς και εκπαιδευτικούς μέσω της χρήσης σύντομων ερωτηματολογίων και κλιμάκων ελέγχου συμπεριφοράς χρειάζεται να προσφέρουν συμπληρωματική πληροφόρηση και συνάμα συγκλίνοντα στοιχεία με εκείνα που προκύπτουν από τις ψυχομετρικές αξιολογήσεις των περιπτώσεων υπό εξέταση (Papadopoulos, Das, Kodero, & Solomon, 2002).

6 48 Παπαδόπουλος Πίνακας 1. Διαφορική διάγνωση με βάση τα γνωστικά προφίλ παιδιών με αναγνωστικές δυσκολίες, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με/χωρίς υπερκινητικότητα και ειδικές γλωσσικές διαταραχές 4 Δεξιότητες ΑΔ ΔΕΠ-Υ ΕΓΔ Στάδιο Λεκτική Νοημοσύνη Μη Λεκτική Νοημοσύνη Ταχύτητα Επεξεργασίας ποικίλει Ανάγνωση Αναγνώριση Λέξεων (recognition) / 2 Φωνολογική Αποκωδικοποίηση (decoding) Ευχέρεια (fluency) Ορθογραφική Επεξεργασία / 3 Κατανόηση - -/+ - 3 Προφορική γλώσσα Φωνολογική Επίγνωση / 4 Λεκτική Εργαζόμενη Μνήμη - -/+ - 3 / 4 Γρήγορη Ονομασία Ερεθισμάτων (RAN) - -/+ + ποικίλει Σημασιολογία Σύνταξη Επιτελικές Λειτουργίες και Προσοχή Αναστολή Συμπεριφοράς Επιλεκτική/Συντηρούμενη Προσοχή Προγραμματισμός + - -/+ 1 Κινητικές δεξιότητες Λεπτές Κινητικές Δεξιότητες - -/+ + 1 Αδρές Κινητικές Δεξιότητες -/+ -/+ + 1 Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες + -/+ -/+ ποικίλει Για παράδειγμα, αν ένα παιδί παρουσιάζει συγκεκριμένη μαθησιακή δυσκολία, όπως δυσλεξία, τότε κάποια συμπτώματα αναμένεται να παρατηρούνται, όπως λόγου χάρη η αδυναμία του να ονομάσει γρήγορα γράμματα ή αριθμούς, όταν κάποια άλλα είναι ετερογενή σε σχέση με το πρώιμο αναπτυξιακό του ιστορικό, την επίδοσή του στο σχολείο, 4 ΑΔ = αναγνωστικές δυσκολίες ΔΕΠ-Υ = διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με/χωρίς υπερκινητικότητα ΕΓΔ = ειδικές γλωσσικές διαταραχές τα γνωστικά χαρακτηριστικά των ομάδων καθορίζονται στη βάση της αναμενόμενης για την ηλικία τους επίδοση (age equivalence skills) + = απουσία διαταραχής - = παρουσία διαταραχής = στάδιο κατά προσέγγιση στάδιο 1 = προσοχή στάδιο 2 = αντίληψη στάδιο 3 = σημασιολογική επεξεργασία στάδιο 4 = λειτουργική επεξεργασία πληροφοριών.

7 Διαφορική διάγνωση παιδιών με μαθησιακές διαταραχές 49 τη συμπεριφορά του κατά την αξιολόγησή του και τα αποτελέσματα των ψυχομετρικών του αναλύσεων, όπως για παράδειγμα η ικανότητά του να προγραμματίζεται. Η διάγνωση, επομένως, για να είναι περιεκτική, πρέπει να βασίζεται στη σύγκλιση αυτών των αποτελεσμάτων σε βαθμό που άλλα συμπτώματα και χαρακτηριστικά τα οποία τείνουν να παρατηρούνται σε άλλες περιπτώσεις παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες ή προβλήματα μάθησης αποκλείονται. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις γίνεται λόγος για διαφορική διάγνωση, στη βάση ενός περισσότερο ιατρικού μοντέλου παρά ενός εμπειρικού. Η διαδικασία της διαφορικής διάγνωσης απαιτεί την ανάπτυξη μιας λίστας πιθανών υποθέσεων ή αιτιών πάνω στις οποίες θα βασίζεται η διάγνωση διαφορετικών περιπτώσεων. Αυτή είναι η διαδικασία που έχουμε ακολουθήσει τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια στην προσπάθειά μας να καθορίσουμε τα αίτια και τα δυνητικά χαρακτηριστικά των διαφόρων περιπτώσεων παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες (βλ. π.χ. Papadopoulos, Georgiou, & Douklias, 2009) και προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς (βλ. π.χ. Giorgatsos & Papadopoulos, 2009; Papadopoulos et al., 2005). Αυτή η διαδικασία, επομένως, αποτελεί την εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου στην κατανόηση μεμονωμένων κλινικών περιπτώσεων και κλινικών προβλημάτων. Έτσι, όπως ακριβώς συμβαίνει στην επιστήμη, η υποστήριξη ή απόρριψη μιας υπόθεσης απαιτεί συγκλίνουσες αποδείξεις από πολλαπλές μετρήσεις και μεθόδους, καθώς και διαφορετικά επίπεδα ανάλυσης. Αυτό σημαίνει ότι, για να υπάρξει διαφορική διάγνωση, ψυχομετρικές αξιολογήσεις και ανιχνευτικές μέθοδοι πρέπει να αξιοποιούνται εκ παραλλήλου (Papadopoulos & Panayiotou, 2007). Αυτή η πολυμεταβλητή προσέγγιση είναι απαραίτητη αν αναλογιστεί κανείς τη μεταβλητότητα του φαινοτύπου που παρουσιάζουν τα μαθησιακά προβλήματα. Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται με επιγραμματικό τρόπο τα δυνητικά χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν οι περιπτώσεις των παιδιών με αναγνωστικές δυσκολίες, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας και ειδικές γλωσσικές διαταραχές. Παράλληλα, προσδιορίζεται κατά προσέγγιση το στάδιο κατά το οποίο παρατηρούνται αυτές οι διαταραχές κατά την επεξεργασία πληροφοριών. Αντί Επιλόγου Η μελέτη της συνάφειας μεταξύ των γλωσσικών, γνωστικών, νευροψυχολογικών, αναγνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών με μαθησιακές διαταραχές προτάσσει στη σχετική ψυχολογική και εκπαιδευτική έρευνα αλλά και πράξη μια ανανεωμένη θεώρηση των μαθησιακών διαταραχών, δίνοντας έμφαση στο εύρος των δομικών αδυναμιών που τις χαρακτηρίζουν. Στην κατανόηση αυτών των ιδιαίτερων δομικών αδυναμιών έγκειται και η μεγαλύτερη ίσως σημασία της διαφορικής διάγνωσης. Ο εντοπισμός συγκεκριμένων ικανοτήτων και αδυναμιών στις διάφορες υποομάδες παιδιών με μαθησιακές διαταραχές μπορεί να αξιοποιηθεί για την ανάπτυξη και εφαρμογή θεωρητικά βασισμένων παρεμβατικών προγραμμάτων, που είναι παράλληλα οικονομικά αποδοτικά και τα οποία μπορούν να εξασφαλίσουν τη βελτίωση της σχολικής επίδοσης των μαθητών που παρουσιάζουν μαθησιακές διαταραχές κατά περίπτωση. Ήδη τα διαθέσιμα παρεμβατικά αποτελέσματα από σχετικές πειραματικές έρευνες με πληθυσμούς που παρουσιάζουν αναγνωστικές δυσκολίες (Papadopoulos, in press; Papadopoulos, Charalambous, Kanari, & Loizou, 2004; Papadopoulos, Das, Parrila, & Kirby, 2003) και

8 50 Παπαδόπουλος διαταραχή ελλειμματικής προσοχής (Giorgatsos & Papadopoulos, 2009) επιτρέπουν τη διεξαγωγή συμπερασμάτων που είναι ενθαρρυντικά τονίζοντας την εξής απλή διαπίστωση: ότι στα πλαίσια της παρέμβασης, είναι επιτακτική η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οργανισμού, ή διαφορετικά η ροπή του, η οποία πρέπει να αντιμετωπίζεται είτε ως μια εσωτερική στο άτομο διαδικασία η οποία σχετίζεται με τους στόχους της παρέμβασης ή ως δυνατότητα για αλλαγή μέσα από την παρέμβαση και όχι ως ο βαθμός στον οποίο το άτομο κατέχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κατά το τέλος του παρεμβατικού προγράμματος. Βιβλιογραφία Ashman, A. F., & Conway, R. N. (1997). An introduction to cognitive education: Theory and applications. London, UK: Routledge. Barkley, R. A. (1997). ADHD and the nature of self-control. New York, NY: The Guilford Press. Barkley, R. A. and 85 Coendorsers (2002). International consensus statement on ADHD. Clinical Child and Family Psychology Review, 5, Danseco, R. E. (1997). Parental beliefs on childhood disability: Insights on culture, child development and intervention. International Journal of Disability, Development and Education, 44, Giorgatsos, M., & Papadopoulos, T. C. (2009, July). Cognitive remediation of attention deficits in children aged 6 and 7. Paper presented at the 1 st International Conference of the Greek Association for the Advancement of Psychiatry and Allied Sciences, Athens, Greece. Papadopoulos, T. C. (in press). Is there a remedy for reading difficulties? A comparison of two theory-driven programs. Dyslexia Review. Papadopoulos, T. C., Charalambous, A., Kanari, A., & Loizou, M. (2004). Kindergarten intervention for dyslexia: The PREP remediation in Greek. European Journal of Psychology of Education, 19, Papadopoulos, T. C., Das, J. P., Kodero, N. H., & Solomon, V. (2002). Assessment of attention in school children: Teachers ratings related to tests of attention. European Journal of Special Needs Education, 17, Papadopoulos, T. C., Das, J. P., Parrila, R. K., & Kirby, J. R. (2003). Children at-risk for developing reading difficulties: A remediation study. School Psychology International, 24, Papadopoulos, T. C., Georgiou, G. K., & Douklias, S. (in press). Modeling of dyslexia: Is a unitary model of dyslexia possible? In H. D. Friedman and P. K. Revera (Eds.), Abnormal Psychology: New Research. Hauppauge, NY: Nova Science Publishers.

9 Διαφορική διάγνωση παιδιών με μαθησιακές διαταραχές 51 Papadopoulos T. C., Georgiou, G. K., & Kendeou, P. (in press). Investigating the Double- Deficit Hypothesis in Greek: Findings from a longitudinal study. Journal of Learning Disabilities. Papadopoulos, T. C., & Panayiotou, G. (2007). Teacher ratings and the assessment of attention deficits in school age children. In W. P. Briscoe (Ed.), Focus on Cognition Disorder Research (pp ). Hauppauge, NY: Nova Science Publishers. Papadopoulos, T. C., Panayiotou, G., Spanoudis, G., & Natsopoulos, D. (2005). Evidence of poor planning in children with attention deficits. Journal of Abnormal Child Psychology, 33, Pennington, B. F. (2009). Diagnosing learning disorders: A neuropsychological framework. New York, NY: The Guilford Press. Posner, M. I., & Raichle, M. E. (1997). Images of the mind. New York, NY: Scientific American Library. Spanoudis, G., Papadopoulos, T. C., & Spyrou, S. (in preparation). The possible incidence of comorbidity of reading difficulties and specific language impairments. Spear-Swerling, L., & Sternberg, R. (1997). Off track: When poor readers become "learning disabled". Boulder, CO: Westview Press. Timimi, S., & Taylor, E. (2004). ADHD is best understood as a cultural construct. British Journal of Psychiatry, 184, 8-9. Timimi, S. and 33 Coendorsers. (2004). A Critique of the International Consensus Statement on ADHD. Clinical Child and Family Psychology Review, 7, Wechsler, D. (1992). Intelligence Scale for Children, WISC-III-R. New York, NY: Psychological Corporation. Wong, B. (2004). Learning about learning disabilities (3 rd ed.). London, UK: Elsevier Academic Press.

10 52 Παπαδόπουλος

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος «Μαθησιακές υσκολίες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μαθησιακές υσκολίες = προβλήµατα που εµφανίζονται στη διάρκεια της εκπαίδευσης επηρεάζοντας τη µάθηση, την επίδοση κ τη συµπεριφορά Τα παιδιά διαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο Πείραµα 12 ο Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας 2 Εισαγωγή Τα παιδιά µε κινητική αδεξιότητα (ή µε αναπτυξιακή διαταραχή της συναρµογής) είναι αυτά χωρίς (εµφανή)

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης

Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης Εργαστήριο Εκπαιδευτικής & Γλωσσικής Τεχνολογίας http://hermes.di.uoa.gr/ S.C.A.L.E. Μαρία Γρηγοριάδου A.L.M.A. Οµότιµη Καθηγήτρια SemanDix Τµήµα Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού»

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Νοέμβριος 2009 Κατερίνα Φυτράκη Φιλόλογος ΜΑ Περιεχόμενα παρουσίασης Δυσκολίες μάθησης στο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Η δυσλεξία (dyslexia) είναι ένας σχετικά νέος όρος ο οποίος απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Η κάθε ειδικότητα ελέγχει και επεμβαίνει σε διαφορετικό

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ

ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΕΙ ΗΠΕIΡΟΥ ΣΧΟΛH ΕΠΑΓΓΕΛΜAΤΩΝ ΥΓΕIΑς ΚΑΙ ΠΡOΝΟΙΑς ΤΜHΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕIΑς ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΤΕΣΤ ΕΙΣΗΓΗΤHς: ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛIΔΗς ΠΑYΛΟς ΣΠΟΥΔΑΣΤEς: ΜΑΚΑΡΟYΝΑ ΚΑΛΛΙOΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο

Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού έγινε πλέον θεσµός στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήµατος της Κύπρου, αφού διεξάγεται µε επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία: Στοιχεία επικοινωνίας: ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία: Στοιχεία επικοινωνίας: ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑ ΣΟΦΙΑ ΗΜΕΡ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 07/09/1987 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΟΙΚΟΓ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: ΑΓΑΜΗ Στοιχεία επικοινωνίας: E-mail: soph.papanikola@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση»

«Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση» «Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες και Προβλήματα Προσαρμογής κατά τη Μετάβαση στη Δευτεροβἀθμια Εκπαίδευση» Ευδοξία Παναγιωτίδου Ψυχολόγος Α ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Θεσ/νίκης ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΔ Οι Μαθησιακές Δυσκολίες (ΜΔ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 βιβλιο_layout 1 20/6/2014 4:43 πμ Page 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕφAλαιο 1: Ένα μοντέλο αναγνωστικής κατανόησης Η εξέλιξη της έννοιας «αναγνωστική κατανόηση»...

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Δυναμικό Μοντέλο Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου

Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαγνωστική προσέγγιση των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών. 1. Τα κριτήρια και οι διαδικασίες ταυτοποίησης Στον όρο «Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες» εμπερικλείονται

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΦΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚ- ΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή. Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία

Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή. Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία 1. Νοημοσύνη 1.1. Έννοια και ορισμός της νοημοσύνης 1.2. Αρχές και θεωρίες της νοητικής ανάπτυξης του ανθρώπου 1.2.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών Ελευθερία Ν. Γωνίδα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Νταβαρούκα Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα

Γεωργία Νταβαρούκα Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα Γεωργία Νταβαρούκα geo_ntav@live.com Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα 1-3-2016 1800 1920: Έρευνες στον τομέα της νευρολογίας ξεκίνησαν στην Ευρώπη. Οι απώλειες στη γλωσσική ικανότητα και ομιλία, αποδόθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η Ειδική Αγωγή στην Εκπαίδευση. Κωνσταντίνος Πολυχρόνης Ειδικός Παιδαγωγός Σύμβουλος αγωγής Δυσλεξίας & Αυτισμού Davis

Η Ειδική Αγωγή στην Εκπαίδευση. Κωνσταντίνος Πολυχρόνης Ειδικός Παιδαγωγός Σύμβουλος αγωγής Δυσλεξίας & Αυτισμού Davis α Η Ειδική Αγωγή στην Εκπαίδευση Κωνσταντίνος Πολυχρόνης Ειδικός Παιδαγωγός Σύμβουλος αγωγής Δυσλεξίας & Αυτισμού Davis ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» 2014 Άρθρο 1 Έννοιες - Σκοπός Εκπαίδευση είναι το

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 12 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι δυνατή επίσης, η πραγματοποίηση συνεδριών κατ οίκον.

Είναι δυνατή επίσης, η πραγματοποίηση συνεδριών κατ οίκον. Μαθησιακή αποκατάσταση-δυσλεξία Ενσυναίσθηση Λογοθεραπεία Εργοθεραπεία, Σέρρες Αποκατάσταση - Στόχος Στόχος μας είναι τα παιδιά και οι έφηβοι να έρθουν σε επαφή με τη δυσκολία τους και να νιώσουν ότι την

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία.

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Ανάμεσα στους πολλούς ορισμούς της αναπηρίας διακρίνονται αυτοί που δίνουν έμφαση -στο φυσικό μειονέκτημα τουατόμουωςβιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Η σημασία και δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης για την Δυσλεξία: θεωρία και πράξη Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Laboratory for Human Brain Dynamics Brain Science Institute (BSI), RIKEN Wako, Saitama, Japan & Laboratory

Διαβάστε περισσότερα

Απόσπασμα από: «Οδηγός Συγγραφής Πτυχιακής Εργασίας. Αλεξάνδρα Οικονόμου, Βασίλης Παυλόπουλος & Πέτρος Ρούσσος

Απόσπασμα από: «Οδηγός Συγγραφής Πτυχιακής Εργασίας. Αλεξάνδρα Οικονόμου, Βασίλης Παυλόπουλος & Πέτρος Ρούσσος Απόσπασμα από: «Οδηγός Συγγραφής Πτυχιακής Εργασίας Αλεξάνδρα Οικονόμου, Βασίλης Παυλόπουλος & Πέτρος Ρούσσος Πρόγραμμα Ψυχολογίας, Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής & Ψυχολογίας, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. ΕΙΣΗΓΗΣΗ: κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινό Πρόγραμμα 1ου έτους σπουδών (4 Μαθήματα Κορμού και 2 Μαθήματα Επιλογής)

Κοινό Πρόγραμμα 1ου έτους σπουδών (4 Μαθήματα Κορμού και 2 Μαθήματα Επιλογής) 1 Μαθήματα Τα μαθήματα και η ερευνητική απασχόληση για την απονομή των τίτλων του Δ.Π.Μ.Σ. περιγράφονται ως εξής: (α) Κάθε μάθημα διδάσκεται στην ελληνική γλώσσα επί 39 ωρες, οι οποίες αντιστοιχούν σε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 17: Διακριτικά χαρακτηριστικά και περιβάλλοντα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2007 πραγματοποιήθηκε παρουσίαση του προγράμματος «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» στο συνεδριακό κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση της Ειδικής Γλωσσικής Διαταραχής: προκλήσεις και σχέση με άλλες νοητικές λειτουργίες

Η αξιολόγηση της Ειδικής Γλωσσικής Διαταραχής: προκλήσεις και σχέση με άλλες νοητικές λειτουργίες Η αξιολόγηση της Ειδικής Γλωσσικής Διαταραχής: προκλήσεις και σχέση με άλλες νοητικές λειτουργίες Αλεξάνδρα Οικονόμου Επίκουρη Καθηγήτρια Νευροψυχολογίας Ορισμός-1 H Ειδική Γλωσσική Διαταραχή (ΕΓΔ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και αξιολόγηση μαθητών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι μαθητές οι οποίοι ξεκινούν το νηπιαγωγείο έχουν

Διάγνωση και αξιολόγηση μαθητών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι μαθητές οι οποίοι ξεκινούν το νηπιαγωγείο έχουν Διάγνωση και αξιολόγηση μαθητών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι μαθητές οι οποίοι ξεκινούν το νηπιαγωγείο έχουν διαφορετικές εμπειρίες και ποικίλα επίπεδα αναπτυξιακής ωριμότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση Σεμιναρίου. «Ειδική Αγωγή και Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών»

Ανακοίνωση Σεμιναρίου. «Ειδική Αγωγή και Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΤΕΡΜΑ ΠΑΤΡ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ & ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ,153

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση και αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ στο σχολικό περιβάλλον

Αναγνώριση και αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ στο σχολικό περιβάλλον Αναγνώριση και αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ στο σχολικό περιβάλλον Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.Ed. Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της ΔΕΠΥ ΔΕΠΥ και σχολείο Νόμος 3699/08 περιλαμβάνει τη

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 14: Περιπτώσεις αφασίας: μέθοδοι επανεκπαίδευσης Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Master's in Neuropsychology

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Master's in Neuropsychology Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Master's in Neuropsychology Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Οι τίτλοι σπουδών Master of

Διαβάστε περισσότερα