Λειτουργικά Συστήματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λειτουργικά Συστήματα"

Transcript

1 Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6: Πόροι. Αδιέξοδα & Αποφυγή αδιεξόδων. Δρ. Μηνάς Δασυγένης Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Σκοπός Ενότητας Η κατανόηση των πόρων. Η κατανόηση της δημιουργίας των αδιεξόδων. Η παρουσίαση των τεχνικών αποφυγής αδιεξόδων. 4

5 Αδιέξοδα συμβαίνουν παντού όχι μόνο στα ΛΣ 5

6 Οι «πόροι» είναι σημαντικά αντικείμενα του Λ.Σ. (1/2) Πόρους ονομάζουμε τα αντικείμενα του λειτουργικού συστήματος τα οποία μπορούν να εκχωρηθούν σε μια διεργασία για να τα χρησιμοποιήσει. Δηλαδή πόρος είναι οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μια μόνο διεργασία οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Ένας πόρος μπορεί να είναι μια συσκευή υλικού (π.χ. ένας CD-ROM drive) ή κάποια πληροφορία (π.χ. ένα αρχείο στο δίσκο). Ένας υπολογιστής έχει συνήθως πολλούς πόρους. 6

7 Πόροι στα Λ.Σ. - Windows 7

8 Πόροι στα Λ.Σ. - FreeBSD/Linux vr0: Quirks: 0x0 miibus1: <MII bus> on vr0 ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus1 ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto vr0: Ethernet address: 00:50:ba:24:7d:14 orm0: <ISA Option ROMs> at iomem 0xc0000-0xcbfff,0xcc000-0xd07ff, 0xd1000-0xd17ff on isa0 atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> at port 0x60,0x64 on isa0 atkbd0: <AT Keyboard> irq 1 on atkbdc0 kbd0 at atkbd0 atkbd0: [GIANT-LOCKED] sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0 sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300> sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0 8

9 Οι «πόροι» είναι σημαντικά αντικείμενα του Λ.Σ. (2/2) Τι θα συμβεί αν ένας πόρος απαιτείται από παραπάνω από μια διεργασίες; 9

10 Αδιέξοδο (Deadlock) [ΟΡΙΣΜΟΣ1] Η μόνιμη / επ αόριστον αναμονή ενός συνόλου διεργασιών που είτε συναγωνίζονται για πόρους του συστήματος είτε επικοινωνούν μεταξύ τους. [ΟΡΙΣΜΟΣ2] Ένα σύνολο από διεργασίες που δημιουργούν μια κυκλική αλυσίδα όπου κάθε process στην αλυσίδα δεν μπορεί να προχωρήσει και περιμένει για κάποιο γεγονός που μπορεί να προκληθεί μόνο από κάποιο άλλο μέλος της αλυσίδας. Σε ένα σύστημα πολυπρογραμματισμού η συνολική απαίτηση πόρων από όλες τις συνεξελισσόμενες ενεργές διεργασίες υπερβαίνει κατά πολύ το συνολικό ποσό των διαθέσιμων πόρων. Όλα τα αδιέξοδα εμπεριέχουν τις συγκρουόμενες ανάγκες για πόρους από δύο ή περισσότερες διεργασίες. Βασικός σκοπός είναι η σχεδίαση συστημάτων όπου το αδιέξοδο δεν θα μπορεί να συμβεί. Γενικά δεν υπάρχει αποτελεσματική λύση. 10

11 Παραδείγματα αδιεξόδων Παράδειγμα (1): Το σύστημα έχει 2 οδηγούς μαγνητοταινιών P1 και P2 κάνουν χρήση του ενός οδηγού μαγνητοταινίας και η κάθε μία χρειάζεται τον P1 και P2 κάνουν χρήση του ενός οδηγού μαγνητοταινίας και η κάθε μία χρειάζεται τον άλλο οδηγό μαγνητοταινίας. Παράδειγμα (2): Χρησιμοποιούνται σημαφόροι. Οι σημαφόροι A και B, έχουν τιμή εκκίνησης το 1. 11

12 Παράδειγμα 12

13 Οι πόροι ανήκουν σε δυο κατηγορίες ως προς τη δυνατότητα απομάκρυνσης Προεκχωρούμενοι πόροι (Preemptable Resources): Μπορούν να απομακρυνθούν από μια διεργασία χωρίς παρενέργειες, ενώ χρησιμοποιούνται. Μη προεκχωρούμενοι πόροι (Nonpreemptable Resources): Προξενούν αποτυχία στη διεργασία όταν απομακρυνθούν, ενώ χρησιμοποιούνται. => Παραδείγματα πόρων: εκτυπωτές, tape drives, μνήμη, CD Recorders, αρχεία, δίσκοι, επεξεργαστής κλπ. 13

14 Οι πόροι ανήκουν σε δυο κατηγορίες ως προς τη χρήση τους Οι πόροι (resources) του συστήματος μπορεί να είναι διαμοιραζόμενοι (shareable), δηλ. μπορούν να χρησιμοποιούνται από πολλές διεργασίες που εξελίσσονται ταυτόχρονα ή μη διαμοιραζόμενοι (non-shareable), όπου η χρήση τους περιορίζεται σε μια μόνο διεργασία κάθε φορά. Ο μη διαμοιρασμός ενός πόρου οφείλεται στους παρακάτω λόγους: Στη φύση του πόρου. Η παράλληλη χρήση του πόρου από διαφορετικές διεργασίες προκαλεί την σύγκρουση δραστηριοτήτων διαφορετικών διεργασιών. 14

15 Κοινή χρήση πόρων Σε ορισμένα Λ.Σ. συνεργαζόμενες διεργασίες μοιράζονται συχνά την ίδια περιοχή μνήμης, για εγγραφή και ανάγνωση δεδομένων. Η περιοχή αυτή μπορεί να βρίσκεται στην κύρια μνήμη ή να είναι ένα διαμοιραζόμενο αρχείο δίσκου. Ωστόσο η θέση αυτής της περιοχής δε μεταβάλλει ούτε την υφή της επικοινωνίας, ούτε και τα ζητήματα που προκύπτουν. Παραδείγματα : Μια θέση μνήμης που περιέχει μια μεταβλητή προσπελάσιμη από περισσότερες από μια διεργασίες (π.χ. σύστημα κράτησης θέσεων πτήσεων). Διεκπεραιωτής ετεροχρονισμένης εκτύπωσης (spooler). 15

16 3 βήματα απαιτούνται για τη χρήση ενός πόρου Αλληλουχία γεγονότων που απαιτούνται για τη χρήση ενός πόρου: Απαίτηση (request). Χρήση. Απελευθέρωση του πόρου. Αναμονή αν η απαίτηση δεν ικανοποιηθεί: Η αιτούμενη διεργασία αναστέλλεται, ή, η αιτούμενη διεργασία αποτυγχάνει εμφανίζοντας μήνυμα λάθους. 16

17 Το αδιέξοδο είναι πιθανό, εξαρτάται όμως από τη σειρά των γεγονότων 17

18 Η σειρά των γεγονότων οδήγησε σε αδιέξοδο 18

19 Παράδειγμα αδιεξόδου: Υπάρχει ένα χρονικό διάστημα που απαιτούνται ταυτόχρονα και οι 2 πόροι 19

20 Επαναχρησιμοποιήσιμοι Πόροι Χρησιμοποιούνται με ασφάλεια από μια διεργασία σε κάθε χρονική στιγμή και δεν εξαντλούνται από αυτή τη χρήση. Οι διεργασίες αποκτούν πόρους που θα απελευθερώσουν στη συνέχεια ώστε να χρησιμοποιηθούν από άλλες διεργασίες. Τέτοιοι πόροι είναι : επεξεργαστές, I/O κανάλια, κύρια και δευτερεύουσα μνήμη, αρχεία, βάσεις δεδομένων, και σημαφόροι. Το αδιέξοδο προκύπτει όταν μια διεργασία δεσμεύει ένα πόρο και απαιτεί έναν άλλο. 20

21 Παράδειγμα 1 ο αδιεξόδου 21

22 Τα αδιέξοδα οφείλονται στην πολυπλοκότητα των προγραμμάτων Η αιτία αδιεξόδων αυτού του είδους είναι συχνά η πολύπλοκη λογική των προγραμμάτων. Μια στρατηγική αντιμετώπισης είναι η επιβολή περιορισμών που να αφορούν τη σειρά με την οποία ζητούνται οι πόροι. 22

23 Παράδειγμα 2 ο αδιεξόδου Ο διαθέσιμος χώρος για κατανομή στην κύρια μνήμη είναι 200Kbytes, και πραγματοποιείται η παρακάτω σειρά αιτημάτων. Το αδιέξοδο προκύπτει αν και οι δύο διεργασίες προχωρήσουν στο 2ο αίτημά τους (δεν υπάρχει η διαθέσιμη μνήμη για να καλύψει την ανάγκη). 23

24 Καταναλώσιμοι Πόροι Δημιουργούνται (παράγονται) και καταστρέφονται (καταναλώνονται) από μια διεργασία. Όταν ένας πόρος δεσμεύεται από μια διεργασία παύει να υπάρχει. Τέτοιοι πόροι : Διακοπές (Interrupts), σήματα (signals), μηνύματα και πληροφορίες σε ενταμιευτές (buffers) I/O. Το αδιέξοδο μπορεί να συμβεί αν ένα μήνυμα που αποστέλλεται από μια διεργασία δεν παραλαμβάνεται από την άλλη. Σπάνιος συνδυασμός γεγονότων μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδο. 24

25 Εκτός από deadlock υπάρχει και το livelock (=ζωντανό αδιέξοδο) Στο livelock οι διεργασίες δεν περιμένουν κάτι (δεν είναι blocked). Οι διεργασίες αλλάζουν την κατάστασή τους ως απάντηση σε άλλες διεργασίες αλλά χωρίς να κάνουν τίποτα χρήσιμο. Παράδειγμα real life: Σε ένα πεζοδρόμιο έρχονται αντιμέτωποι δύο άνθρωποι. Και οι δύο μετακινούνται προς μια κατεύθυνση για να περάσει ο άλλος. Επειδή και οι 2 μετακινούνται προς την ίδια κατεύθυνση δεν αλλάζει κάτι. 25

26 Ενεργός αναμονή (livelock) Παράδειγμα - σενάριο: αποφυγή αδιεξόδου με απόσυρση(οπισθοχώρηση). Η διεργασία A απαιτεί αποκλειστική πρόσβαση στους πόρους R,S για να συνεχίσει τους υπολογισμούς της. Η διεργασία B απαιτεί αποκλειστική πρόσβαση στους πόρους S,R για να συνεχίσει τους υπολογισμούς της. Η διεργασία A δεσμεύει αποκλειστικά τον R και προσπαθεί να δεσμεύσει και τον S. Η διεργασία B δεσμεύει αποκλειστικά τον S και προσπαθεί να δεσμεύσει και τον R. Για την αποφυγή αδιεξόδου, η διεργασία A παραχωρεί τον πόρο R για μια περίοδο και επανακτά τον πόρο S ενώ ταυτόχρονα η διεργασία B κάνει το ίδιο. 26

27 Μοντελοποίηση αδιεξόδων με γραφήματα Το πρόβλημα μοντελοποιείται ως εξής: Δημιουργείται ένας κατευθυνόμενος γράφος. Κόμβοι του γράφου είναι οι διεργασίες και οι πόροι. Η ακμή P => R σημαίνει ότι η διεργασία P περιμένει για τον πόρο R. Η ακμή R => P σημαίνει ότι η διεργασία P κατέχει τον πόρο R. Στο σύστημα υπάρχει deadlock εάν και μόνο εάν ο κατευθυνόμενος γράφος περιέχει ένα κύκλο!!! Έτσι, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιεί ένα τέτοιο γράφο και ένα αλγόριθμο ανίχνευσης κύκλων για να ανιχνεύει deadlock. 27

28 Γράφοι εκχώρησης πόρων 28

29 Παράδειγμα γράφου εκχώρησης πόρου (1/2) Μπορεί να συμβεί αδιέξοδο; --- Όχι, γιατί δε δημιουργείται «κύκλος». 29

30 Παράδειγμα γράφου εκχώρησης πόρου (2/2) Υπάρχουν δύο κύκλοι: =>πιθανό αδιέξοδο! 30

31 Παράδειγμα γράφου εκχώρησης πόρου με κύκλο αλλά χωρίς αδιέξοδο Αν ο γράφος δεν περιέχει κύκλους, δεν υπάρχει αδιέξοδο. Αν ο γράφος περιέχει ένα κύκλο. Αν υπάρχει μόνον ένα στιγμιότυπο ανά τύπο πόρου, τότε υπάρχει αδιέξοδο. Αν υπάρχουν αρκετά στιγμιότυπα ανά τύπο πόρου, τότε υπάρχει πιθανότητα να συμβεί αδιέξοδο. 31

32 Άσκηση για το σπίτι (1/5) Να σχεδιάσετε ένα γράφο εκχώρησης πόρων για τα παρακάτω: Η διεργασία P1 απαιτεί τον πόρο R1. Η διεργασία P2 απαιτεί τον πόρο R3. Ο πόρος R1 εκχωρείται στη διεργασία P2. Ο πόρος R2 εκχωρείται στη διεργασία P1. Ο πόρος R3 εκχωρείται στη διεργασία P3. Υπάρχει αδιέξοδο; 32

33 Άσκηση για το σπίτι (2/5) Ένα σύστημα αποτελείται από 4 διεργασίες, (p1, p2, p3, p4), και 3 τύπους από σειριακά επαναχρησιμοποιούμενους πόρους, (R1, R2, R3). Ο αριθμός των μονάδων των πόρων είναι E=<3,2,2>. Η διεργασία p1 κρατά 1 μονάδα του R1 και απαιτεί 1 μονάδα του R2. Η διεργασία p2 κρατά 2 μονάδες του R2 και απαιτεί 1 μονάδα καθενός από τους R1 και R3. Η διεργασία p3 κρατά 1 μονάδα του R1 και απαιτεί 1 μονάδα του R2. Η διεργασία p4 κρατά 2 μονάδες του R3 και απαιτεί 1 μονάδα του R1. Να σχεδιάσετε το γράφημα εκχώρησης πόρων που αναπαριστά τη ν κατάσταση του συστήματος. Υπάρχουν διεργασίες που βρίσκονται σε αδιέξοδο στην κατάσταση αυτή; 33

34 Άσκηση για το σπίτι (3/5) Ένα σύστημα διαθέτει 6 όμοια tape drives και n σε πλήθος διεργασίες που ανταγωνίζονται για τη χρήση τους. Κάθε διεργασία μπορεί να απαιτήσει 2 tape drives. Για ποια τιμή του n το σύστημα είναι απαλλαγμένο από αδιέξοδα; 34

35 Άσκηση για το σπίτι (4/5) Υποθέστε ένα σύστημα με P διεργασίες και R όμοιους επαναχρησιμοποιήσιμους πόρους. Αν κάθε διεργασία μπορεί να απαιτήσει κατά μέγιστο 2 μονάδες πόρων, να αποδείξετε ότι δεν μπορεί να υπάρξει αδιέξοδο μόνον όταν ισχύει η συνθήκη P<=R-1. 35

36 Άσκηση για το σπίτι (5/5) Σε ένα σύστημα υπάρχουν N σε πλήθος ενεργές διεργασίες που διαμοιράζονται Μ μονάδες ενός επαναχρησιμοποιήσιμου πόρου R. Κάθε διεργασία μπορεί να απαιτήσει κατά μέγιστο 3 μονάδες του πόρου R. Να βρείτε ποια σχέση πρέπει να έχουν οι παράμετροι N και Μ ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος αδιεξόδου. 36

37 Αναγκαίες συνθήκες αδιεξόδου Το αδιέξοδο συμβαίνει όταν ισχύουν όλα τα παρακάτω (ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΔΙΕΞΟΔΟΥ): 1. Αμοιβαίος αποκλεισμός (mutual exclusion): οι εκχωρούμενοι πόροι είναι στην αποκλειστική κυριότητα της διεργασίας. Κάθε πόρος εκχωρείται σε μία διεργασία ή είναι διαθέσιμος. 2. Κατοχή και αναμονή (hold & wait): Η διεργασία μπορεί να δεσμεύει έναν πόρο ενώ περιμένει έναν άλλο. 3. Μη προεκχώρηση (No preemption): Κανένας πόρος δεν μπορεί να αποσπασθεί δια της βίας από τη διεργασία που την κατέχει. 4. Κυκλική αναμονή (circular wait): Ύπαρξη μιας κλειστής αλυσίδας 2 ή περισσοτέρων διεργασιών. Κάθε μία αναμένει ένα πόρο που κατέχεται από το επόμενο μέλος της αλυσίδας. 37

38 (1) Αμοιβαίος αποκλεισμός Μόνον μια διεργασία τη φορά μπορεί να χρησιμοποιεί ένα πόρο. Παράδειγμα: εκτυπωτής μόνον ο printer daemon μπορεί να χρησιμοποιεί τον πόρο. Δεν μπορούν όλες οι συσκευές να λειτουργήσουν παρόμοια. 38

39 (2) Κατοχή και αναμονή (Hold-and-wait) Μια διεργασία μπορεί να κατέχει πόρους καθώς αναμένει την εκχώρηση κάποιων άλλων πόρων. Περιπτώσεις: Μια διεργασία απαιτεί όλους τους πόρους πριν ξεκινήσει (άρα δεν θα περιμένει ποτέ στη συνέχεια). Μια διεργασία απαιτεί όλους τους πόρους όταν δεν διαθέτει κανέναν. Η διεργασία μπορεί να διακόψει τη χρήση των πόρων. Προβλήματα: Δεν είναι γνωστές οι απαιτήσεις πόρων κατά την έναρξη της διεργασίας. Παρατεταμένη στέρηση. Δεσμεύονται πόροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από άλλες διεργασίες. 39

40 (3) Μη προεκχώρηση (No preemption) Αν μια διεργασία που δεσμεύει συγκεκριμένους πόρους αρνείται μια επιπλέον απαίτηση τότε η διεργασία πρέπει να αποδεσμεύσει τους αρχικούς πόρους. Αν μια διεργασία απαιτήσει έναν πόρο που δεσμεύεται από κάποια άλλη διεργασία, το Λ.Σ. θα μπορεί να προεκχωρήσει τη 2η διεργασία και να απαιτήσει από την 1η να απελευθερώσει τους πόρους που κατέχει. Παράδειγμα: Η διακοπή μιας εγγραφής CD δημιουργεί ένα σημαντικό κόστος. Προφανής λύση. Ο οδηγός συσκευής του CD-R απαγορεύει μια δεύτερη λειτουργία open(). 40

41 (3) Δεν επιτρέπεται η βίαιη απόσπαση ενός πόρου Κανένας πόρος δεν μπορεί να αποσπασθεί με τη βίας από τη διεργασία που τον κατέχει. Εφαρμόζεται σε πόρους η κατάσταση των οποίων μπορεί να αποθηκευθεί και αργότερα να γίνει επαναφορά, όπως: Καταχωρητές της CPU και χώρος μνήμης. Δεν είναι μια βιώσιμη επιλογή για την πλειονότητα των πόρων. 41

42 (4) Κυκλική αναμονή Πρέπει να υπάρχει μια κυκλική αλυσίδα με 2 ή περισσότερες διεργασίες. Κάθε μια διεργασία περιμένει έναν πόρο που κατέχεται από άλλη διεργασία της αλυσίδας. Προλαμβάνεται με τον ορισμό μια γραμμικής διάταξης των πόρων. 42

43 Παράδειγμα κυκλική αναμονή 43

44 Παράδειγμα δεν υπάρχει κυκλική αναμονή 44

45 Παράδειγμα με το πέρασμα της γέφυρας Η κίνηση μόνο προς μια κατεύθυνση επιτρέπεται. Η γέφυρα μπορεί να θεωρηθεί ως πόρος. Αν συμβεί αδιέξοδο (εισέλθουν 2 αυτοκίνητα ταυτόχρονα) τότε για να επιλυθεί ένα αυτοκίνητο θα βάλει όπισθεν (preempt resources and rollback). Μπορεί να απαιτηθεί αρκετά αυτοκίνητα να μετακινηθούν με όπισθεν. Μπορεί να συμβεί παρατεταμένη στέρηση. 45

46 Προσεγγίσεις αδιεξόδου Το αδιέξοδο είναι μια γενική κατάσταση! Δεν υπάρχει μια ενιαία στρατηγική αντιμετώπισης κάθε είδους αδιεξόδου. Απαιτεί την ανάλυση όλων των διεργασιών που χρειάζονται πόρους. ΔΕ μπορεί να ληφθεί μια τοπική απόφαση που θα στηρίζεται στις ανάγκες μιας διεργασίας. Υπάρχουν 4 προσεγγίσεις αδιεξόδου: (εκτός από την «Στρουθοκαμηλισμός: Κάνε τίποτα»). 46

47 4 προσεγγίσεις αδιεξόδου 1. Πρόληψη (Prevention) : Δεν επιτρέπεται ποτέ να συμβεί αδιέξοδο. 2. Αποφυγή (Avoidance): Το σύστημα λαμβάνει απόφαση για να αποτρέψει μελλοντική κατάσταση αδιεξόδου. 3. Ανίχνευση (Detection) & Επαναφορά (Recovery) : έλεγχος για αδιέξοδο (περιοδικά ή σποραδικά), στη συνέχεια επαναφορά. 4. Χειροκίνητη μεσολάβηση: Ο χειριστής κάνει επανεκκίνηση του συστήματος, αν φαίνεται υπερβολικά αργό. 47

48 (1) Πρόληψη αδιεξόδου Σχεδιασμός του συστήματος έτσι ώστε να παραβιάζει μια από τις 4 αναγκαίες συνθήκες. Πρόληψη κατοχής και αναμονής: Εξ αρχής απαίτηση όλων των πόρων. Αναμονή μέχρι να καταστούν διαθέσιμοι όλοι οι πόροι. Πρόληψη της κυκλικής αναμονής: Με τον καθορισμό μιας γραμμικής διάταξης των τύπων των πόρων. Μια διεργασία που δεσμεύει κάποιους πόρους μπορεί να απαιτήσει μόνον τύπους πόρων υψηλότερης τάξης. 48

49 Πρόληψη κυκλικής αναμονής 49

50 Μειονεκτήματα πρόληψης κυκλικής αναμονής Μείωση της απόδοσης λόγω: Καθυστέρησης στην εκτέλεση. Μικρής παραλληλίας. Η πρόληψη της κατοχής και αναμονής είναι πολυέξοδη. Διακρατεί περισσότερους πόρους από όσους απαιτούνται. 50

51 (2) Αποφυγή αδιεξόδου Οι πόροι εκχωρούνται με τρόπο που εγγυάται ότι δεν θα βρεθεί ποτέ σημείο στο οποίο θα συμβεί αδιέξοδο. Η αποφυγή του αδιεξόδου επιτρέπει τις τρεις απαραίτητες συνθήκες αλλά κάνει διακριτικές επιλογές ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα προκύψει ποτέ αδιέξοδο. Έτσι επιτρέπεται μεγαλύτερος συγχρονισμός σε σχέση με την πρόληψη. Απαιτείται γνώση των μελλοντικών απαιτήσεων της διεργασίας. Προϋποθέτει ότι το σύστημα έχει κάποια πρόσθετη και εκ των προτέρων διαθέσιμη πληροφόρηση. 51

52 (3) Αποφυγή αδιεξόδου (1/2) Λαμβάνεται δυναμικά μια απόφαση σχετικά με το αν η ικανοποίηση μιας απαίτησης, σε σχέση με την τρέχουσα εκχώρηση πόρων, θα οδηγήσει σε αδιέξοδο, που βασίζεται σε : Στο συνολικό ποσό των διαθέσιμων πόρων. Στους τρέχοντες διαθέσιμους πόρους. Στις απαιτήσεις πόρων εκ μέρους των διεργασιών. Στην πρόσφατη εκχώρηση πόρων στις διεργασίες. 52

53 (3) Αποφυγή αδιεξόδου (2/2) Το απλούστερο και πλέον χρήσιμο μοντέλο απαιτεί ότι κάθε διεργασία δηλώνει το μέγιστο πλήθος των πόρων κάθε τύπου που είναι πιθανόν να χρειαστεί. Ο αλγόριθμος αποφυγής αδιεξόδου εξετάζει δυναμικά την κατάσταση ανάθεσης πόρων για να εξασφαλίσει ότι δεν μπορεί να προκύψει κατάσταση κυκλικής αναμονής. Η κατάσταση ανάθεσης πόρων ορίζεται από το πλήθος των διαθέσιμων και εκχωρούμενων πόρων και από το μέγιστο πλήθος των απαιτήσεων εκ μέρους των διεργασιών. 53

54 Προσεγγίσεις αποφυγής αδιεξόδου Μια διεργασία δεν ξεκινά αν οι απαιτήσεις της μπορούν να οδηγήσουν σε αδιέξοδο. Δεν ικανοποιείται μια αυξημένη απαίτηση για τη χρήση ενός πόρου από μια διεργασία αν αυτή η εκχώρηση του πόρου μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδο. Προβλήματα: Μικρή χρήση πόρων. Μειωμένη ρυθμοαπόδοση (throughput) του συστήματος. 54

55 Αλγόριθμος του τραπεζίτη (Dijkstra 1965) Είναι γνωστός και ως άρνηση ανάθεσης πόρων. Δεν επιτρέπει την ικανοποίηση αυξημένων απαιτήσεων για πόρους σε μια διεργασία αν αυτή η εκχώρηση πόρων μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδο. Κατάσταση του συστήματος: είναι η τρέχουσα ανάθεση πόρων στις διεργασίες. Ασφαλής κατάσταση: υπάρχει μια τουλάχιστον ακολουθία εκτέλεσης των διεργασιών που μπορεί να εκτελεστεί μέχρι το τέλος (δηλαδή δεν οδηγεί σε αδιέξοδο). Μη ασφαλής κατάσταση: είναι η κατάσταση που δεν είναι ασφαλής. 55

56 Ασφαλής κατάσταση Όταν μια διεργασία απαιτεί ένα διαθέσιμο πόρο, το σύστημα πρέπει να αποφασίσει αν η άμεση ανάθεση του πόρου θα το διατηρήσει σε ασφαλή κατάσταση. Το σύστημα είναι σε ασφαλή κατάσταση αν υπάρχει μια ασφαλής ακολουθία για όλες τις διεργασίες. Η ακολουθία <P1, P2,, Pn> είναι ασφαλής αν για κάθε Pi, οι πόροι που η Pi μπορεί ακόμη να απαιτήσει μπορούν να ικανοποιηθούν από τους τρέχοντες διαθέσιμους πόρους συν τους πόρους που δεσμεύονται από όλες τις διεργασίες Pj, με j < i. 56

57 Μη ασφαλής κατάσταση Αν οι ανάγκες σε πόρους της Pi δεν είναι άμεσα διαθέσιμοι, τότε η Pi μπορεί να περιμένει μέχρις ότου να τελειώσουν όλες οι Pj. Όταν τελειώνει η Pj η Pi μπορεί να αποκτήσει τους πόρους που χρειάζεται, να εκτελεστεί, να επιστρέψει τους πόρους που της ανατέθηκαν και να τερματιστεί. Όταν τερματίσει η Pi, η Pi+1 μπορεί να αποκτήσει τους πόρους που χρειάζεται κ.ο.κ. 57

58 Βασικά γεγονότα Αν το σύστημα είναι σε ασφαλή κατάσταση δεν υπάρχει αδιέξοδο. Αν το σύστημα δεν είναι σε ασφαλή κατάσταση υπάρχει πιθανότητα αδιεξόδου. Αποφυγή αδιεξόδου: εξασφάλιση ότι το σύστημα δεν θα εισέλθει ποτέ σε μη ασφαλή κατάσταση. 58

59 Ασφαλή κατάσταση, Μη ασφαλή και αδιέξοδο 59

60 Παραδοχές (1/2) Πολλαπλά στιγμιότυπα των πόρων. Κάθε διεργασία πρέπει εκ των προτέρων να διεκδικεί τη μέγιστη χρήση των πόρων. Όταν μια διεργασία απαιτεί έναν πόρο ίσως χρειαστεί να περιμένει. Όταν μια διεργασία λάβει όλους τους πόρους πρέπει να τους επιστρέψει σε πεπερασμένο χρονικό διάστημα. 60

61 Παραδοχές (2/2) Η μέγιστη απαίτηση για πόρους πρέπει να δηλώνεται εκ των προτέρων. Οι σημαντικές διεργασίες πρέπει να είναι ανεξάρτητες και δεν υπόκεινται σε απαιτήσεις συγχρονισμού. Πρέπει να υπάρχει ένας σταθερός αριθμός πόρων προς ανάθεση. Καμιά διεργασία δεν μπορεί να περιέλθει σε κατάσταση εξόδου (exit) ενώ δεσμεύει πόρους: ==> Στο τέλος των διαφανειών υπάρχει άσκηση με τον αλγόριθμο. 61

62 (3) Ανίχνευση αδιεξόδου (1/3) Ο αλγόριθμος του τραπεζίτη είναι απαισιόδοξος : πάντοτε υποθέτει ότι μια διεργασία δεν θα απελευθερώσει τους πόρους που κατέχει μέχρι να αποκτήσει όλους τους πόρους που χρειάζεται. Συνέπειες : Μικρό ποσό παραλληλίας. Πολύπλοκοι έλεγχοι για κάθε απαίτηση εκχώρησης πόρου (πολυπλοκότητα O(n2)). Οι στρατηγικές ανίχνευσης αδιεξόδου δεν οριοθετούν την πρόσβαση σε πόρους και δεν περιορίζουν τις ενέργειες των διεργασιών. Οι απαιτούμενοι πόροι εκχωρούνται στις διεργασίες, όποτε αυτό είναι δυνατό. 62

63 (3) Ανίχνευση αδιεξόδου (2/3) Περιοδικά το Λ.Σ. εφαρμόζει έναν αλγόριθμο ανίχνευσης αδιεξόδου που δίνει τη δυνατότητα να εντοπισθεί η συνθήκη της κυκλικής αναμονής. Το πότε και πόσο συχνά καλείται ο αλγόριθμος εξαρτάται από: Πόσο συχνά συνηθίζεται να συμβαίνει αδιέξοδο. Το πλήθος των διεργασιών που πρέπει να επιστρέψουν σε προηγούμενη κατάσταση. Αν ο αλγόριθμος καλείται αυθαίρετα δεν εξασφαλίζεται η ανίχνευση της διεργασίας που προκαλεί το αδιέξοδο. 63

64 (3) Ανίχνευση αδιεξόδου (3/3) Στην πράξη, τα περισσότερα Λ.Σ. εθελοτυφλούν και αντιμετωπίζουν το πρόβλημα με συνδυασμό τεχνικών, όπως: Διακοπή κατοχής και αναμονής: Όταν μια διεργασία δεν μπορεί να αποκτήσει έναν πόρο, τότε δεν μπορεί να ολοκληρωθεί και αποτυγχάνει. Όρια (Quotas). Υψηλής απόδοσης τεχνικές προγραμματισμού: Απαίτηση χρήσης σημαφόρων με καθορισμένη προτεραιότητα. 64

65 Στρατηγικές όταν ανιχνευθεί αδιέξοδο Τερματισμός διεργασίας & προεκχώρηση πόρων: Διακοπή όλων των διεργασιών που περιήλθαν σε αδιέξοδο. Δημιουργία αντιγράφου ασφαλείας κάθε διεργασίας που βρίσκεται σε αδιέξοδο, σε κάποιο προηγούμενο σημείο ελέγχου και επανεκκίνηση όλων των διεργασιών. Το αρχικό αδιέξοδο μπορεί να ξανασυμβεί. Διαδοχική διακοπή όλων των διεργασιών που βρίσκονται σε αδιέξοδο ώστε να μην υπάρχει πλέον αδιέξοδο. Διαδοχική προεκχώρηση πόρων έως ότου δεν θα υπάρχει αδιέξοδο. 65

66 Κριτήρια επιλογής των διεργασιών που βρίσκονται σε αδιέξοδο Επιλέγεται η διεργασία που έχει : Καταναλώσει το μικρότερο ποσό χρόνου επεξεργασίας μέχρι την τρέχουσα στιγμή. Παράγει το μικρότερο πλήθος γραμμών εξόδου ποσό μέχρι την τρέχουσα στιγμή. Τον μεγαλύτερο εκτιμώμενο χρόνο. Το μικρότερο πλήθος πόρων που της έχουν εκχωρηθεί. Τη μικρότερη προτεραιότητα. 66

67 Συνδυασμένη προσέγγιση ανίχνευσης αδιεξόδου Ο συνδυασμός των τριών προσεγγίσεων: Πρόληψης. Αποφυγής. Ανίχνευσης: επιτρέπει τη χρήση της βέλτιστης προσέγγισης για κάθε πόρο του συστήματος. Μια κατά το δυνατόν βέλτιστη προσέγγιση περιλαμβάνει. Διαμοίραση των πόρων σε ιεραρχικά διατεταγμένες κλάσεις. Χρήση των πλέον κατάλληλων τεχνικών για τη διαχείριση αδιεξόδων μέσα σε κάθε κλάση. 67

68 Άσκηση για το σπίτι (1/2) Θεωρείστε ένα σύστημα με 4 διεργασίες (Α, Β, C, D) και 5 επαναχρησιμοποιήσιμους πόρους (R0, R1, R2, R3, R4). Η τρέχουσα ανάθεση πόρων (τρέχουσα κατάσταση) στις διεργασίες δίνεται από τον παρακάτω πίνακα: Εκχώρηση R0 R1 R2 R3 R4 A B C D

69 Άσκηση για το σπίτι (2/2) Θεωρείστε επίσης ότι οι μέγιστες απαιτήσεις των διεργασιών δίνονται από τον παρακάτω πίνακα: Μέγιστη απαίτηση R0 R1 R2 R3 R4 A B C D Οι διαθέσιμοι προς εκχώρηση πόροι είναι : 0 0 x 1 1. Να βρεθεί η μικρότερη τιμή x για την οποία το σύστημα θα οδηγηθεί σε ασφαλή κατάσταση. 69

70 Άσκηση για το σπίτι Θεωρείστε τις διεργασίες P και Q και τους σημαφόρους s και t με αρχικές τιμές ίσες με 1. Οι δύο διεργασίες εκτελούν τα βήματα που φαίνονται παρακάτω. Να βρείτε μια ακολουθία εκτέλεσης των βημάτων των δύο διεργασιών που οδηγεί σε αδιέξοδο. Να γράψετε τις διαδοχικές τιμές που λαμβάνουν οι σημαφόροι. 70

71 Κλασσικά Προβλήματα Μοντελοποίησης Αδιεξόδων Οι συνδαιτυμόνες φιλόσοφοι. Οι αναγνώστες και συγγραφείς. Ο κοιμώμενος κουρέας. 71

72 Οι συνδαιτυμόνες φιλόσοφοι 72

73 Οι συνδαιτυμόνες φιλόσοφοι Οι φιλόσοφοι σκέφτονται ή τρώνε. Το φαγητό προϋποθέτει 2 πιρούνια. Ο φιλόσοφος σηκώνει το δεξί πιρούνι πρώτα και μετά το αριστερό. Επιδιώκουμε τη βέλτιστη υλοποίηση. 73

74 Οι Φιλόσοφοι και το ΛΣ Πέντε φιλόσοφοι κάθονται γύρω από ένα κυκλικό τραπέζι. Κάθε φιλόσοφος καταναλώνει το χρόνο του διαδοχικά σκεπτόμενος και τρώγοντας. Στο κέντρο του τραπεζιού υπάρχει ένα μεγάλο πιάτο με spaghetti. Κάθε φιλόσοφος χρειάζεται δύο πιρούνια (forks) για να φάει λίγο spaghetti. Υπάρχει ένα πιρούνι ανάμεσα σε κάθε ζεύγος φιλοσόφων και όλοι συμφωνούν ότι θα χρησιμοποιούν μόνον τα πιρούνια που βρίσκονται δεξιά και αριστερά από τον καθένα. Κάθε φιλόσοφος είναι μια διεργασία και κάθε πιρούνι είναι ένας διαμοιραζόμενος πόρος με ενέργειες δέσμευσης και απελευθέρωσης. Αν ένας φιλόσοφος πεινάσει, πρέπει πρώτα να πάρει τα πιρούνια δεξιά και αριστερά του δεξιό για να μπορέσει να ξεκινήσει να τρώει. 74

75 Το πρόβλημα συνδέεται με τα αδιέξοδα στα Λ.Σ. Το πρόβλημα αυτό είναι ένα πρότυπο που χρησιμοποιείται για την αποτίμηση μεθόδων σχετικών με το συγχρονισμό ταυτόχρονων διεργασιών. Καταδεικνύει τη δυσκολία της εκχώρησης πόρων μεταξύ διεργασιών χωρίς αδιέξοδα και παρατεταμένες στερήσεις. Στόχος είναι η ανάπτυξη ενός πρωτοκόλλου απόκτησης των πιρουνιών που θα εξασφαλίζει: Την απαλλαγή από αδιέξοδα. Τη δικαιοσύνη: κανένας φιλόσοφος δεν πρέπει να υποφέρει από παρατεταμένη στέρηση. Το μέγιστο δυνατό συγχρονισμό. 75

76 Το γράφημα εκτέλεσης των 5 φιλοσόφων (1/2) 76

77 Το γράφημα εκτέλεσης των 5 φιλοσόφων (2/2) 77

78 Λύσεις Δεν υπάρχει συμμετρική λύση. Λύσεις Προσθήκη ενός ακόμη πιρουνιού. Μέγιστος αριθμός 4 φιλοσόφων στο τραπέζι (κυκλική αναμονή). Να εκτελείται διαφορετική αλληλουχία ενεργειών για τους φιλοσόφους με άρτιο και περιττό αύξοντα αριθμό δηλαδή δημιουργία δύο ομάδων φιλοσόφων. Η μία ομάδα (περιττός α/α) θα αποκτά πρώτα το δεξιό και μετά το αριστερό πιρούνι και η άλλη ομάδα (άρτιος α/α) πρώτα το αριστερό και μετά το δεξιό πιρούνι. Ένας φιλόσοφος επιτρέπεται να αποκτήσει τα πιρούνια μόνον όταν και τα δύο είναι διαθέσιμα (κρίσιμο τμήμα) - (κατοχή και αναμονή). Σχεδιασμός του συστήματος έτσι ώστε ένας φιλόσοφος να «κλέψει» ένα πιρούνι που δεν είναι γειτονικό του. Αλγόριθμος Lehmann-Rabin (non deterministic). 78

79 Μια μη αποδεκτή λύση 79

80 Η αντιμετώπιση του προβλήματος μπορεί να γίνει με: Πιθανές Βελτιώσεις: Μετά τη λήψη του αριστερού πιρουνιού να ελέγχεται αν είναι διαθέσιμο το δεξί, ειδάλλως τοποθετείται πίσω και το αριστερό: =>Λιμοκτονία λόγω όμοιας διαδοχικής εκτέλεσης. Στο παραπάνω προσθήκη τυχαίου διαστήματος αναμονής: => Αποδεκτό μόνον για μη κρίσιμες διεργασίες. Χρήση αμοιβαίου αποκλεισμού στα πιρούνια: => Μη βέλτιστη λύση, διότι μόνον ένας θα τρώει κάθε φορά. 80

81 Μια αποδεκτή λύση (1/2) 81

82 Μια αποδεκτή λύση (2/2) 82

83 Το πρόβλημα των αναγνωστών και συγγραφέων 83

84 Το πρόβλημα των αναγνωστών και συγγραφέων Πολλαπλοί Αναγνώστες. Πολλαπλοί εγγραφείς. Ένα βιβλίο (κοινόχρηστη περιοχή μνήμης). 84

85 Το πρόβλημα των αναγνωστών και συγγραφέων-λύση (1/2) 85

86 Το πρόβλημα των αναγνωστών και συγγραφέων-λύση (2/2) 86

87 Το πρόβλημα του κοιμώμενου κουρέα 87

88 Το πρόβλημα του κοιμώμενου κουρέα Ένας κουρέας κοιμάται. Το μαγαζί του έχει πεπερασμένο αριθμό θέσεων (π.χ. 3 καρέκλες αναμονής). Αν έρθει ένας πελάτης τότε ξυπνάει τον κουρέα και αυτός αρχίζει να τον κουρεύει. Αν έρθουν και άλλοι πελάτες τότε αυτοί κάθονται στις καρέκλες αναμονής. Αν γεμίσουν οι καρέκλες αναμονής τότε οι επόμενοι πελάτες φεύγουν από το χώρο. Μόλις τελειώσει ο κουρέας τον πελάτη έρχεται ο επόμενος. Μόλις δεν υπάρχουν πελάτες ο κουρέας κοιμάται. 88

89 Παράρτημα: Άσκηση με τον αλγόριθμο του Τραπεζίτη 89

90 Δομές Δεδομένων για τον αλγόριθμο του τραπεζίτη (1/2) n = το πλήθος των διεργασιών, m = το πλήθος τύπων πόρων. Available: Διάνυσμα μήκους m. Αν available [j ] = k, υπάρχουν k στιγμιότυπα του τύπου πόρου Rj διαθέσιμα. Max: n x m πίνακας. Αν Max [i,j ] = k, τότε η διεργασία Pi μπορεί να απαιτήσει κατά μέγιστο k στιγμιότυπα του τύπου πόρου Rj. 90

91 Δομές Δεδομένων για τον αλγόριθμο του τραπεζίτη (2/2) Allocation: n x m πίνακας. Αν Allocation[i, j ] = k τότε στη διεργασία Pi εκχωρούνται k στιγμιότυπα του πόρου Rj. Need: n x m πίνακας. Αν Need[i, j ] = k, τότε η διεργασία Pi μπορεί να χρειαστεί k επιπλέον στιγμιότυπα του πόρου Rj για να ολοκληρωθεί. Need [i,j] = Max[i,j] Allocation [i,j]. 91

92 Παράδειγμα: Καθορισμός μιας ασφαλούς κατάστασης (1/3) Υπάρχουν 3 τύποι πόρων με πλήθος: R(1) = 9, R(2) = 3, R(3) = 6. Είναι η παρακάτω κατάσταση ασφαλής; 92

93 Παράδειγμα: Καθορισμός μιας ασφαλούς κατάστασης (2/3) 93

94 Παράδειγμα: Καθορισμός μιας ασφαλούς κατάστασης (3/3) 94

95 Παράδειγμα (1/13) 95

96 Παράδειγμα (2/13) 96

97 Παράδειγμα (3/13) 97

98 Παράδειγμα (4/13) 98

99 Παράδειγμα (5/13) 99

100 Παράδειγμα (6/13) 100

101 Παράδειγμα (7/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Sum C = <8, 5, 9, 7> Compute Total Held = <7,3,7,5> avail = <8-7, 5-3, 9-7, 7-5> = <1, 2, 2, 2> Can p2 s maxc be met? maxc[2,0]-alloc [2,0] = 5-4 = 1 1 = avail[0] maxc[2,1]-alloc [2,1] = 1-0 = 1 2 = avail[1] maxc[2,2]-alloc [2,2] = 0-0 = 0 2 = avail[2] maxc[2,3]-alloc [2,3] = 5-3 = 2 2 = avail[3] Yes! Redo avail/update alloc avail[0] = avail[0]+alloc [2,0] = 1+4 = 5 avail[1] = avail[1]+alloc [2,1] = 2+0 = 2 avail[2] = avail[2]+alloc [2,2] = 2+0 = 2 avail[3] = avail[3]+alloc [2,3] = 2+3 = 5 101

102 Παράδειγμα (8/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p C = <8, 5, 9, 7> Recompute Total Held=<3,3,7,2> avail = <8-3, 5-3, 9-7, 7-2> = <5, 2, 2, 5> Can anyone s maxc be met? maxc[4,0]-alloc [4,0] = 5-1 = 4 5 = avail[0] maxc[4,1]-alloc [4,1] = 0-0 = 0 2 = avail[1] maxc[4,2]-alloc [4,2] = 3-3 = 0 2 = avail[2] maxc[4,3]-alloc [4,3] = 3-0 = 3 5 = avail[3] Το P2 όταν εκτελεστεί αφήνει τους πόρους Sum

103 Παράδειγμα (9/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Sum C = <8, 5, 9, 7> Recompute Total Held=<3,3,7,2> avail = <8-3, 5-3, 9-7, 7-2> = <5, 2, 2, 5> Can anyone s maxc be met? maxc[4,0]-alloc [4,0] = 5-1 = 4 5 = avail[0] maxc[4,1]-alloc [4,1] = 0-0 = 0 2 = avail[1] maxc[4,2]-alloc [4,2] = 3-3 = 0 2 = avail[2] maxc[4,3]-alloc [4,3] = 3-0 = 3 5 = avail[3] P 4 can exercise max claim avail[0] = avail[0]+alloc [4,0] = 5+1 = 6 avail[1] = avail[1]+alloc [4,1] = 2+0 = 2 avail[2] = avail[2]+alloc [4,2] = 2+3 = 5 avail[3] = avail[3]+alloc [4,3] = 5+0 = 5 103

104 Παράδειγμα (10/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources C = <8, 5, 9, 7> Recompute Total Held=<2,3,4,2> avail = <8-2, 5-3, 9-4, 7-2> = <6, 2, 5, 5> Can anyone s maxc be met? Yes, any of them can! Choose p0 ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Sum

105 Παράδειγμα (11/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources C = <8, 5, 9, 7> Recompute Total Held=<0,3,4,2> avail = <8-0, 5-3, 9-4, 7-2> = <8, 2, 5, 5> Can anyone s maxc be met? Yes, any of them can! Choose p1 ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Sum

106 Παράδειγμα (12/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources C = <8, 5, 9, 7> Recompute Total Held=<0,2,1,0> avail = <8-0, 5-2, 9-1, 7-0> = <8, 3, 8, 7> Can anyone s maxc be met? Yes, Choose p3 ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Sum

107 Παράδειγμα (13/13) Maximum Claim ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Allocated Resources ProcessR 0 R 1 R 2 R 3 p p p p p Alloc Now Zeroed. Safe State with All Processes Completed. Halt Algorithm with Success. Process Order of: p2, p4, p0, p1, p3. Safe Execution. All Maximum Claims Satisfied in Some Order. No Deadlock or Unsafe State. Sum

108 Τέλος Ενότητας 108

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6 : Αδιέξοδο 1/2 Δημήτριος Λιαροκάπης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρονισµός: Αδιέξοδο & Παρατεταµένη Στέρηση

Συγχρονισµός: Αδιέξοδο & Παρατεταµένη Στέρηση Συγχρονισµός: Αδιέξοδο & Παρατεταµένη Στέρηση Κεφάλαιο 6 Αδιέξοδο Μόνιµη αναµονή ενός συνόλου διεργασιών οι οποίες ανταγωνίζονται για πόρους του συστήµατος ή για να επικοινωνήσουν µεταξύ τους εν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

6. Α ΙΕΞΟ Α Στέφανος Γκρίτζαλης Αναπληρωτής Καθηγητής Κωνσταντίνος Καραφασούλης ιδάσκων (Π 407) 6.1 ΠΟΡΟΙ (1/2) Υπάρχουν δύο τύποι πόρων σε υπολογιστικά συστήµατα: προεκχωρήσιµοι πόροι (preemptable resources):

Διαβάστε περισσότερα

Αδιέξοδα (Deadlocks)

Αδιέξοδα (Deadlocks) Αδιέξοδα (Deadlocks) Περίληψη Αδιέξοδα (deadlocks) Τύποι πόρων (preemptable non preemptable) Μοντελοποίηση αδιεξόδων Στρατηγικές Στρουθοκαµηλισµός (ostrich algorithm) Ανίχνευση και αποκατάσταση (detection

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Αδιέξοδα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Αδιέξοδα ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Αδιέξοδα Υλικό από: Tanenbaum, Modern Operating Systems,Structured Computer Organization Stallings, Operating Systems: Internals and Design Principles. Silberschatz, Galvin and Gange,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Β ) Λειτουργικό Σύστημα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε)

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 9 : Ιδεατή Μνήμη 1/2 Δημήτριος Λιαροκάπης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Χρονοπρογραμματισμός Εργαστηριακές Ασκήσεις

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Χρονοπρογραμματισμός Εργαστηριακές Ασκήσεις ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Χρονοπρογραμματισμός Εργαστηριακές Ασκήσεις Υλικό από: Κ Διαμαντάρας, Λειτουργικά Συστήματα, Τμήμα Πληροφορικής ΤΕΙΘ Σύνθεση Κ.Γ. Μαργαρίτης, Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι. Κεφάλαιο 6ο: Αδιέξοδα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι. Κεφάλαιο 6ο: Αδιέξοδα ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι Κεφάλαιο 6ο: Αδιέξοδα 1 3.1 Εισαγωγή Αδιέξοδο = ένα σύνολο από διεργασίες που δημιουργούν μια κυκλική αλυσίδα όπου κάθε process στην αλυσίδα δεν μπορεί να προχωρήσει και περιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:08 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Ενότητα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΣΦΑΛΜΑΤΩΣΗΣ Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 6: Η Τεχνολογία Λογισμικού στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-Υπολογιστή Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα # 3: Αριθμητικά Περιγραφικά Μέτρα Εβελίνα Κοσσιέρη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΔΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No 05 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 1 : Οργάνωση και Αρχιτεκτονική υπολογιστών Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 2: Γραφήματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 2: Γραφήματα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 2: Γραφήματα Αν. Καθηγητής Κ. Στεργίου e-mail: kstergiou@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 04 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 07 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών Οργάνωση Υπολογιστών Υπολογιστικό Σύστημα Λειτουργικό Σύστημα Αποτελεί τη διασύνδεση μεταξύ του υλικού ενός υπολογιστή και του χρήστη (προγραμμάτων ή ανθρώπων). Είναι ένα πρόγραμμα (ή ένα σύνολο προγραμμάτων)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα. Λειτουργικά Συστήματα Πραγματικού Χρόνου Βασικές Έννοιες 6. Ενσωματωμένα Συστήματα (embedded systems) Παραδείγματα

Το μάθημα. Λειτουργικά Συστήματα Πραγματικού Χρόνου Βασικές Έννοιες 6. Ενσωματωμένα Συστήματα (embedded systems) Παραδείγματα Λειτουργικά Συστήματα Πραγματικού Χρόνου 2006-07 Λειτουργικά Συστήματα Πραγματικού Χρόνου Βασικές Έννοιες Το μάθημα ΛΣ Πραγματικού Χρόνου Θεωρητικό υπόβαθρο Αρχές Προγραμματισμού Παραδείγματα ΛΣ Εργασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα 3.1 Η εξέλιξη των λειτουργικών συστηµάτων 3.2 Αρχιτεκτονική λειτουργικών συστηµάτων 3.3 Συντονισµός των δραστηριοτήτων του υπολογιστή 3.4 Χειρισµός ανταγωνισµού µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ιεργασίες και νήµατα Προγραµµατισµός ΙΙΙ 1 lalis@inf.uth.gr

ιεργασίες και νήµατα Προγραµµατισµός ΙΙΙ 1 lalis@inf.uth.gr ιεργασίες και νήµατα Προγραµµατισµός ΙΙΙ 1 lalis@inf.uth.gr Η έννοια της διεργασίας ιεργασία (process) είναι ο µηχανισµός εκτέλεσης ενός προγράµµατος σε ένα λειτουργικό σύστηµα. Η διεργασία είναι µια ενεργή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 6: inc, dec, loop, jcxz, dup, displacement Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα # 8: Πιθανότητες ΙΙ Εβελίνα Κοσσιέρη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΔΕΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Αν. Καθηγητής Κ. Στεργίου e-mail: kstergiou@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 10: Πέρασμα Παραμέτρων σε Διαδικασίες. Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6: Διαχείριση Μνήμης Ι Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σεάδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Επιδόσεων Συστημάτων Πραγματικού Χρόνου

Ανάλυση Επιδόσεων Συστημάτων Πραγματικού Χρόνου ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Μάθημα Επιλογής Ανάλυση Επιδόσεων Συστημάτων Πραγματικού Χρόνου Δρ. Γεώργιος Κεραμίδας e-mail: gkeramidas@teimes.gr 1 Διεργασίες: Κατάσταση Εκτέλεσης (3-σταδίων) Κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 06 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Λειτουργικό Σύστηµα. Λειτουργικό Σύστηµα (2) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα. Ο υπολογιστής σαν σκέτο hardware έχει περιορισµένη χρησιµότητα

3.1 Λειτουργικό Σύστηµα. Λειτουργικό Σύστηµα (2) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα. Ο υπολογιστής σαν σκέτο hardware έχει περιορισµένη χρησιµότητα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Λειτουργικά Συστήµατα 3. Λειτουργικό Σύστηµα 3. Η εξέλιξη των λειτουργικών συστηµάτων 3.2 Αρχιτεκτονική λειτουργικών συστηµάτων 3.3 Συντονισµός των δραστηριοτήτων του υπολογιστή 3.4 Χειρισµός

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 12 Σχεδιασμός Ανάπτυξη Λειτουργία Π.Σ. 1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1.1 Δυνατότητες Λειτουργικών Συστημάτων 1.1.1 Εισαγωγή Ο όρος Λειτουργικό Σύστημα (Operating System), εκφράζει το σύνολο των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Ανάλυση Ι

Μαθηματική Ανάλυση Ι Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μαθηματική Ανάλυση Ι Ενότητα 5: Όρια και Συνέχεια Επίκ. Καθηγητής Θ. Ζυγκιρίδης e-mail: tzygiridis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών

9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών Κεφάλαιο 9: Συστολικές συστοιχίες επεξεργαστών 208 9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών Οι συστολικές συστοιχίες επεξεργαστών είναι επεξεργαστές ειδικού σκοπού οι οποίοι είναι συνήθως προσκολλημένοι σε

Διαβάστε περισσότερα

Dr. Garmpis Aristogiannis - EPDO TEI Messolonghi

Dr. Garmpis Aristogiannis - EPDO TEI Messolonghi Προϋποθέσεις για Αµοιβαίο Αποκλεισµό Μόνο µία διεργασία σε κρίσιµο τµήµασεκοινό πόρο Μία διεργασία που σταµατά σε µη κρίσιµο σηµείο δεν πρέπει να επιρεάζει τις υπόλοιπες διεργασίες εν πρέπει να υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Ανάλυση Ι

Μαθηματική Ανάλυση Ι Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μαθηματική Ανάλυση Ι Ενότητα 1: Σύνολα, Πραγματικοί αριθμοί Επίκ. Καθηγητής Θ. Ζυγκιρίδης e-mail: tzygiridis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο)

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Ενότητα 1: Εισαγωγή στη C - Αλγόριθμοι Καθηγήτρια Εφαρμογών: Τσαγκαλίδου Ροδή Τμήμα: Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9: Αλγόριθμοι Αμοιβαίου Αποκλεισμού με τη χρήση μεταβλητών Ανάγνωσης/Εγγραφής. ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι

Διάλεξη 9: Αλγόριθμοι Αμοιβαίου Αποκλεισμού με τη χρήση μεταβλητών Ανάγνωσης/Εγγραφής. ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι Διάλεξη 9: Αλγόριθμοι Αμοιβαίου Αποκλεισμού με τη χρήση μεταβλητών Ανάγνωσης/Εγγραφής ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι Τι θα δούμε σήμερα Αλγόριθμος Ψησταριάς (Bakery Algorithm) Αλγόριθμος 2- επεξεργαστών

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 7: Διαχείριση Μνήμης. Φυσική και Λογική Διευθυνσιοδότηση. Προστασία. Εναλλαγή Μνήμης Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ταυτοχρονισμού

Έλεγχος Ταυτοχρονισμού Έλεγχος Ταυτοχρονισμού Κεφάλαιο 17 Database Management Systems 3ed, R. Ramakrishnan and J. Gehrke Ελληνική Μετάφραση: Γεώργιος Ευαγγελίδης 1 Συγκρουσιακώς Σειριοποιήσιμα Χρονοπρογράμματα Δυο χρονοπρογράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Μεικτών VLSI Κυκλωμάτων Ενότητα 9: Ευστάθεια και Αντιστάθμιση Συχνότητας

Σχεδίαση Μεικτών VLSI Κυκλωμάτων Ενότητα 9: Ευστάθεια και Αντιστάθμιση Συχνότητας Σχεδίαση Μεικτών VLSI Κυκλωμάτων Αγγελική Αραπογιάννη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Σύστημα αρνητικής ανάδρασης Y X s H(s) 1 H(s) Συνάρτηση μεταφοράς κλειστού βρόχου Ταλαντωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα 11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα: Μ/Σ FOURIER Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά Συστήματα

Υπολογιστικά Συστήματα Υπολογιστικά Συστήματα Ενότητα 3: Βασικά στοιχεία της γλώσσας προγραμματισμού Visual Basic for Applications (VBA) Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Ενότητα 10: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Ενότητα 10: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Ενότητα 10: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Δημήτριος Κουκόπουλος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Να περιγραφεί η δομή επανάληψης Αρχή_επανάληψης Μέχρις_ότου

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Να περιγραφεί η δομή επανάληψης Αρχή_επανάληψης Μέχρις_ότου 2.87 Να περιγραφεί η δομή επανάληψης Μέχρις_ότου Ημορφή της δομής επανάληψης Μέχρις_ότου είναι: Μέχρις_ότου Συνθήκη Η ομάδα εντολών στο εσωτερικό της επανάληψης, εκτελείται μέχρις ότου ισχύει η συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 12 : Δομή και Λειτουργία της CPU 2/2 Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης

Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης 8.1 Κύρια και δευτερεύουσα μνήμη Κάθε μονάδα ενός υπολογιστή που χρησιμεύει για τη μόνιμη ή προσωρινή αποθήκευση δεδομένων ανήκει στην μνήμη (memory) του υπολογιστή. Οι μνήμες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 02 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 Επιμέλεια: Ομάδα Διαγωνισμάτων από το Στέκι των Πληροφορικών Θέμα Α A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΔΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1) Πότε χρησιμοποιείται η δομή επανάληψης

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα # 1: Εισαγωγή στη Στατιστική Εβελίνα Κοσσιέρη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΔΕΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Ενότητα # 9: Ψηφιακός Ήχος - Audacity Θαρρενός Μπράτιτσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB)

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΜΕ Η/Υ 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) Ν.Δ. Λαγαρός Μ. Φραγκιαδάκης Α. Στάμος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική Προγραμματισμός-Λειτουργικά

Εισαγωγή στην Πληροφορική Προγραμματισμός-Λειτουργικά Εισαγωγή στην Πληροφορική Προγραμματισμός-Λειτουργικά Ηλ. Γκρίνιας Τ. Ε. Ι. Σερρών Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών Αλγόριθμοι Ορισμός: ο αλγόριθμος είναι μια σειρά από πεπερασμένα βήματα που καθορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 13 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 5: Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Διαχείριση χρόνιων πασχόντων με συστήματα τηλεματικής Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Τεχνικό Σχέδιο

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Τεχνικό Σχέδιο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Τεχνικό Σχέδιο Ενότητα 4.1: Μεθοδολογία Παράστασης Τομών Επιφανειών Στερεών Σωμάτων (Συμπαγών και μη Συμπαγών) Σταματίνα Γ. Μαλικούτη

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες

Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: «Τεχνολογίες Δικτύων Επικοινωνιών & Υπολογιστών» Βασικές Αρχές Κυψελωτών Συστημάτων Δημοσθένης Βουγιούκας

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 3: Ο Υπολογιστής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ενότητα 3: Εισαγωγή στη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας Δημήτριος Δρόσος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Υπολογιστών

Οργάνωση Υπολογιστών Οργάνωση Υπολογιστών Επιμέλεια: Γεώργιος Θεοδωρίδης, Επίκουρος Καθηγητής Ανδρέας Εμερετλής, Υποψήφιος Διδάκτορας Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 11η: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ARDUINO Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 3: Άλγεβρα Βοole και Λογικές Πράξεις Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 9: Αρχεία ΙΙ Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σεάδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) Ενότητα 9: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΕΙΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Χρηματοοικονομική Ι Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ANDROID-DEVKIT No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Ανάλυση ΙI

Μαθηματική Ανάλυση ΙI Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μαθηματική Ανάλυση ΙI Ενότητα 3: Συναρτήσεις πολλών μεταβλητών Επίκουρος Καθηγητής Θ. Ζυγκιρίδης e-mail: tzygiridis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 6 Σύστημα διασύνδεσης και διαδικασία εισόδου-εξόδου Τι είναι αρτηρία (Bus) ; Ένα σύνολο γραμμών διασύνδεσης Πρωτόκολλο (protocol) Περιγραφή Πρωτοκόλλου χρονικό διάγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 6: Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων (Μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ

7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ 7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ Για να αναπτυχθούν οι βασικές έννοιες της δυναμικής του εργοστασίου εισάγουμε εδώ ορισμένους όρους πέραν αυτών που έχουν ήδη αναφερθεί σε προηγούμενα Κεφάλαια π.χ. είδος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ Ενότητα 10β: Αλγόριθμοι Γραφημάτων-Γραφήματα- Αναπαράσταση Γραφημάτων- Διερεύνηση Πρώτα σε Πλάτος (BFS) Μαρία Σατρατζέμη Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 6: Kατανομή Poisson. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 6: Kατανομή Poisson. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 6: Kατανομή Poisson Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder

Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder Αναπτύχθηκε στο Κέντρο Λειτουργίας Διαχείρισης Δικτύου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγραμματιστής: Γιώργος Φράγκος Περιεχόμενα Εγχειρίδιο Χρήσης Slide

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ενότητα 2: Τεχνικές Μοντελοποίησης, Εφαρμογές Μοντελοποίησης Γραμμικών Προβλημάτων Σαμαράς Νικόλαος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 1: Δικτυωτή Ανάλυση (Θεωρία Γράφων)

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 1: Δικτυωτή Ανάλυση (Θεωρία Γράφων) Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 1: Δικτυωτή Ανάλυση (Θεωρία Γράφων) Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 Ηλεκτρονικός Υπολογιστής αποτελείται: 1. Από Υλικό Hardware (CPUs, RAM, Δίσκοι), & 2. Λογισμικό - Software Και μπορεί να εκτελέσει διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά στην Πολιτική Επιστήμη:

Μαθηματικά στην Πολιτική Επιστήμη: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθηματικά στην Πολιτική Επιστήμη: Εισαγωγή Ενότητα 4.1: Πιθανότητα Δεσμευμένη Πιθανότητα- Όρια (Ι). Θεόδωρος Χατζηπαντελής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα