ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου Αιματολόγος, Επιμ. Β ΕΣΥ Αιματολογικό Εργαστήριο-Μονάδα Αιμοδοσίας Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Αττικόν

2 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ

3 Γενικά Αίμα: ρευστός ιστός, μεταφέρεται μέσα στα αγγεία, εναιώρημα έμμορφων συστατικών μέσα στο πλάσμα, ~70ml/kgBΣ Έμμορφα συστατικά: Ερυθρά αιμοσφαίρια Λευκά αιμοσφαίρια Αιμοπετάλια

4 Αιμοποίηση Εμβρυϊκή ζωή: αρχικά (<3mo) λεκιθικός ασκός (aorta-gonad-mesonephros), στη συνέχεια ήπαρ και σπλήνας και προς το τέλος ο μυελός των οστών Μετεμβρυϊκή ζωή: αποκλειστικά στο μυελό (πλην των λεμφοκυττάρων που στην πλειονότητα αυτών παράγονται στα λεμφικά όργανα) εξωμυελική αιμοποίηση ΠΑΝΤΟΤΕ παθολογική

5 Αιμοποίηση Μυελός των οστών: Τρισδιάστατο πλέγμα από ινίδια, αγγεία, στρωματικά κύτταρα και μια άμορφη πρωτεϊνούχο εξωκυττάρια ουσία (matrix) Το πλέγμα σχηματίζει νησίδια, όπου βρίσκονται, πολλαπλασιάζονται και διαφοροποιούνται οι αιμοποιητικές κυτταρικές προβαθμίδες

6 Αιμοποίηση Ινίδια: ίνες κολλαγόνου, συνδετικού ιστού, δικτυωτές ίνες και ελαστικές ίνες Αγγεία: αρτηρίες, φλέβες, τριχοειδή, λεμφαγγεία, μυελικοί φλεβόκολποι (θυριδωτό ενδοθήλιο, επιτρέπει στα ώριμα αιματική κύτταρα να περνούν στην κυκλοφορία)

7 Αιμοποίηση Κύτταρα στρώματος: Ινοβλάστες Λιποκύτταρα Μακροφάγα Κύτταρα δικτύου Ενδοθηλιακά κύτταρα Άμορφη πρωτεϊνούχος ουσία: Κολλαγόνο Ι, IV Πρωτεΐνες προσκόλλησης (γλυκοζαμινογλυκάνες, λαμινίνη, αιμονεκτίνη, φιμπρονεκτίνη)

8 ΜΥΕΛΟΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

9 Επίχρισμα φυσιολογικού μυελού 20x, χρώση May-Grunwald/Giemsa

10 Αιμοποίηση

11 Παράγοντες ρύθμισης της αιμοποίησης Αυξητικοί SCF G-CSF GM-CSF M-CSF EPO TPO IL (1-12) Ανασταλτικοί Ιντερφερόνη-α Ιντερφερόνη-γ TNF-α TNF-β TGF-β LIF

12 Διαφοροποίηση ερυθράς σειράς Hypoxia Response Elements Upregulation: Transferrin receptors Heme synthesis Angiogenesis Protein synthesis

13 Διαφοροποίηση ερυθράς σειράς Μιτωτικές διαιρέσεις μέχρι το στάδιο του πολυχρωματόφιλου ερυθροβλάστη, με σύγχρονη ωρίμανση Aυξητικός παράγων: ΕPO Αναλογία στο μυελό ~17% Καθημερινά παράγονται περί τα 2,5x10 9 ανά kg ΣΒ ερυθροκύτταρα

14 Διαφοροποίηση κοκκιώδους σειράς

15 Oυδετερόφιλη κοκκιώδης σειρά Μιτωτικές διαιρέσεις μέχρι το στάδιο του μυελοκυττάρου, με σύγχρονη ωρίμανση Aυξητικοί παράγοντες: G-CSF, GM-CSF, IL-3 Καθημερινά παράγονται 1x10 9 oυδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα (ΠΜΠ) ανά kg ΣΒ Αναλογία στο μυελό: ~51% Το ώριμο ΠΜΠ παραμένει 1-2 μέρες στο μυελό για την απόκτηση κατάλληλης πλαστικότητας Στοπεριφερικόαίμαζειπερίπου4 ημέρες

16 Διαφοροποίηση μονοκυτταρικής σειράς Διαφοροποίηση σε 2 φάσεις: Πρώτη φάση διαφοροποίησης: μυελός των οστών, παραγωγή ώριμων μονοκυττάρων, τα οποία μένουν στην κυκλοφορία μόνο 3-4 ημέρες Δεύτερη φάση διαφοροποίησης: ιστοί, παραγωγή ιστικών μακροφάγων από τα ώριμα μονοκύτταρα: είτε ακίνητων (μόνιμα ιστικά μακροφάγα) ή κινητών (ιστιοκύτταρα) Aυξητικοί παράγοντες: GM-CSF, IL-3 Φαγοκυττάρωση ξένων σωματιδίων, εκφυλισμός, απόπτωση

17 Διαφοροποίηση μεγακαρυοκυτταρικής σειράς Ενδομίτωση: διαίρεση πυρήνα χωρίς ταυτόχρονη διαίρεση και του πρωτοπλάσματος. Αυξητικός παράγων: TPO, σύνδεση με TPO-R (γονίδιο: c-mpl) Αύξηση του όγκου του πρωτοπλάσματος (τα μεγακαρυοκύτταρα είναι τεράστια κύτταρα, αποτελούν δε το 1/10000 εμπύρηνα κύτταρα του μυελού) Αιμοπετάλια: αποσπώνται από το πρωτόπλασμα των ώριμων μεγακαρυοκυττάρων, ζουν περίπου 5-7 ημέρες στο περιφερικό αίμα

18 ΛΕΜΦΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

19 Λεμφικά όργανα Θύμος αδένας: Πρωτογενές ανοσολογικό όργανο Βάρος gr Πρόσθιο μεσοθωράκιο Παραγωγή θυμοκυττάρων ωρίμανση σε Τ-λεμφοκύτταρα (χωρίς αντιγονικό ερεθισμό) Αρνητική επιλογή αυτοδραστικών κυττάρων

20 Λεμφικά όργανα Λεμφαδένες: Δευτερογενή ανοσολογικά όργανα Μέγεθος φασολιού, >950 σε αριθμό Φίλτρα λεμφικής κυκλοφορίας Δομή: Κάψα (προσαγωγά λεμφαγγεία) Πύλη (τροφική αρτηρία και απαγωγός φλέβα, απαγωγά λεμφαγγεία) Περιφερικοί λεμφόκολποι Παρέγχυμα: φλοιώδης μοίρα (λεμφοζίδια με βλαστικά κέντρα και μανδύα), μυελώδης μοίρα (με κεντρικούς λεμφόκολπους) Παραγωγή λεμφοκυττάρων/abs στα βλαστικά κέντρα μετά από αντιγονικό ερεθισμό, φαγοκυτταρική λειτουργία

21 Λεμφικά όργανα Σπλήνας: Δευτερογενές ανοσολογικό όργανο Αριστερό υποχόνδριο 150 gr Παραγωγή λεμφοκυττάρων/abs μετά από αντιγονικό ερεθισμό, φαγοκυτταρική λειτουργία

22 Λεμφικά όργανα Σπλήνας-Δομή: Λευκός πολφός: Ευθύς αρτηριακός κλάδος (ιστικής αγγείωσης), που περιβάλλεται από το μανδύα (περιέχει λεμφοκύτταρα και μακροφάγα) Λεμφοζίδια οριακής ζώνης (marginal zone) Eρυθρός πολφός: Πλάγιος αρτηριακός κλάδος σπληνικοί αιμόκολποι, φαγοκυττάρωση

23 Λεμφικά όργανα Διάσπαρτος λεμφικός ιστός: Έντερο Λεμφοεπιθηλιακά όργανα (αμυγδαλές, σκωληκοειδής απόφυση, πλάκες Peyer) Διάσπαρτα λεμφοζίδια Μεμονωμένα λεμφοκύτταρα Μυελός των οστών Μεμονωμένα λεμφοκύτταρα Προβαθμίδες λεμφοκυττάρων Λεμφοζίδια Λοιπά όργανα

24 Λεμφική διαφοροποίηση

25 Διαφοροποίηση Β-λεμφικής σειράς 1ο κύμα διαφοροποίησης: στο μυελό, παράγονται ώριμα Β-κύτταρα, παράγοντες διαφοροποίησης οι IL-3, IL-7 Ώριμο Β-κύτταρο: βραχύβιο, εισέρχεται στην αιματική κυκλοφορία και από κει στους λεμφικούς ιστούς, όπου καιπεθαίνεισε3-4 ημέρες, αν δε δεχτεί αντιγονικό ερεθισμό (naive) Αν δεχθεί αντιγονικό ερεθισμό, αρχίζει το 2ο κύμα διαφοροποίησης (σε σπλήνα και λεμφαδένες), που ολοκληρώνεται με την παραγωγή πλασματοκυττάρων και μακρόβιων μνημονικών Β-κυττάρων

26 Διαφοροποίηση Τ-λεμφικής σειράς 1ο κύμα διαφοροποίησης: στοθύμοαδένα, παράγονται ανοσολογικά παρθένα ώριμα Τ-κύτταρα, 2 διακριτών τύπων: Τ-βοηθητικά/επαγωγικά (Τ H ή CD4) και Τ-κατασταλτικά/κυτταροτοξικά (Τ C ή CD8) Παράγοντες διαφοροποίησης οι IL-3, IL-7 Τα ώριμα Τ-κύτταρα θα εξέλθουν στην αιματική κυκλοφορία και από κει στους ιστούς, όπου θα πεθάνουν 3-4 μέρες αργότερα, αν δε δεχθούν αντιγονικό ερεθισμό (naive) 2ο κύμα διαφοροποίησης: διέγερση ώριμων Τ-κυττάρων από αντιγόνο (στο σπλήνα και στους λεμφαδένες), παραγωγή Τ-κυττάρων μνήμης

27 ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΑΙΜΑ

28 Επίχρισμα περιφερικού αίματος 100x, χρώση May-Grunwald/Giemsa

29 Ερυθρά αιμοσφαίρια Ερυθρά αιμοσφαίρια: απύρηνα κύτταρα, περιέχουν αιμοσφαιρίνη (ζωηρόερυθρόχρώμα) Βασική αποστολή: μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς Σε ~20 sec τα ερυθρά διανύουν ένα πλήρη κύκλο στην κυκλοφορία του αίματος Ζουν ~ ημέρες

30 Δομή ερυθροκυτταρικής μεμβράνης

31 Πρωτεΐνες ερυθροκυτταρικού σκελετού

32 Αντιγόνα επιφανείας ερυθρών Έχουν αναγνωριστεί ~280 Από αυτά, τα 245 ανήκουν σε κάποιο από τα 29 αναγνωρισμένα groups, που είναι τα: Aντιγόνα του συστήματος ΑΒΟ (και Η) Αντιγόνα της ομάδας Rh (C, D, E) Έτερα αντιγόνα: Kell (K, k, Kp, Js) Diego Yt Duffy (Fy a, Fy b ) Colton Scianna Kidd (Jk a, Jk b ) Dombrock Xg M, N, S Landsteiner-Wiener Kx P Chido-Rodgers Gerbich I, i Cromer Knops Lewis (Le a, Le b ) Indian Ok Lutheran (Lu a, Lu b ) Raph Globoside John Milton Hagen Gill

33 ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (Hb) β-σφαιρίνη Αίμη+Fe O 2 β-σφαιρίνη Αίμη+Fe O 2 O 2 Αίμη+Fe α-σφαιρίνη O2 Αίμη+Fe α-σφαιρίνη

34 Σύνθεση αίμης

35 ΚΑΜΠΥΛΗ ΚΟΡΕΣΜΟΥ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ HbSat% 80% 60% 30% 50mmH 2 O po2

36 Οδός Embden-Meyerhoff

37 εξοκινάση ισομεράση φωσφοφρουκτοκινάση αλδολάση αφυδρογονάση Φωσφογλυκερική κινάση Φωσφογλυκερική μουτάση ενολάση Πυρουβική κινάση LDH Γαλακτικό οξύ

38 Παραγωγή ενέργειας

39 Αναγωγική ισχύς

40 Oδός Μονοφωσφορικής πεντόζης

41 Αναγωγή H 2 O 2 σε H 2 O μέσω GSH/GSSG

42 Διαταραχές ερυθρών Αναιμία: ελάττωση του Hct και της αιμοσφαιρίνης ( <12g/dl, <13g/dl), λόγω: Μείωσης της παραγωγής ερυθρών στο μυελό Μειωμένης επιβίωσης των ερυθρών (μη αποδοτική ερυθροποίηση) Αύξησης της καταστροφής ερυθρών (αιμόλυση) Oξείαςήχρόνιαςαπώλειαςερυθρών (αιμορραγία) Συνδυασμού των παραπάνω

43 Διαταραχές ερυθρών Μειωμένη παραγωγή ερυθρών: Διήθηση μυελού από νεοπλασματικά κύτταρα Aπώθηση φυσιολογικού μυελού από κλωνικά κύτταρα σε κακοήθη αιματολογικά νοσήματα: Οξείες/χρόνιες λευχαιμίες Λεμφώματα (NHL, HD) Πολλαπλούν μυέλωμα Μυελική ίνωση (πρωτοπαθής, δευτεροπαθής) Aπλαστική αναιμία Τροφικές διαταραχές (έλλειψη Β 12, φυλλικού, Fe) ΧΜΘ, ακτινοβόληση μυελού Σιδηροαχρηστία σε χρόνιες νόσους Μειωμένη παραγωγή EPO (ΧΝΑ) Θυρεοειδοπάθειες Μη αποδοτική ερυθροποίηση: MDS PNH

44 Διαταραχές ερυθρών Αιμόλυση: καταστροφή των ερυθρών ενδοαγγειακά ή εξωαγγειακά (ΔΕΣ), λόγω: Ενδοερυθροκυτταρικής αιτίας Μεμβρανοπάθεια συγγενούς» Σφαιροκυττάρωση» Ελλειπτοκυττάρωση, πυροποικιλοκυττάρωση» Οβαλοκυττάρωση» Στοματοκυττάρωση» Ακανθοκυττάρωση επίκτητης» PNH Ενζυμοπάθεια Έλλειψη G-6PD Aιμοσφαιρινοπάθεια Δρεπανοκυτταρική αναιμία Μεσογειακά σύνδρομα Ασταθείς αιμοσφαιρίνες

45 Διαταραχές ερυθρών Αιμόλυση: καταστροφή των ερυθρών ενδοαγγειακά ή εξωαγγειακά (ΔΕΣ), λόγω: Εξωερυθροκυτταρικής αιτίας Αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία (ΑΙΗΑ) Αλλοάνοση αιμολυτική αναιμία Φάρμακα και χημικές ουσίες Φυτικά και ζωικά δηλητήρια Μηχανικού τύπου αιμόλυση Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια Ανευρύσματα Μεταλλικές βαλβίδες

46 Διαταραχές ερυθρών Πολυερυθραιμία: αύξηση του Hct και της αιμοσφαιρίνης ( >16g/dl, >18g/dl) Ιδιοπαθής (άγνωστης αιτιολογίας υπερπλασία ερυθράς σειράς στο μυελό, χωρίς υπερπαραγωγή EPO, ανήκει στα μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα) Δευτεροπαθής (υπερπαραγωγή EPO) Ιστική υποξία Υπερέκκριση ερυθροποιητίνης από νεοπλασματικό ιστό, χωρίς ιστική υποξία

47 Λευκά αιμοσφαίρια Λευκά αιμοσφαίρια: εμπύρηνα κύτταρα, χωρίς ιδιαίτερο χρώμα, μορφολογικά διακρίνονται σε 3 κατηγορίες: Κοκκιοκύτταρα Ουδετερόφιλα ΠΜΠ Ηωσινόφιλα ΠΜΠ Βασύφιλα ΠΜΠ Λεμφοκύτταρα (Τ, Β, ΝΚ) Μονοκύτταρα Βασική αποστολή: άμυνα του οργανισμού

48 Ουδετερόφιλα ΠΜΠ ~40-75% των λευκοκυττάρων 2 διαμερίσματα στο περιφερικό αίμα: Διαμέρισμα κυκλοφορούντων λευκοκυττάρων (περίπου τα μισά πολυμορφοπύρηνα, circulating pool) Διαμέρισμα προσκολλημένων στο αγγειακό τοίχωμα λευκοκυττάρων (marginal pool) 1 ιστικό διαμέρισμα πολυμορφοπύρηνων, που αναζητούν (χημειοτακτικά), συλλαμβάνουν (τυχαία στη διαδρομή τους) και τελικά φαγοκυτταρώνουν ξένο για τον οργανισμό υλικό Η παραγωγή τους μπορεί να αυξηθεί κατά 8-10 φορές, αναλόγως αναγκών

49 Aντιγόνα επιφανείας ΠΜΠ ΗLA class I: A, B, C Αλλοανοσοποίηση HNA: 1a (FcγΙΙΙb), 1b, 1c 2a 3a 4a (CD11b) 5a (CD11a) TRALI Πυρετικές αντιδράσεις Αλλοάνοση νεογνική ουδετεροπενία Αυτοάνοση ουδετεροπενία ΑΒΟ

50 Mόρια προσκόλλησης ΠΜΠ Ιντεγκρίνες VLA (-1, -2, -3, -4, -5, -6) LFA Cytoadhesins Υπεροικογένεια ανοσοσφαιρινών ICAM (1-3) VCAM HCAM PECAM Σελεκτίνες L E P

51 Yποδοχείς οψωνισμού-φαγοκυττάρωσης ΠΜΠ FcγRI (CD64) FcγRII (CD32) FcγRIIIa (CD16a) FcγRIIIb (CD16b) FcαR (CD89) CR1 CR3

52 Ηωσινόφιλα ΠΜΠ ~1-6% των λευκοκυττάρων Έχουν φαγοκυτταρική ικανότητα, αλλά δεν είναι αυτή η κύρια λειτουργία τους Εξουδετερώνουν μεσολαβητές φλεγμονής και ορισμένους μικροοργανισμούς (π.χ. παράσιτα) ανθεκτικούς στη λύση από τα ένζυμα των ΠΜΠ και των μακροφάγων Δραστικά έναντι αντιγόνων που προκαλούν την παραγωγή IgE αντισωμάτων (αλλεργιογόνα)

53 Βασύφιλα ΠΜΠ ~1% των λευκοκυττάρων Δεν έχουν φαγοκυτταρική ικανότητα Συγγενικά με τα ιστικά μαστοκύτταρα Περιέχουν κοκκία ισταμίνης Συνδέονται ισχυρά με την IgE-ανοσοσφαιρίνη Σύμπλεγμα [αλλεργιογόνου+ige] σύνδεση στην επιφάνεια του βασύφιλου αποκοκκίωση και απελευθέρωση αγγειοδιασταλτικών ουσιών και μεσολαβητών φλεγμονής

54 Μονοκύτταρα ~3-8% των λευκοκυττάρων Φαγοκυττάρωση Διάσπαση φαγοκυτταρωμένων ουσιών Επεξεργασία αντιγόνου, παρουσίασή του στα Τ-κύτταρα Έκκριση χημικών μεσολαβητών φλεγμονής Εγκαθίστανται στους ιστούς ως μακροφάγα

55 Τ-Λεμφοκύτταρα ~80% των λεμφοκυττάρων του αίματος Παραγωγή στο θύμο αδένα, Τ H (CD4 + ) vs T C (CD8 + ) Επιφορτισμένα με: Την άμυνα έναντι ιών- μυκήτων- μυκοβακτηριδίων Την άμυνα έναντι του καρκίνου Την απόρριψη μοσχευμάτων Τη ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης στο αντιγόνο, και Την εμφάνιση αντιδράσεων υπερευαισθησίας Δείκτες: CD3, CD4, CD8, ΤCR(αβ, γδ)

56 Β-Λεμφοκύτταρα ~10% των λεμφοκυττάρων του αίματος Παραγωγή στο μυελό Διαφοροποίηση σε πλασματοκύτταρα / Β-κύτταρα μνήμης Άμυνα έναντι κόκκων, βακτηριδίων, μακρομοριακών χημικών ουσιών Δείκτες: CD19, CD79 (a, b), sig (ΙgM, IgD)

57 ΝΚ-Λεμφοκύτταρα ~5-10% των κυκλοφορούντων λεμφοκυττάρων Aναγνωρίζουν και καταστρέφουν άλλα κύτταρα (νεοπλασματικά, μολυσμένα με ιούς) που έχουν χάσει (ή δεν εκφράζουν) τα HLA-class I αντιγόνα τους Δείκτες: CD16, CD56

58 Διαταραχές ουδετερόφιλων Ποσοτικές Πολυμορφοπυρήνωση Ουδετεροπενία Ποιοτικές Πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς Διαταραχές χημειοταξίας, οψωνοποίησης και φαγοκυττάρωσης

59 Διαταραχές ουδετερόφιλων Πολυμορφοπυρήνωση αύξηση του αριθμού τους (>7000/μL), λόγω: Ανακατανομής των διαμερισμάτων (π.χ. κορτικοειδή) Άδειασμα αποθηκών μυελού Αύξηση πολλαπλασιασμού και διαφοροποίησης των προβαθμίδων της κοκκιώδους σειράς

60 Πολυμορφοπυρήνωση Αιτίες πολυμορφοπυρήνωσης: Αντιδραστική Οξεία Εστιακές φλεγμονές ή γενικευμένη φλεγμονώδης αντίδραση Λοιμώξεις Φάρμακα Χρόνια Φυσιολογική (π.χ. εγκυμοσύνη) Παθολογική» Χρόνιες φλεγμονές-λοιμώξεις» Φυσικά ερεθίσματα (π.χ. κάπνισμα)» Νεοπλάσματα (αιματολογικά και μη)» Σπληνεκτομή» Μεταβολικές διαταραχές Μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα Ιδιοπαθής

61 Διαταραχές ουδετερόφιλων Ουδετεροπενία ελάττωση του αριθμού τους (<2000/μL), 4 μεγάλες αιτολογικές ομάδες: Μείωση παραγωγής Μη αποδοτική μυελοποίηση Αυξημένη περιφερική καταστροφή Μεικτού τύπου

62 Ουδετεροπενία Μείωση παραγωγής Συγγενής Σύνδρομο Kostmann Βαρειά οικογενής ουδετεροπενία Καλοήθης οικογενής ουδετεροπενία Κυκλική ουδετεροπενία Επίκτητη Φάρμακα Χημικά Ιονίζουσα ακτινοβολία Διήθηση μυελού από ξένα κύτταρα Απλαστική αναιμία

63 Ουδετεροπενία Μη αποδοτική μυελοποίηση Στερητικού τύπου (έλλειψη Β 12, Φυλλικού, Fe) ΜDS Aυξημένη περιφερική καταστροφή Ανοσολογικής αρχής (αυτοάνοσες, ισοάνοσες ουδετεροπενίες) Υπερσπληνισμός

64 Ηωσινοφιλία Ηωσινόφιλα >450/μL Aιτίες: Ιδιοπαθές υπερηωσινοφιλικό σύνδρομο Κληρονομική υπερηωσινοφιλία Παρασιτικά νοσήματα Αλλεργικά νοσήματα Πνευμονικά νοσήματα Συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα Δερματικά νοσήματα Νεοπλάσματα (αιματολογικά και μη)

65 Βασυφιλία Βασύφιλα>100/μL Aιτίες: ΜPD Eλκώδης κολίτις Αντιδραστική (μεταλοιμώδης)

66 Μονοκυττάρωση Μονοκύτταρα >1000/μL Aιτίες: Λοιμώξεις (πρωτοζωικές, ρικετσιακές, TBC, βρουκέλλωση, σύφιλη, υποξεία ενδοκαρδίτις) Νεοπλάσματα (αιματολογικά και μη) Ρευματικά (αυτοάνοσα) νοσήματα Κοκκιωματώδη νοσήματα (σαρκοείδωση)

67 Διαταραχές λεμφοκυττάρων Λεμφοκυττάρωση (>5000/μL) Λοιμώδους αιτιολογίας Ιογενής (CMV, EBV, HIV, RV) Βακτηριακή (βρουκέλλα, TBC) Παρασιτική Nεοπλασματικής αιτιολογίας Xρονία λεμφική λευχαιμία Προλεμφοκυτταρική λευχαιμία NHL, HCL-variant Λεμφοπενία (<1000/μL) Απλαστική αναιμία ΧΜΘ, κορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα HIV Συγγενείς ανοσοανεπάρκειες

68 Γενικά Αιμοπετάλια: μικροί απύρηνοι δίσκοι ερυθροϊώδους χρώματος, τμήματα του πρωτοπλάσματος των μεγακαρυοκυττάρων Βασική αποστολή: πρωτογενής αιμόσταση

69 Dense tubular system (Ca ++ ) mitochondria lysosomes Actin-filaments Canalicular system a-granules Glucogen stores d-granules

70 Αιμοπεταλιακή ενεργοποίησηπροσκόλληση και συσσώρευση GpIIb-IIIa α2β1 Plt GpVI GpIb-IX-V vwf Collagen fibres

71 Αιμοπεταλιακή ενεργοποίησηπροσκόλληση και συσσώρευση GpIIb-IIIa α2β1 Plt GpVI GpIb-IX-V vwf Plt Collagen fibres

72 Αιμοπεταλιακή ενεργοποίησηπροσκόλληση και συσσώρευση GpIIb-IIIa ADP TxA2 α2β1 Plt GpVI Plt Plt GpIb-IX-V ινωδογόνο vwf Plt Plt Collagen fibres

73 Αντιγόνα επιφανείας PLTs ABO-H Lewis I, i P HLA (A, B, ασθενώς C) Ανοσολογική αντοχή στη μετάγγιση PLTs Νεογνική αλλοάνοση θρομβοπενία (ΝΑΙΤ) Post Transfusion Purpura (PTP) Πυρετικές αντιδράσεις (σπάνια) Ηuman Platelet Antigens (HPA) Ανοσολογική αντοχή στη μετάγγιση PLTs Νεογνική αλλοάνοση θρομβοπενία (ΝΑΙΤ) Post Transfusion Purpura (PTP)

74 Human Platelet Antigens (HPA) HPA-1a (GpIIIa) HPA-1b HPA-2a (GpIb) HPA-2b HPA-3a (GpIIb) HPA-3b HPA-4a (GpIIIa) HPA-4b HPA-5a (GpIa) HPA-5b HPA-6w (GpIIIa) HPA-7w (GpIIIa) HPA-8w HPA-9w (GpIIb) HPA-10w (GpIIIa) HPA-11w (GpIIIa) HPA-12w (GpIb) HPA-13w (GpIa)

75 Διαταραχές αιμοπεταλίων Ποσοτικές Θρομβοπενία (<150000/μL) Επίκτητη Συγγενής Θρομβοκυττάρωση (>500000/μL) Ποιοτικές (θρομβασθένεια ή θρομβοπάθεια)

76 Επίκτητες θρομβοπενίες Ψευδείς Κακή αιμοληψία EDTA Mειωμένη παραγωγή Διήθηση μυελού από νεοπλασματικά κύτταρα Απλαστική αναιμία-mds-pnh Mυελοΐνωση ΧΜΘ, ακτινοβόληση μυελού Αυξημένη καταστροφή Ανοσολογικής αρχής (ΙΤP, δευτεροπαθείς άνοσες θρομβοπενίες, ΗΙΤ) Θρομβωτικές μικροαγγειοπάθειες (TMA) Μηχανικής αιτιολογίας πλην ΤΜΑ Υπερσπληνισμός Αιμοφαγοκυττάρωση

77 Συγγενείς θρομβοπενίες Μη κληρονομικές Φάρμακα, χημικές ουσίες Ισοάνοση θρομβοπενία Διήθηση μυελού Λοιμώξεις DIC, citp μητέρας, σ. Kassabach-Merritt Κληρονομικές Με μικρό μέγεθος αιμοπεταλίων (Wiskott-Aldrich) Με φυσιολογικό μέγεθος αιμοπεταλίων (CAMT, TAR) Με μεγάλο μέγεθος αιμοπεταλίων (May-Hegglin, Gray-Platelet, Bernard-Soulier, Paris-Trousseau, Jacobsen, Montreal, Mediterranean)

78 Θρομβοκυτταρώσεις Πρωτοπαθείς Ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση Θρομβοκυττάρωση στα πλαίσια άλλου MPD Δευτεροπαθείς Ca Σιδηροπενική αναιμία Χρόνιες λοιμώξεις-φλεγμονές

79 Θρομβοπάθειες Κληρονομικές, συγγενείς Επίκτητες Νεφρική ανεπάρκεια Θυρεοειδοπάθεια Ηπατική ανεπάρκεια Ιατρογενείς (π.χ. αντι-αιμοπεταλιακά φάρμακα)

80 Κληρονομικές και συγγενείς θρομβοπάθειες Διαταραχή προσκόλλησης των αιμοπεταλίων (Bernard-Soulier) Διαταραχή της σημειακής διαμεταβίβασης Διαταραχή της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων (Glanzmann, Chediak- Higashi)

81 Φυγοκέντρηση ολικού αίματος

82 Γενικά Πλάσμα: ωχροκίτρινο υγρό Αποτελείται από νερό, άλατα και οργανικές ενώσεις: Λιπίδια Γλυκόζη Πρωτεΐνες Λευκωματίνη Παράγοντες πήξης Ανοσοσφαιρίνες Συμπλήρωμα Ορμόνες Βιταμίνες Χρωστικές

83 Εξωγενές και ενδογενές σύστημα πήξης

84 ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

85 Γενικά στοιχεία Ανοσολογία: η επιστήμη/ειδικότητα που μελετά τις κυτταρικές και μοριακές διεργασίες που συμβαίνουν όταν ο οργανισμός έρχεται αντιμέτωπος με ξένες ουσίες ή κύτταρα εισβολείς Ανοσία ή ανοσιακή απάντηση: η αντίδραση του οργανισμού σε κάθε εισβολή ξένης και επικίνδυνης ουσίας/κυττάρου/οργανισμού

86 Μajor Histocompatibility Complex Μείζον σύστημα ιστοσυμβατότητας, αντιγονική ταυτότητα, καθορισμός του ιδίου (self) από το ξένο (non-self) HLA-class I: Kλασσικά: A, B, C Μη κλασσικά: E, F, G Έκφραση σε όλα τα εμπύρηνα κύτταρα HLA-class II: DR, DP, DQ Έκφραση από τα Β-κύτταρα, τα APCs και τα δενδριτικά κύτταρα Σωματικά κύτταρα: 2 αλληλόμορφα γονίδια (χρωμόσωμα 6p21.3) για κάθε HLA-αντιγόνο

87 Γενικά στοιχεία Μηχανισμοί ανοσίας: Μηειδικήήφυσική(innate/natural) Eιδική ή επίκτητη (adaptive/specific) Mη ειδική ή φυσική ανοσία Φυσικοί φραγμοί (δέρμα, βλεννογόνοι) Φαγοκύτταρα (ΠΜΠ-μακροφάγα), αιμοπετάλια, ιστιοκύτταρα Διαλυτές ουσίες Συμπλήρωμα Λυσοζύμη Πρωτεΐνεςοξείαςφάσης(π.χ. CRP) Προσταγλανδίνες, λευκοτριένια, ισταμίνη, σεροτονίνη, PAF

88 Γενικά στοιχεία Εκδήλωση φυσικής ανοσίας: Φαγοκυττάρωση Οψωνοποίηση επένδυση κυττάρουεισβολέα με: Αντισώματα Συμπλήρωμα Πρωτεΐνες οξείας φάσης, με συνέπεια τη λύση του κυττάρου-εισβολέα

89 Συμπλήρωμα Πρωτεΐνες του πλάσματος, που «συμπληρώνουν» την βιολογική δράση των αντισωμάτων (οψωνοποίηση των μικροοοργανισμών, λύση κυττάρων και διαφόρων μικροοργανισμών) Ενεργοποίηση συμπληρώματος: Κλασσική οδός (σύνδεση αντιγόνου-αντισώματος) Εναλλακτική οδός (επιφάνεια παθογόνου) Οδός λεκτίνης (σύνδεση λεκτίνης με τη μαννόζη της επιφάνειας του παθογόνου )

90 Συμπλήρωμα

91 Γενικά στοιχεία Ειδική ανοσία: Ειδικότητα (έναντι συγκεκριμένου αντιγόνου) Μνήμη (σε επανέκθεση στο ίδιο αντιγόνο) Παθητικήήενεργητική(εμβολιασμός) Χυμική (Β-λεμφοκύτταρα) και κυτταρική (Τλεμφοκύτταρα) 3 φάσεις: Αναγνώρισης Ενεργοποίησης Δραστική φάση

92 Γενικά στοιχεία Αντιγόνο: ξένη ή ακόμα και ίδια ουσία που προκαλεί ειδική ανοσιακή απάντηση Κατηγορίες: Πρωτεΐνες Λιπίδια Πολυσακχαρίτες Νουκλεϊκά οξέα Χαρακτηριστικά: Ανοσογονικότητα (immunogenicity) Aντιγονικότητα (antigenicity) Aλλεργιογονικότητα (allergiogenicity) Iκανότητα επαγωγής ανοσιακής ανοχής (tolerogenicity)

93 Γενικά στοιχεία Ανοσογονικότητα: η ικανότητα μιας ξένης ουσίας να επάγει χυμική ή κυτταρική ανοσιακή απάντηση (αν μια ίδια ουσία είναι ανοσογόνα, τότε μιλάμε για αυτοανοσία) Σημ.: Όλα τα ανοσογόνα ΕΙΝΑΙ αντιγόνα, αλλά όλα τα αντιγόνα ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ανοσογόνα (π.χ. μικρού ΜΒ ξένες ουσίες [απτίνες] για να γίνουν ανοσογόνες πρέπει να συνδεθούν με ουσίες μεγάλου ΜΒ, π.χ. πρωτεΐνες)

94 Γενικά στοιχεία Αντιγονικότητα: η ικανότητα μιας ουσίας να συνδεθεί με τελικά προϊόντα ανοσιακής απάντησης, ανεξάρτητα αν είναι ή όχι ανοσογόνα Αλλεργιογονικότητα: η ικανότητα μιας ουσίας να επάγει αλλεργική αντίδραση (αλλεργιογόνο) Aνοσολογική ανοχή: η ικανότητα μιας ουσίας να αναστέλλει την ανοσιακή απάντηση

95 Γενικά στοιχεία Αντιγονικός επίτοπος: η δραστικήπεριοχήτου ανοσογόνου που συνδέεται με κυκλοφορούντα αντισώματα, TCR, ανοσοσφαιρίνες επιφανείας των Β-λεμφοκυττάρων Αντίσωμα-ανοσοσφαιρίνη: διαλυτό πρωτεϊνικό μόριο (ΜΒ~150kD), που παράγεται από Β- λεμφοκύτταρα και πλασματοκύτταρα, με ειδικότητα σύνδεσης με αντιγονικούς επιτόπους

96 Ηλεκτροφόρηση λευκωμάτων ανοσοσφαιρίνες

97 Δομή ανοσοσφαιρίνης Kάθε μόριο ανοσοσφαιρίνης αποτελείται από ένα ζεύγος ελαφρών και ένα ζεύγος βαρέων αλύσεων Σε κάθε βαρειά ή ελαφρά αλυσίδα διακρίνονται σταθερές (C) και μεταβλητές (V) περιοχές

98 Μετά επεξεργασία με παπαΐνη, προκύπτουν 3 διακριτά τμήματα: 2 Fab: fragment antigen binding 1 Fc: fragment crystallizable

99 Δομή ανοσοσφαιρίνης 5 είδη βαρέων αλύσεων: α,γ,δ,ε,μ 2 είδη ελαφρών αλύσεων: κ,λ V H :14q32 κ: 2p12 λ: 22q11

100 Γενικά στοιχεία Κύτταρα ανοσιακής απάντησης: Λεμφοκύτταρα (Τ, Β, ΝΚ) Φαγοκύτταρα (ΠΜΠ, μονοπύρηνα/μακροφάγα) Βοηθητικά κύτταρα (αιμοπετάλια, ενδοθηλιακά κύτταρα, μαστοκύτταρα)

101 Kυτταροκίνες (cytokines) Μικρού ΜΒ διαλυτές πρωτεΐνες ή γλυκοπρωτεΐνες Παράγονται κυρίως από: Μονοκύτταρα/μακροφάγα και Τ-λεμφοκύτταρα (κυρίως τα CD4) Αλλάζουν την συμπεριφορά του ίδιου του κυττάρου που τις εκκρίνει, καθώς και έτερων κυττάρων (συντονισμός της ανοσιακής απάντησης) Tρόπος δράσης: Αυτοκρινής Παρακρινής Ενδοκρινής

102 Kυτταροκίνες (cytokines) Σήματα: Κυτταρικού πολλαπλασιασμού Κυτταρικής ωρίμανσης- διαφοροποίησης Απόπτωσης Χημειοτακτικής μετανάστευσης Κυτταρικής ενεργοποίησης ή αναστολής της Επιπλέον δράσεις: Αντιβακτηριδιακή Αντι-ιική

103 Kυτταροκίνες (cytokines) Ιντερλευκίνες (ILs, 18 αναγνωρισμένες) Ιντερφερόνες (IFNs) TNF (α, β) CSFs Χημειοκίνες

104 Αλληλουχία ανοσολογικής απάντησης Φαγοκυττάρωση αντιγόνου από μακροφάγο (ΑPC), επεξεργασία αντιγόνου, έκφραση αντιγονικών επιτόπων και HLA-DR από τα APCs Παρουσίαση του αντιγόνου στα βοηθητικά Τ- λεμφοκύτταρα (CD4) και διπλή αναγνώριση: HLA-DR / CD4 Aντιγονικός επίτοπος / TCR Διέγερση CD4-κυττάρων, πολλαπλασιασμός τους, παραγωγή μνημονικών Τ-κυττάρων, διαφοροποίηση σε: T H 1 (έκκριση IL-2, TNFβ, ΙFNγ, ενεργοποίηση μακροφάγων, σχηματισμός κοκκιώματος, επιβραδυνόμενη υπερευαισθησία) και T H 2 (έκκριση IL-4, IL-6, IL-10 που ευοδώνουν την παραγωγή Abs από τα Β-κύτταρα)

105 Αλληλουχία ανοσολογικής απάντησης Με τη δράση της IL-2 ενεργοποιούνται και τα CD8-Τκύτταρα και αντιδρούν με αντιγονικούς επίτοπους της επιφάνειας κυττάρων-στόχων, με διπλή αναγνώριση και πάλι, που οδηγεί σε λύση του κυττάρου-στόχου: Aντιγονικός επίτοπος / TCR HLA-A,B,C / CD8 Διέγερση Β-κυττάρου με δύο τρόπους: Σύνδεση μέσω CD40 με τον CD40L των Τ Η 2-κυττάρων, διαφοροποίηση σε πλασματοκύτταρο ή Β-κύτταρο μνήμης έκκριση Ig oψωνοποίηση ξένου αντιγόνου φαγοκυττάρωση από ΠΜΠ-μακροφάγα Το Β-κύτταρο παράλληλα αναγνωρίζει και αντιδρά με τον αντιγονικό επίτοπο τόσο του ελεύθερου αντιγόνου, όσο και του μακροφάγου που φαγοκυττάρωσε και παρουσιάζει το αντιγόνο (APC)

106 Αλληλουχία ανοσολογικής απάντησης

107 Αλληλουχία ανοσολογικής απάντησης

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Γενικά Αίμα: ιστός σε ρευστή κατάσταση, ανανεώνεται συνεχώς και κινείται σ ένα κλειστό σύστημα αγγείων. πλάσμα=55% Buffy coat λευκά και αιμοπετάλια=5%

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Kοκόρη Στέλλα Αιματολόγος-Λέκτορας ΕΚΠΑ Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας Αιματολογικό Εργαστήριο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Aίμα: ζωντανός ρευστός ιστός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα. Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας

Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα. Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Λειτουργία ανοσοποιητικού λεμφικού συστήματος Προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική λειτουργία κυττάρων αίματος Ερυθρά αιμοσφαίρια, κύτταρα χωρίς πυρήνα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοπενίες και θρομβασθένειες. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 7-3-2014

Θρομβοπενίες και θρομβασθένειες. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 7-3-2014 Θρομβοπενίες και θρομβασθένειες Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 7-3-2014 Αιμοπετάλια Φυσιολογικός αριθμός: 150-400.000/μL Ζουν περίπου 4 μέρες To μικρότερο (2-3 μ) απύρηνο κύτταρο του περιφερικού αίματος Παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ. Φυσιολογικές τιμές αιματολογικών παραμέτρων

ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ. Φυσιολογικές τιμές αιματολογικών παραμέτρων ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ Μ. Οικονόμου Εισαγωγή Η «γενική αίματος» αποτελεί τη συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη εξέταση στην παιδιατρική κλινική πράξη. Ο προσδιορισμός των αιματολογικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Η Ι. Ε. Κ. ΕΥΟΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ : ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ : ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ : ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ -ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα:

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα: ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ Προέλευση: µυελός των οστών. Μερικά µεταναστεύουν στο θύµο, όπου παραµένουν για ποικίλες περιόδους πριν διασκορπισθούν στο σώµα. Βίος: η ζωή τους ποικίλει. Τα µνηµοκύτταρα ζουν για πολλά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ακαδημία Αιμοδοσίας, Ιούνιος 2014 Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΑ Antigens Ags Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Χημική ένωση διαγείρει Β, Τ -λεμφοκύτταρα σε ειδική ανοσολογική απόκριση μέσω υποδοχέων (Igs, ΤCR) Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Αλ. Κουράκλη-Συμεωνίδου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΑΙΜΙΑ Βαρύτητα αναιμίας Μικρή (Ηb >10 gr/dl)

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση ιευθύντρια Τµ. Ανοσολογίας- Ιστοσυµβατότητας Γ.Ν.Α.. " Ο Ευαγγελισµός" ανοσιακή απάντηση είναι το σύνολο των πολύπλοκων διεργασιών µε τις οποίες ο οργανισµός (ξενιστής)

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες Ανοσολογικοί µηχανισµοί Ειδικοί ανοσολογικοί µηχανισµοί (επίκτητη ανοσία) εξαρτώνται από την ειδική αναγνώριση από τα λεµφοκύτταρα της ξένης ουσίας ή κυττάρου Φυσική Ανοσία Μηχανισµοί φυσικής (µη ειδικής)

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική Αιμοποίηση. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογική Αιμοποίηση. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική Αιμοποίηση Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Εισαγωγή Μελέτη αίματος, αιμοποιητικών και λεμφικών οργάνων 1. αιματολογικές διαταραχές σε πληθώρα καταστάσεων και όχι μόνο σε αμιγή αιματολογικά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΛΕΥΚΗΣ ΣΕΙΡΑΣ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΛΕΥΚΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΛΕΥΚΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΚΟΚΚΙΩΔΗΣ ΜΟΝΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΣΕΙΡΑ Επιμέλεια Παρουσίαση: Θεοδωρίδης Δημήτριος Επιμελητής β ΚΟΚΚΙΩΔΗΣ ΣΕΙΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΚΟΚΚΙΑ -> στάδιο προμυελοκυττάρου * ΙΩΔΕΡΥΘΡΑ * Per-ox (+) ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Ομοιόσταση: η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις διάφορων συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Γεωργία Σ. Βρυώνη Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Μικροβιολογίας gvrioni@med.uoa.gr 23/01/08 Μαθήματα Ειδικευόμενων Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Σελ.65, Αιµατολογία Αιµοδοσία Ι ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Τα µεγάλα µονοκύτταρα ή µονοπύρηνα αποτελούν τα φαγοκύτταρα του οργανισµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία ΙΙ Αιματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί.

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί. ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη,Αιµατολόγος, /ντρια Αιµοδοσίας ΠΑΓΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 Τι θα πούµε σήµερα Α. Αντιγόνα-αντισώµατα επιφανείας ερυθροκυττάρων, αιµοπεταλίων και λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA. την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος

ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA. την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA O ανθρώπινος οργανισµός προστατεύεται > έναντι βλαπτικών παραγόντων µε 3 µηχανισµούς την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας

Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας Ακαδημία αιμοδοσίας Σεπτέμβριος 2011 Σταμούλης Κώστας Αιματολόγος Αιμοδοσία Γ.Ν.Νίκαιας Ανοσολογική απάντηση Φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας έναντι ασθενειών - ξένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Ερυθρά. Κύτταρα του Αίµατος. Για την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισµό των βλαστικών κυττάρων του αίµατος χρησιµοποιούνται λειτουργικά test

Ερυθρά. Κύτταρα του Αίµατος. Για την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισµό των βλαστικών κυττάρων του αίµατος χρησιµοποιούνται λειτουργικά test Μυελική Αιµοποίηση & Ερυθρά Σειρά Ερυθρά Λευκά Αιµοπετάλια Κύτταρα 45% 2.5 λίτρα Αίµα Πλάσµα 55% 3 λίτρα Νερό (93%) Ηλεκτρολύτες (

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ-PETERSEN ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ (ΕΚΠΠΑ) «ΗΛΙΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ (Ε.ΚΕ.Α.) ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός»

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΑΚ ΜΕ ΜΙΚΤΗ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) Αποδεκτή θεραπεία για ασθενείς µε: συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 11/4/2009 1 Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΥΓΕΙΑ 11/4/2009 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 11/4/2009 4 Η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός"

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ο φυσιολογικός μυελός των οστών Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός" μυελός των οστών πολύπλοκος όλες οι κυτταρικές σειρές από αρχέγονο αδιαφοροποίητο κύτταρο μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Αναιμία. Σταυρούλα Τσιάρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας

Αναιμία. Σταυρούλα Τσιάρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας Αναιμία Σταυρούλα Τσιάρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας Αναιμία Μειωμένα ερυθροκύτταρα Μειωμένη αιμοσφαιρίνη Η αναιμία είναι Σύμπτωμα! Προσδιορισμός της υποκείμενης νόσου -αιτιολογίας Προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ 29/9/2014 ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗ ΜΑΡΙΝΑ Επίκ. Καθηγήτρια ΟΡΙΣΜΟΣ Αναιμία είναι η μείωση ενός ή περισσοτέρων παραμέτρων των ερυθρών αιμοσφαιρίων δηλ. αριθμού ερυθρών,

Διαβάστε περισσότερα

Μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ

Μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ Μετάγγιση αίματος και παραγώγων Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ Ανάγκες σε μονάδες ερυθρών Το 60% του πληθυσμού θα χρειασθεί μετάγγιση αίματος ή παραγώγων σε κάποια στιγμή της ζωής του Παγκοσμίως συλλέγονται

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ 1 Ο Να επλέξετε την φράση που συμπληρώνε ορθά κάθε μία από τς ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM Hyper-IgM Syndrome (HIgM) ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος Φίλων Ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας. Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας. Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παράκληση για εκτίμηση... Γυναίκα 65 ετών, με ιστορικό ΑΥ προσέρχεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Σχολικό βιβλίο σελ. 131: Θεωρία του αρβίνου Στο φυλογενετικό δέντρο των καµηλοπαρδάλεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης.

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης. Αντιγόνα Αντισώματα Αντιγόνο Ως αντιγόνο ορίζεται κάθε ουσία που προέρχεται από το εξωτερικό ή εσωτερικό περιβάλλον και είναι ικανή να αντιδράσει με τα προϊόντα της ανοσιακής απάντησης (αναγνωρίζεται από

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

1. Το πλασµώδιο είναι α. προκαρυωτικός οργανισµός. β. µονοκύτταρος ευκαρυωτικός µικροοργανισµός. γ. παθογόνος ιός. δ. µονόκλωνο DNA.

1. Το πλασµώδιο είναι α. προκαρυωτικός οργανισµός. β. µονοκύτταρος ευκαρυωτικός µικροοργανισµός. γ. παθογόνος ιός. δ. µονόκλωνο DNA. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΜΑÏΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ : ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Τα ερυθροκύτταρα αποτελούν τα πολυαριθμότερα κύτταρα του περιφερικού

Τα ερυθροκύτταρα αποτελούν τα πολυαριθμότερα κύτταρα του περιφερικού EΡΥΘΡΟΚΥΤΤΑΡΑ 5 Στο κεφάλαιο αυτό: Ανασκοπείται η λειτουργία του ερυθροκυττάρου και η δομή και λειτουργία της ερυθροκυτταρικής μεμβράνης. Περιγράφονται τα κύτταρα της ερυθροκυτταρικής σειράς. Τονίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Αιματολογική Κλινική και Λεμφωμάτων, Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών Δημήτρης Καρακάσης Σχεδιάγραμμα της ομιλίας Εισαγωγή Ασθενής - ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Διαγνωστική προσέγγιση και διαφορική διάγνωση λεμφοκυττάρωσης Ορισμός λεμφοκυττάρωσης: Aπόλυτη λεμφοκυττάρωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 2 ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ FANTASTIC 3 ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ ΔΑΦΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΓΓΕΛΗ-ΒΑΓΓΕΛΗ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΡΟΥΜΦ ΗΛΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1. Ποιος είναι ο ρόλος του δέρµατος στον οργανισµό; 2. Ποιος είναι ο ρόλος των βακτηρίων στην υγεία του ανθρώπου; 3. Ποιες πρωτεΐνες µε αντιµικροβιακή δράση παράγει ο ανθρώπινος οργανισµός και πώς δρουν;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA)

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) ΑΡΜΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα