Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι"

Transcript

1 Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι (Βασικές έννοιες και όροι της οικολογίας και του περιβάλλοντος) ρ. Θεόδωρος Κουσουρής περιβαλλοντολόγος -Άβιο: Αυτό που δεν έχει ζωή, που δεν είναι ζωντανό. -Αβιοτικό περιβάλλον: Το σύνολο των µη ζώντων συστατικών του φυσικού περιβάλλοντος (νερό, έδαφος, ανόργανες ουσίες, υγρασία, φως, θερµοκρασία, κ.ά. ). -Αβιοτικά συστατικά ή Αβιοτικοί παράγοντες: είναι τα άψυχα συστατικά ή οι αβιοτικοί παράγοντες που συνθέτουν κάθε οικοσύστηµα. ηλαδή, η ηλιακή ακτινοβολία, η γεωλογική σύσταση του εδάφους, η χηµική σύσταση του εδάφους, του νερού και του αέρα, οι κλιµατικοί παράγοντες, οι ρυπαντές, οι χηµικές ενώσεις, η θερµοκρασία, η υγρασία, το οξυγόνο κ.ά. -Άγρια ζωή: Τα µη εξηµερωµένα σπονδυλωτά ζώα (εκτός από τα ψάρια), δηλαδή τα αµφίβια, ερπετά, πτηνά και θηλαστικά. -Αγροτικό οικοσύστηµα ή Αγρο-οικοσύστηµα: είναι τεχνητό οικοσύστηµα που έχει δηµιουργηθεί από τον άνθρωπο µε σκοπό να αυξήσει τη φυτική (γεωργικές καλλιέργειες) και ζωική (κτηνοτροφία) παραγωγή. Είναι ανοιχτό σύστηµα, βρίσκεται δηλαδή σε επικοινωνία µε το εξωτερικό του περιβάλλον, µε το οποίο ανταλλάσσει ύλη και ενέργεια. Συνήθως ενισχύεται µε εισροές από τον άνθρωπο (νερό, αγροχηµικά κ.τ.λ.) και οι εκροές του είναι τα παραγόµενα αγροτικά προϊόντα. -Αγροτουρισµός: Ήπια µορφή τουρισµού (φιλικός, οικείος, άµεσος), που περιλαµβάνει την ανάδειξη της διαφορετικότητας και µοναδικότητας του κάθε τόπου και της τοπικής αγροτικής κοινότητας. Ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή ή και συµµετέχει στην αγροτική ζωή, στα ήθη και έθιµα, στις αγροτικές δραστηριότητες (π.χ περισυλλογή µανιταριών, ελιάς, τρύγος κ.λ.π), στον

2 οικοτουρισµό (διαδροµές µέσα στη φύση, παρατήρηση πουλιών, πανίδας, χλωρίδας, επισκέψεις σε γεωτόπους, υγροτόπους, δάση, φρυγανότοπους κ.ά.), στα αθλήµατα περιπέτειας (π.χ αναρρίχηση, ράφτινγκ, πεζοπορία, αλεξίπτωτο πλαγιάς κ.λ.π), στις πολιτιστικές περιηγήσεις (π.χ επισκέψεις σε µοναστήρια, εκκλησίες, γεφύρια, µουσεία λαογραφία, µελισσοκοµίας, ελιάς, κ.α, παραδοσιακούς οικισµούς, αρχαιολογικούς χώρους), στην εκµάθηση των παραδοσιακών τεχνών και ασχολιών (π.χ µαθήµατα αργαλειού, ελληνικών χορών, γαστρονοµίας, ελληνική, κρητική, ηπειρώτικη κουζίνα, γευσιγνωσία, οινοποιεία, βιολογικά, τοπικά προϊόντα, παραγωγή µελιού κ.λ.π). -Αγροχηµικά: είναι όλες οι συνθετικές ουσίες που χρησιµοποιούνται στη γεωργία. Περιλαµβάνουν τα χηµικά λιπάσµατα, τα παρασιτοκτόνα, τα εντοµοκτόνα, τα µυκητοκτόνα, αλλά και τις ορµόνες (ρυθµιστές ανάπτυξης). -Αγρωστώδη: Οικογένεια φυτών, που µεταξύ των άλλων περιλαµβάνει τα δηµητριακά δηλαδή το σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώµη, τη σίκαλη, το καλαµπόκι, το ρύζι, την αγριάδα, τα διάφορα γρασίδια, κ.α. -Αειφορία ή Αειφόρος ανάπτυξη ή Βιώσιµη ανάπτυξη: είναι διαδικασία µε την οποία ικανοποιούνται οι ανάγκες του παρόντος, χωρίς να υπονοµεύονται οι απαιτήσεις των µελλοντικών γενεών, ώστε να καλύψουν και αυτές τις δικές τους ανάγκες κ.ο.κ. Έτσι, η αειφορία µπορεί να εξασφαλίσει τη διαρκή για παράδειγµα αξιοποίηση των φυσικών πόρων, χωρίς να προκληθούν µόνιµες ή και µη αναστρέψιµες περιβαλλοντικά ζηµιογόνες µεταβολές. -Αείφυλλα σκληρόφυλλα φυτά: είναι χαρακτηριστικές κοινωνίες µικρών δένδρων και θάµνων του µεσογειακού κλίµατος µε δερµατώδη σκληρά φύλλα (αγριελιά, δάφνη, µυρτιά, σχίνος, πουρνάρι, κουµαριά κ.ά). -Αείφυλλα φυτά: είναι εκείνες οι κοινωνίες των φυτών οι οποίες έχουν φύλλα όλες τις εποχές του έτους. -Αερόβιος: είναι τύπος ζωντανού οργανισµού που ζει µόνο όταν υπάρχει οξυγόνο ή είναι η φυσιολογική διαδικασία που αναφέρεται ότι γίνεται µε την παρουσία οξυγόνου. -Αιγιαλίτιδα ζώνη: είναι η ζώνη που αποτελεί το θαλάσσιο σύνορο µιας χώρας και είναι συνώνυµο µε τα χωρικά ύδατα. -Αιγιαλός: είναι συνώνυµο τους παραλίας. -Αιολική ενέργεια: είναι η κινητική ενέργεια η οποία είναι αποτέλεσµα του ανέµου. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 2

3 -Αισθητικό δάσος: Χαρακτηρίζεται έτσι ένα δάσος ή φυσικό τοπίο που έχει τέτοια ιδιαίτερη αισθητική, υγιεινή και τουριστική σηµασία, ώστε να επιβάλλεται η προστασία της πανίδας, της χλωρίδας και του ιδιαίτερου φυσικού κάλλους του. -Ακραία καιρικά και κλιµατικά φαινόµενα: είναι τα φαινόµενα εκείνα τα οποία αποκλίνουν σηµαντικά από τη φυσιολογική κατάσταση των καιρικών και κλιµατικών συστηµάτων σε µια περιοχή. Τέτοια φαινόµενα είναι οι µεγάλες πληµµύρες, οι πολύµηνες ξηρασίες, οι πολυήµεροι καύσωνες, οι έντονες χιονοπτώσεις κ.ά. Τα έντονα και ακραία καιρικά φαινόµενα µπορεί να αποτελούν τις πρώτες ενδείξεις περί κλιµατικής αλλαγής σε παγκόσµια κλίµακα. -Ακτή: Η ζώνη επαφής της ξηράς και της υδρόσφαιρας οριοθετεί την ακτή. -Αλατούχο έδαφος: Έδαφος µε υπερβολική περιεκτικότητα σε άλατα. Τέτοια εδάφη είναι ακατάλληλα για την καλλιέργεια των περισσότερων φυτών. -Αλληλεπίδραση: Η αµοιβαία επίδραση µεταξύ παραγόντων βιοτικών, αβιοτικών ή βιοτικώναβιοτικών. -Αλλόχθονα υλικά: είναι τα υλικά που µεταφέρονται σε κάποιο οικοσύστηµα από µια άλλη περιοχή. -Αλόφυτο φυτό: είναι εκείνο το φυτό το οποίο βρίσκεται και έχει µεγάλη αντοχή σε αλατούχο περιβάλλον (παραλίες, ακτές κ.ά), π.χ. αλµυρίκι, σαλικόρνια. -Αµειψισπορά: είναι η διαδικασία εκείνη µε την οποία εναλλάσσονται οι καλλιέργειες σε ένα συγκεκριµένο αγρό, προκειµένου να µειώνονται οι κίνδυνοι από εχθρούς, ασθένειες, ζιζάνια και να µην εξαντλείται το έδαφος. Για παράδειγµα η καλλιέργεια µε σιτηρά (στάρι, κριθάρι, βρώµη) σε ένα χωράφι, εναλλάσσεται κάθε έτος µε εκείνη των ψυχανθών (φασόλια, βίκος, τριφύλλι, µπιζέλι), ώστε µε φυσικό τρόπο να ανανεώνονται τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους ( αζωτούχες ενώσεις). -Αµµοθίνες ή Θίνες: είναι αµµόλοφοι ή και συσσωρεύσεις άµµου, που δεν είναι σταθεροί και συναντώνται κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές. Ο σχηµατισµός τους οφείλεται συνήθως στην ενέργεια του ανέµου ή και των κυµάτων που επιδρούν σε µια πλατιά αµµώδη παραλία. -Αµοιβαιότητα: Η αλληλεξάρτηση (θετική) ειδών κατά τέτοιο τρόπο, ώστε εάν διαχωριστούν να µη µπορούν να επιζήσουν µόνα τους. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 3

4 -Αναδάσωση: είναι η διαδικασία εκείνη κατά την οποία φυτεύονται δένδρα εκεί όπου προϋπήρχαν και τα οποία έχουν καταστραφεί από πυρκαγιές ή άλλες αιτίες. Η µετατροπή µιας αποψιλωµένης περιοχής σε δάσος µε τη φύτευση δέντρων αποτελεί την αναδάσωση. -Αναερόβιος: είναι η φυσιολογική διαδικασία που αναφέρεται ότι γίνεται µε την απουσία του οξυγόνου ή είναι τύπος ζωντανού οργανισµού που ζει µόνο µε την απουσία οξυγόνου. -Ανακύκλωση υλικών: είναι η µε κυκλικό τρόπο επανάκτηση-επαναχρησιµοποίηση των µη ανανεώσιµων αγαθών (µέταλλο, χαρτί, γυαλί, νερό κ.ά). Η κυκλική επαναχρησιµοποίηση µη ανανεώσιµων αγαθών. -Αναπαραγωγή: είναι η διαδικασία εκείνη µέσα από την οποία ένας οργανισµός αποκτά απογόνους. -Αναπνοή: είναι η φυσιολογική λειτουργία κάθε ζωντανού πλάσµατος µε την οποία απλουστευµένα, προσλαµβάνεται το οξυγόνο και αποβάλλεται το διοξείδιο του άνθρακα που έχει παραχθεί ως προϊόν καύσης. -Ανθρώπινες ή Ανθρωπογενείς δραστηριότητες: είναι οι δραστηριότητες που προέρχονται από τον άνθρωπο (αγροτικές καλλιέργειες, ρύπανση, υπεραλίευση κ.ά). -Ανθρωπογενές περιβάλλον: Οτιδήποτε έχει δηµιουργήσει και προσθέσει ο άνθρωπος στο φυσικό περιβάλλον. Λέγεται και τεχνητό περιβάλλον. -Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία: Τα 16 χηµικά στοιχεία τα οποία τα φυτά χρειάζονται για την ανάπτυξή τους. Με την εξαίρεση των: C (άνθρακας), του Η (υδρογόνου) και του Ο (οξυγόνου) που τα παραλαµβάνουν από το νερό και από τον αέρα, όλα τα υπόλοιπα πρέπει να τα πάρουν από το έδαφος. Τα χηµικά στοιχεία το Ν (άζωτο), το Ρ (φώσφορος), το Κ (κάλιο), το Ca (ασβέστιο), το Mg (µαγνήσιο), το S (θείο), χρειάζονται στα φυτά σε σχετικά µεγάλες ποσότητες και λέγονται µακροστοιχεία ενώ τα: Fe (σίδηρος), Zn (ψευδάργυρος), Mn (µαγγάνιο), Β (βόριο), Cu (χαλκός) Cl ( χλώριο) και ο Mo (µόλυβδος), χρειάζονται σε ελάχιστες ποσότητες και λέγονται ιχνοστοιχεία. -Ανοµβρία: είναι µεγάλη χρονική περίοδος χωρίς βροχόπτωση σε µια περιοχή. -Ανταγωνισµός: Η αλληλεπίδραση (αρνητική) ειδών κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι αδύνατη η χωρίς βλάβη συνύπαρξή τους. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 4

5 -Αντιπυρική ζώνη: Φυσική ή τεχνητή λωρίδα εδάφους που διασχίζει ένα δάσος ή ένα θαµνώνα και από την οποία έχει αποµακρυνθεί, ολικά ή µερικά, η βλάστηση εµποδίζοντας έτσι την εξάπλωση της φωτιάς. -Απόβλητα: είναι τα βρώµικα νερά τα οποία προέρχονται από τις κάθε είδους δραστηριότητες του ανθρώπου (βιοµηχανία, κτηνοτροφία, γεωργία). ηλαδή, τα παραπροϊόντα των δραστηριοτήτων του ανθρώπου. -Αποικοδοµητές ή Σαπροφάγοι οργανισµοί: είναι συνήθως µικροοργανισµοί (βακτήρια, πρωτόζωα, µύκητες) οι οποίοι αποικοδοµούν-διασπούν-κοµµατιάζουν κάθε νεκρό οργανικό υλικό (νεκρά φύλλα, νεκρά ζώα, περιττώµατα, απορρίµµατα κ.ά) στα ανόργανα συστατικά του. Έτσι, τα υλικά στο περιβάλλον ανακυκλώνονται και προσφέρονται τους διάφορους οργανισµούς για να κτίσουν οικοδοµήσουν τον οργανισµό τους και να ζήσουν. -Απορρίµµατα: είναι τα στέρεα υλικά που προέρχονται από τις καθηµερινές δραστηριότητες µέσα στο σπίτι και τα οποία είναι συνήθως άχρηστα (αποφάγια, σκουπίδια). Τα σκουπίδια όταν περιέχουν χαρτί, µέταλλο και γυαλί γίνονται χρήσιµα µέσα από την επανάκτηση των πρωταρχικών υλικών τους, ενώ τα αποφάγια γίνονται χρήσιµα όταν µε αυτά τρέφονται ζώα ή γίνονται λίπασµα για τα φυτά. -Απορρυπαντικά: είναι χηµικές ουσίες οι οποίες σχηµατίζουν πολύπλοκες ενώσεις µε τη βρωµιά και τις λιπαρές ουσίες και έτσι διευκολύνεται η διάλυσή τους από το νερό. Με τα απορρυπαντικά, καθαρίζουµε ευκολότερα τα χέρια και τα ρούχα µας, ενώ δηµιουργούνται προβλήµατα στο περιβάλλον απ αυτά τα ακάθαρτα νερά που περιέχουν απορρυπαντικά. -Αποσάθρωση πετρωµάτων: είναι η διαδικασία εκείνη µε την οποία διασπώνται (κοµµατιάζονται) τα πετρώµατα στα ορυκτά τους υπολείµµατα και στα διάφορα συστατικά που τα αποτελούν. -Αποψίλωση: Η πλήρη αποµάκρυνση ή και η καταστροφή της βλάστησης µιας περιοχής. -Αυτορρύθµιση: Η ικανότητα ενός συστήµατος να αντιπαρέρχεται, σε ορισµένο εύρος, τις διαταραχές των µεταβλητών του, και να επανέρχεται στην αρχική κατάσταση ισορροπίας του. -Αυτότροφοι οργανισµοί ή Πρωτογενείς παραγωγοί: είναι οι φυτικοί οργανισµοί οι οποίοι µε το διοξείδιο του άνθρακα και µε το νερό που βρίσκονται στο περιβάλλον και µε τη βοήθεια τους ηλιακής ακτινοβολίας (λειτουργία της φωτοσύνθεσης), δηµιουργούν σάκχαρα, δηλαδή την τροφή τους. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 5

6 -Αφαλάτωση: είναι η διαδικασία αποµάκρυνσης του αλατιού από το θαλασσινό νερό µε σκοπό τη µετατροπή του σε πόσιµο νερό. -Βάλτος: είναι υγρότοπος µε στάσιµα αβαθή νερά και πολύ µαλακό βυθό. -Βένθος: είναι οι οργανισµοί που ζουν πάνω ή µέσα στο στρώµα του βυθού σε ένα υδάτινο οικοσύστηµα. -Βιοδιάσπαση: είναι διαδικασία εκείνη κατά την οποία οι µικροοργανισµοί µετατρέπουν τα τοξικά ή τα οργανικά συστατικά που βρίσκονται στο περιβάλλον, σε ακίνδυνες για τη ζωή ανόργανες ενώσεις. -Βιοδυναµική γεωργία: Ειδική κατεύθυνση της βιολογικής γεωργίας που είναι πιο αυστηρή στις προδιαγραφές της, µε ορισµένες φιλοσοφικές προεκτάσεις και η οποία παίρνει υπόψη της και κοσµικούς παράγοντες π.χ. τις φάσεις της σελήνης, τις επιδράσεις των πλανητών κ.ά. -Βιοκοινότητα: Το σύνολο των φυτικών και ζωικών οργανισµών που συνυπάρχουν σε συγκεκριµένο περιβάλλον ή βιότοπο. Το βιοτικό µέρος του οικοσυστήµατος. -Βιοκοινωνία: Σύνολο οµοειδών οργανισµών (φυτικών ή ζωικών) που συνυπάρχουν σε ένα βιότοπο και που βρίσκονται σε ισόρροπη και αυτορρυθµιζόµενη αλληλεξάρτηση. -Βιόκοσµος: Το σύνολο των έµβιων όντων µιας ορισµένης περιοχής. -Βιολογικά προϊόντα: είναι φυτικά και ζωικά αγροτικά προϊόντα τα οποία παράγονται µε φιλικές µεθόδους προς το περιβάλλον και την υγεία του καταναλωτή. Βιολογικά προϊόντα ή προϊόντα βιολογικής γεωργίας, χαρακτηρίζονται αυτά που για την παραγωγή τους δεν χρησιµοποιούνται συνθετικά ή χηµικά λιπάσµατα, φυτοφάρµακα ή ορµόνες, αλλά ήπιες µέθοδοι αγροπεριβαλλοντικής παραγωγής, φιλικές προς το περιβάλλον. -Βιολογική γεωργία: Η ήπια µη χηµική γεωργία. Συνώνυµά της είναι η οργανική ή και οικολογική γεωργία. Η βιολογική καλλιέργεια περιλαµβάνει ποικίλες φιλικές προς το περιβάλλον καλλιεργητικές πρακτικές. Για παράδειγµα, η λίπανση του εδάφους γίνεται µε οργανική ουσία (κοπριά, χλωρή λίπανση κ.ά.) η οποία εµπλουτίζει το έδαφος και τρέφει πλήρως το φυτό. Η διαφύλαξη του περιβάλλοντος από τη γεωργική αυτή δραστηριότητα είναι πρώτης προτεραιότητας. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 6

7 -Βιολογικός καθαρισµός ή Επεξεργασίας λυµάτων: είναι η διαδικασία εκείνη µε την οποία τα λύµατα των πόλεων (βρώµικα νερά από το σπίτι), µε τη βοήθεια µηχανικών, φυσικών και χηµικών µέσων, αλλά και µικροοργανισµών, υποβάλλονται σε διαδικασίες καθαρισµού χρήσεις σε ποσοστό µέχρι και 95%. Συνήθως τα καθαρισµένα αυτά νερά διοχετεύονται στη θάλασσα, ενώ θα µπορούσαν να καλύψουν ποικίλες χρήσεις (µετά από προσεκτική διαχείριση) σε περιοχές όπου το νερό είναι σε ανεπάρκεια ή σπανίζει. -Βιολογικός κύκλος: Το σύνολο των σταδίων και φάσεων από τα οποία περνά ένας φυτικός ή ζωικός οργανισµός. -Βιοµάζα: είναι το βάρος των ζωντανών οργανισµών οι οποίοι βρίσκονται σε µια ορισµένη επιφάνεια ή όγκο (νερού, εδάφους, αέρα), τη στιγµή που µετράµε τους οργανισµούς αυτούς. -Βιοσυσσώρευση: είναι η αθροιστική συσσώρευση κάποιας ουσίας σ ένα οργανισµό σε ποσότητα µεγαλύτερη απ αυτή που υπάρχει στο περιβάλλον και η οποία δεν µπορεί να αποικοδοµηθεί µέσα στο συγκεκριµένο οργανισµό. -Βιόσφαιρα: είναι η νοητή σφαίρα η οποία µας περιβάλλει και στην οποία υπάρχει ζωή. Η βιόσφαιρα περιλαµβάνει την επιφάνεια της γης, το έδαφος, τη θάλασσα, την ατµόσφαιρα, και γενικά κάθε περιοχή στην οποία υπάρχει ζωή, ακόµη και µε τη µορφή των ανθεκτικών σπόρων των µικροοργανισµών. -Βιοτικά συστατικά ή Βιοτικοί παράγοντες: είναι τα οποιαδήποτε ζωντανά (έµβια όντα) συστατικά στο περιβάλλον. Περιλαµβάνει τα φυτά, τα ζώα, τους ιούς, τους µικροοργανισµούς και τους σπόρους τους. -Βιοτικό περιβάλλον: Το σύνολο των βιοτικών παραγόντων του φυσικού περιβάλλοντος (φυτά - ζώα). Οι βιοκοινότητες. -Βιοτικό σύστηµα: Το σύνολο των ζώντων στοιχείων ενός οικοσυστήµατος (φυτά-ζώα). Η βιοκοινότητα. -Βιότοπος: είναι η περιοχή, ο συγκεκριµένος τόπος ή χώρος όπου ζουν και αναπαράγονται τα µέλη µιας βιοκοινωνίας. Το αβιοτικό µέρος του οικοσυστήµατος, δηλαδή το ανόργανο περιβάλλον (έδαφος - νερά - ατµόσφαιρα). Έτσι, για παράδειγµα ο βιότοπος του ροφού είναι οι βραχώδεις ακτές µιας θαλάσσιας περιοχής µε τρύπες, ενώ ο βιότοπος για το αλµυρίκι είναι συνήθως η αµµώδης παραλία. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 7

8 -Βλάστηση: είναι η φυτική κάλυψη µιας περιοχής ανεξάρτητα από ποια είδη την αποτελούν. ιαφορετικός όρος είναι η χλωρίδα. -Βοσκότοπος: Έκταση στην οποία αναπτύσσεται βλάστηση (ποώδης, ή ξυλώδης µε θαµνώδη µορφή ή και µικτή) που αποτελεί τροφή για ήµερα και άγρια ζώα. -Γεωθερµική ενέργεια: είναι η θερµική ενέργεια η οποία προέρχεται από το εσωτερικό τους γης και συνήθως από µεγάλο βάθος. - άσος: είναι ένα οικοσύστηµα που χαρακτηρίζεται από την επικράτηση µεγάλων και υψηλών δέντρων. - άσωση ή ασωµένη περιοχή: ηµιουργία πυκνής βλάστησης (π.χ. δάσους, θαµνώνα) µε φυσικές διαδικασίες ή τεχνητά µέσα, σε περιοχή στην οποία δεν υπήρχε προηγουµένως πυκνή βλάστηση. - ιάβρωση εδάφους: είναι το σύνολο των διεργασιών που προκαλούν διάφοροι φυσικοί παράγοντες (ήλιος, άνεµος, βροχή χιόνι κ.ά), αλλά και βιολογικοί παράγοντες (ρίζες, οργανισµοί κ.ά), πάνω στα πετρώµατα και στο έδαφος, µε αποτέλεσµα την αργή αποσύνθεσή τους (κοµµάτιασµα). - ιαπνοή: είναι η διαδικασία απώλειας νερού (εξάτµιση) από τα φυτά, µέσα από τους πόρους (στόµατα) ή τα ανοίγµατα των φύλλων και την επιδερµίδα των φυτών. - ιατάραξη οικολογική: είναι κάθε ξαφνική αλλαγή των φυσικών συνήθως παραγόντων ενός οικοσυστήµατος η οποία µπορεί να οδηγήσει σε µια σηµαντική οικολογική µεταβολή. - ιατήρηση: Το σύνολο των ενεργειών (µέθοδοι, χειρισµοί, φροντίδες) του ανθρώπου ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή απόδοση και η πλήρης και συνεχής λειτουργία των οικοσυστηµάτων (σταθερή και υψηλή απόδοση των ανανεώσιµων φυσικών πόρων και αποφυγή σπατάλης των µη ανανεώσιµων). - ιατηρητέα µνηµεία της φύσης: Κηρύσσονται περιοχές που παρουσιάζουν ιδιαίτερη παλαιοντολογική, γεωµορφολογική και ιστορική σηµασία, καθώς και δέντρα ή συστάδες δέντρων, υγροβιότοποι ή και σπάνια είδη φυτών µε ιδιαίτερη βοτανική, φυτογεωγραφική, αισθητική και ιστορική σηµασία. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 8

9 - οµηµένο περιβάλλον: είναι το σύνολο των τεχνητών έργων του ανθρώπου και αποτελεί τµήµα του τεχνητού περιβάλλοντος. -Έδαφος: είναι το ανώτερο τµήµα τους λιθόσφαιρας στο οποίο ριζώνουν τα φυτά της ξηράς. -Εθνικά πάρκα: Χαρακτηρίζονται έτσι εκτεταµένες χερσαίες, υδάτινες ή µικτού χαρακτήρα περιοχές, οι οποίες παραµένουν ανεπηρέαστες, ή έχουν ελάχιστα επηρεαστεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και στις οποίες διατηρείται µεγάλος αριθµός και ποικιλία αξιόλογων βιολογικών, οικολογικών, γεωµορφολογικών και αισθητικών στοιχείων. 'Όταν το εθνικό πάρκο, ή µεγάλο τµήµα του καταλαµβάνει θαλάσσια περιοχή, ή εκτάσεις δασικού χαρακτήρα, µπορεί να χαρακτηρίζεται ειδικότερα ως θαλάσσιο πάρκο ή εθνικός δρυµός. - Εθνικά πάρκα: χαρακτηρίζονται εκτεταµένες χερσαίες, υδάτινες ή µικτού χαρακτήρα περιοχές, οι οποίες παραµένουν ανεπηρέαστες, ή έχουν ελάχιστα επηρεαστεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και στις οποίες διατηρείται µεγάλος αριθµός και ποικιλία αξιόλογων βιολογικών, οικολογικών, γεωµορφολογικών και αισθητικών στοιχείων. 'Όταν το εθνικό πάρκο, ή µεγάλο τµήµα του καταλαµβάνει θαλάσσια περιοχή, ή εκτάσεις δασικού χαρακτήρα, µπορεί να χαρακτηρίζεται ειδικότερα ως θαλάσσιο πάρκο ή εθνικός δρυµός. -Εθνικοί δρυµοί: κηρύσσονται περιοχές οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, από την άποψη διατήρησης της άγριας χλωρίδας και πανίδας, των γεωµορφολογικών σχηµατισµών του υπεδάφους, της ατµόσφαιρας, των υδάτων και γενικώς του φυσικού περιβάλλοντός τους και των οποίων επιβάλλεται η προστασία, η διατήρηση και η βελτίωση της σύνθεσης, της µορφής και των φυσικών καλλονών τους, για αισθητική, ψυχική και υγιεινή απόλαυση και ανάπτυξη του τουρισµού, ως και η διενέργεια πάσης φύσεως επιστηµονικών ερευνών. -Είδος: Οργανισµός ή οργανισµοί που έχουν κοινά χαρακτηριστικά και συγκροτούν ένα φυσικό πληθυσµό ή οµάδες πληθυσµών, µέσα στους οποίους τα εξειδικευµένα γνωρίσµατα των γονέων µεταβιβάζονται στους απογόνους τους. -Εισροές ενέργειας: Τα διάφορα εφόδια όπως λιπάσµατα, φυτοφάρµακα, καύσιµα κ.τ.λ. που χρησιµοποιούνται για την παραγωγή των γεωργικών προϊόντων. -Ελ Νίνιο φαινόµενο: είναι το φαινόµενο εκείνο (γίνεται αντιληπτό στο Περού γύρω στα Χριστούγεννα και οι ντόπιοι ψαράδες το ονόµασαν θείο βρέφος=ελ Νίνιο),κατά τη διάρκεια του οποίου (µερικές εβδοµάδες) η ατµοσφαιρική πίεση στο δυτικό τροπικό Ειρηνικό ωκεανό αυξάνεται ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 9

10 µε αποτέλεσµα το ψυχρό ωκεάνιο ρεύµα, πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά και ψάρια που συνήθως κατευθύνεται βόρεια, αλλάζει κατεύθυνση και σύσταση. Ετσι, γίνεται θερµό και φτωχό σε θρεπτικά συστατικά και αλιεύµατα και κατευθύνεται προς τις νοτιοδυτικές ακτές της νότιας Αµερικής. Κάποια χρόνια, το φαινόµενο αυτό γίνεται εντονότερο και διαρκεί περισσότερο, προκαλώντας σοβαρές διαταραχές στη γενική κυκλοφορία της ατµόσφαιρας. Το αποτέλεσµα είναι να εµφανίζονται κλιµατικές περίοδοι που χαρακτηρίζονται από πολύ µεγάλες θερµοκρασίες και έντονη ξηρασία ή από πολύ ψυχρούς χειµώνες. Οι πιο πάνω συνθήκες δεν συµβαίνουν µόνο στην περιοχή του νότιου Ειρηνικού, αλλά επηρεάζουν και το κλίµα πολλών περιοχών ακόµα και των εύκρατων ζωνών. Εξάλλου, έρευνες έχουν δείξει ότι στην ανατολική Μεσόγειο εµφανίζονται στη θερµοκρασία του αέρα περίοδοι ανάλογοι µε τις "ψευδοπεριόδους" του φαινοµένου "Ελ Νίνιο" καθώς και ξηρασία. -Έλος: είναι υγρότοπος που καλύπτεται από ρηχά ή βαθιά λιµνάζοντα ή πολύ αργά κινούµενα νερά. -Έµβιος οργανισµός: είναι αυτός που έχει ζωή, δηλαδή ο κάθε ζωντανός οργανισµός. -Ενδιαίτηµα: είναι το περιβάλλον (ζωντανοί οργανισµοί και αβιοτικοί παράγοντες) και η θέση όπου ένας πληθυσµός ζει. -Ενδηµικό είδος: είναι είδος φυτού ή ζώου που έχει συγκεκριµένη τοπική προέλευση και περιορισµένη γεωγραφική εξάπλωση. ηλαδή το ενδηµικό είδος ζει µόνο µέσα σε έναν οροθετηµένο γεωγραφικό χώρο στον οποίο και έχει δηµιουργηθεί. -Εξάτµιση: είναι η µεταφορά νερού στην ατµόσφαιρα από κάθε υγρή επιφάνεια (θάλασσα, λίµνη, ποταµό, χείµαρρο, νερόλακκο, αναπνοή ζώων, κ.ά) µε τη µορφή υδρατµών. Η εξάτµιση του νερού από τα φύλλα των φυτών αποτελεί τη διαπνοή. -Επικονίαση: Η µεταφορά της γύρης από το "αρσενικό" (στήµονες) στο "θηλυκό" (ύπερος) τµήµα ενός άνθους. -Ερηµοποίηση: Οι αλόγιστες δραστηριότητες του ανθρώπου πάνω στο έδαφος και η εξάντληση του νερού µετατρέπουν γόνιµα εδάφη σε άγονα και αυτά µε την πάροδο του χρόνου γίνονται έρηµοι. -Ετερότροφος οργανισµός: είναι ο οργανισµός (ζωικός ή µύκητας) εκείνος ο οποίος εξασφαλίζει την τροφή του καταναλώνοντας άλλους οργανισµούς ή τα οργανικά συστατικά τους ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 10

11 -Ευτροφισµός: Εξαιτίας της αυξηµένης ποσότητας θρεπτικών ουσιών που προέρχονται από οργανικά απόβλητα ή και διάφορα λιπάσµατα και που εµπλουτίζουν λίµνες ή κλειστές θάλασσες δηµιουργείται συνήθως υπερβολική ανάπτυξη ή και αφθονία στους φυτικούς οργανισµούς (π.χ. φυτοπλαγκτό, φύκια, µακρόφυτα). Ο ευτροφισµός έχει ως αποτέλεσµα τη µείωση των ζωικών οργανισµών, λόγω µείωσης του διαθέσιµου οξυγόνου στο νερό µε δυσάρεστα αποτελέσµατα για το σύστηµα και τους οργανισµούς που ζουν εκεί. -Ζωοκοινότητα: Το σύνολο των ζώων που συνυπάρχουν σε ένα βιότοπο. -Ζωοπλαγκτό: είναι οι ζωικοί οργανισµοί του πλαγκτού. -Ηθολογία: Η µελέτη της συµπεριφοράς των ζώων στις εκάστοτε συνθήκες του περιβάλλοντος. -Ηλιακή ενέργεια: είναι η ενέργεια η οποία είναι αποτέλεσµα της ηλιακής ακτινοβολίας του ήλιου. -Θαµνώνες: είναι οικότοποι όπου κυριαρχούν από τον τύπο της βλάστησης, οι θάµνοι. -Θειική αµµωνία: Ευρείας χρήσης χηµικό λίπασµα που περιέχει άζωτο σε ποσοστό 21%. -Θερµοκηπίου φαινόµενο: είναι κατ αρχήν φυσικό κλιµατικό φαινόµενο που είχε στο παρελθόν ευεργετικά αποτελέσµατα για το κλίµα. Η σηµερινή απειλή προέρχεται από την υπερβολική εµφάνιση του φαινοµένου (αύξηση των θερµοκηπικών αερίων), η οποία οφείλεται στις ανθρώπινες εκποµπές ρύπων (π.χ. στην αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα). Έτσι για παράδειγµα, το αυξανόµενο στρώµα του διοξειδίου του άνθρακα, εµποδίζει τη διάχυση της θερµικής ακτινοβολίας που προέρχεται από τη γη, ενώ εγκλωβίζεται η θερµική της ακτινοβολία, µε αποτέλεσµα την άνοδο της θερµοκρασίας του πλανήτη. -Θερµοκηπικά αέρια: είναι οι υδρατµοί και τα αέρια ανθρώπινης προέλευσης, όπως είναι το διοξείδιο του άνθρακα (από ορυκτά καύσιµα και εκχερσώσεις δασικών εκτάσεων), το µεθάνιο (από ρυζοκαλλιέργειες, αποθέσεις σκουπιδιών, πεπτικό σύστηµα µηρυκαστικών), το υποξείδιο του αζώτου (από διάσπαση αζωτούχων λιπασµάτων, καύση ορυκτών καυσίµων), το τροποσφαιρικό όζον. -Θήραµα: Άγριο ζώο που έχει θηρευτεί (σκοτωθεί ή συλληφθεί) ή που θεωρείται κατάλληλο για κυνήγι. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 11

12 -Θηρευτής: Το είδος που τρώει κάποιο άλλο ή άλλα είδη, που ονοµάζονται θηράµατα. Λέγεται και αρπακτικό. -Ιχνοστοιχεία: στοιχεία ανόργανων κυρίως αλάτων που υπάρχουν στο περιβάλλον σε ελάχιστη ποσότητα και τα οποία είναι απαραίτητα για τη ζωή των φυτών και των ζώων. -Καταναλωτής: είναι ο οργανισµός εκείνος που δεν φωτοσυνθέτει (συνήθως ζώα), αλλά καταναλώνει έτοιµα θρεπτικά συστατικά. -Καταναλωτές ή ευτερογενείς παραγωγοί: είναι οι οργανισµοί εκείνοι (συνήθως ζώα) οι οποίοι χρησιµοποιούν πάντοτε έτοιµη τροφή. Ανάλογα µε τις τροφικές προτιµήσεις-τροφές τους, διακρίνουµε σε φυτοφάγους (τρώνε αποκλειστικά µόνο φυτικά συστατικά), σαρκοφάγους (τρώνε αποκλειστικά µόνο ζωικά συστατικά), παµφάγους (τρώνε και φυτά και ζώα) και αποικοδοµητές ή σαπρόβιους οργανισµούς. -Κατακρηµνίσµατα ατµοσφαιρικά: είναι οι µορφές ή καταστάσεις µε τις οποίες το νερό πέφτει στη γη ( η βροχή, το χιόνι, η δρόσος, το χαλάζι, η οµίχλη κ.ά). -Καταναλωτές: είναι τα ζώα τα οποία χρησιµοποιούν για την επιβίωση και την ανάπτυξή τους έτοιµη τροφή την οποία λαµβάνουν, είτε µε άµεσο (φυτοφάγα ζώα), είτε µε έµµεσο (σαρκοφάγα ζώα) τρόπο. -Καταφύγια θηραµάτων: Κηρύσσονται δασικές ή δασοσκεπείς περιοχές, πεδινές εκτάσεις ή ελώδεις περιοχές στις οποίες απαγορεύεται εντελώς, είτε ελέγχεται αυστηρά το κυνήγι, µε σκοπό την προστασία και διάσωση του φυσικού περιβάλλοντος καθώς και τη διατήρηση, ανάπτυξη και εκµετάλλευση του θηραµατικού πλούτου και της άγριας πανίδας. -Κατολίσθηση: είναι το φαινόµενο εκείνο κατά το οποίο µάζες πετρωµάτων ή εδαφών αποσπώνται από τις πλαγιές βουνών και λόφων και γλιστρούν προς χαµηλότερα σηµεία. -Κλίµα & Καιρός: Το κλίµα είναι ένα σύνθετο σύστηµα που σχετίζεται µε την ηλιακή ακτινοβολία, τους ωκεανούς, την ατµόσφαιρα, την επιφάνεια του εδάφους, τους πάγους στις πολικές περιοχές, τον έµβιο κόσµο. Το σύστηµα αυτό επηρεάζεται και από τις δυνάµεις της φύσης και από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Ο καιρός αλλάζει από µέρα σε µέρα και από ώρα σε ώρα, ενώ το κλίµα αναφέρεται σε µεγαλύτερες χρονικές κλίµακες. ηλαδή απλουστευµένα, το κλίµα είναι ο µέσος καιρός σε µια περιοχή. Καιρός είναι η καταιγίδα, όπως και η χιονοθύελλα. ηλαδή καιρός είναι τα ήπια ή τα βίαια φαινόµενα που εµφανίζονται µια χρονική στιγµή στην ατµόσφαιρα. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 12

13 Το κλίµα και ο καιρός επηρεάζονται από τους ίδιους παράγοντες. -Κλιµατικές αλλαγές: Κλιµατικές αλλαγές συµβαίνουν διαρκώς και διαµορφώνονται από τη γενική κυκλοφορία της ατµόσφαιρας και των ωκεανών, των ανέµων και των ρευµάτων που µεταφέρουν τη θερµότητα και την υγρασία σε όλη τη γη. Εκτός, από τις φυσικές κλιµατικές αλλαγές που κυρίως προωθούνται από την ηλιακή ενέργεια, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ενδείξεις ότι εκποµπές ρυπογόνων ουσιών ανθρώπινης προέλευσης προκαλούν υπερθέρµανση του πλανήτη. Έτσι, σήµερα το κλίµα καθορίζεται από φυσικούς και από ανθρώπινης προέλευσης παράγοντες όπως είναι α) η απορρόφηση και η αναδιανοµή της ηλιακής και γήινης ακτινοβολίας στο σύστηµα ατµόσφαιρα, υδρόσφαιρα, έδαφος, και β) η µεταβολή της σύστασης της ατµόσφαιρας (φαινόµενο θερµοκηπίου, εκρήξεις ηφαιστείων, αποψιλώσεις δασών και πυρκαγιές, αιωρούµενα σωµατίδια κλπ) -Κοµπόστ: Το υλικό που προκύπτει από την αερόβια ζύµωση φυτικών και ζωικών υπολειµµάτων. Αποτελεί ένα πολύτιµο οργανικό λίπασµα για το έδαφος. -Κόνδυλος: Τµήµα ρίζας φυτού µε ειδική µορφή που χρησιµεύει ως αποθήκη θρεπτικών στοιχείων. Οι κόνδυλοι της πατάτας, της γλυκοπατάτας και άλλων φυτών χρησιµοποιούνται ως τροφή του ανθρώπου. -Κρυπτόφυτα ή Γεώφυτα: είναι µορφή φυτών που διαθέτουν βολβούς ή κρεµµύδια µέσα στο έδαφος από τα οποία βλαστάνουν τα φυτά, ορισµένη περίοδο. -Λιµνοδεξαµενή: είναι σχετικά µικρή τεχνητή κατασκευή (τεχνητή λίµνη) στην οποία συγκεντρώνονται τα νερά για να καλύψουν τις αρδευτικές και υδρευτικές ανάγκες κυρίως σε άνυδρες περιοχές (νησιά). -Λύµατα: είναι τα ακάθαρτα νερά τα οποία προέρχονται από τις καθηµερινές χρήσεις στα σπίτια µας. Αυτά τα νερά είναι πλούσια σε ακαθαρσίες, υπολείµµατα τροφών και µικροοργανισµούς. ηλαδή, τα υγρά απόβλητα που παράγονται από τις δραστηριότητες του ανθρώπου αποτελούν τα λύµατα. -Μακκία βλάστηση: κοινωνίες φυτών που αποτελούνται από αείφυλλα σκληρόφυλλα µε τη µορφή µικρών δέντρων και θάµνων (π.χ. σχίνος, µυρτιά, κουµαριά, αγριελιά). Η µακκία βλάστηση συναντιέται σε µεσογειακά κλίµατα. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 13

14 -Μεταλλαγµένοι ή Γενετικά τροποποιηµένοι οργανισµοί: είναι οι οργανισµοί εκείνοι οι οποίοι δηµιουργήθηκαν τεχνητά µε την αφαίρεση ή µε την προσθήκη γονιδίων που προέρχονται από οργανισµούς που µπορεί να ανήκουν ακόµα και σε εντελώς διαφορετικά είδη. Υπάρχει πλέον τη δυνατότητα της επιστήµης όπου γονίδια από ζώα να µεταφερθούν σε φυτά και αντίστροφα. γονίδια από µικρόβια να τα προσθέσουν στο καλαµπόκι, γονίδια από τον άνθρωπο να τα προσθέσουν σε µικρόβια κ.ο.κ. Ο νέος οργανισµός που θα προέλθει µ αυτόν τον τρόπο είναι ένας τροποποιηµένος οργανισµός, ο οποίος δεν θα προέκυπτε ποτέ από φυσικές διαδικασίες. Οι κίνδυνοι από την απελευθέρωση των µεταλλαγµένων φυτών στο περιβάλλον είναι πολλοί και µεγάλοι, όπως και η κατανάλωση µεταλλαγµένων τροφών. -Μηχανική σύσταση ή υφή του εδάφους: είναι τα χαρακτηριστικά του εδάφους που σχετίζονται µε το µέγεθος των σωµατιδίων (κόκκων) που το αποτελούν. Έτσι µιλάµε για "ελαφρά" ή χοντρόκοκκα εδάφη, που οργώνονται εύκολα, αλλά δεν συγκρατούν νερό και θρεπτικά συστατικά, για "βαριά" ή λεπτόκοκκα που οργώνονται δύσκολα, αλλά συγκρατούν πολύ νερό, στραγγίζουν δύσκολα και περιέχουν πολλά θρεπτικά συστατικά και για "µεσαία" εδάφη µε ενδιάµεσες ιδιότητες. Τα εδάφη συνήθως ταξινοµούνται σε δώδεκα κατηγορίες (π.χ. αµµο-πηλώδες, αµµοαργιλο-πηλώδες κ.ά), αλλά σε γενικές γραµµές µπορούµε να αναφερόµαστε σε "αµµώδη" ή "ελαφρά" εδάφη, πηλώδη ή µεσαία και αργιλώδη ή βαριά. -Μνηµεία της φύσης: κηρύσσονται περιοχές που παρουσιάζουν ιδιαίτερη παλαιοντολογική, γεωµορφολογική και ιστορική σηµασία, καθώς και δέντρα ή συστάδες δέντρων, υγροβιότοποι ή και σπάνια είδη φυτών µε ιδιαίτερη βοτανική, φυτογεωγραφική, αισθητική και ιστορική σηµασία. -Μόλυνση: Μόλυνση είναι κάθε µεταβολή του φυσικού περιβάλλοντος (ρύπανση) η οποία προέρχεται από παθογενή αίτια (εισβολή παθογόνων µικροοργανισµών) και που χαρακτηρίζεται από την παρουσία παθογόνων µικροοργανισµών στο περιβάλλον. -Natura 2000: είναι δίκτυο περιοχών που δεν προορίζονται αποκλειστικά και µόνο για φυσικά πάρκα, αλλά δύναται να συνυπάρξει η οικονοµική πρόοδος και δραστηριότητες που είναι επωφελείς για το κοινωνικό σύνολο στο µέτρο που δεν θίγουν τους στόχους της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος. -Νιτρική αµµωνία: Χηµικό λίπασµα (νιτρικό αµµώνιο) που περιέχει άζωτο σε ποσοστό 33%. -Ξενιστής: Οργανισµός που φιλοξενεί έναν άλλο οργανισµό πάνω ή µέσα στο σώµα του. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 14

15 -Ξηρασία: είναι µεγάλη περίοδος χωρίς νερό σ ένα περιβάλλον. ηλαδή, η παρατεταµένη περίοδος µε ανεπάρκεια σε νερό αποτελεί τη ξηρασία. -Οζον τροποσφαιρικό: Το όζον είναι αέριο, µια µορφή " εµπλουτισµένου οξυγόνου". Στα χαµηλότερα στρώµατα (0-10 χιλιόµετρα από τη γη) της ατµόσφαιρας (τροπόσφαιρα), όπου παράγεται δευτερογενώς από τους αέριους ρύπους και την ηλιακή ακτινοβολία, προέρχεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, είναι ρυπασµένο, έχει µικρή συνεισφορά στο φαινόµενο του θερµοκηπίου και αποτελεί επικίνδυνο φωτοχηµικό ρυπαντή. -Οζον στρατοσφαιρικό: Το στρατοσφαιρικό όζον βρίσκεται σε απόσταση χιλιόµετρα µακριά από τη γη και λειτουργεί ως ασπίδα στην επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Ωστόσο, παίζει ευεργετικό ρόλο, λειτουργώντας ως προστατευτικό φίλτρο του πλανήτη απέναντι στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία η οποία φτάνει στη γη φιλτραρισµένη.. Επειδή οι δύο πιο πάνω συγκεντρώσεις του όζοντος δεν επικοινωνούν µεταξύ τους, µπορούµε να πούµε ότι το όζον το χρειαζόµαστε να βρίσκεται στην στρατόσφαιρα (όπου µειώνεται), αλλά δεν το θέλουµε στην τροπόσφαιρα (όπου περισσεύει). Το στρατοσφαιρικό όζον, ήταν ο καλύτερος "φίλος" µας µέχρι πριν από είκοσι χρόνια. Τότε, προστάτευε πολύ αποτελεσµατικά από τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Ο τρόπος όµως της ζωής µας και οι ποικίλες ανθρώπινες δραστηριότητες, άλλοτε από αδιαφορία και άλλοτε από υπερεκτίµηση των ικανοτήτων µας, κατάφεραν να διαταράξουν (τρύπα του όζοντος) το στρατοσφαιρικό όζον σε βαθµό που σήµερα έχει γίνει εχθρός µας. -Ολοκληρωµένη γεωργία: είναι η ηπιότερη µορφή της συµβατικής γεωργίας που λαµβάνει υπόψη της και περιβαλλοντικά δεδοµένα και ενσωµατώνει ήπιες πρακτικές (π.χ. από ορθολογική χρήση αγροχηµικών έως και τη βιολογική καταπολέµηση ασθενειών). Η ολοκληρωµένη γεωργία δεν πρέπει να συγχέεται µε τη βιολογική γεωργία, όπως γίνεται κάποιες φορές σκόπιµα από διακινητές προϊόντων. Ένα προϊόν από καλλιέργεια στην οποία εφαρµόστηκε βιολογική καταπολέµηση των εντόµων, δεν είναι και βιολογικό, εφόσον αυτό µπορεί να έχει δεχτεί χηµική λίπανση, χηµικά µυκητοκτόνα κ.ά. -Οµοιόσταση: Η ικανότητα ενός οργανισµού να κρατά την κατάστασή του σταθερή για ορισµένου εύρους διαταραχές του περιβάλλοντος. -Οργανική λίπανση: Το σύνολο των πρακτικών που αποσκοπούν στη βελτίωση της γονιµότητας του εδάφους και την επαρκή θρέψη των φυτών µόνο µε τη χρήση φυσικών υλικών, αυτών δηλαδή που προέρχονται από ζωικούς ή φυτικούς οργανισµούς. ρ. Θ. Κουσουρής - Περιβαλλοντικό Γλωσσάρι- 15

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Τροφική αλυσίδα Τροφικό πλέγμα Τροφικό επίπεδο Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Κύκλος του άνθρακα ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΊΝΑΙ ΙΔΙΟΣ ΣΕ ΧΕΡΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον KΕΦΑΛΑΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Βιόσφαιρα είναι α. η επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Τα φυτά αποκαλούνται ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ επειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 2

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 2 1) Ως καταναλωτές πρώτης τάξεως χαρακτηρίζονται: α. τα σαρκοφάγα ζώα. β. τα βακτήρια και οι µύκητες. γ. τα φυτοφάγα ζώα. δ. οι αποικοδοµητές. 2) Το φυτοπλαγκτόν ανήκει στους: α. παραγωγούς. β. καταναλωτές.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και Περιβάλλον

Άνθρωπος και Περιβάλλον Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία είναι: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών (και φυσικά του ανθρώπου) με: τους αβιοτικούς παράγοντες του περιβάλλοντός τους, δηλαδή το κλίμα (υγρασία, θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Αναπαραγωγικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Eρωτήσεις Βιολογίας Γεν. Παιδ. για σελ Φυλλάδιο#1

Eρωτήσεις Βιολογίας Γεν. Παιδ. για σελ Φυλλάδιο#1 Ονομα. Τμήμα Eρωτήσεις Βιολογίας Γεν. Παιδ. για σελ. 69-73 + 75-77 Φυλλάδιο#1 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; α. αλεπού β. βάτραχος γ. βελανιδιά δ. ψύλλος. 2. Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς.

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ρβ ς (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ Κατηγορίες ρύπων: χημικές ουσίες μορφές ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Βιόσφαιρα είναι α. η επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. β Α4. γ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Α 2 Β 3 Α 4 Α 5 Β 6 Β 7 Α Β2. Ρύπανση είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέμβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άμεσα με τον υπερπληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΤΚΛΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΣΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΣΩΝ ΤΓΥΡΟΝΟ. Γμδεικηικές Απαμηήζεις Γ Λσκείοσ Ιαμοσάριος Βιολογία ΘΓΜΑ Α ΘΓΜΑ Β

Γ ΚΤΚΛΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΣΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΣΩΝ ΤΓΥΡΟΝΟ. Γμδεικηικές Απαμηήζεις Γ Λσκείοσ Ιαμοσάριος Βιολογία ΘΓΜΑ Α ΘΓΜΑ Β Βιολογία γεμικής παιδείας 1. Δ 2. ΘΓΜΑ Α 3. Β 4. Β 5. Α Α2. 1, Β2.Γ, 3Α, 4. Δ ΘΓΜΑ Β Β1. «Τα οικοσυστήματα χαρακτηρίζονται από την τάση εξασφαλίζει τροφή από το οικοσύστημα» Β2. Ο μικροοργανισμός αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α2.... 2 Α3.... 2 Α4.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B....

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Β 3 Α 4 Α 5 Β 6 Β 7 Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Β 3 Α 4 Α 5 Β 6 Β 7 Α 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βιοκοινότητα και ιδιότητές της Οικολογική διαδοχή: πρωτογενής

Διαβάστε περισσότερα

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και αυτοοργανώνεται! 1 Κάθε πολύπλοκο σύστημα το προσεγγίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 6 η Ενότητα Βασικές διαδικασίες πρωτογενούς παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξεταστέες Σχολικού Έτους 2013-2014

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξεταστέες Σχολικού Έτους 2013-2014 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξεταστέες Σχολικού Έτους 2013-2014 1) Τι εννοούµε µε τον όρο "φυσικός πόρος"; Οι φυσικοί πόροι είναι οι παραγωγικές δυνάµεις ή το αποτέλεσµα των παραγωγικών δυνάµεων

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ.

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ. Ρύπανση Νερού Ρύπανση του νερού είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει,ζημιογόνος για τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή Γιατί όλοι οι οργανισμοί τρέφονται; Έχουν ανάγκη από 1. ενέργεια 2. χημικές ουσίες και Διασπούν τις χημικές ουσίες της τροφής τους έτσι απελευθερώνονται: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ Τ λεµφοκύτταρα µνήµης (βοηθητικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης και κυτταροτοξικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης). Ο τερµατισµός της δευτερογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης γίνεται µε την βοήθεια των κατασταλτικών Τ λεµφοκυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη 1 Η κατανάλωση του νερού Το νερό που χρησιμοποιείται σε κάθε χώρα διατίθεται κυρίως στη γεωργία, τη βιομηχανία και για αστική χρήση. Η κατανομή του νερού στις τρεις αυτές χρήσεις εξαρτάται από το βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου:

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου 2014 Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: Θέμα 1 ο Να απαντηθούν οι παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. 1. Το νερό της ατμόσφαιρας εισέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η ηλιακή ακτινοβολία που πέφτει στην επιφάνεια της Γης απορροφάται κατά ένα μέρος από αυτήν, ενώ κατά ένα άλλο μέρος εκπέμπεται πίσω στην ατμόσφαιρα με την μορφή υπέρυθρης

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή.

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή. Επίδραση του ανθρώπου Γεωργία και επίδραση στον κύκλο του Ν Το Ν είναι το κύριο θρεπτικό που χάνεται κατά την καλλιέργεια και απελευθερώνεται ως οξείδια του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις 46 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪ Η-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Χρυσ Σµύρνης 3 : Τηλ.: 2107601470 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2006 ΘΕΜΑ 1 Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 12 1. Παράδειγµα κριτηρίου κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου - κρίσης (µάθηµα ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΕΠΩΝΥΜΟ. ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΜΑΘΗΜΑ Σκοπός εξέτασης: Η διαπίστωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα