Δίαιτα υψηλή σε υδατάνθρακες έναντι δίαιτας χαμηλής σε υδατάνθρακες. Επίδραση στον μεταβολικό έλεγχο

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δίαιτα υψηλή σε υδατάνθρακες έναντι δίαιτας χαμηλής σε υδατάνθρακες. Επίδραση στον μεταβολικό έλεγχο"

Transcript

1 : , 2015 Ανασκόπηση Δίαιτα υψηλή σε υδατάνθρακες έναντι δίαιτας χαμηλής σε υδατάνθρακες. Επίδραση στον μεταβολικό έλεγχο Ι.Γκουτζελίκα Περίληψη O σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό νόσημα, στο οποίο η διατροφή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην πρόληψη και αντιμετώπισή του. Επειδή η βασική έκφραση της νόσου είναι η αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, η ποσότητα των υδατανθράκων που πρέπει να καταναλώνεται ημερησίως αποτέλεσε θέμα επιστημονικών συζητήσεων για πολλά χρόνια. Φαίνεται πως από τον αυστηρότατο περιορισμό των υδατανθράκων στις αρχές του 20ού αιώνα, περάσαμε στο ευέλικτο διαιτολόγιο που συστήνεται σήμερα, το οποίο υποστηρίζεται από τη σύγχρονη φαρμακευτική αγωγή. Αυτό δεν εστιάζει στη συνολική ποσότητα των υδατανθράκων που πρέπει να καταναλώνονται ημερησίως, αλλά στο είδος τους, στον γλυκαιμικό δείκτη και το γλυκαιμικό φορτίο των τροφίμων και στην καταμέτρησή τους, ώστε να προσαρμόζεται η ποσότητά τους στην προγευματική δόση ινσουλίνης. Εισαγωγή Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος O σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα σύνδρομο με ετερογενές και πολυπαραγοντικό υπόστρωμα που χαρακτηρίζεται από διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων, των λιπών και των πρωτεϊνών, η οποία οφείλεται σε πλήρη, μερική ή σχετική (ινσουλινοαντίσταση) έλλειψη ινσουλίνης. Εκφράζεται κυρίως ως αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. O διαβήτης αναγνωρίστηκε πρώτη φορά πριν χρόνια από τους αρχαίους Αιγύπτιους. Η πρώτη αναφορά όμως των συμπτωμάτων έγινε από τον Αρεταίο στην Καππαδοκία το 120 π.χ. Αυτός γράφει πως η κατάσταση είναι «ευτυχώς σπάνια» αλλά «η ζωή αυτού που την έχει προβλέπεται μικρή όταν η ασθένεια αναπτυχθεί πλήρως» 5. Δυστυχώς πλέον η πρώτη φράση δεν ισχύει, καθώς από το 1945 μέχρι σήμερα η συχνότητα της νόσου διπλασιάζεται κάθε εικοσαετία. Το 1994 ο επιπολασμός του ΣΔ τύπου 2 στον παγκόσμιο πληθυσμό ήταν 1,8% 5, ενώ το 2010 έφτασε στο 6,4% και μέχρι το 2030 αναμένεται να αυξηθεί στο 7,8% του ενήλικου πληθυσμού (IDF, 2009). Η δεύτερη φράση όμως ισχύει, καθώς 44% των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 πεθαίνουν μέσα σε μια δεκαετία από τη διάγνωση, κυρίως από μακροαγγειακές επιπλοκές.

2 Η αντιμετώπιση της νόσου απαιτεί τη συνεργασία επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων, με τη σωστή διατροφή να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην πρόληψη και στην αντιμετώπισή του. Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα όμως υπήρξαν πολλές θεωρίες για το ποια είναι αυτή η «σωστή» διατροφική προσέγγιση, κυρίως όσον αφορά την ποσότητα των υδατανθράκων που πρέπει να καταναλώνονται από τον διαβητικό ασθενή, επειδή οι υδατάνθρακες είναι το θρεπτικό συστατικό που επηρεάζει περισσότερο τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης. Παρακάτω θα αναλυθούν οι θεωρίες που κυριάρχησαν κατά διαστήματα για την ποσότητα των υδατανθράκων που θα πρέπει να καταναλώνει ο διαβητικός ασθενής και αν τελικά είναι καλύτερος ο περιορισμός των υδατανθράκων ή η πιο ευέλικτη κατανάλωσή τους. Ιστορικήαναδρομή Η πρώτη διατροφική οδηγία αφορούσε στην πρόσληψη μεγάλης ποσότητας υδατανθράκων, ώστε να αντικαθίστανται οι ποσότητες που χάνονταν στα ούρα. Αργότερα η πρακτική αυτή άλλαξε και οι υδατάνθρακες στη διατροφή άρχισαν να αποφεύγονται. Το 1912 ο Frederick M. Allen συνιστούσε διαιτολόγιο θερμίδων ημερησίως και το ποσό των υδατανθράκων να μην ξεπερνά τα 10 γραμμάρια. Στόχος της διατροφικής θεραπείας του ήταν απλώς η διατήρηση του ασθενούς στη ζωή μέχρι να αρχίσει να ξαναπαράγεται ινσουλίνη, κάτι φυσικά που δεν συνέβαινε ποτέ. Αντιθέτως ο ασθενής οδηγούνταν σε πρόωρο θάνατο από σοβαρό υποσιτισμό 1. Το 1921 απομονώθηκε στο εργαστήριο για πρώτη φορά ινσουλίνη από πάγκρεας αγελάδος. Παρ' όλα αυτά οι επιστήμονες συνέχισαν να συστήνουν δίαιτες φτωχές σε υδατάνθρακες και πλούσιες σε λιπαρά και επιπλέον αποκλεισμό των τροφών που προκαλούν μεγάλη αύξηση των επιπέδων γλυκόζης του αίματος. Αν και φαίνεται λογικό να προτείνεται δίαιτα φτωχή σε υδατάνθρακες για τον σκοπό αυτό, ωστόσο η μείωση των υδατανθράκων σε επίπεδα <130 g/ημερησίως (low carb diets), δεν συνιστάται για την αντιμετώπιση του ΣΔ. Μέχρι το 1994, οι διατροφικές οδηγίες περιστρέφονταν γύρω από τον καθορισμό του ιδανικού ποσοστού θρεπτικών συστατικών στο ημερήσιο διαιτολόγιο του ασθενούς. Αφού υπολογίζονταν οι ενεργειακές ανάγκες του ατόμου, μοιράζονταν οι θερμίδες σε συγκεκριμένα ποσοστά υδατανθράκων, λιπών και πρωτεϊνών και ο ασθενής ήταν υποχρεωμένος να ακολουθεί μία διατροφική αγωγή που δεν λάμβανε υπόψη καθόλου τις προσωπικές ιδιαιτερότητές του. Επίσης, πολλές τροφές αποκλείονταν, διότι προκαλούσαν μεγάλη αύξηση της μεταγευματικής γλυκόζης. Η προσέγγιση αυτή δεν στηριζόταν σε επιστημονικά δεδομένα και δεν είχε αποτέλεσμα, λόγω του χαμηλού επιπέδου συμμόρφωσης με τις διατροφικές οδηγίες. Από το 1994 και μετά, η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία (ADA) προτείνει ένα πιο ευέλικτο διατροφικό πρόγραμμα, που στόχο έχει να βασίζεται στις υπάρχουσες διατροφικές συνήθειες του ασθενούς, στο μεταβολικό του προφίλ, στους θεραπευτικούς στόχους και στις αλλαγές στον τρόπο ζωής του που μπορεί και είναι διατεθειμένος να κάνει. Πιο συγκεκριμένα, με τις οδηγίες του 2002 και του 2007, προτείνεται τα ποσοστά των θρεπτικών συστατικών να συμφωνούν με τις τιμές αναφοράς της διαιτητικής πρόσληψης (DRI s), δηλαδή οι υδατάνθρακες να καλύπτουν το 45-65% των ενεργειακών αναγκών, το λίπος το 20-35% (όπου πολυακόρεστα λιπαρά οξέα <10%, κορεσμένα και τρανς λιπαρά οξέα <8% και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα > 10%) και πρωτεΐνες 10-35%. O στόχος της διατροφικής παρέμβασης είναι η διατήρηση καλού γλυκαιμικού προφίλ, καλού λιπιδαιμικού προφίλ και φυσιολογικών επιπέδων αρτηριακής πίεσης 12 (Πίν. 1). Για να καταλήξουν όμως σε αυτές τις οδηγίες στηρίχθηκαν σε έρευνες που αφορούσαν την επίδραση της ποσότητας και του είδους των υδατανθράκων στον γλυκαιμικό έλεγχο του ασθενούς και τη σημασία της διατήρησης καλού γλυκαιμικού προφίλ στην αποφυγή ή στην επιβράδυνση της εμφάνισης των συνεπειών του ΣΔ. Πίνακας1.Στόχοι της διατροφικής παρέμβασης στη θεραπεία του ΣΔ. Α.Γλυκαιμικόςέλεγχος Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη <7% Γλυκόζη νηστείας mg/dl Υψηλότερη τιμή μεταγευματικής γλυκόζης <180 mg/dl Β.Λιπιδαιμικόςέλεγχος LDL < 100 mg/dl Άνδρες >40 mg/dl HDL Γυναίκες >50 mg/dl TG <150 mg/dl Γ.Αρτηριακή πίεση <130/80 mmhg 274

3 Επιστημονικέςμελέτες Oι δύο μεγαλύτερες έρευνες που αποδεικνύουν τη σημασία του γλυκαιμικού ελέγχου στην αποφυγή των επιπλοκών του ΣΔ τύπου 1 και τύπου 2 είναι η DCCT (Diabetes Control and Complications Trial) και η UKPDS (UK Prospective Diabetes Study) αντίστοιχα. Η DCCT έδειξε ότι ο εντατικός γλυκαιμικός έλεγχος καθυστερεί την εμφάνιση των επιπλοκών του διαβήτη καθώς και την εξέλιξή τους (76% μειωμένος κίνδυνος εμφάνισης αμφιβληστροειδοπάθειας, 60% μειωμένος κίνδυνος εμφάνισης νευροπάθειας και 50% μειωμένος κίνδυνος νεφροπάθειας). Έδειξε επίσης ότι οποιαδήποτε μικρή μείωση των επιπέδων γλυκόζης έχει ευνοϊκή επίδραση στην εξέλιξη της νόσου, ακόμα και αν ο ασθενής δεν είχε καλό γλυκαιμικό έλεγχο στο παρελθόν 13. Η EDIC (Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications) είναι η συνέχεια της DC- CT, στην οποία πήρε μέρος το 90% των συμμετεχόντων της πρώτης έρευνας. Σε αυτήν, εκτός από τα παραπάνω ελέγχθηκαν και τα αποτελέσματα του εντατικού γλυκαιμικού ελέγχου στην ανάπτυξη καρδιοπαθειών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπήρχε 42% μικρότερος κίνδυνος εμφάνισης οποιουδήποτε καρδιαγγειακού νοσήματος και 57% μικρότερος κίνδυνος εμφάνισης εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή θανάτου σχετιζόμενου με καρδιαγγειακές παθήσεις 14. Στον ΣΔ τύπου 2, ο εντατικός γλυκαιμικός έλεγχος οδηγεί σε υπερινσουλιναιμία, αύξηση του σωματικού βάρους και συχνά υπογλυκαιμικά επεισόδια που με τη σειρά τους οδηγούν σε αύξηση των μακροαγγειακών επιπλοκών. Επίσης, στους ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 είναι πιο συχνή η εμφάνιση υπέρτασης και υπερλιπιδαιμίας σε ποσοστό 40-60%. Η UKPDS διενεργήθηκε στα τέλη του 1970 από τον Robert Turner και τους συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο της Oξφόρδης. Πρωταρχικός στόχος ήταν η αξιολόγηση της επίδρασης του εντατικού γλυκαιμικού ελέγχου και δευτερεύων στόχος η αξιολόγηση της ύπαρξης διαφορών μεταξύ διαφορετικών θεραπειών. Τα αποτελέσματα ήταν τα εξής: Oεντατικός γλυκαιμικός έλεγχος (που επιτυγχάνεται με διατροφική παρέμβαση, σουλφονυλουρίες ή ινσουλίνη) βελτίωσε τη θνητότητα από μικροαγγειακές επιπλοκές αλλά όχι και τη θνησιμότητα. Πιο αποτελεσματικός στη μείωση της θνητότητας και της θνησιμότητας από μικρο- και μακροαγγειακές επιπλοκές του ΣΔ τύπου 2 ήταν ο εντατικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ <140/80 mm Hg). Ακόμα και μικρή μείωση των επιπέδων γλυκόζης αίματος ήταν ευεργετική. Παρότι η UKPDS απάντησε σε πολλά ερωτήματα, ωστόσο άφησε πολλά αναπάντητα και γέννησε καινούρια. Έκανε όμως σαφή την ανάγκη διερεύνησης της ιδανικής θεραπευτικής προσέγγισης του ΣΔ τύπου 2 5. Καμία από τις παραπάνω έρευνες δεν ασχολήθηκε με τον τρόπο που επιτυγχάνεται εντατικός γλυκαιμικός έλεγχος μέσω της διατροφής. Υπάρχουν όμως επιστημονικά δεδομένα που αφορούν το ρόλο των υδατανθράκων που προσλαμβάνονται ημερησίως στην επίτευξη αυτού του στόχου. Το 1933 έρευνες του Ellis έδειξαν πως η αύξηση της συχνότητας των γευμάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της προσλαμβανόμενης δόσης ινσουλίνης. Χρησιμοποίησε για τον σκοπό του περιπτώσεις ασθενών με κακό γλυκαιμικό έλεγχο, που έπαιρναν μεγάλες δόσεις ινσουλίνης, στους οποίους χορηγούσε μικρές δόσεις γλυκόζης ωριαία. Το 1963 ο Gwinup απέδειξε ότι αυξημένος αριθμός γευμάτων οδήγησε σε βελτίωση της ινσουλινοαντοχής και μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα μεταγευματικά. Το 1990 ο Jenkins έδειξε ότι 50 g γλυκόζης που καταναλώνονταν σε μικρές ποσότητες μέσα σε 180 λεπτά σε σχέση με την ίδια ποσότητα που καταναλωνόταν σε 5 λεπτά, οδηγούσαν σε μειωμένη έκκριση ινσουλίνης, πεπτιδίου C, GIP, γλυκάνης και εντερογλυκάνης. Τα ελεύθερα λιπαρά οξέα μειώθηκαν και στις δύο περιπτώσεις, στη δεύτερη όμως επανήλθαν στα αρχικά επίπεδα μέσα σε τρεις ώρες. Τα αποτελέσματα αυτά συνάδουν με το φαινόμενο Staub- Traugot, όπου όσο πιο κοντά είναι τα γεύματα μεταξύ τους, τόσο βελτιώνεται η ανοχή στη γλυκόζη. Φαίνεται, λοιπόν, πως ένας παράγοντας που επηρεάζει τα επίπεδα μεταγευματικής γλυκόζης και ινσουλίνης είναι ο ρυθμός απορρόφησης των υδατανθράκων του γεύματος. Μικρότερος ρυθμός απορρόφησης οδηγεί σε μειωμένα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης, και δοθέντος χρόνου οδηγεί σε μείωση των επιπέδων LDL, ολικής χοληστερόλης, απολιποπρωτεΐνης-3 και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης. Oι υδατάνθρακες που απορροφώνται με χαμηλότερο ρυθμό είναι οι φυτικές ίνες και τα 275

4 ελαφρώς επεξεργασμένα δημητριακά ολικής αλέσεως και ονομάζονται lente υδατάνθρακες. 3 Συνεπώς, πρέπει να περιοριστεί η πρόσληψη απλών σακχάρων που απορροφώνται γρηγορότερα και προκαλούν υπεργλυκαιμία. Είκοσι όμως έρευνες στις οποίες η σακχαρόζη αντικαταστάθηκε από σύνθετους υδατάνθρακες, ίδιας θερμιδικής αξίας, έδειξαν ότι οι μεταβολές της γλυκόζης μεταγευματικά ήταν ίδιες (Franz et al, 2002). Παρά ταύτα, συνιστάται η αντικατάστασή τους, καθώς οι σύνθετοι υδατάνθρακες είναι θρεπτικά πυκνότεροι. Από την άλλη είναι πιθανό οι φυτικές ίνες να έχουν θετική επίδραση στο γλυκαιμικό και στο λιπιδαιμικό προφίλ, αλλά θα πρέπει η κατανάλωσή τους να φτάνει τα 50 g ημερησίως. Σε έρευνα του 2000 όπου εξετάστηκε η επίδραση της κατανάλωσης 28 g φυτικών ινών έναντι της κατανάλωσης 50 g ημερησίως, μειώθηκε στη δεύτερη περίπτωση η μεταγευματική γλυκόζη κατά 13 mg/dl, η γλυκόζη ούρων κατά 1,3 g, η ολική χοληστερόλη κατά 6,7%, τα τριγλυκερίδια κατά 10,2% και η VLDL κατά 12,5%. 11 Είναι αμφίβολο, όμως, αν η ποσότητα αυτή μπορεί να καταναλώνεται καθημερινά και να είναι ανεκτή από τον γενικό πληθυσμό 13. Φαίνεται, λοιπόν, ξεκάθαρα πως υπάρχει συσχέτιση κυρίως του είδους των υδατανθράκων που καταναλώνονται ημερησίως με την αντίσταση στην ινσουλίνη και την επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου. Με βάση αυτά τα δεδομένα, προέκυψε η ανάγκη της ποσοτικής έκφρασης της γλυκαιμικής απόκρισης που προκαλούν διάφορες τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες. Αυτό επιτυγχάνεται με τον γλυκαιμικό δείκτη που ορίζεται ως η επιφάνεια κάτω από την τιμή της μεταγευματικής γλυκόζης στην καμπύλη γλυκόζης μετά την κατανάλωση 50 g τροφής πλούσιας σε υδατάνθρακες σε σύγκριση με την αντίστοιχη επιφάνεια μετά την κατανάλωση 50 g ενός τροφίμου αναφοράς (γλυκόζη ή λευκό ψωμί). O γλυκαιμικός δείκτης εξαρτάται πολύ από τον ρυθμό πέψης και απορρόφησης των υδατανθράκων και όσο χαμηλότερη τιμή έχει, τόσο μικρότερη είναι η αύξηση των επιπέδων της γλυκόζης αίματος μεταγευματικά. Στον πίνακα 2 περιλαμβάνονται τα αποτελέσματα διαφόρων επιδημιολογικών μελετών που αφορούν τη σχέση μεταξύ των προσλαμβανόμενων υδατανθράκων και της υπεργλυκαιμίας καθώς και του ΣΔ τύπου 2. Όπως φαίνεται, υπάρχουν έρευνες που δεν δείχνουν καμία συσχέτιση, άλλες που δεν δείχνουν συσχέτιση με τη συνολική ποσότητα υδατανθράκων που καταναλώνεται ημερησίως, άλλες δείχνουν θετική συσχέτιση με την κατανάλωση τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη και άλλες αρνητική συσχέτιση με την κατανάλωση υψηλών ποσοτήτων φυτικών ινών. 4 Διαφαίνεται πως για την επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου στον ΣΔ τύπου 2 είναι σημαντική η μείωση των τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη και η αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών και όχι η μείωση της συνολικής ποσότητας υδατανθράκων. Στο ίδιο αποτέλεσμα καταλήγει η μελέτη συσχέτισης των απογόνων των ατόμων που πήραν μέρος στη μελέτη του Framingham το Το δείγμα αποτελούνταν από άτομα, στα οποία διερευνήθηκε σε εύρος πενταετίας ( ) η συσχέτιση μεταξύ της ποσότητας και του είδους των υδατανθράκων που καταναλώνονται με την ινσουλινοαντοχή και την επίπτωση του μεταβολικού συνδρόμου. Μετά την προσαρμογή των δεδομένων σε πιθανούς αντιρροπιστικούς παράγοντες προέκυψε ότι υπήρχε αρνητική συσχέτιση μεταξύ της συνολικής κατανάλωσης φυτικών ινών, της κατανάλωσης φυτικών ινών από φρούτα, από δημητριακά και από δημητριακά ολικής αλέσεως με την ινσουλινοαντοχή. Αντιθέτως, υπήρχε θετική συσχέτιση με την κατανάλωση τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Βρέθηκε επίσης αρνητική συσχέτιση της κατανάλωσης φυτικών ινών από δημητριακά και δημητριακά ολικής αλέσεως με τον επιπολασμό του μεταβολικού συνδρόμου, και θετική συσχέτιση με την κατανάλωση τροφίμων με γλυκαιμικό δείκτη. Το συνολικό ποσό των υδατανθράκων, οι φυτικές ίνες των φρούτων, των λαχανικών και των οσπρίων, καθώς και το γλυκαιμικό φορτίο των τροφών δεν επηρεάζουν τον επιπολασμό του μεταβολικού συνδρόμου 8. Oι Wolever, Bologresi το 1996 εξέτασαν την υπόθεση ότι τόσο η ποιότητα όσο και το είδος των υδατανθράκων σε ένα τρόφιμο επηρεάζουν τη γλυκαιμική απόκριση σε υγιή άτομα. Το πρώτο κατά 57-65% και το δεύτερο κατά 60%, ενώ και τα δύο μαζί κατά 90%. To 2003 o Wolever με τον Mehling εξέτασαν το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της ποσότητας ή του είδους των υδατανθράκων στα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης, στην ινσουλίνη και στα επίπεδα λιπιδίων σε 34 άτομα με μειωμένη ανοχή στη γλυκόζη. Μετά από 4 μήνες τα επίπεδα γλυκόζης σε ένα οκτάωρο ήταν ίδια στη δίαιτα με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και υψηλή συγκέντρω- 276

5 Πίνακας2. Επιδημιολογικές έρευνες της συσχέτισης των υδατανθράκων με την υπεργλυκαιμία και τον ΣΔ τύπου 2. Έτος Μέγεθος Επανέλεγχος Διατροφική Συσχέτισημε διεξαγωγής Έρευνα δείγματος Φύλο Ηλικία (έτη) εκτίμηση Αποτέλεσμα υδατάνθρακες 1974 Israeli Heart 373 M Σύντομο διατρο- ΣΔ Καμία Disease Study φικό ιστορικό 1984 Pima Indians, 87 F N/A Διατροφικό ΣΔ Θετική USA ιστορικό 1989 Gothenburg, 43 F Ανάκληση 24ώρου ΣΔ Καμία Sweden 1989 Zutphen study, 58 M Διατροφικό ΣΔ Καμία Netherlands ιστορικό 1997 Nurse s Health 915 F FFQ ΣΔ Αρνητική με Study, USA φυτικές ίνες, θετική με γλυκαιμικό φορτίο, καμία με συνολικούς υδατάνθρακες 1997 Health 523 M FFQ ΣΔ Αρνητική με Professional s τύπου 2 φυτικές ίνες, θετική Follow-up study, με γλυκαιμικό φορτίο, USA καμία με συνολικούς υδατάνθρακες 1995 Seven countries 338 M Διατροφικό ΣΔ Καμία study, Netherlands, ιστορικό Finland 1991 Netherlands 59 M/F Διατροφικό Μεταγευμα- Θετική με ολικούς ιστορικό τική γλυκόζη υδατάνθρακες, καμία με απλούς ή σύνθετους 2000 Iowa women s F FFQ Δυσανοχή Αρνητική με health study, στη γλυκόζη δημητριακά ολικής USA αλέσεως, συνολικές φυτικές ίνες και φυτικές ίνες από δημητριακά, καμία με γλυκαιμικό δείκτη και γλυκαιμικό φορτίο 2000 Nurse s Health F FFQ ΣΔ Αρνητική με Study, USA τύπου 2 δημητριακά ολικής αλέσεως 1991 San Luis 70 DM M/F Ανάκληση ΣΔ/Δυσανοχή Αρνητική με Valley Diabetes 171 IGT 24ώρου στη γλυκόζη συνολικούς Study, USA υδατάνθρακες 2000 Zutphen elderly 394 M Διατροφικό Μεταγευματική Καμία με study ιστορικό γλυκόζη και γλυκαιμικό νηστείας δείκτη ση μονοακόρεστων λιπαρών οξέων και στη δίαιτα πλούσια σε υδατάνθρακες από τροφές με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Συνεπώς σε ένα διαιτολόγιο λαμβάνουμε υπόψη το ποσό των υδατανθράκων ανά γεύμα και τον γλυκαιμικό δείκτη, παρότι αυτός επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του τροφίμου, και δεν είναι τόσο ακριβής στον υπολογισμό της γλυκαιμικής απόκρισης διαβητικών ασθενών όσο σε υγιή άτομα. Σε μια μεταανάλυση των Brand-Miller et al το 2003, διαφόρων μελετών που αφορούσαν την επίδραση του χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη στην αντιμετώπιση του ΣΔ τύπου 1 και 2, φάνηκε πως οι δίαιτες με τροφές χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη μείωσαν κατά 0,43% την HbA1c από εκείνες με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Το ίδιο αποτέλεσμα προέκυψε και στην έρευνα EU-RODIAB όπου πήραν μέρος άτομα με ΣΔ τύπου 1 σε 31 κλινικές στην Ευρώπη (2001). 277

6 Oι προηγούμενες δύο μετααναλύσεις έγιναν διότι δεν υπήρχαν ξεκάθαρα αποτελέσματα για την αποτελεσματικότητα των τροφών χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου. Oι Brand και Miller, το 2003 σε μία μικρή μελέτη με υγιή άτομα έδειξαν ότι υπάρχει θετική συσχέτιση του γλυκαιμικού φορτίου των τροφών (Γλυκαιμικός δείκτης επί την ποσότητα των υδατανθράκων του τροφίμου) με τη γλυκαιμική απόκριση και την έκκριση ινσουλίνης. Επίσης ότι διαφορετικές τροφές με ίδιο γλυκαιμικό φορτίο παράγουν παρόμοια γλυκαιμική απόκριση. Στη Nurse s Health Study (1997) βρέθηκε σχετική συσχέτιση του κινδύνου εμφάνισης ΣΔ τύπου 2 και του γλυκαιμικού δείκτη (Σχετικός κίνδυνος =1,37). Επίσης, θετική συσχέτιση βρέθηκε και με το γλυκαιμικό φορτίο (ΣΚ= 1,47). Τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν σε follow-up της έρευνας το Λίγες αποδείξεις υπάρχουν σχετικά με τη συσχέτιση μεταξύ της συνολικής ποσότητας υδατανθράκων της δίαιτας και του κινδύνου εμφάνισης ΣΔ τύπου 2. Πιο δυνατή συσχέτιση υπάρχει με την κατανάλωση λιπών (ολικών και κορεσμένων). Δύο μελέτες κοόρτης έδειξαν ότι δεν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης ΣΔ τύπου 2 από την υψηλή κατανάλωση απλών σακχάρων και μία έρευνα έδειξε αρνητική συσχέτισή της με την ανάπτυξη του ΣΔ τύπου 2. Από την άλλη η κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως και φυτικών ινών μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ τύπου 2. Το Diabetes Prevention Program και η Finnish Diabetes Prevention Study απέδειξαν πως ακόμα και μικρή απώλεια βάρους οδηγεί σε χαρακτηριστική επιβράδυνση της εξέλιξης του ΣΔ τύπου 2 σε ασθενείς με μειωμένη ανοχή στη γλυκόζη 9. Όσον αφορά τους ασθενείς με ΣΔ τύπου 1, σε εντατικό σχήμα ινσουλίνης ή με αντλία ινσουλίνης πιο αποτελεσματική στη διατήρηση του γλυκαιμικού ελέγχου είναι η μέτρηση των υδατανθράκων (ο λόγος ινσουλίνης προς υδατάνθρακες, δηλαδή πόσα γραμμάρια υδατανθράκων καλύπτονται από μία μονάδα ινσουλίνης) παρά ο περιορισμός του συνολικού ποσού τους. Σε έρευνα που έλαβαν μέρος 532 άτομα από την DCCT, διερευνήθηκε η συσχέτιση της HbA1c με την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Αποδείχθηκε ότι η αυξημένη δόση ινσουλίνης σε συνδυασμό με αυξημένη πρόσληψη κορεσμένων και μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, καθώς και με μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων οδηγούσε σε αυξημένες τιμές γλυκοζυλιωμένης. Άρα, δίαιτες φτωχές σε υδατάνθρακες και πλούσιες σε λιπαρά οξέα οδηγούν σε κακό γλυκαιμικό έλεγχο ανεξάρτητα από την άσκηση και τον BMI 2. Σε αναδρομική μελέτη συσχέτισης που έλαβε χώρα μεταξύ , τα άτομα που συμμετείχαν ακολούθησαν για έναν χρόνο μία τυπική δίαιτα διαβήτη και για έναν ακόμα χρόνο τη μέθοδο της μέτρησης υδατανθράκων. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως στη δεύτερη περίπτωση υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά στο γλυκαιμικό προφίλ και στα επίπεδα χοληστερόλης 1. Σε έρευνα για την επίδραση της μέτρησης υδατανθράκων στον γλυκαιμικό έλεγχο, τις ανθρωπομετρικές μετρήσεις και τα επίπεδα λιπιδίων σε παιδιά και εφήβους με ΣΔ τύπου 1, το δείγμα διαιρέθηκε σε δύο ομάδες: την ομάδα ελέγχου και την ομάδα μέτρησης υδατανθράκων. Προέκυψε ότι δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες στη μέση HbA1c, στην ολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (TDD), στο BMI ή στα επίπεδα λιπιδίων τον πρώτο χρόνο της έρευνας. Τον δεύτερο χρόνο παρατηρήθηκε μειωμένη HbA1c και υψηλότερη HDL στην ομάδα μέτρησης υδατανθράκων. Δεν υπήρχαν διαφορές στην TDD, στο BMI, στην ολική χοληστερόλη, στην LDL και στα επίπεδα τριγλυκεριδίων. Συνεπώς η μέτρηση υδατανθράκων οδηγεί σε καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και δεν επηρεάζει το BMI και τις ανάγκες σε ινσουλίνη 6. Τέλος, σε έρευνα για την επίδραση της μέτρησης υδατανθράκων στην έκβαση του ΣΔ τύπου 1 και στην ποιότητα ζωής δύο ομάδων διαβητικών ασθενών (ομάδα ελέγχου και ομάδα μέτρησης υδατανθράκων) δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσά τους όσον αφορά την εξέλιξη της νόσου, όμως η μέθοδος της μέτρησης υδατανθράκων προτιμάται για την ευελιξία που προσφέρει στη λήψη των γευμάτων και κατά συνέπεια στην ποιότητα ζωής του διαβητικού ασθενούς 10. Συμπεράσματα Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, το σημαντικότερο στην αποφυγή ή την επιβράδυνση των μακροπρόθεσμων συνεπειών του διαβήτη είναι ο καλός γλυκαιμικός έλεγχος, στον οποίο δεν παίζει ρόλο η συνολική ποσότητα των υδατανθράκων στο 278

7 ημερήσιο διαιτολόγιο. Μάλιστα, οι δίαιτες που είναι φτωχές σε υδατάνθρακες δεν συστήνονται για την αντιμετώπιση της νόσου, καθώς αυτοί είναι τροφές πλούσιες σε ενέργεια, υδατοδιαλυτές βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες. Άρα, τα ποσοστά των υδατανθράκων στην ημερήσια ενεργειακή πρόσληψη πρέπει να είναι 45-65% και σε καμία περίπτωση να μην είναι η ποσότητά τους μικρότερη από 130 g ημερησίως, αφού αποτελούν βασικό συστατικό για τη λειτουργία του εγκεφάλου και του ΚΝΣ. Σημαντικότερα για την αντιμετώπιση του ΣΔ είναι τα εξής: 1. Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους ή μείωσή του αν πρόκειται για υπέρβαρους ασθενείς. Το φυσιολογικό σωματικό βάρος ή η απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο. 2. Το κλειδί για την επίτευξη καλού γλυκαιμικού προφίλ είναι η εκπαίδευση του ασθενούς με τη μέθοδο μέτρησης των υδατανθράκων. Αυτή έχει τρία στάδια: Το εισαγωγικό όπου ο ασθενής έρχεται σε πρώτη επαφή με τις ομάδες τροφίμων, τα ισοδύναμα, τις λίστες ανταλλαγής, τις μερίδες και τις ετικέτες τροφίμων. Το ενδιάμεσο όπου ο ασθενής μαθαίνει τις σχέσεις μεταξύ των τροφών και της φαρμακευτικής αγωγής, της άσκησης και των επιπέδων γλυκόζης και αρχίζει να τις διαχειρίζεται με βάση τις μετρήσεις σακχάρου αίματος. Το τελικό όπου ο ασθενής πλέον αυτοδιαχειρίζεται τις δόσεις ινσουλίνης ανάλογα με τη θρεπτική σύσταση των γευμάτων του, την άσκηση, την ύπαρξη οξέων νοσημάτων κ.ά. 3. Η σταθερότητα στην ποσότητα και στο είδος των υδατανθράκων ανά ημέρα οδηγεί σε καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο. 4. Η μέθοδος καταγραφής των υδατανθράκων είναι πιο αποτελεσματική αν συνδυάζεται με τον γλυκαιμικό δείκτη των τροφών. Τελικά, η δίαιτα που είναι φτωχή σε υδατάνθρακες δεν επιδρά ευνοϊκά στον μεταβολικό έλεγχο των ασθενών με ΣΔ, ενώ ακόμα και σε χώρες που η κατανάλωση υδατανθράκων φτάνει το 60-70% της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης είναι επιτεύξιμος ο άριστος γλυκαιμικός έλεγχος. Abstract Goutzelika I. Highcarbohydratediets versuslow carbohydratediets:effectsonmetaboliccontrol. Hellenic Diabetol Chron 2015; 4: Diabetes mellitus is a disease that is affected by many factors and diet is the cornerstone of its pre - vention and treatment. The quantity of carbo hydrates that should be consumed daily by the diabetic patient has been the topic of discussion among scientists for a very long time, because the main expression of the disease is elevated levels of blood glucose. It seems that we have come a long way from the very strict restriction of carbohydrates in the early 20 s, to the flexible diet that is recommended today and is sup - ported by modern diabetes drugs. Medical nutrition for diabetic patients today does not focus on the quantity of carbohydrates that should be consumed daily, rather than their type, the glycemic index and glycemic load of various foods and carbohydrate counting method that allows the patient to calculate the bolus dosage of insulin to be administered before each meal. Βιβλιογραφία 1. Dalsgaard H, Saunders C, Padilha Pde C, et al. Glycemic control and lipid profile of children and adolescents undergoing two different dietetic treatments for type 1 diabetes mellitus. Nutr Hosp 2014; 29: Delahanty LM, Nathan DM, Lachin JM, et al. Association of diet with glycated hemoglobin during intensive treatment of type 1 diabetes in the Diabetes Control and Complications Trial. Am J Cl Nutr 2009; 89: Jenkins DJ, Jenkins AL, Wolever TM, et al. Low glycemic index: Lente carbohydrates and physiological effects of altered food frequenc. Am J Clin Nutr 1994; 59(suppl): 706S-9S. 4. Hu FB, van Dam RM, Liu S. Diet and risk of type 2 diabetes: The role of types of fat and carbohydrates. Diabetologia 2001; 44: King P, Peacock I, Donnelly R. The UK Prospective Diabetes Study (UKPDS): Clinical and therapeutic implications for type 2 diabetes. Blackwell Science Ltd Br J Clin Pharmacol 1999; 48: Son O, Efe B, Son N, et al. Investigation on Carbohydrate Counting method in type 1 diabetic patients. Bio Med Research International 2014, Article ID Chiesa G, Piscopo MA, Rigamonti A, et al. Insulin therapy and carbohydrate counting. Acta Biomed 2005; Suppl 3: McKeown NM, Meigs JB, Liu S, et al. Carbohydrate nutrition, insulin resistance and the prevalence of the metabolic syndrome in the Framingham Offspring Cohort. Diabetes Care 2004; 27: Sheard NF, Clark NG, Brand-Miller JC. Dietary carbohydrate (amount and type) in the prevention and management of diabetes. Diabetes Care 2004; 27:

8 10. Gökşen D, Atik Altınok Y, Ozen S, et al. Effects of carbohydrate counting method on metabolic control in children with type 1 diabetes mellitus. J Clin Pediatr Endocrinol 2014; 6: Chandalia M, Garg A, Lutjohann D, et al. Beneficial effects of high dietary fiber intake in patients with type 2 diabetes mellitus. N Eng J Med 2000; 342: Franz MJ. Medical Nutrition Therapy for Diabetes Mellitus and Hypoglycemia of Nondiabetic Origin. In: LK Mahan, S Escott-Stump. Krause s Food & Nutrition Therapy, A Textbook of Nutritional Care. 12ed Philadelphia: Saunders Company: The Diabetes Control and Complications Trial Research Group. The effect of intensive treatment of diabetes on the development and progression of long-term complications in insulin-dependent diabetes mellitus. N Engl J Μed 1993; 29: The Diabetes Control and Complications Trial/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (DC- CT/EDIC) Study Research Group. Intensive diabetes treatment and cardiovascular disease in patients with type 1 diabetes. N Engl J Med 2005; 3535: Λέξεις-κλειδιά: Δίαιτες φτωχές σε υδατάνθρακες Γλυκαιμικός δείκτης Γλυκαιμικό φορτίο Μέθοδος καταμέτρησης υδατανθράκων Γλυκαιμικός έλεγχος Key-words: Low carb diets Glycemic index Glycemic load Carbohydrate counting method Glycemic control 280

ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ

ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΙΩΑΝΝΑ ΓΚΟΥΤΖΕΛΙΚΑ, ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ (MSc) Προϊσταμένη τμήματος Διατροφής, ΓΝΘ «Άγιος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της διατροφής

Ο ρόλος της διατροφής 15 Ο ρόλος της διατροφής Ι.-Α. ΒΑΤΑΛΑΣ 1, Λ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ 2 1 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιμελήτρια Β ΠΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» Ο ΡΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε;

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; 2009-12-08 12:00:01 H συχνότητα του Σακχαρώδη Διαβήτη αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς παγκοσμίως. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γκουτζελίκα Ιωάννα Κλινικός διαιτολόγοςδιατροφολόγος Προϊσταμένη Τμ. Διατροφής Γ.Ν.Θ «Άγιος Παύλος» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc)

Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc) Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc) Επιστημονικός Συνεργάτης Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής (Διαβητολογικό Κέντρο), Γ.Ν. Ιπποκράτειο, Θεσσαλονίκη Διαβητική Νεφροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44 Γράφει: Κωνσταντίνου Κρήνη, Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, οι ξηροί καρποί, οι ελιές, τα φρούτα, τα θαλασσινά, ο ταραμάς, τα τουρσί ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Ταυτότητα Έρευνας Χρηµατοδότηση: Ίδρυµα Προώθησης Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 26.6.2008 COM(2008) 392 τελικó ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ.

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. Κ.Κίτσιος¹, Μ.Παπαδοπούλου², Ν.Καδόγλου¹, Σ. Τερζή², Κ.Κώστα², Ν.Σάιλερ¹ 1.Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Γιαννουλάκη Παρθένα Κλινική Διαιτολόγος (ΜSc) Προϊσταµένη Τµήµατος Διαιτολογίας-Διατροφής Π.Γ.Ν.Θ

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- διατροφολόγος ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Τι είναι ο γλυκαιµικός δείκτης; Η µεταγευµατική

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα;

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; Είναι η συνεχής χορήγηση ινσουλίνης με αντλία για διαβητικούς τύπου 1 καλύτερη σαν θεραπεία από την θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνη; Όσον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Χοληστερόλη και την Διατροφή Tι είναι η χοληστερόλη; Η χοληστερόλη είναι ένα κερρώδες, όμοιο του λίπους υλικό που βρίσκεται στις ζωικές

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα 2.5 Hazard ratio 2.0 1.5 1.0 0.5 0

Διαβάστε περισσότερα

http://www.idf.org/home/index.cfm?node=264

http://www.idf.org/home/index.cfm?node=264 ΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Μπασχαλή Αριστέα Κλινική ιαιτολόγος, MMedSci Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισµός Εισαγωγή Αντιµετώπιση οµήπαρουσίασης ιαιτητική Θεραπεία Οµάδες υψηλού κινδύνου για Σ

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των μικροθρεπτικών συστατικών στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος

Η επίδραση των μικροθρεπτικών συστατικών στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος Η επίδραση των μικροθρεπτικών συστατικών στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος Νίκη Κούρτογλου MSc Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος Επιστημονική Συνεργάτης Εξωτερικού Ιατρείου Παχυσαρκίας Νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: << Σακχαρώδης Διαβήτης - μια ύπουλη πάθηση >> Ο Σακχαρώδης Διαβήτης στην Ελλάδα :

ΘΕΜΑ: << Σακχαρώδης Διαβήτης - μια ύπουλη πάθηση >> Ο Σακχαρώδης Διαβήτης στην Ελλάδα : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Χαλάνδρι, 24 / 03 / 2016 ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Α.: 61 ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/νση: Φιλίππου Λίτσα 29 & Αγίου Γεωργίου, Τ.Κ.:15234, Χαλάνδρι ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 213

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Προϊστάµενος του ιαιτολογικού τµήµατος του Λαϊκού Νοσοκοµείου Αθηνών ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ Η κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα