Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί"

Transcript

1 Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί Χάρης Ε. Καζλαρής, PhD Κλινικός Εμβρυολόγος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 1

2 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα; 4. Προοπτικές 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 2

3 Ορισμένες ανακαλύψεις-σταθμοί Οπτική μικροσκοπία (18 ος αιώνας) Ιστοκαλλιέργειες κυτταροκαλλιέργειες (19 ος αιώνας) Ορμόνες (δεκαετίες ) Λαπαροσκοπική χειρουργική (δεκαετία 1960) Υπερηχογραφία (δεκαετία 1970) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 3

4 Ιατρικές εξελίξεις Patrick Steptoe 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 4

5 1978 Oldham, Αγγλία , 23:47 Steptoe, Purdie, Edwards και το «μωρό του αιώνα» Louise Joy Brown: Day 1 Συνέντευξη Τύπου των Edwards και Steptoe: ανακοίνωση του πρώτου «παιδιού του σωλήνα» 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 5

6 Σημαντικές εξελίξεις Δωρεά ωαρίου και εμβρύου και λοιπά: παρένθετη μητρότητα μεταθανάτια γονιμότητα Κρυοσυντήρηση ωαρίων, εμβρύων, ορχικού και ωοθηκικού ιστού, σε όλα τα στάδια δύο μέθοδοι: αργή κατάψυξη & υαλοποίηση Μικρογονιμοποίηση σχεδόν πλήρης κατάργηση της δωρεάς σπέρματος (ICSI, MESA, TESE) Νέες τεχνολογίες βιοψία εμβρύου για PGD/PGS, στελεχιαία κύτταρα, θεραπευτική κλωνοποίηση Νέες κατευθύνσεις σημερινή φιλοσοφία: εξατομίκευση, mild IVF, eset, ανασυνδυασμένες ορμόνες, σειριακά καλλιεργητικά μέσα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 6

7 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα; 4. Προοπτικές 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 7

8 Γενικές έννοιες Γονικό σχέδιο (projet parental) Στειρότητα ή υπογονιμότητα ; (υπογόνιμο ζευγάρι) ορισμός: 1 έτος απροστάτευτων τακτικών επαφών χωρίς κύηση Πρωτοπαθής δευτεροπαθής υπογονιμότητα ασθένεια, ή όχι; (η ατεκνία δεν είναι νόσος per se, αλλά η αδυναμία δημιουργίας οικογένειας αποτελεί διαταραχή της υγείας, εάν αυτή ορισθεί κατά WHO) Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή (ΙΥΑ) Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση: διάγνωση θεραπεία Φυσιολογία: μας καθοδηγεί ο καταμήνιος κύκλος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 8

9 Επιδημιολογικά στοιχεία WHO: περίπου 15% των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στη σύλληψη και γέννηση υγιούς τέκνου (από διαβήτη πάσχει το 2,3% των Αμερικανών ηλικίας ετών: National Health and Nutrition Examination Survey ο επιπολασμός για τη μυωπία εκτιμάται σε 35% του πληθυσμού) Στην Ελλάδα: - περίπου υπογόνιμα ζευγάρια - ασαφή επιδημιολογικά δεδομένα (περίπου κύκλοι IVF ετησίως και αντίστοιχος [;] αριθμός σπερματεγχύσεων) περίπου γεννήσεις ετησίως δηλαδή, 2-5% των παιδιών που γεννώνται στην Ελλάδα Διεθνώς, έχουν γεννηθεί περισσότερα από παιδιά 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 9

10 Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Διάγνωση (αίτιο ή συνδυασμός αιτίων υπογονιμότητος) Θεραπευτική στρατηγική Σπερματέγχυση Εξωσωματική γονιμοποίηση και παραλλαγές της (π.χ. μικρογονιμοποίηση) Κρυοσυντήρηση Παρελκόμενες μέθοδοι και δυνατότητες Δωρεά γαμετών και εμβρύων Παρένθετη & υποκατάστατη μητρότητα Μεταθανάτια γονιμότητα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση Θεραπευτική κλωνοποίηση στελεχιαία κύτταρα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 10

11 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα; 4. Προοπτικές 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 11

12 Προειδοποίηση: απλούστευση! 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 12

13 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 13

14 Τις πταίει; 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 14

15 Αίτια υπογονιμότητος (τα ποσοστά ποικίλλουν, ανάλογα με τις μελέτες) Σαλπιγγικός παράγων 20% Λοιπά αίτια 5% Ανεξήγητη υπογονιμότητα 10% Συνουσία 5% Ενδομητρίωση 5% Τράχηλος 5% Ανδρικός παράγων 35% Ωοθυλακιορρηξία 15% 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 16

16 Αίτια υπογονιμότητας Η ηλικία της γυναίκας καθίσταται ολοένα και πιο συχνό αίτιο προσφυγής στην εξωσωματική γονιμοποίηση FIVNAT 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 17

17 Διάγνωση & θεραπεία στη γυναίκα Ιστορικό, κλινική εξέταση, γενικές μικροβιολογικές εξετάσεις Έλεγχος & παρακολούθηση του καταμήνιου κύκλου ορμονικές εξετάσεις (FSH, LH, E2, P4, TSH) υπερηχογράφημα (καταβολές ωοθυλακίων, εξέλιξή τους, πάχος ενδομητρίου) ακτινολογικές εξετάσεις: υστεροσαλπιγγογραφία υπερηχοϋστερογραφία Χειρουργικές μέθοδοι υστεροσκόπηση λαπαροσκόπηση Επεμβατικές χειρουργικές πράξεις πολυποδεκτομή λύση συμφύσεων σαλπιγγοπλαστική εκτομή / εξάχνωση βλαβών (κύστεις ωοθήκης, ενδομητρίωση κ.λπ.) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 18

18 Γοναδοτροπίνες (πρόσθιος λοβός υπόφυσης) Καταμήνιος κύκλος FSH LH Ωοθήκη Ωάριο Αναπτυσσόμενο ωοθυλάκιο Ωοθυλακιορρηξία Ωχρό σωμάτιο Στεροειδείς ορμόνες της ωοθήκης Προγεστερόνη (P 4 ) Οιστρογόνα (Ε 2 ) Ενδομήτριο Εμμηνορρυσία Παραγωγική φάση Ωχρινική φάση /6/ Ημέρες κύκλου

19 Τεχνική Υστεροσαλπιγγογραφία 2 Φυσιολογική εικόνα ωαγωγών 1 3 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 20

20 Παθολογικά ευρήματα Απόφραξη άμφω (εδώ, ύστερα από απολίνωση) Συμφύσεις Υδροσάλπιγγα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 21

21 Λαπαροσκόπηση Φυσιολογική εικόνα κάτω κοιλίας Συμφύσεις Ενδομητρίωση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 22

22 Διάγνωση & θεραπεία στον άνδρα Ιστορικό, κλινική εξέταση, γενικές μικροβιολογικές εξετάσεις Έλεγχος του σπέρματος: σπερμοδιάγραμμα αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία σπερματοζωαρίων (ολιγο-ασθενο-τερατο-σπερμία) Ορμονικές εξετάσεις: έλεγχος της παραγωγής σπερματοζωαρίων Ακτινολογικές εξετάσεις: υπερηχογράφημα οσχέου ανίχνευση κιρσοκήλης, όγκων, κύστεων, κ.λπ. Γενετικός έλεγχος μικροελλείμματα θρυμματισμός DNA, μεταλλάξεις, λοιπές ανωμαλίες & παθήσεις Χειρουργικές μέθοδοι Διαγνωστική βιοψία όρχεως Επεμβατικές χειρουργικές πράξεις: αφαίρεση κιρσοκήλης αποκατάσταση βλαβών ή απολίνωσης των εκφορητικών πόρων 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 23

23 Ορμονικές ισορροπίες στον άνδρα Υποθάλαμος Υπόφυση (πρόσθιος λοβός) Επινεφρίδια αρνητική ανάδραση Όρχις Τεστοστερόνη 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 24

24 Αριθμός ( 10 6 ) σπερματοζωαρίων όριο γονιμότητας Χρόνος (εβδομάδες) WHO Laboratory Manual for the examination of human semen and sperm-cervical mucus interaction, Cambridge University Press, /6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 25

25 Πρωτοπαθή νοσήματα Περιβαλλοντικοί παράγοντες Συστηματικές παθήσεις Λοίμωξη επικουρικών αδένων (π.χ. προστατίτις) Ναρκωτικά Κάπνισμα Μόλυνση Ακτινοβολία Σακχαρώδης διαβήτης Ανώριμα / άτυπα σπερματοζωάρια O 2 H 2 O 2 -OH Καρκίνος Παρατεταμένη παραμονή σπερματοζωαρίων στην επιδιδυμίδα Οξειδωτικό στρες Συστηματικές λοιμώξεις Δυσλειτουργία σπερματοζωαρίων Υπογονιμότητα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 26

26 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 27

27 Ενδομήτριος σπερματέγχυση ( τεχνητή γονιμοποίηση ) Ενδείξεις Ολιγοσπερμία Αντισώματα στην τραχηλική βλέννα Προϋποθέτει διαβατές σάλπιγγες Διαδικασία Swim-up ή Wash/swim-up Κολλοειδές ( Pure Sperm ) Αποτελέσματα Περίπου 15% ανά προσπάθεια 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 28

28 Υπερηχογραφική παρακολούθηση του κύκλου 5 η ΗΚ: 11 6 mm 10 η ΗΚ: mm 13 η ΗΚ: mm 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 29

29 Ενδομήτριος σπερματέγχυση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 30

30 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 31

31 Εξωσωματική γονιμοποίηση (in vitro fertilisation, IVF) Σκοπός και γενικές αρχές Παρακάμπτεται ο ωαγωγός Βλέπουμε τους γαμέτες και την γονιμοποίηση Διάφορες εφαρμογές (σπέρμα, ωάρια) Διαδικασία Ανάπτυξη πολλαπλών ωοθυλακίων Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας Ωοληψία - Λήψη και επεξεργασία σπέρματος Καλλιέργεια - Εκτίμηση γονιμοποιήσεως Επιλογή των εμβρύων Εμβρυομεταφορά Αποτελέσματα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 32

32 Πρωτόκολλα φαρμακευτικής διέγερσης Μακρό (επίμηκες) πρωτόκολλο Καταστολή της υποφυσιακής λειτουργίας (GnRH-a) Διέγερση της ωοθηκικής λειτουργίας (FSH) Παρακολούθηση της διεγέρσεως (u/s, E 2 ) Πρόκληση της ωοθυλακιορρηξίας (β-hcg) Βραχύ πρωτόκολλο Καταστολή (GnRH-a) και flare-up Διέγερση (FSH) Παρακολούθηση Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας Ανταγωνιστές της GnRH Διέγερση (FSH) Παρακολούθηση Καταστολή της ενδογενούς αιχμής LH με ανταγωνιστή Παρακολούθηση Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 33

33 Εξωσωματική γονιμοποίηση 1. διέγερση της ωοθηκικής λειτουργίας 2. ωοληψία ωάριο σπερματοζωάρια έμβρυο 4. εμβρυομεταφορά 3. καλλιέργεια 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 34

34 Υπερηχογραφική παρακολούθηση του κύκλου 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 35

35 Ωοληψία 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 36 Φωτογραφία: ΜΙΥΑ Ευγονία, Δρ Τρ. Λαϊνάς

36 IVF Ωοληψία (παρακέντηση και έκπλυση των ωοθυλακίων) βελόνη αναρρόφηση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 37

37 IVF Εργαστήριο (απομόνωση των ωαρίων) Καλλιέργεια Τα τρυβλία 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 38

38 IVF Εργαστήριο (καλλιέργεια των ωαρίων) Επωαστικός κλίβανος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 39

39 Ωάρια 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 40

40 Ωάρια ανώριμα και εκφυλισμένα βλαστικό κυστίδιο (germinal vesicle, GV) εκφύλιση κενοτόπια 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 41

41 Ωάρια γονιμοποίηση και προπυρήνες στάδιο του ζυγώτη (πρώτη ημέρα) ώριμο ωάριο (μετάφαση ΙΙ) προπυρήνες 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 42

42 Ωάρια ανώμαλη γονιμοποίηση 3 προπυρήνες (δισπερμία) πολλαπλοί προπυρήνες (πολυσπερμία) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 43

43 Αυλάκωση: στάδιο 2 4 βλαστομεριδίων 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 44

44 Αυλάκωση συνέχεια και επόμενα στάδια ημέρα 3 στάδιο των 8 κυττάρων στάδιο των 8 κυττάρων (αρχίζει η συνείληση) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 45

45 Αυλάκωση συνέχεια και επόμενα στάδια ημέρα 4-5 συμπαγές μορίδιο 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 46

46 Έννοια της ποιότητας των εμβρύων 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 47

47 Βλαστοκύστεις Σκοπός - Ενδείξεις Διαδικασία Παρατεταμένη καλλιέργεια Κρυοσυντήρηση Αποτελέσματα και Προβληματισμοί 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 48

48 Αυλάκωση συνέχεια και επόμενα στάδια ημέρα 5: διόγκωση βλαστοκύστη: C = βλαστοκοίλωμα Τ = τροφοεξώδερμα ICM = έσω κυτταρική μάζα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 49

49 Αυλάκωση συνέχεια και επόμενα στάδια ημέρα 5-6: εκκόλαψη πλήρης εκκόλαψη της βλαστοκύστεως αρχόμενη εκκόλαψη διόγκωση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 50

50 Μικρογονιμοποίηση Σκοπός - Ενδείξεις - Ειδικός εξοπλισμός Διαδικασία (ICSI: Intra-Cytoplasmic Sperm Injection) Απογύμνωση ωαρίων Εκτίμηση πυρηνικής ωριμότητος Σπερμοληψία Αυνανισμός MESA (Micro-Epididymal Sperm Aspiration) TESE (TEsticular Sperm Extraction) Ένεση σπερματοζωαρίου Αποτελέσματα και προβληματισμοί 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 51

51 Εξοπλισμός για μικροχειρισμούς 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 52

52 MESA - TESE Βιοψία ορχικού ιστού Sertoli-only Σπερματογένεση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 53

53 Φάσεις της μικρογονιμοποίησης 1: επιλογή του σπερματοζωαρίου ακινητοποίηση με θραύση της ουράς αναρρόφηση από την ουρά αναμονή 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 54

54 Φάσεις της μικρογονιμοποίησης 2: έγχυση του σπερματοζωαρίου ευθειασμός και προετοιμασία διάτρηση αναρρόφηση έγχυση απόσυρση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 55

55 Υποβοηθούμενη εκκόλαψη Σκοπός - Ενδείξεις Ειδικός εξοπλισμός Διαδικασίες Μερική ανατομή της διαφανούς ζώνης (partial zona deletion, PZD) Υποβοηθούμενη εκκόλαψη (assisted hatching) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 56

56 Υποβοηθούμενη εκκόλαψη 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 57

57 Εμβρυομεταφορά Υπερηχογραφική καθοδήγηση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 58

58 Επιτυχία!!! σάκκος κυήσεως, έμβρυο, καρδιακή λειτουργία παρενέργεια 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 59

59 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 60

60 Κρυοσυντήρηση γαμετών και εμβρύων (1) Σκοπός - Ενδείξεις Ειδικός εξοπλισμός Κρυοσυντήρηση σπέρματος - ωαρίων Κρυοσυντήρηση εμβρύων Διαδικασία βραδείας κατάψυξης Αφυδάτωση - διακοπή μεταβολισμού Σπορά κρυστάλλου και προοδευτική κατάψυξη [υγρό άζωτο, -196 C] Απόψυξη - ενυδάτωση χρησιμοποίηση Διαδικασία υπερταχείας κατάψυξης (υαλοποίηση) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 61

61 Αμπούλα Αποθήκευση σε υγρό άζωτο Παγιέττα Cryoloop 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 62

62 Κρυοσυντήρηση γαμετών και εμβρύων (2) Προβληματισμοί Το πρόβλημα των υπεραρίθμων εμβρύων Ετεροχρονισμένη διάθεση Βιολογικοί κίνδυνοι (παρατεταμένη διακοπή μεταβολισμού) Επί ωαρίων, υποχρεωτικά ICSI Κοινωνικοί κίνδυνοι (διάλυση του ζευγαριού, θάνατος) Κόστος συντηρήσεως Ψυχολογικό κόστος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 63

63 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 64

64 Δωρεές γαμετών και εμβρύων Απουσία ή ανεπάρκεια γαμετών και εμβρύων Δωρεά σπέρματος Δωρεά ωαρίου Δωρεά εμβρύου Προβληματισμοί Έλεγχος μολύνσεων (AIDS, HΒs, κ.λπ.) Γενετικός έλεγχος ; Κοινωνική διάσταση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 65

65 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 66

66 Υποκατάσταση μήτρας Υποκατάστατη μητέρα (απαγορεύεται στην Ελλάδα) Δωρεά ωαρίου & κυοφορία από την ίδια γυναίκα Παρένθετη μητέρα (επιτρέπεται στην Ελλάδα) Δικαστική άδεια Χρήση ωαρίου δότριας ή της παραγγέλλουσας Κυοφορία από την φέρουσα (ή κυοφόρο ) Προβληματισμοί Έλεγχος μολύνσεων (AIDS, HΒs, κ.λπ.) Ρύθμιση της αποζημίωσης - έλεγχος ; Κοινωνική διάσταση 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 67

67 Μεταθανάτια γονιμότητα ν.3089/2002 Υπάρχουν ενδείξεις (επικίνδυνα επαγγέλματα, γνωστή παθολογία ) Μόνο για άνδρες Πρότερη γραπτή εντολή του θανόντος Περιορισμός χρόνου Προβληματισμοί Το παιδί καθίσταται υποκατάστατο Το παιδί μεγαλώνει εξ ορισμού χωρίς πατέρα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 68

68 Διαθέσιμες μέθοδοι και τεχνικές Διαγνωστικές μέθοδοι Σπερματέγχυση (IUI) Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) Κρυοσυντήρηση Δωρεές Παρένθετη μεταθανάτια γονιμότητα PGD PGS 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 69

69 Προεμφυτευτική γενετική διαγνωστική Σκοπός - Ενδείξεις - Εξοπλισμός Διαδικασίες Γνωστός στόχος γονιδιακές παθήσεις (μεταλλάξεις στους γονείς) φυλοσύνδετα νοσήματα χρωμοσωματικές ανωμαλίες (αριθμός, δομή) Βιοψία βλαστομεριδίων Γενετική ανάλυση (single-cell PCR, FISH, a-cgh) Προβληματισμοί Αποτέλεσμα: απόρριψη εμβρύων, επιλογή φύλου Θεραπεία, πολυτέλεια, ή παράνοια; 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 70

70 Βιοψία πολικών σωματίων από το ωάριο 1 ο πολικό σωμάτιο (ημέρα 0) 2 ο πολικό σωμάτιο (ημέρα 1) 1 ο & 2 ο πολικό σωμάτιο (ημέρα 1) 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 71

71 Βιοψία βλαστομεριδίων από το έμβρυο 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 72

72 Προεμφυτευτική γενετική διαγνωστική Σκοπός - Ενδείξεις - Εξοπλισμός Διαδικασίες Γνωστός στόχος γονιδιακές παθήσεις (μεταλλάξεις στους γονείς) φυλοσύνδετα νοσήματα χρωμοσωματικές ανωμαλίες (αριθμός, δομή) Βιοψία βλαστομεριδίων Γενετική ανάλυση (single-cell PCR, FISH, a-cgh) Προβληματισμοί Αποτέλεσμα: απόρριψη εμβρύων, επιλογή φύλου Θεραπεία, πολυτέλεια, ή παράνοια; 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 73

73 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα; 4. Προοπτικές 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 74

74 Προοπτικές IVM PGD + HLA = saviour siblings Βλαστοκύστεις: genomics metabolomics e-set 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 75

75 Ωρίμαση ωαρίων in vitro Από μικρά ωοθυλάκια Δωρεά ωαρίου ή αυτόλογη χρήση Κρυοσυντήρηση Επιτρέπει τη διαφύλαξη της γονιμότητας Ένδειξη για poor responders [;] Από βιοψίες ωοθήκης (μετά την απόψυξη) Δύσκολη τεχνική (χρόνος 70 ημέρες) Μικρά ποσοστά επιτυχίας Προβληματισμοί Έλεγχος μολύνσεων (AIDS, HΒs, κ.λπ.) Ιατρική πολυτελείας 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 76

76 Προοπτικές IVM PGD + HLA = saviour siblings Βλαστοκύστεις: genomics metabolomics e-set 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 77

77 Προοπτικές IVM PGD + HLA = saviour siblings Βλαστοκύστεις: genomics metabolomics e-set 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 78

78 Τελειώνοντας 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 79

79 Εκλαϊκευτική βιβλιογραφία Jacques Testart Η Επιθυμία του Γονιδίου (Εκδ. Κάτοπτρο) Προεμφυτευτική διάγνωση και ευγονισμός Η Τεχνητή Αναπαραγωγή (Εκδ. Π. Τραυλός) Μέθοδοι υποβοηθούμενης αναπαραγωγής Albert Jacquard Εγώ και οι Άλλοι (Εκδ. Κάτοπτρο) Εισαγωγή στη σημασία της Γενετικής Οι Άνθρωποι και τα Γονίδιά τους (Εκδ. Π. Τραυλός) Γενετική των πληθυσμών Χάρης Καζλαρής Το Χρυσό μου Παιδί (Εκδ. Π. Τραυλός) Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Τεκνοποίηση Τεχνικές και προβληματισμοί από την εφαρμογή τους στην Ελλάδα 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 80

80 Υποστήριξη των υπογόνιμων ζευγαριών Σωματείο Υποστήριξης Γονιμότητας «ΚΥΒΕΛH» Βασιλέως Κωνσταντίνου Αθήνα Τηλ/Fax: /6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 81

81 Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Εθνική Αρχή Ι.Υ.Α. (3 ης Σεπτεμβρίου Αθήνα) ΤΘ ΑΘΗΝΑ Τηλ: /6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 82

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικώς Υποβοηθούµενη Αναπαραγωγή: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Ιατρικώς Υποβοηθούµενη Αναπαραγωγή: παρελθόν, παρόν και µέλλον Ηµερίδα Βιολογίας Χαλκίδα,, 29-02 02-20082008 Ιατρικώς Υποβοηθούµενη Αναπαραγωγή: παρελθόν, παρόν και µέλλον Χάρης Ε. Καζλαρής, PhD Λέκτορας Εµβρυολογίας Μέλος της Εθνικής Αρχής IYA 8/4/2008 Χάρης Ε. Καζλαρής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ 1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η υπογονιμότητα στις μέρες μας είναι ένα συχνό κλινικό πρόβλημα. Αφορά το 13-15% των ζευγαριών διεθνώς. Η επίπτωσή της ποικίλει, με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία.

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. ΜΟΝΑΔΑ Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. Το EmbryoClinic είναι μια νέα, σύγχρονη και εξαιρετικά υψηλής ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Μαζί κάνουμε το όνειρο πραγματικότητα! www.eugonia.gr Αγαπητοί μας φίλοι, Βασική μας αρχή είναι, ότι, όλες οι γυναίκες έχουν δικαίωμα στην μητρότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης

Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης Βιοηθική: Τα όρια της Επιστήμης Τεχνητή Γονιμοποίηση Βιλανάκης Ανδρέας Α1 Κουτσάκη Ελένη Α2 Ρομπογιαννάκη Αγγελική Α3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΕΛ. Εισαγωγή.. 3 Τεχνητή γονιμοποίηση. 5 Ιστορικη αναδρομή εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ελένη Χ. Αλεξίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι μια αποτελεσματική διέξοδος για πολλά υπογόνιμα ζευγάρια. Η υποδειγματική

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Νόμου για την ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

Σχέδιο Νόμου για την ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Σχέδιο Νόμου για την ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Επιτροπή Βιοϊατρικής Ηθικής και Δεοντολογίας ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ, 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2004 Χάρης Ε. Καζλαρής Λέκτορας Εμβρυολογίας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Οδυσσέας Β. Γρηγορίου Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 Γενικά Στοιχεία 1. Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί λίένα

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων.

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Τζεφεράκος Αλέξανδρος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ «ΛΗΤΩ» Βρισκόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ RECENTFINDINGSINIVF-NURSINGINTERVATIONS

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265 Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-8110674 Fax: 210-8110694

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Περιεχόμενα Μιχάλης Φραγκουλίδης ΜSc, DFFP, BSCCP σύντομο βιογραφικό σημείωμα 11 λόγοι για να εμπιστευτείτε το γέννημα Ενότητα 1 Η θεραπεία εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ. Τμήμα : Α 3. Η ομάδα που επιμελήθηκε την παρουσίαση: Οικονόμου Κωνσταντίνα Λεούση Δέσποινα Λαντζούνη Ιωάννα Κοπαλά Ιωάννα

ΚΥΗΣΗ. Τμήμα : Α 3. Η ομάδα που επιμελήθηκε την παρουσίαση: Οικονόμου Κωνσταντίνα Λεούση Δέσποινα Λαντζούνη Ιωάννα Κοπαλά Ιωάννα ΚΥΗΣΗ Στυλ υποδείγματος κειμένου Δεύτερου επιπέδου Τρίτου επιπέδου Τέταρτου επιπέδου Πέμπτου επιπέδου Τμήμα : Α 3 Η ομάδα που επιμελήθηκε την παρουσίαση: Οικονόμου Κωνσταντίνα Λεούση Δέσποινα Λαντζούνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. ΓΕΝΙΚΑ 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον,

Διαβάστε περισσότερα

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Για να επέλθει κύηση η συνουσία πρέπει να γίνει από 5 µέρες πριν την ωορρηξία µέχρι την ηµέρα της ωορρηξίας Χρόνος ζωής σπερµατοζωαρίων 5 µέρες Χρόνος ζωής ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr / www.genesisathens.gr Οδηγίες για το πρόγραμμα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Περίπου το 15% των ζευγαριών έχουν προβλήματα γονιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν παιδί, αν και είχαν συχνές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις για ένα χρόνο ή περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Διαδικασίες έγκρισης εξωσωματικής γονιμοποίησης και πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας- Xoρήγηση γοναδοτροπινών σε άνδρες»

Θέμα: «Διαδικασίες έγκρισης εξωσωματικής γονιμοποίησης και πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας- Xoρήγηση γοναδοτροπινών σε άνδρες» Αρ. Πρωτ.: οικ. 13820 Αθήνα, 12 Απριλίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-6871718 Fax: 210-6871792

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Διαδικασίες έγκρισης εξωσωματικής γονιμοποίησης και πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας- Xoρήγηση γοναδοτροπινών σε άνδρες»

Θέμα: «Διαδικασίες έγκρισης εξωσωματικής γονιμοποίησης και πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας- Xoρήγηση γοναδοτροπινών σε άνδρες» ΑΔΑ: ΒΕΑΤΟΞ7Μ-ΧΜ5 Αρ. Πρωτ.: οικ. 13820 Αθήνα, 12 Απριλίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-6871718

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΥΧΟΣ 03 // ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εθνικής Αντιστάσεως 173-175 // 55134 Καλαμαριά // Θεσσαλονίκη Τ. 2310 475717 // F. 2310 475 718 // www.embryolab.gr // embryo@embryolab.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα και προβληματισμοί σε βιοϊατρικές επιστημονικές εφαρμογές και έρευνες

Διλήμματα και προβληματισμοί σε βιοϊατρικές επιστημονικές εφαρμογές και έρευνες 1 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Ταγματάρχου Πουλίου, 1 Διαμ. 101, 1101 Λευκωσία, Τ. Θ. 24015 Κύπρος Τηλ : + 357 22 771994 Φαξ : +357 22 771989 Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες)

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) Καλείστε να συµµετάσχετε σε ένα ερευνητικό πρόγραµµα. Πιο κάτω (βλ. «Πληροφορίες για Ασθενείς ή/και Εθελοντές») θα σας δοθούν εξηγήσεις σε απλή γλώσσα σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το ανοσιακό σύστημα στην υπογονιμότητα. Α. Καλπατσανίδης

Το ανοσιακό σύστημα στην υπογονιμότητα. Α. Καλπατσανίδης Το ανοσιακό σύστημα στην υπογονιμότητα Α. Καλπατσανίδης Υπογονιμότητα Ένα σημαντικό ποσοστό των ζευγαριών που επιθυμούν να επιτύχουν αυθόρμητα μια εγκυμοσύνη, περίπου το 15%, θα χρειαστεί ιατρική βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΙΚΗΦΟΡΙ ΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ.

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50 Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια 09:50-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Που πως και μέχρι πότε ;

Που πως και μέχρι πότε ; 1 Που πως και μέχρι πότε ; Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής» Μαιευτήριο «ΛΗΤΩ» ΟΜΙΛΙΑ ΑΘΗΝΑ 14/42007 2 Ιστορικά στοιχεία Η τεχνητή σπερματέγχυση είναι παλιά μέθοδος και αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens.

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens. Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα / Τηλ.: 210 68 94 326 / Fαχ: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr, www.genesisathens.gr ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εξωσωματική Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά.

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. Κεφάλαιο 12 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. 1. Τα επιθηλιακά κύτταρα του τοιχώματος του ωοθυλακίου παράγουν 2. Ο ενδομήτριος κύκλος ελέγχεται ορμονικά από 3.

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ e: editorial ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ Η επίτευξη της εγκυμοσύνης μέσω εφαρμογής μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙ ΑΣ Τ Μ Η Μ Α Ι ΑΤ Ρ Ι ΚΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ ΑΜ Μ Α Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι ΑΚ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν «Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Τ Η Σ Α Ν Α Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Κρήτης

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Κρήτης Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Κρήτης Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας & Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής «ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Σπουδάστριες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση!

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! Σοβαρό πρόβλημα υπογονιμότητας αντιμετωπίζει η Γηραιά Ηπειρος και δύο από τις κύριες αιτίες είναι η ποσότητα και η ποιότητα του σπέρματος, που φθίνουν συνεχώς... Νέες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες Γαμετογένεση Γαμετογένεση Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) G1 Σπερματογένεση Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο Ολοκλήρωση μείωσης Ι Γονιμοποίηση-ολοκλήρωση η η μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ 8 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 1 ΗχρήσητωνGnRH αναλόγων στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ : ΓΑΒΡΙΗΛΙ ΟΥ ΞΕΝΙΑ ΑΝΤΩΝΑΚΑ ΜΑΡΙΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Dr. ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2005 1 Πρόλογος 3 Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TC RA 2400 OS S2 (REF 2.0) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pregnyl 1.500, 5.000 IU κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4510, 15.5.2015 69(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4510, 15.5.2015 69(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4510, 15.5.2015 Ν. 69(Ι)/2015 69(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο ΜΕΡΟΣ Ι - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 1. Συνοπτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής 29 Κλινική αξιολόγηση του σπερµατοδιαγράµµατος και διερεύνηση της δυσπερµίας Ε.Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Ενδοκρινολόγος, Νοσοκομείο/Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) A. Jungwirth, T. Diemer, A. Giwercman, Z. Kopa, C. Krausz, H. Tournaye, G.R. Dohle Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Κιτρική Κλομιφαίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Λειτουργία απαραίτητη για τη διαιώνιση του είδους. Προϋποθέτει την ύπαρξη δύο φύλων. Το αναπαραγωγικό σύστημα κάθε φύλου έχει ιδιαίτερα ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα Τηλ.: 210 68 94 326 / Fax: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr / www.genesisathens.

Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα Τηλ.: 210 68 94 326 / Fax: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr / www.genesisathens. Παπανικολή 14-16, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα Τηλ.: 210 68 94 326 / Fax: 210 68 90 897 e-mail: info@pantos.gr / www.pantos.gr / www.genesisathens.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ... 1 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ...

Διαβάστε περισσότερα

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ενδομητρίωση ορίζεται ως η παρουσία ενδομητριοειδούς ιστού εκτός της ενδομητρικής κοιλότητας, η οποία προκαλεί χρόνια φλεγμονώδη αντίδραση. Είναι μια γυναικολογική πάθηση που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα