ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ"

Transcript

1 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΚΠΑ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΜΗΤΡΑΚΟΣ, /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ, ΤΤΕ ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 Ε. Βενιζέλου 21, Αθήνα Τηλ , 1 Fax S.W.I.F.T.: BNGRGRAA

2 Οι Κοινωνικές Διαστάσεις της Κλιματικής Αλλαγής Ιωάννης Υφαντόπουλος Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεόδωρος Μητράκος Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών, Τράπεζα της Ελλάδος Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διερεύνηση των κοινωνικών διαστάσεων των κλιματικών αλλαγών αποτελεί ένα από τα μείζονα ζητήματα για τις Χώρες Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα το ενδιαφέρον στρέφεται προς τα ακόλουθα ερωτήματα: Ποιες κοινωνικές ομάδες προκαλούν τα περισσότερα περιβαλλοντικά προβλήματα που απορρέουν από την κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών; Ποιες κοινωνικές ομάδες υποφέρουν περισσότερο από τη μόλυνση και υποβάθμιση του περιβάλλοντος; Κατά πόσο οι στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης έρχονται σε αντίθεση ή ταυτίζονται με τους στόχους της κοινωνικής πολιτικής; Τα πρώτα ευρήματα ερευνών στο θέμα αυτό κατέδειξαν ότι οι ομάδες με υψηλότερο εισόδημα προκαλούν περισσότερα προβλήματα στο περιβάλλον, ενώ περισσότερο υποφέρουν από τις κλιματικές αλλαγές και τα περιβαλλοντικά προβλήματα οι ομάδες χαμηλού εισοδήματος. Σύμφωνα με έρευνες που διεξήχθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι φτωχότερες πληθυσμιακές ομάδες βιώνουν πιο συχνά περιβαλλοντικές καταστροφές και επιπροσθέτως είναι πιο ευάλωτες στις αυξήσεις των τιμών και στη φορολογία. Συνεπώς για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών αλλαγών είναι απαραίτητες πολιτικές παρεμβάσεις που να συνδέουν την περιβαλλοντική με την κοινωνική πολιτική. Το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής ήταν από τα πρώτα θέματα που συζητήθηκαν το 2007 για τα παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα που απασχολούν τον Πλανήτη μας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να απονεμηθεί την ίδια χρονιά στον Αλ Γκορ, το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης: «για τις προσπάθειες τους να ενισχύσουν και να διαδώσουν καλύτερη άποψη για την κλιματική

3 αλλαγή που προκλήθηκε από τον άνθρωπο και να βάλουν τα θεμέλια για να παρθούν τα κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση τέτοιων αλλαγών». Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 εκπονήθηκαν διάφορες κοινωνικές μελέτες σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο με στόχο την ενημέρωση των Ευρωπαίων Πολιτών στα θέματα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής. Από τις μελέτες αυτές προέκυψε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί το πλέον διαδεδομένο θέμα του 21 ου αιώνα. Οι σχετικές συζητήσεις στο δημόσιο διάλογο στην Ελλάδα εστιάζονται σχεδόν αποκλειστικά στις επιπτώσεις των διαφόρων μέτρων στο περιβάλλον χωρίς να συσχετίζουν τις επιπτώσεις αυτές με την πιθανή αναδιανομή που προκαλούν. Μια σημαντική, κατά την άποψή μας, διάσταση διαφεύγει από την όλη συζήτηση. Σχεδόν πάντοτε αγνοείται η αναδιανεμητική επίδραση μιας κλιματικής αλλαγής και συνεπώς η κοινωνική της διάσταση. Η παρούσα μελέτη διαιρείται σε τρεις ενότητες: Στη πρώτη ενότητα παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα από τις έρευνες του Ευρωβαρόμετρου για τα έτη 2004 και 2007 από όπου αναδεικνύεται ότι «η κλιματική αλλαγή» αποτελεί το πρώτο πρόβλημα από τα θέματα του περιβάλλοντος. Οι ανησυχίες των Ευρωπαίων για τα προβλήματα της κλιματικής αλλαγής αυξήθηκαν από 45% το 2004 στο 57% το Επίσης από τις 27 Χώρες Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρώτοι οι Έλληνες (84%) μαζί με του Κύπριους (81%) δηλώνουν ότι η κλιματική αλλαγή έχει άμεσες επιπτώσεις στη καθημερινή τους ζωή. Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζουμε συνοπτικά τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας που διεξάγεται σε 28 Χώρες της Ευρωπαϊκής Ηπείρου συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσίας και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. (Βραβείο Descartes). Η έρευνα αυτή θέτει το ερώτημα: «Μπορεί η επιστήμη να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του περιβάλλοντος;» με δεύτερη την Ελλάδα (μετά την Πολωνία) να υποστηρίζει εμφατικά σε ποσοστό 80% τη συμβολή των διαφόρων κλάδων της Επιστήμης στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων 2

4 Στη τρίτη ενότητα επικεντρωνόμαστε στην Ελλάδα και χρησιμοποιούμε την έρευνα των Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) για τα έτη για να διερευνήσουμε τις αναδιανεμητικές επιπτώσεις της κατανάλωσης θέρμανσης, ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και υγραερίου, στις κοινωνικο-οικονομικές ομάδες του πληθυσμού. Από την ανάλυση αυτή προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα σε σχέση με την αναδιανεμητική επίδραση των κλιματικών αλλαγών στους φτωχούς και στους πλούσιους. Επίσης, εκτιμάται το μέγεθος της ανισότητας πριν και μετά των επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών στις δαπάνες για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια. Η σύγκριση της ανισότητας στην κατανομή της ισοδύναμης καταναλωτικής δαπάνης πριν και μετά την επιβολή των κλιματικών αλλαγών πραγματοποιείται με τη βοήθεια πέντε δεικτών: Gini (G), Theil (T), της μέσης λογαριθμικής απόκλισης (N), της διακύμανσης των λογαρίθμων (L) και του δείκτη Atkinson (Α, για e=0,5 και e=2). 3

5 Β. Οι Έρευνες Ευρωβαρόμετρου Για να αποκτήσουμε μια συγκριτική εικόνα της σπουδαιότητας της κλιματικής αλλαγής διαχρονικά, και ιδιαίτερα για τη περίοδο 2004 και 2007, θα εξετάσουμε τις υποκειμενίκες απόψεις των ευρωπαίων πολιτών όπως αυτές καταγράφηκαν στις μελέτες του Ευρωβαρόμετρου. Οι μελέτες του Ευρωβαρόμετρου εκπονούνται για λογαριασμό της Επιτροπής των Ευρωπαικών Κοινοτήτων και διερευνούν τη σημαντικότητα των διαφόρων κοινωνικών φαινομένων που έχουν σχέση με τις δυναμικές οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές όπως καταγράφονται και αποτυπώνονται απο τις υποκειμενικές αξιολογήσεις των Ευρωπαίων Πολιτών. Στην ενότητα αυτή θα συζητήσουμε αρχικά τα αποτελέσματα δύο ερευνών που έγιναν το 2004 και 2007 με αντικείμενο το περιβάλλον και τη κλιματική αλλαγή και στη συνέχεια θα επικεντρωθούμε στα αποτελέσματα της μελέτης του Ευρωβαρόμετρου για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη καθημερινή ζωή των Ευρωπαίων πολιτών. Απόψεις για την Κλιματική Αλλαγή το 2004 και 2007 Στο Διάγραμμα 1 παρουσιάζονται αναλυτικά οι κυριότερες κατηγορίες περιβαλλοντικών προβλημάτων που απασχολούν τους Ευρωπαίους Πολίτες στις 27 Χώρες Μέλη της Ευρωπαικής Ενωσης. Για το έτος 2004, οι σημαντικότερες περιβαλλοντικές ανησυχίες αφορούσαν στη μόλυνση των υδάτων (47%), στις ανθρώπινες καταστροφές (46%), στη μόλυνση του αέρα (45%) και στις κλιματικές αλλαγές (45%). Το 2007 η κλιματική αλλαγή καταγράφεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα του περιβάλλοντος με το 57% των Ευρωπαίων να δηλώνουν τις ανησυχίες τους για τα προβλήμτα του περιβάλλοντος με ιδιαίτερη έμφαση στη κλιματική αλλαγή. Ειναι ενδιαφέρον το γεγονός οτι μέσα σε περίοδο τριών μόλις ετών οι απόψεις για τη κλιματική αλλαγή αυξήθηκαν απο 45% το 2004 στο 57% το (βλ διάγραμμα 1) 4

6 Διάγραμμα 1: Τα πέντε σημαντικότερα προβλήματα για το περιβάλλον. ΕΕ-27 για τα έτη 2004 και 2007 Η αύξηση της Ευρωπαϊκής κοινωνικής ευαισθησίας για τις κλιματικές αλλαγές είναι προφανής, όπως καταγράφεται στο διάγραμμα 1. Η αύξηση στις πυρκαγιές, στις φυσικές καταστροφές, στη μόλυνση των υδάτων και του αέρα έχουν συμβάλλει στη μείωση της βιοποικιλότητας, και στην εξάντληση των φυσικών πόρων. 5

7 Οι επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής στη καθημερινή ζωή Είναι χαρακτηριστικό όπως αναφέρθηκε παραπάνω ότι οι πολίτες όλων των χωρών της ΕΕ- 27 εκφράζουν τις ανησυχίες στος σε ποσοτό άνω του 57% για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο φυσικό περιβάλλον και γενικότερα στην κοινωνία. Στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2007 διερευνήθηκε «Ποιός ήταν ο αντίκτυπος των περιβαλλοντικών προβλημάτων στη καθημερινή σας ζωή». Στο διάγραμμα 2 παρουσιάζουμε τα ποσοστά των πολιτών που δήλωσαν οτι συμφωνούν απόλυτα με τη δήλωση αυτή. Κατα μέσο όρο το 37% των Ευρωπαίων εξέφρασαν την απόλυτη συμφωνία τους στη παραπάνω δήλωση, ενώ μεγάλη απόκλιση εμφανίζεται για τις απόψεις μεταξύ των χωρών. (Με 84% στην Ελλάδα και 25% στην Ολλανδία) Από το διάγραμμα 2 προκύπτει ότι οι Έλληνες παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ανησυχία σε ποσοστό (84%) σχετικά την επίπτωση των κλιματικών αλλαγών στη καθημερινή τους ζωή. Οι Κύπριοι βρίσκονται δεύτεροι στην κατάταξη (81%), και ακολουθούν η Μάλτα(63%) και οι λοιπές χώρες της Νότιο-Ανατολικής Ευρώπης. (βλ διάγραμμα 2). 6

8 Διάγραμμα 2: Ποσοστό Ευρωπαίων που «συμφωνεί απόλυτα» με τη δήλωση «Τα περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινή μου ζωή». Πηγή: Επεξεργασία δεδομένων από το Ευρωβαρόμετρο για το έτος 2007 Αντιθέτως, οι περισσότερο αναπτυγμένες χώρες της βόρειας και κεντρικής Ευρώπης όπως η Ολλανδία (25%), η Πολωνία (26%), Η Αγγλία (26%) και η Σουηδία (27%) υποστηρίζουν ότι τα προβλήματα του περιβάλλοντος δεν είναι άμεσα ορατά στη καθημερινή επιβίωσή τους 7

9 Γ. Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κοινωνική διάσταση του ζητήματος σχετικά με την δυνατότητα της επιστήμης να βελτιώσει τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Στο διάγραμμα 3 που ακολουθεί παρουσιάζονται τα δεδομένα που προκύπτουν από την Ευρωπαική Κοινωνική Ερευνα (European Social Survey) και αφορούν στις απαντήσεις που έδωσαν οι κάτοικοι σε 28 χώρες της Ευρώπης στην ερώτηση: «Μπορεί η επιστήμη να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων;». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (όπως η Πολωνία, η Ελλάδα, η Τουρκία, η Βουλγαρία και η Εσθονία) έχουν εκδηλώσει σημαντικότερο ενδιαφέρον στο ζήτημα αυτό, σε σχέση με τις πιο αναπτυγμένες χώρες (όπως η Δανία,, όπου μόλις το 20% του πληθυσμού συμφωνεί ή συμφωνεί απολύτως). Διάγραμμα 3. «Μπορεί η επιστήμη να λύσει τα περιβαλλοντικά προβλήματα;» Πηγή : Επεξεργασία στοιχείων απο την Ευρωπαική Κοινωνική Ερευνα Στο διάγραμμα 4 παρουσιάζονται τα δεδομένα του διαγράμματος 3 οπου οι πολίτες δηλώνουν «Συμφωνώ απόλυτα» και «Συμφωνώ» οτι «η σύγχρονη επιστήμη μπορεί να λύσει τα περιβαλλοντικά προβλήματα» σε συνδιασμό με το εισόδημα. Απο την Ευρωπαική Κοινωνική 8

10 Ερευνα έχουμε επιλέξει για τη προσέγγιση του οικονομικού επιπέδου του ατόμου που συμμετέχει στην ερευνα τις απαντήσεις στο ερώτημα: «Μπορώ να ζώ άνετα με το εισόδημα που διαθέτω». Συνδιάζοντας τις απαντήσεις αυτές που βασίζονται σε υποκειμενικές αξιολόγήσεις τόσο για το περιβάλλον όσο και για το εισόδημα θα διερευνησουμε την υπόθεση κατα πόσο οι λιγότερο οικονομικά αναπτυγμέμες χώρες διαθέτουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην επιστήμη για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό δίδονται στα διαγράμματα 4 και 5. Στο διάγραμμα 4 καταγράφεται μια αρνητική σχέση ανάμεσα στο εισόδημα και στην εμπιστοσύνη στην επιστήμη για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων με τις φτωχώτερες χώρες να δηλώνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην επιστήμη. Η Ελλάδα και η Πολωνία με σχετικά χαμηλότερα εισοδήματα δηλώνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε σχέση με την Ολλανδία, Αγγλία και Γερμανία. Ο συντελεστής προσδιορισμού της σχέσης εισοδήματος εμπιστοσύνης στην επιστήμη ειναι (R 2 = 0,23) (βλ διάγραμμα 4). Διάγραμμα 4. Συνδιασμός Εισοδήματος με εμπιστοσύνη στην επιστήμη για τηνεπιλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων. Μια καλύτερη συσχέτιση θα μπορούσε να επιτευχθεί εαν απομονώσουμε την περίπτωση της Τσεχίας και της Ουγγαρίας που αποτελούν παρατηρήσεις εκτός της γενικής τάσης outliers και επαναεκτιμήσουμε τη σχέση. Τότε παρατηρούμε (βλ διάγραμμα 5) οτι ο συντελεστής προσδιορισμού αυξανεται σημαντικά απο (R 2 = 0,22) σε (R 2 = 0,50) καταγράφοντας μια 9

11 στατιστικά σημαντικότερη αρνητική σχέση ανάμεσα στο εισόδημα και την εμπιστοσύνη στην επιστήμη για το περιβάλλον. Διάγραμμα 5. Επανεκτιμηση της σχέσης Εισοδήματος και εμπιστοσύνης στην επιστήμη για τηνεπιλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων. Βέβαια η σχέση αυτή δείχνει μια γενικότερη τάση και απαιτείται η βαθύτερη και αναλυτικότερη διερεύνηση χρησιμοποιώντας δεδομένα για κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Δεκατημόρια Σε μια προσπάθεια μεγαλύτερης εξειδίκευσης της εμπιστοσύνης στην επιστήμη για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλήμάτων ως προς το εισόδημα παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα της ανάλυσης των στοιχείων της Ευρωπαικής Κοινωνικής Ερευνας ανα δεκατημόρια όπου στα χαμηλα δεκατημόρια καταγράφονται οι απόψεις των φτωχών και στο υψηλότερα οι απόψεις των πλουσίων. Διακρίνουμε δύο περιπτώσεις:: 1) Στη πρώτη περίπτωση (βλ διάγραμμα 6) παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα της ανάλυσης μας για το σύνολο των 28 χωρών της Ευρωπαικής Κοινωνικής Ερευνας. 10

12 2) Στη δεύτερη περίπτωση (βλ διάγραμμα 7) παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα ανα δεκατημόρια για την Ελλάδα. Αναλύοντας την πρώτη περίπτωση (βλ διάγραμμα 6) που αναφέρετια στο σύνολο των 28 χωρών της Ευρωπαικής Κοινωνικής Ερευνας παρατηρούμε μια U τύπου σχέση όπου τα χαμηλά εισόδήματα, οπως αναφέρθηκε και παραπάνω δηλώνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην επιστήμη. Τα μέσα εισοδηματικά κλιμάκια δηλώνουν μια σχετικά χαμηλώτερη εμπιστοσύνη ενώ τα υψηλα λόγω της καλύτερης γνώσης και της υψηλότερης εκπαίδευσης ς δηλώνουν επίσης μια σχετικά υψηλή εμπιστοσύνη στην επιστήμη. Διάγραμμα 6 Εμπιστοσύνη στην Επιστήμη για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων ανα δεκατημόριο για το σύνολο των χωρών της Ευρώπης Οσον αφορα τη περίπτωση της Ελλάδος (βλ διάγραμμα 7) διαπιστώνουμε μια αύξουσα θετική σχέση μεταξύ εισοδήματος και εμπιστοσύνης με τα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια λόγω της εκπαίδευσης τους και της καλύτερης πρόσβασης στη γνώση και στις επιστημονικές πληροφορίες να δηλώνουν υψηλότερη εμπιστοσύνη στην επιστήμη σε σχέση με τους φτωχούς.. 11

13 Διάγραμμα 7 Εμπιστοσύνη στην Επιστήμη για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων ανα δεκατημόριο στην Ελλάδα Απο την παραπάνω ανάλυση προέκυψε το συμπέρασμα οτι η Ελλάδα φαίνεται να είναι ως μία από τις πλέον ευαισθητοποιημένες χώρες της Ευρωπαικής Ενωσης στα θέματα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγης. Τόσο τα δεδομένα απο τις έρευνες του Ευρωβαρόμετρου, όσο και της Ευρωπαικής Κοινωνικής Ερευνας υποστήριξαν την υπόθεση αυτή. Ωστόσο μια σημαντική διάσταση της κλιματικής αλλαγής που δεν έχει συζητηθεί ακόμα ειναι οι αναδιανεμητικές της επιπτώσεις στη κατανάλωση ορισμένων αγαθών και υπηρεσιών. Στην ενότητα που ακολουθεί χρησιμοποιούμε τα δεδομένα απο την Ερευνα των Οικογενειακών Προυπολογισμών του για να διερευνησουμε το θέμα αυτό. 12

14 Δ. ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΟΠ Στην ενότητα αυτή θα συζητήσουυμε τις αναδιανεμητικές διαστάσεις ορισμένων κατηγοριών δαπανών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγη. Χρησιμοποιώντας την έρευνα των Οικογενειακών προπυπολογισμών για τα έτη θα εξετάσουμε αρχικά τη μέση μηνιαία δαπάνη για θέρμανση, ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, και υγραέριο και στη συνέχεια την αντίστοιχη ποσοστιαία συμμετοχή (μερίδια) των δαπανών αυτών στο σύνολο της μηνιαίας κατανάλωσης. Τα νοικοκυριά κατατάσσονται κατ αύξουσα σειρά ανάλογα με την ισοδύναμη καταναλωτική τους δαπάνη και ταξινομούνται σε δεκατημόρια από το φτωχότερο στο πλουσιότερο. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζονται οι κατανομές ισοδύναμης καταναλωτικής δαπάνης όταν ο πληθυσμός κατατάσσεται σε δεκατημόρια (από το 10% των οικονομικά ασθενέστερων στο 10% των πλουσιότερων). Στον Πίνακα 1 παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα της μελέτης μας. Στην πρώτη στήλη (1) του Πίνακα 1 παρουσιάζουμε τη μέση συνολική μηνιαία καταναλωτική δαπάνη για κάθε δεκατημόριο. Τα φτωχά νοικοκυριά του 1 ου δεκατημορίου διεθέτουν 768 Ευρώ για το σύνολο των μηνιαίων δαπανών τους ενώ τα πλουσιώτερα νοικοκυριά του 10 ου δεκατημορίου διαθέτουν 5000 περίπου Ευρώ. Στη συνέχεια στις στήλες (2) έως (7) παρουσιάζονται οι μέσες μηνιαίες δαπάνες για ηλεκτρική ενέργεια, καύσιμα θέρμανσης, φυσικό αέριο, υγραέριο, καύσιμα κεντρικής θέρμανσης και λοιπα καύσιμα. Η κατανάλωση μετράται σε απόλυτα μεγέθη. Σε όλες τις κατηγορίες δαπανών,(εκτός των δαπανών για υγραέριο), παρατηρείται μια αύξηση στην απόλυτη μέση μηνιαία δαπάνη καθώς κινούμαστε από τα χαμηλότερα στα υψηλότερα δεκατημόρια Προκειμένου να αποκτήσουμε μια συγκριτική αποτίμηση της μέσης μηνιαίας κατανάλωσης ανα δεκατημοριο παρουσιάζουμε στις στήλες [(8) έως (13)], τα μερίδια των προαναφερθέντων δαπανών ως ποσοστό στη συνολική μηνιαία καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών κάθε δεκατημορίου. Τα μερίδια αυτά δίνουν μια προσεγγιστική εικόνα της εισοδηματικής ελαστικότητας της ζήτησης για τα συγκεκριμένα αγαθά. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρότι η μέση καταναλωτική δαπάνη σε απόλυτα μεγέθη αυξάνεται τόσο για τον ηλεκτρισμό όσο και για το σύνολο των καυσίμων θέρμανσης, τα μερίδια των αγαθών αυτών στη συνολική κατανάλωση των δεκατημορίων μειώνονται σταθερά καθώς κινούμαστε απο τα χαληλότερα προς τα υψηλότερα δεκατημόρια. 13

15 Στο διάγραμμα 8 παρουσιάζουμε τα μερίδια στη κατανάλωση για καύσιμα θέρμανσης (κόκκινη γραμμή) και για ηλεκτρική ενέργεια (μπλε γραμμή). Διάγραμμα 8. Λόγος μέσης δαπάνης για ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα θέρμανσης προς συνολική μέση καταναλωτική δαπάνη ανά δεκατημόριο (x100) 4,50 4,00 3,50 3,00 (* 100) 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0, εκατημόριο απάνες για ηλεκτρική ενέργεια απάνες για καύσιμα θέρμανσης Καθώς τα καύσιμα θέρμανσης είναι αγαθά πρώτης ανάγκης και συμμετέχουν στο καλάθι των φτωχότερων στρωμάτων του πληθυσμού με σχετικά μεγαλύτερο μερίδιο, είναι πολύ πιθανό η μείωση της δαπάνης των νοικοκυριών για τα αγαθά αυτά, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της αύξησης της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, να οδηγήσει σε μείωση της συνολικής δαπάνης των φτωχώτερων νοικοκυριών και κατα συνέπεια μείωση της ανισότητας. Το αντίθετο είναι πιθανό να συμβεί από πλευράς ανισότητας εξαιτίας της αυξημένης δαπάνης των νοικοκυριών για ηλεκτρική ενέργεια ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Καθώς το μερίδιο για δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας των κατώτερων δεκατημορίων (φτωχά νοικοκυριά) είναι σχετικά μεγαλύτερο, έναντι των ανώτερων δεκατημορίων (πιο εύπορα νοικοκυριά), η 14

16 αύξηση της κατανάλωσης για ηλεκτρισμό λόγω της κλιματικής αλλαγής αναμένεται να επιβαρύνει περισσότερο τις φτωχότερες πληθυσμιακές ομάδες (συνταξιούχους, αγρότες, ανέργους, νεώτερα ζευγάρια με παιδιά, μονογονεακά νοικοκυριά κ.ά.) και κατά συνέπεια να αυξήσει την ανισότητα Το συνολικό αποτέλεσμα των κλιματικών αλλαγών επί της ανισότητας θα εξαρτηθεί από το μέγεθος των μεταβολών στις δαπάνες των νοικοκυριών που θα επέλθουν από : 1) την αύξηση της ηλεκτρικής κατανάλωσης 2) την αντίστοιχη μείωση στις δαπάνες για καύσιμα, 3) τις αντίστοιχες ελαστικότητες ζήτησης των δύο αυτών αγαθών. Είναι προφανές ότι η συνολική αναδιανεμητική επίδραση των αυξημένων δαπανών για ηλεκτρισμό και των μειωμένων δαπανών για καύσιμα θέρμανσης είναι πολύ δύσκολο να προκύψει με βεβαιότητα από την παρούσα ανάλυση των δεκατημορίων. Για τον λόγο αυτό προχωρούμε στη συνέχεια σε πιο ακριβείς τεχνικές εκτίμησης των αναδιανεμητικών αποτελεσμάτων. Δείκτες ανισότητας Η σύγκριση της ανισότητας στην κατανομή της ισοδύναμης καταναλωτικής δαπάνης πριν και μετά την επιβολή των κλιματικών αλλαγών πραγματοποιείται με τη βοήθεια πέντε δεικτών: Gini (G), Theil (T), της μέσης λογαριθμικής απόκλισης (N), της διακύμανσης των λογαρίθμων (L) και του δείκτη Atkinson (Α, για e=0,5 και e=2). Οι δείκτες αυτοί ορίζονται ως εξής: n n 2 G y y 2n (1) i 1 j 1 i j Τ = 1 n Ν = 1 n n yi yi ln i 1 n ln yi i 1 (2) (3) 15

17 L = 1 n n ln yi ln * 2 i 1 (4) 1 1 e n e A 1 y i n για e 1 και i, j 1, 2,3,..., n (5) i 1 όπου y i είναι η (ισοδύναμη) καταναλωτική δαπάνη του νοικοκυριού i ( i, j 1, 2,3,..., n ), n είναι το μέγεθος του πληθυσμού και, * είναι, αντίστοιχα, ο αριθμητικός και ο γεωμετρικός μέσος της συνολικής (ισοδύναμης) καταναλωτικής δαπάνης του πληθυσμού. Η παράμετρος e στον δείκτη Atkinson εκφράζει το βαθμό αποστροφής προς την ανισότητα, με άλλα λόγια τη σχετική ευαισθησία του δείκτη σε μεταβιβάσεις σε διάφορα τμήματα της κατανομής. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή της παραμέτρου e, τόσο μεγαλύτερη βαρύτητα δίνεται σε μεταβιβάσεις στο κάτω άκρο της κατανομής. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα από τις εκτιμήσεις των παραπάνω δεικτών ανισότητας. Στη πρώτη στήλη του πίνακα 2 αναφέρονται οι δείκτες ανισότητας, στη δεύτερη στήλη καταγράφονται οι αντίστοιχες εκτιμήσεις τους, στη τρίτη στήλη δίνονται οι εκτιμήσεις των δεικτών ανισότητας για τη θεωρητική κατανομή της δαπάνης μετά την εξοικονόμηση του 10% της πραγματικής δαπάνης για καύσιμα (σενάριο 1). Με παρόμοιο τρόπο στην τέταρτη στήλη δίνονται οι αντίστοιχες εκτιμήσεις για την κατανομή της δαπάνης μετά την ισόποση απώλεια της δαπάνης για ηλεκτρισμό (σενάριο 2). Τέλος η από κοινού εξειδίκευση των μεταβολών των δύο προηγούμενων σεναρίων δίνεται στην τελευταία στήλη του Πίνακα 2. Τα ποσοστά σε παρένθεση κάτω από τις εκτιμήσεις των δεικτών ανισότητας στις στήλες του Πίνακα 2 είναι οι εκατοστιαίες διαφορές τους από τους αντίστοιχους δείκτες της στήλης (2). Αναδιανεμητικά αποτελέσματα Από τους δείκτες ανισότητας που παρουσιάσθηκαν στον Πίνακα 2 προκύπτουν τα παρακάτω αναδιανεμητικά αποτελέσματα: 1) Η εξοικονόμηση από τα καύσιμα θέρμανσης έχει ως αποτέλεσμα, ceteris paribus, τη μείωση των δεικτών ανισότητας από 0,14% (δείκτης Gini) έως 0,31% (διακύμανση των λογαρίθμων). 16

18 2) Αντίθετα από την προοδευτική αναδιανεμητική επίδραση της μείωσης κατά 10% των δαπανών για καύσιμα θέρμανσης, η ισόποση αύξηση (κατά 13,95%) των δαπανών για ηλεκτρική ενέργεια έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανισότητας. 3) Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της στήλης (3) του Πίνακα 2, η αύξηση των δεικτών ανισότητας είναι πιο περιορισμένη και ανάλογα με τον χρησιμοποιούμενο δείκτη κυμαίνεται από 0,11% (λιγότερο ευαίσθητος δείκτης Gini) έως 0,23% (μέση λογαριθμική απόκλιση και διακύμανση των λογαρίθμων). 4) Το συνδυασμένο αποτέλεσμα των δύο προηγούμενων μεταβολών, για το οποίο ουσιαστικά έχουμε μεταφορά δαπανών από τα καύσιμα θέρμανσης προς την ηλεκτρική ενέργεια, φαίνεται να είναι αναδιανεμητικά προοδευτικό με την έννοια ότι με βάση τη στήλη (4) του Πίνακα 2 μειώνει ελαφρά τη συνολική ανισότητα από - 0,03% (λιγότερο ευαίσθητος δείκτης Gini) έως -0,09% (δείκτης Atkinson, e=2). 5) Οι μεταβολές στη συνολική ανισότητα λόγω εξοικονόμησης δαπανών από τα καύσιμα θέρμανσης (σενάριο 1) και μετατροπή τους σε δαπάνες για ηλεκτρική ενέργεια (σενάριο 2), καθώς και το από κοινού τους αποτέλεσμα απεικονίζονται στο Διάγραμμα 9. Διάγραμμα 9. Μεταβολές της συνολικής ανισότητας λόγω εξοικονόμησης δαπανών από τα καύσιμα θέρμανσης (σενάριο 1) και μετατροπή τους σε δαπάνες για ηλεκτρική ενέργεια (σενάριο 2) 0,30 Μεταβολή ανισότητας (%) 0,20 0,10 0,00-0,10-0,20-0,30 σενάριο (1) σενάριο (2) σενάριο (1, 2) -0,40 είκτης Gini Μέση λογαριθμική απόκλιση είκτης Atkinson (e=0,5) είκτης Theil ιακύμανση των λογαρίθμων είκτης Atkinson (e=2) 17

19 Συνοψίζοντας, τα παραπάνω αποτελέσματα καταλήγουμε στα παρακάτω συμπεράσματα αναδιανεμητικής πολιτικής. 1) η εξοικονόμηση στα καύσιμα θέρμανσης λόγω κλιματικής αλλαγής (αύξησης της θερμοκρασίας) έχει ως συνέπεια (Ceteris paribus) τη βελτίωση της θέσης των κατώτερων καταναλωτικών κλιμακίων και κατά συνέπεια μειώνει την οικονομική ανισότητα. 2) η αύξηση των δαπανών για ηλεκτρική ενέργεια επιβαρύνει σχετικά περισσότερο τα κατώτερα κλιμάκια της κατανάλωσης και έχει ως συνέπεια την αύξηση της ανισότητας 3) Ωστόσο, η εξοικονόμηση που επέρχεται για τα κλιμάκια αυτά εξαιτίας των καυσίμων της θέρμανσης είναι σχετικά μεγαλύτερη από την επιβάρυνσή τους λόγω ηλεκτρικής ενέργειας, και ως εκ τούτου το τελικό αποτέλεσμα των δύο αυτών κλιματικών αλλαγών είναι μάλλον ελαφρά προοδευτικό (δεδομένων όλων των άλλων μεταβολών) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα συμπεράσματά μας δείχνουν ότι η συνολική αναδιανεμητική επίδραση των μεταβολών των δαπανών στις δύο κατηγορίες αγαθών που εξετάστηκαν -- καύσιμα θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας -- είναι μάλλον προοδευτική, με την έννοια ότι ελαφρύνει σχετικά περισσότερο τα νοικοκυριά που βρίσκονται στα κατώτερα εισοδηματικά ή καταναλωτικά κλιμάκια. Τούτο προκύπτει με βάση την υπόθεση της ανάλυσης ότι οι δαπάνες των νοικοκυριών που εξοικονομούνται από τη θέρμανση μετατρέπονται σε αντίστοιχες δαπάνες από τα ίδια ή άλλα νοικοκυριά για ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό προκύπτει τόσο από την ανάλυση των δεκατημορίων της μελέτης όσο και από την ανάλυση των μεταβολών στους δείκτες ανισότητας, αλλά και την εκτίμηση της ελαστικότητας του συντελεστή Gini στις μεταβολές των δαπανών αυτών. Τα συμπεράσματα αυτά προέρχονται από την παραπάνω ανάλυση η οποία βεβαίως δεν λαμβάνει υπόψη της πιο γενικευμένες αλλαγές στο καταναλωτικό πρότυπο των νοικοκυριών λόγω των κλιματικών αλλαγών, όπως για παράδειγμα τις μεταβολές στις προτιμήσεις των νοικοκυριών, τις ελαστικότητες ζήτησης και υποκατάστασης ζήτησης μεταξύ των αγαθών, 18

20 την πιθανή μεταφορά δαπανών προς άλλα αγαθά εκτός των δύο εξεταζόμενων κατηγοριών κ.ά. Πάντως η επίκληση στο δημόσιο διάλογο του αντιστρόφως προοδευτικού χαρακτήρα των δαπανών θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας φαίνεται να είναι ορθή. Η μελέτη απλά εισάγει στη συζήτηση που γίνεται για την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, την αναδιανεμητική διάσταση και συνεπώς την κοινωνική της διάσταση η οποία δεν πρέπει να αγνοείται. Παρουσιάζει επίσης ένα πλαίσιο ανάλυσης για την διερεύνηση της αναδιανεμητικής επίδρασης και άλλων παρόμοιων μεταβολών στην κατανάλωση των νοικοκυριών εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών. Τέλος, κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία δεικτών προκειμένου να αξιολογηθούν και να γίνουν κατανοητές οι απαραίτητες διασυνδέσεις της περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής. Οι διασυνδέσεις αυτές θα πρέπει να βασίζονται στην αρχή της περιβαλλοντικής δικαιοσύνης, όπου όλες οι ομάδες συμμετέχουν στο πολιτικό σχεδιασμό και οι ασθενέστερες οικονομικά ομάδες χρήζουν μεγαλύτερης προστασίας. Εν κατακλείδι, όλα αυτά θα γίνουν μόνο αν οι κοινωνικές ανησυχίες τεθούν ως βασικός γνώμονας του προβλήματος. 19

21 Ενδεικτική Βιβλιογραφία Atkinson A. B., Gomulka J. and Stern N. H. (1990) «Spending on alcohol: Evidence from the Family Expenditure Survey », Economic Journal 100, pp Cowell F. A. (1995) Measuring inequality (2 nd edition), LSE Handbooks in Economics Series, London. Garner T. (1993) «Consumer expenditures and inequality: An analysis based on decomposition of the Gini coefficient», Review of Economics and Statistics 75, pp Gustafsson B. and Shi L. (1997) «Types of income and inequality in China at the end of the 1980s», Review of Income and Wealth 43, pp Jenkins S. P. (1995) «Accounting for inequality trends: Decomposition analyses for the UK, », Economica 62, pp Karayiorgas D. (1973) «The distribution of tax burden by income groups in Greece», Economic Journal 83, pp Loizides I. (1986) «On income tax progression: A decomposition analysis», Greek Economic Review 8, pp Loizides I. (1988) «The decomposition of progressivity indices with applications to the Greek taxation system», Public Finance 43, pp Mergos G. and Donatos G. (1989) «Consumer behaviour in Greece: An application of the Almost Ideal Demand System», Applied Economics 21, pp Podder N. (1993) «The disaggregation of the Gini coefficient by factor components and its applications to Australia», Review of Income and Wealth 39, pp Provopoulos G. (1979) «The distribution of fiscal burdens and benefits by income groups in Greece», Greek Economic Review 1, pp Pye St., I. Skinner, N. Meyer-Ohlendorf, A. Leipprand, K. Lucas and R. Salmons (2008) Addressing the social dimensions of environmental policy, European Commission, Directorate- General Employment, Social Affairs and Equal Opportunities, Unit E1- Social and demographic Analysis, Manuscript, July Sotomayor O. (1996) «Poverty and income inequality in Puerto Rico, : Trends and sources», Review of Income and Wealth 41, pp Sullivan (2007), «Climate change: addressing the needs of low- income households in the private rental market», Background paper) Yitzhaki S. (1983) «On an extension of the Gini inequality index», International Economic Review 24, pp Βαρθολομαίος Ι. (1984) «Αναδιανεμητικές επιδράσεις των δημόσιων δαπανών και της φορολογίας στην Ελλάδα», Σπουδαί 34, σελ Μητράκος (1998) «Η συμβολή των επιμέρους εισοδημάτων στη διαμόρφωση της συνολικής ανισότητας», Τράπεζα της Ελλάδος, Οικονομικό Δελτίο 11, σελ

22 Πίνακας 1. Ιδιωτική καταναλωτική δαπάνη για ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα θέρμανσης Δεκατημόριο ΣΥΝΟΛΟ αγαθών και υπηρεσιών Α. Ηλεκτρική ενέργεια Μέση μηνιαία δαπάνη (ευρώ) για: Β. Καύσιμα θέρμανσης β1. Φυσικό αέριο β2. Υγραέριο β3. Καύσιμα υγρά και έξοδα κεντρικής θέρμανσης β4. Στερεά καύσιμα και άλλα (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8)= (2)/(1) Μερίδιο (% στο σύνολο των δαπανών) των επιμέρους δαπανών για: β3. Καύσιμα υγρά και Α. Β. β1. έξοδα β4. Στερεά Ηλεκτρική Καύσιμα Φυσικό β2. κεντρικής καύσιμα ενέργεια θέρμανσης αέριο Υγραέριο θέρμανσης και άλλα (9)= (3)/(1) (10)= (4)/(1) (11)= (5)/(1) (12) =(6)/(1) 1 768,9 17,0 29,4 0,0 4,0 16,1 9,2 2,22 3,83 0,00 0,53 2,10 1, ,9 21,6 38,8 0,3 2,6 28,5 7,4 2,09 3,76 0,03 0,25 2,76 0, ,5 24,4 33,9 0,0 1,8 26,2 5,8 1,95 2,70 0,00 0,14 2,09 0, ,8 26,3 37,3 0,2 2,2 29,0 5,9 1,74 2,47 0,01 0,15 1,92 0, ,8 26,9 40,6 0,2 1,6 34,3 4,5 1,56 2,34 0,01 0,09 1,98 0, ,1 30,8 39,8 0,8 1,3 32,8 4,9 1,56 2,02 0,04 0,07 1,66 0, ,7 32,6 43,6 0,4 1,1 39,2 2,9 1,40 1,87 0,02 0,05 1,68 0, ,0 33,8 43,0 0,3 1,4 37,3 3,9 1,21 1,54 0,01 0,05 1,34 0, ,2 34,6 43,8 0,6 0,9 38,5 3,8 1,04 1,31 0,02 0,03 1,15 0, ,5 38,7 50,0 0,8 0,7 44,8 3,6 0,78 1,00 0,02 0,01 0,90 0,07 ΣΥΝ ,7 28,7 40,0 0,4 1,7 32,7 5,2 1,31 1,81 0,02 0,08 1,48 0,24 Πηγή: Επεξεργασία πρωτογενών στοιχείων της ΕΟΠ 2004/05 της ΕΛ.ΣΤΑΤ. (13)= (7)/(1) 21

23 Πίνακας 2. Δείκτες ανισότητας μετά τη μείωση της δαπάνης για καύσιμα κατά 10% και την ισόποση αύξηση της δαπάνης για ηλεκτρισμό Δείκτες ανισότητας Δείκτης Gini Δείκτης Theil Μέση λογαριθμική απόκλιση Διακύμανση των λογαρίθμων Δείκτης Atkinson (e=0,5) Δείκτης Atkinson (e=2) Κατανομή συνολικής δαπάνης 0,2962 0,1473 0,1419 0,2730 0,0698 0,2389 Κατανομή δαπάνης μετά την εξοικονόμηση του 10% της δαπάνης για καύσιμα 0,2958 (-0.14%) 0,1469 (-0.27%) 0,1415 (-0.29%) 0,2721 (-0.31%) 0,0696 (-0.27%) 0,2382 (-0.28%) Πηγή: Επεξεργασία πρωτογενών στοιχείων της ΕΟΠ 2004/05 της ΕΛ.ΣΤΑΤ. Κατανομή δαπάνης μετά την ισόποση απώλεια της δαπάνης για ηλεκτρισμό 0,2966 (0.11%) 0,1476 (0.22%) 0,1422 (0.23%) 0,2736 (0.23%) 0,0699 (0.22%) 0,2393 (0.18%) Κατανομή δαπάνης μετά την υποκατάσταση του 10% των δαπανών για καύσιμα από ισόποση δαπάνη για ηλεκτρισμό 0,2962 (-0.03%) 0,1472 (-0.05%) 0,1418 (-0.07%) 0,2728 (-0.08%) 0,0697 (-0.06%) 0,2386 (-0.09%) 22

Επίπτωση της αύξησης των τιμών της ενέργειας στους δείκτες φτώχειας και ανισότητας στην Ελλάδα

Επίπτωση της αύξησης των τιμών της ενέργειας στους δείκτες φτώχειας και ανισότητας στην Ελλάδα Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη 2010 5 (1), 5-25 Social Cohesion and Development 2010 5 (1), 5-25 Άρθρα Articles Επίπτωση της αύξησης των τιμών της ενέργειας στους δείκτες φτώχειας και ανισότητας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Social Cohesion and Development

Social Cohesion and Development Social Cohesion and Development Vol. 5, 2010 Inequality and poverty in Greece before and after the crisis in energy prices Αγγελοπούλου Δήμητρα University of Patras Ζωγραφάκης Σταύρος Agricultural University

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: Θ. Μητράκος Θ. Γεωργιάδης Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Αθήνα, Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ KERNEL

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ KERNEL Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 20 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2007), σελ 267-275 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΤΕΣ KERNEL Θ. Μητράκος Τράπεζα της Ελλάδος -

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως αποτυπώνεται η διανομή του εισοδήματος και τι είναι γραμμή φτώχειας. Με ποιους

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα 2012 Διατήρησε τη θερμοκρασία της κρεβατοκάμαρας στους 18 ο C Διατήρησε τη θερμοκρασία των υπόλοιπων χώρων

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου, 7 42 Αθήνα, Tηλ.: 20 92 200-0, Fax: 20 92 33 977, www.iobe.gr Tsami Karatassou, 7 42 Athens, Greece, Tel.: +30 20-92 200-0, Fax: +3020-9233

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΠΕ) Σειρά Πληροφοριακού και Εκπαιδευτικού Υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΠΑΤΡΑ, 2016 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΗΛΙΟΣ ΗΛΙΟΣ - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως ορίζεται η έννοια της αβεβαιότητας και του κινδύνου. Ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού.

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σηµειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιδίωξη της µέγιστης χρησιµότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συµπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων.

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

98-02 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

98-02 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 98-02 Θεόδωρος ΜΗΤΡΑΚΟΣ*, Γιώτα ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΥ** και Πάνος ΤΣΑΚΛΟΓΛΟΥ*** ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ * Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ** Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 21.11.2005 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ. Discussion Paper No. Ιούνιος 1998

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ. Discussion Paper No. Ιούνιος 1998 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ Θεόδωρος ΜΗΤΡΑΚΟΣ* και Πάνος ΤΣΑΚΛΟΓΛΟΥ** Discussion Paper No. Ιούνιος 1998 * Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Τράπεζα

Διαβάστε περισσότερα

Ανισότητα, φτώχεια και οικονομική κρίση στην Ελλάδα και την ΕΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ

Ανισότητα, φτώχεια και οικονομική κρίση στην Ελλάδα και την ΕΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 9 Ανισότητα, φτώχεια και οικονομική κρίση στην Ελλάδα και την ΕΕ ΧΡΊΣΤΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΏΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ. Οκτώβριος Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ. Οκτώβριος Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ Οκτώβριος 8 Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας Η ταυτότητα του Οικονομικού Βαρόμετρου της Ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος (Consumer

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανισότητα απασχολεί τις κοινωνικές επιστήμες οι οποίες προσεγγίζουν το ζήτημα αυτό υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες η καθεμιά. Η πολιτική επιστήμη, για παράδειγμα, αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι υπόλοιποι των μνημονίων

Οι υπόλοιποι των μνημονίων Το θέμα του αφορολογήτου βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας για την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης. Το ΔΝΤ πιέζει για μείωσή του, οι ευρωπαίοι εταίροι δεν φέρνουν αντίρρηση, η ελληνική κυβέρνηση «δεν

Διαβάστε περισσότερα

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 1. Συνολικά εισοδήματα (σε εκατ. ) 2008 2012 Μεταβολή % Σύνολο εισοδήματος: 120,789 93,481-22.6

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 3: Θεωρία επιλογών καταναλωτή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 3: Θεωρία επιλογών καταναλωτή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Μικροοικονομική Ι Ενότητα # 3: Θεωρία επιλογών καταναλωτή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Επισημάνσεις ΙΟΒΕ: Τα δεδομένα της Οικονομίας

Επισημάνσεις ΙΟΒΕ: Τα δεδομένα της Οικονομίας Επισημάνσεις ΙΟΒΕ: Τα δεδομένα της Οικονομίας Χαρακτηριστικά, έσοδα και επιδράσεις του ΦΠΑ 15 Μαΐου 2015 Γενικά χαρακτηριστικά του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) Με αφορμή τη συζήτηση για πιθανή μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.283-290 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΩΝ 15 ΧΩΡΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 11/2012 3-2013 Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 2012 Ημερομηνία δημοσίευσης 26/2/2013 www.publicissue.gr Η Public Issue ιδρύθηκε το 2001. Εξειδικεύεται στην πολιτική και εκλογική έρευνα κοινής γνώμης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στις ΗΠΑ (1974) και στην Αγγλία (1978). Στη δεκαετία του 1980 εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες. Από το 1990

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Αθήνα, 16 Ιουλίου 2003 ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 Από τη Γ.Γ. ΕΣΥΕ ανακοινώνονται τα προσωρινά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ INΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ RESEARCH INSTITUTE FOR TOURISM Γεράσιμος Α. Ζαχαράτος Ομότιμος Καθηγητής Τουριστικής Οικονομικής και Διοίκησης Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου Επιθ. Κοιν. Ερευνών, 88, 1995, 85-99 Εύρος I. Αημητριάδης* Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εξασφάλιση βασικών αναγκών στη λιγότερο εύπορη μερίδα του πληθυσμού αποτελεί μία από

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την ΚΑΠ του 2013;

Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την ΚΑΠ του 2013; Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την του 2013; Πρόλογος του ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑ Ο Η µεταρρύθµιση της του 2003 ανήκει στο µακρινό παρελθόν. Ο «έλεγχος υγείας» (health check) ολοκληρώθηκε. Ήδη

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη των τιμών βασικών καταναλωτικών αγαθών για την εγχώρια αγορά

Η εξέλιξη των τιμών βασικών καταναλωτικών αγαθών για την εγχώρια αγορά Η εξέλιξη των τιμών βασικών καταναλωτικών αγαθών για την εγχώρια αγορά 1. Τα ανωτέρω στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών, επιβεβαιώνονται και από τα στοιχεία που τηρεί η Ελληνική Στατιστική Αρχή, όπως παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 2 Ιουνίου 2007

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2010:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2010: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 3 / 1 / 2012 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2010 Οικονοµική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Η βία στην ελληνική κοινωνία

Η βία στην ελληνική κοινωνία 11/2012 4-2013 Η βία στην ελληνική κοινωνία 2013 Ημερομηνία δημοσίευσης 21/3/2013 www.publicissue.gr Η Public Issue ιδρύθηκε το 2001. Εξειδικεύεται στην πολιτική και εκλογική έρευνα κοινής γνώμης, στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην πέμπτη θέση του παγκόσμιου πίνακα εισαγωγέων ελαιολάδου του FAO βάση των εισαγομένων ποσοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 210.32.59.197 - FAX 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για τον μήνα Ιούλιο, στις χώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών 28-11-2012 1 Μέτρα ή μεταρρύθμιση Στην περίοδο της μεταπολίτευσης έγινε μια ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η. Αποτελεσματικότητα και Ευημερία

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η. Αποτελεσματικότητα και Ευημερία Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η Αποτελεσματικότητα και Ευημερία Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πότε και πως επιτυγχάνεται η οικονομική αποτελεσματικότητα Θεωρήματα των οικονομικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. B Τρίμηνο 2010

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. B Τρίμηνο 2010 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα B Τρίμηνο 2010 Αθήνα, Ιούλιος 2010 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Β Τρίμηνο 2010 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διατηρήσιμη (Αειφορική) Ανάπτυξη (Δ.Α)

Διατηρήσιμη (Αειφορική) Ανάπτυξη (Δ.Α) Διατηρήσιμη (Αειφορική) Ανάπτυξη (Δ.Α) Η αναζήτηση της έννοιας και της μέτρησης της διατηρήσιμης ανάπτυξης επαναδιατυπώνει με άλλους όρους και διευρύνει τον προβληματισμό αναφορικά με τη στενότητα των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 / 12 / 2013 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2012 (Περίοδος αναφοράς εισοδήµατος 2011) Οικονοµική ανισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Διάλεξη 12 Νίκος Θεοχαράκης Δεκέμβριος 2014 Μέτρηση κόστους ζωής Το κόστος ζωής σε νομισματικές μονάδες μπορεί να αυξάνεται ενίοτε

Διαβάστε περισσότερα

Subsidies for energy efficiency improvements: Theory and practice

Subsidies for energy efficiency improvements: Theory and practice University of Cyprus From the SelectedWorks of Theodoros Zachariadis May, 2007 Subsidies for energy efficiency improvements: Theory and practice Theodoros Zachariadis, Cyprus University of Technology Available

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΒ/ΕΚ 84.1)

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΒ/ΕΚ 84.1) Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 14 Οκτωβρίου 2015 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΒ/ΕΚ 84.1) Parlemeter 2015 Μέρος Ι Οι κύριες προκλήσεις για

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 7 Μαΐου 2012 Η Μεγάλη Ύφεση στην Ευρώπη ΑΕΠ και απασχόληση

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: FAX:

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: FAX: ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο,

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων

Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων Ενότητα 13 η : Ζήτηση Αγροτικών Προϊόντων Χρίστος Καμενίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου»

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με

Διαβάστε περισσότερα

Έντιμε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Έντιμοι κύριοι Υπουργοί. Έντιμοι κύριοι Βουλευτές, Κυρίες και Κύριοι,

Έντιμε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Έντιμοι κύριοι Υπουργοί. Έντιμοι κύριοι Βουλευτές, Κυρίες και Κύριοι, ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ AVRUPA KOMİSYONU EUROPEAN COMMISSION ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ KIBRIS TEMSİLCİLİĞİ REPRESENTATION IN CYPRUS Επίσημη έναρξη της λειτουργίας του Ενεργειακού Γραφείου Πολιτών Χαιρετισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της έρευνας της GfK Consumer Climate (Καταναλωτικό Κλίμα) στην Ευρώπη για το τέταρτο τρίμηνο του 2015

Αποτελέσματα της έρευνας της GfK Consumer Climate (Καταναλωτικό Κλίμα) στην Ευρώπη για το τέταρτο τρίμηνο του 2015 Δελτίο τύπου 3 Φεβρουαρίου 2016 Rolf Bürkl Τηλ.: +49 911 395-3056 rolf.buerkl@gfk.com Ursula Fleischmann Εταιρικές Επικοινωνίες Τηλ.: +49 911 395-2745 ursula.fleischmann@gfk.com GfK SE Nordwestring 101

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων 1. Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων 1. Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων 1 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Λονδίνο, Αύγουστος 2015 Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Θεωρία Ζήτησης και Προσφοράς

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Θεωρία Ζήτησης και Προσφοράς Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην αγορά αλληλενεργούν 2 δυνάμεις, η ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ ιοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Ανισότητα και φτώχεια

Ανισότητα και φτώχεια ΙΕΘΝΗΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 30 Ανισότητα και φτώχεια Εξελίξεις στην περίοδο της τρέχουσας κρίσης 1. Eισαγωγή Η τρέχουσα οικονομική κρίση έχει επηρεάσει δραματικά τους διάφορους κοινωνικούς δείκτες (ανεργία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου στατιστικού σχεδίου δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) συμφωνα με τα στοιχεια της Eurostat

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) συμφωνα με τα στοιχεια της Eurostat ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Τρίτη, 29 Μαΐου 2012 ΘΕΜΑ: Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.).

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.). Στην παρούσα Θεματική Έκθεση εξετάζεται και αναλύεται, για την περίοδο 2009-2014 (και ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των πιο πρόσφατων στοιχείων), η εξέλιξη εξειδικευμένων δεικτών, οι οποίοι εκφράζουν και

Διαβάστε περισσότερα

Μάνος Αντωνίνης St. Antony s College and CSAE, University of Oxford, U.K. και. Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ΙΜΟΠ

Μάνος Αντωνίνης St. Antony s College and CSAE, University of Oxford, U.K. και. Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ΙΜΟΠ Μάνος Αντωνίνης St. Antony s College and CSAE, University of Oxford, U.K. και Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ΙΜΟΠ ΟΙ ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 1.12.2006 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005 ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΠΟΤΑ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Μακροοικονοµική Η µελέτη της οικονοµίαςωςσυνόλου. Ασχολείται µε συνολικά µεγέθη της οικονοµίας. ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ Ο ρυθµός µεταβολής του γενικού επιπέδου τιµών. ΑΝΕΡΓΙΑ Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα