Προεκτείνοντας το Φάσµα - Ανασκόπηση και Κριτική Ανάλυση της Ταξινοµίας των Μεθόδων ιδασκαλίας του Mosston: Μερος Ι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προεκτείνοντας το Φάσµα - Ανασκόπηση και Κριτική Ανάλυση της Ταξινοµίας των Μεθόδων ιδασκαλίας του Mosston: Μερος Ι"

Transcript

1 Επισκόπησης Ειδικό τεύχος: Η Φυσική Αγωγή Σήµερα Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 4 (2), ηµοσιεύτηκε: 30 Αυγούστου 2006 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 4 (2), Released: August 30, ISSN Προεκτείνοντας το Φάσµα - Ανασκόπηση και Κριτική Ανάλυση της Ταξινοµίας των Μεθόδων ιδασκαλίας του Mosston: Μερος Ι Νικόλαος ιγγελίδης ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Περίληψη Το φάσµα είναι ένας τρόπος ταξινόµησης των µεθόδων ή στιλ διδασκαλίας του Mosston (1966), που βασίζεται στη δυναµική της διδασκαλίας. Κάθε µέθοδος παρέχει ένα πλαίσιο αρχών µέσα στο οποίο µπορεί να κινηθεί ένας εκπαιδευτικός προκειµένου να παρέχει διδασκαλία. Από το 1966 µέχρι το 2002, ο Mosston και η συνεργάτιδά του Ashworth, µε πέντε εκδόσεις του βιβλίου τους, προχώρησαν στην οριοθέτηση 11 διαφορετικών µεθόδων διδασκαλίας: από τη «µέθοδο του παραγγέλµατος» όπου ο καθηγητής παίρνει όλες τις αποφάσεις για τη διδασκαλία, µέχρι τη «µέθοδο της αυτοδιδασκαλίας» όπου όλες οι αποφάσεις παίρνονται από το µαθητή. Ο σκοπός της παρούσης εργασίας ήταν: α) η ανασκόπηση των ερευνητικών άρθρων στα οποία εξετάστηκε το φάσµα και β) η εξέταση σε βάθος των θεωρητικών αρχών που διέπουν το φάσµα και χρησιµοποιούνται για την ταξινοµία των µεθόδων διδασκαλίας. Απώτερος σκοπός της κριτικής ανάλυσης ήταν να υποδειχθούν τα δυνατά κι αδύνατα σηµεία της θεωρίας αυτής. Από την ανασκόπηση των ερευνών και την κριτική ανάλυση προέκυψαν σηµαντικά στοιχεία που αφορούν την προέκταση και ολοκλήρωση της ταξινο- µίας των µεθόδων διδασκαλίας. Λέξεις κλειδιά: φυσική αγωγή, µέθοδοι διδασκαλίας, στιλ διδασκαλίας, ταξινοµία Extending the Spectrum: An in Depth Analysis of the Teaching Styles Taxonomy Nikolaos Digelidis Department of Physical Education and Sports Sciences, University of Thessaly, Trikala, Hellas Abstract The aims of the present work was the examination of the relevant research in the spectrum of teaching styles (Mosston, 1966) and the conduction of an in-depth analysis of the theory. The spectrum is a manner of classification of teaching methods based in the dynamics of teaching. Each method provides a frame in which a teacher provides teaching. From 1966 up to the 2002, Mosston and Ashworth, with five publications of their book, advanced in the delimitation of 11 different teaching methods or teaching styles as they named them: from the «command style» where the teacher takes all the decisions in the teaching process, up to «self-teaching style» where all the decisions are taken by the student. However, an extensive in-depth analysis of the teaching styles spectrum theory revealed that it is still under development and needs further clarification in order to integrate teaching methods taxonomy. Key words: teaching styles, teaching methods, spectrum, taxonomy, physical education. ιεύθυνση επικοινωνίας: ρ. Νικόλαος ιγγελίδης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού , Καρυές, Τρίκαλα e mail:

2 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Γενική Εισαγωγή «Στο στιλ του παραγγέλµατος, ο δάσκαλος αποφασίζει για όλα, ενώ στο πρακτικό στιλ ο µαθητής παίρνει τις 9 αποφάσεις. Αν ο δάσκαλος δεν πάρει όλες τις αποφάσεις, εξακολουθούµε να έχουµε ακό- µη το στιλ του παραγγέλµατος; Ή παροµοίως, αν ο µαθητής δεν πάρει και τις 9 αποφάσεις, εξακολουθούµε να έχουµε το πρακτικό στιλ διδασκαλίας;» Mosston & Ashworth (2002, σελ. 13) Η διδακτική είναι εκείνη η επιστήµη που ασχολείται κυρίως µε τις µεθόδους διδασκαλίας κι αποτελεί κλάδο της παιδαγωγικής επιστήµης. Έτσι, µπορεί να θεωρήσει κανείς ότι το ενδιαφέρον των παιδαγωγών γενικότερα για το φαινόµενο της διδασκαλίας ήταν απ ανέκαθεν δεδοµένο. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες του 20 ου αιώνα εµφανίστηκε ένα έντονο ενδιαφέρον για το φαινόµενο της διδασκαλίας. Παρουσιάστηκαν διάφορες θεωρίες για το φαινόµενο της µάθησης (π.χ. Piaget) ή τις µεθόδους διδασκαλίας (π.χ. η µέθοδος της Montessori, του Dewey κλπ). Επίσης, διάφορες συνεργασίες ανέπτυξαν ταξινοµήσεις των διδακτικών σκοπών (Bloom, 1956a, 1956b), αναπτύχθηκε ποικιλία συστηµάτων παρατήρησης της διδασκαλίας (Darst, Zakrajsek, & Mancini, 1989), καθώς και λιστών ε- λέγχου για τον εκπαιδευτικό (Melograno, 1998), δηµιουργήθηκαν εργαλεία ανάλυσης του αναλυτικού προγράµµατος και της διδασκαλίας από τους µαθητές (Ennis, 1990), και παρουσιάστηκαν προτάσεις ανάπτυξης των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη διδασκαλία (Siedentop, 1991). Επίσης, πολλές ερευνητικές προσπάθειες έγιναν για τη σύγκριση διαφόρων µεθόδων ή στρατηγικών διδασκαλίας µεταξύ τους. Μέσα σ αυτό το εντεινόµενο ενδιαφέρον, για πρώτη φορά ο Mosston (1966, 1981, 1992) και στη συνέχεια οι Mosston και Ashworth (1985, 1986, 2002), διέκριναν ότι οι παραπάνω προσπάθειες για την εξέταση του φαινοµένου της διδασκαλίας είχαν τουλάχιστον ένα ή περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά: Αντίθεση. Ένα µοντέλο ή µέθοδος διδασκαλίας ή µια ιδέα παρουσιάζεται ή συγκρίνεται µε άλλες (π.χ. οµαδική διδασκαλία έναντι της εξατοµικευµένης διδασκαλίας, άµεση έναντι έµµεσης διδασκαλίας κλπ). Κατακερµατισµός. Οι έρευνες για το φαινόµενο της διδασκαλίας ασχολήθηκαν µόνο µε ένα κοµµάτι της χωρίς να δείχνουν τη σχέση ή τις άλληλεπιδράσεις µε άλλα συνθετικά της διδασκαλίας (π.χ. ανατροφοδότηση, πειθαρχία, δεξιότητες κριτικής σκέψης κλπ). Αναφορά σε γνωστικά αντικείµενα. Οι προσπάθειες αυτές περιορίστηκαν µέσα σε συγκεκριµένα γνωστικά αντικείµενα (π.χ. διδακτική της φυσικής αγωγής, διδακτική των µαθηµατικών, διδακτική της γλώσσας κλπ) ή µερικές φορές σε ένα επίπεδο εκπαίδευσης (π.χ. µέθοδοι διδασκαλίας για την πρωτοβάθµια εκπαίδευση, µέθοδοι διδασκαλίας για την δευτεροβάθµια εκπαίδευση κλπ). Αναφορά σε προσωπικές ιδιοσυγκρασίες. Οι προσπάθειες αυτές συχνά αντανακλούσαν τις προσωπικές αντιλήψεις ενός ερευνητή, εκπαιδευτικού, ψυχολόγου ή παιδαγωγού για το φαινόµενο της διδασκαλίας. Αναφορά σε πολιτιστικές ιδιοσυγκρασίες. Οι προσπάθειες αυτές αντανακλούσαν την εκπαιδευτική φιλοσοφία συγκεκριµένων πολιτικών ρευµάτων. Υπεραπλουστεύσεις. Οι προσπάθειες αυτές έτειναν να περιορίσουν το φαινόµενο της διδασκαλίας σε λίγες µόνο αρχές ή παρατηρήσιµες και µετρήσιµες συµπεριφορές (π.χ. ενεργός χρόνος διδασκαλίας, κανόνες, πρωτόκολλα κλπ). Οι Mosston και Ashworth (1985), διέκριναν ότι έλειπε µια γενικής χρήσης οικουµενική θεωρία για το φαινόµενο της διδασκαλίας. Μια τέτοια θεωρία, θα έπρεπε να έχει εξελιχθεί µέσα από την εξέταση του φαινοµένου της διδασκαλίας και των παραγόντων που το αποτελούν. Μια τέτοια θεωρία θα έπρεπε να έχει προκύψει από την εξέταση των σχέσεων ή αλληλεπιδράσεων κι όχι την εξέταση των µερών ή της ανοµοιότητας µεταξύ αυτών των παραγόντων. Το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας µπορεί να θεωρηθεί µια τέτοια οικουµενική θεωρία καθώς όλες οι γνωστές µέθοδοι διδασκαλίας είναι δυνατό να ενταχθούν σε κάποιο σηµείο του φάσµατος (Mosston & Ashworth, 2002), µόνο που αυτό το σηµείο είναι ορισµένες φορές ασαφές, όπως διαφαίνεται και από το απόσπασµα του βιβλίου στην αρχή της εισαγωγής. Αρκετές δεκαετίες πριν, ο Mosston (1966), θέτοντας σαν αρχική υπόθεση ότι «η διδασκαλία είναι µια διαδικασία λήψης αποφάσεων», έκανε µια απόπειρα ταξινό- µησης των µεθόδων διδασκαλίας, τις οποίες ονό- µασε «στιλ διδασκαλίας 1» (teaching styles), µε κύριο κριτήριο το «ποιος παίρνει τις αποφάσεις» για τη διδασκαλία της φυσικής αγωγής. Από το 1966 µέχρι το 1994, ο Mosston, µε τέσσερις εκδόσεις του βιβλίου του 2, προχώρησε στην οριοθέτηση 11 διαφορετικών µεθόδων διδασκαλίας: από τη «µέθοδο του παραγγέλµατος» όπου ο καθηγητής παίρνει όλες τις αποφάσεις για τη διδασκαλία, µέχρι τη «µέθοδο της αυτοδιδασκαλίας» όπου όλες οι αποφάσεις παίρνονται από το µαθητή. 1 Για λόγους αποφυγής σύγχυσης οι όροι «στιλ διδασκαλίας» και «µέθοδοι διδασκαλίας» θα θεωρούνται σαν συνώνυµες. Η σωστή ορολογία, τουλάχιστον στα ελληνικά, είναι µέθοδος διδασκαλίας και όχι στιλ διδασκαλίας. 2 Στην αρχή µόνος του και στη συνέχεια µε τη συνεργάτιδά του Ashworth. Πρόσφατα, 8 χρόνια µετά την αποβίωση του Μόστον, η συνερτάτις του Ashworth προχώρησε στην 5 η έκδοση του βιβλίου το 2002.

3 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Μέθοδοι διδασκαλίας (teaching styles) άσκαλος Μαθητής Σχήµα 1: Από την δασκαλοκεντρική προς την µαθητοκεντρική προσέγγιση: το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας ή στιλ διδασκαλίας (Mosston & Ashworth, 1986). Πίνακας 1: ιάκριση δυο βασικών κατηγοριών µεθόδων διδασκαλίας (Mosston, 1966, 1981; Mosston & Ashworth, 1986, 1994, 2002). Αναπαραγωγικές µέθοδοι διδασκαλίας Μέθοδος Α: Του παραγγέλµατος Μέθοδος Β: Της πρακτικής εξάσκησης Μέθοδος Γ: Της αµοιβαίας διδασκαλίας Μέθοδος : Του αυτοελέγχου Μέθοδος Ε: Του µη αποκλεισµού Παραγωγικές µέθοδοι διδασκαλίας Μέθοδος ΣΤ: Της καθοδηγούµενης εφευρετικότητας Μέθοδος Ζ: Της συγκλίνουσας εφευρετικότητας Μέθοδος H: Της αποκλίνουσας παραγωγικότητας Μέθοδος Θ: Το πρόγραµµα που σχεδιάζει ο µαθητής Μέθοδος Ι: Της πρωτοβουλίας του µαθητή Μέθοδος K: Της αυτοδιδασκαλίας Το φάσµα είναι ένας τρόπος ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας που βασίζεται στη δυναµική της διδασκαλίας. Κάθε µέθοδος παρέχει ένα πλαίσιο µέσα στο οποίο µπορεί να κινηθεί ένας εκπαιδευτικός προκειµένου να διδάξει. Κατά τους Mosston και Ashworth (2002), «ο προσωπικός τρόπος διδασκαλίας αντανακλά έναν µοναδικό συνδυασµό για το ποιοι είµαστε, πώς λειτουργούµε και ποια είναι τα πιστεύω µας». Το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας χωρίζεται σε δυο βασικές κατηγορίες: α) αναπαραγωγικές µέθοδοι οι οποίες αντιπροσωπεύουν την άµεση διδασκαλία και β) παραγωγικές µέθοδοι οι οποίες αντιπροσωπεύουν την έµµεση διδασκαλία (Πίνακας 1). Στις αναπαραγωγικές µεθόδους, ο εκπαιδευτικός είναι αυτός που παίρνει τις περισσότερες αποφάσεις, κι έτσι αυτές οι µέθοδοι θεωρούνται βασικά δασκαλοκεντρικές, ενώ το αντίθετο ισχύει για τις παραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας όπου ο µαθητής έχει περισσότερη συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων (Πίνακας 2). Τα βασικά χαρακτηριστικά του φάσµατος, κατά τους Mosston και Ashworth (2002), είναι ότι: α) κάθε στιλ αποτελεί ένα ολοκληρωµένο πλαίσιο που καθορίζει τη θέση του πάνω στο φάσµα του Σχήµατος 1, β) κάθε στιλ καθορίζει µια συγκεκριµένη σχέση µεταξύ της συµπεριφοράς του εκπαιδευτικού, της συµπεριφοράς του µαθητή και των αποτελεσµάτων της διδασκαλίας και γ) όλα τα στιλ του φάσµατος πρέπει να θεωρούνται ίσης βαρύτητας και αξίας. Η θεωρία του φάσµατος Έχουν περάσει περίπου 40 χρόνια από τότε που ο Mosston (1966), διατύπωσε το φάσµα των στιλ διδασκαλίας, τη µοναδική µέχρι στιγµής καθολική θεωρία για την ταξινόµηση των µεθόδων διδασκαλίας. Αρκετοί καθηγητές φυσικής αγωγής έχουν χρησιµοποιήσει το φάσµα αυτό προκειµένου να διδάξουν (Curtner-Smith, Todorovich, & Drucker, 2002; Garn & Byra, 2002; Gerney & Dort, 1992; Greenspan, 1992; Hall & McCullick, 2002; Jackson & Dorgo, 2002; McCaughtry, & Lacon, 2001; McCullick & Byra, 2002; Mellor, 1992; Stevens-Smith & Bowling, 2002; Stork, 2002), ή να συµβουλεύσουν εκπαιδευτικούς που εργάζονται στο χώρο της προσαρµοσµένης φυσικής αγωγής (LaMaster, Gall, Kinchin, & Siedentop, 1998), ή για την εκπαίδευση µέσα από εξωσχολικές περιπετειώδεις δραστηριότητες (Tenoschok, 2002). Επίσης, άλλοι προκειµένου να σχεδιάσουν προγράµ- µατα εκπαίδευσης υποψήφιων καθηγητών φυσικής αγωγής (Ashworth, 1992; Byra, 2000; Mueller & Mueller, 1992; Libby, 2001), ή να δείξουν την σχέση µεταξύ µεθόδων διδασκαλίας και διδακτικών σκοπών (Jenkins & Todorovich, 2002) κι άλλοι πάλι για ερευνητικούς σκοπούς (Byra & Jenkins, 1998, 2000; Chatoupis & Emmanuel, 2003a, 2003b; ιγγελίδης, Παπαϊωάννου, & Λαπαρίδης, 2000; ιγγελίδης, Παπαϊωάννου, Λαπαρίδης, & Χριστοδουλίδης, 2000; Digelidis, Papaioannou, Laparidis, & Christodoulidis, 2003; Goldberger & Gerney, 1986, 1990; Goudas, Biddle, Fox, & Underwood, 1995; Papaioannou & Digelidis, 1998; Telama, 1992). Αρκετές έρευνες έχουν δείξει τη σηµασία των µεθόδων διδασκαλίας, κυρίως από την παιδαγωγική τους σκοπιά (Digelidis, Papaioannou, & Della, 2001; Papaioannou & Digelidis, 1998), ενώ υπάρχουν άλλες που δεν έδειξαν κάποιες διαφορές µεταξύ των µεθόδων, αλλά θεώρησαν άλλους παράγοντες σαν πιο σηµαντικούς για τη µάθηση δεξιοτήτων ή την κινητική και γνωστική ανάπτυξη των µαθητών (π.χ. Hein & Kivimets, 2000; Πάχτα, 2002) µη βρίσκοντας διαφορές µεταξύ των µεθόδων ως προς τα µαθησιακά αποτελέσµατα τουλάχιστον.

4 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 2: Βασικές διαφορές µεταξύ αναπαραγωγικών και παραγωγικών µεθόδων διδασκαλίας. Αναπαραγωγικές µέθοδοι διδασκαλίας Παραγωγικές µέθοδοι διδασκαλίας Προσέγγιση Κυρίως δασκαλοκεντρική Κυρίως µαθητοκεντρική Κατηγορία µεθόδων Άµεσες µέθοδοι Έµµεσες µέθοδοι ιαδικασία λήψης α- Περισσότερες αποφάσεις στον εκπαιδευτικό ποφάσεων Περισσότερες αποφάσεις στο µαθητή Κατεύθυνση της µάθησης Από το δάσκαλο προς το µαθητή Η µάθηση ξεκινά από το µαθητή Έλεγχος της µαθησιακής διαδικασίας Η διαδικασία ελέγχεται περισσότερο από το δάσκαλο Η διαδικασία ελέγχεται περισσότερο από το µαθητή Θεωρητική βάση Μπιχεβιορισµός Γνωστική µάθηση Το φάσµα του Mosston διαδόθηκε σχεδόν σε όλο τον κόσµο, παρότι αµφισβητήθηκε ή απορρίφθηκε από αρκετούς, και απέκτησε µια ιδιαίτερη σηµασία στο χώρο της εκπαίδευσης γενικότερα όχι µόνο στη Φυσική Αγωγή. Οι πιθανοί λόγοι που ενίσχυσαν τη σηµαντικότητα του φάσµατος ήταν αρκετοί: α) η σύµπτωση ότι παράλληλα µε τη θεωρία αυτή, αναπτύσσονταν η θεωρία για τον αυτοκαθορισµό της ανθρώπινης συµπεριφοράς (Deci, 1975; Deci & Ryan, 1985, 2000), β) η στροφή των παιδαγωγών σε πιο µαθητοκεντρικές µεθόδους διδασκαλίας (Φράγκος, 1984) και η παρανόηση που υπήρχε στα πρώτα χρόνια της διάδοσης του φάσµατος σχετικά µε τη σηµαντικότητα αυτών των µεθόδων (Mosston & Ashworth, 1985), γ) το αυξανόµενο ενδιαφέρον για ανθρώπινα δικαιώµατα ιδιαίτερα µετά το Β Παγκόσµιο Πόλεµο (United Nations, 1948) και δ) η καθιέρωση όλο και περισσότερων δηµοκρατικών καθεστώτων παγκοσµίως (Golder, 2005). Η χρησιµότητα του φάσµατος είναι ένα ερώτηµα που απασχολεί, ιδιαίτερα τους νεότερους εκπαιδευτικούς, αλλά και τους θεωρητικούς της εκπαίδευσης γενικότερα. Υπάρχουν, τόσο πρακτικοί όσο και επιστη- µονικοί λόγοι υποστήριξης του φάσµατος των µεθόδων διδασκαλίας. Κατά τους Mosston και Ashworth (2002), οι οποίοι προβάλλουν κυρίως πρακτικούς λόγους, το φάσµα των µεθόδων είναι απαραίτητο, καθώς το επιβάλλουν: Λόγοι ιδιοσυγκρασίας: ανάπτυξη της ικανότητας του εκπαιδευτικού να διδάσκει µε τη µέγιστη αποτελεσµατικότητα. Αργά ή γρήγορα, κάθε εκπαιδευτικός αναπτύσσει έναν αγαπηµένο τρόπο διδασκαλίας που έχει αποδειχθεί επιτυχής στην πράξη. Αυτός είναι βασικά κι ο λόγος που ονόµασε τις µεθόδους «στιλ». Η διαφορετικότητα µαθητών: κάθε µαθητής είναι ένα διαφορετικό άτοµο. Κάθε µαθητής µαθαίνει µε πολύ διαφορετικό τρόπο, έχει διαφορετικές ικανότητες, διαφορετικές ανάγκες και επιθυµίες. Η ποικιλία διδακτικών σκοπών: ο εκπαιδευτικός επιδιώκει την επίτευξη ποικιλίας διδακτικών σκοπών, σύµφωνα µε τα αναλυτικά προγράµµατα, οι οποίοι όµως προσεγγίζονται µε πολύ διαφορετικούς τρόπους διδασκαλίας. Ο τρόπος που διδάσκει ο εκπαιδευτικός έχει σχέση κι αλληλεπίδραση µε το πώς ο µαθητής µαθαίνει (Joyce, Weil, & Calhoun, 2000). Έτσι, το πιο καταλυτικό στοιχείο για την υποστήριξη της χρησιµότητας των µεθόδων διδασκαλίας έχει σχέση µε τις θεωρίες µάθησης και το πώς µαθαίνουµε (Silverman & Ennis, 1996). Όπως αναφέρει ο Melograno (1997), µαθητές µε τα ίδια χαρακτηριστικά: Μαθαίνουν µε πολύ διαφορετικούς τρόπους. Μαθαίνουν µε πολύ διαφορετικούς ρυθµούς. Αντιδρούν µε πολύ διαφορετικούς τρόπους στις ίδιες διδακτικές µεθόδους ή περιεχόµενα. Ανασκόπηση Ερευνών µε Αντικείµενο το Φάσµα Γενικότερα στο χώρο της πρωτοβάθµιας, δευτεροβάθµιας και τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, υπάρχει πληθώρα αναφορών για τις µεθόδους διδασκαλίας. Οι έρευνες στο χώρο των στιλ διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή, δυστυχώς, είναι εξαιρετικά περιορισµένες αριθµητικά, καθώς υπάρχουν µόλις 37 αναφορές συνολικά στις βάσεις δεδοµένων του SportDiscus ή της EBSCO: Academic Search Premier, PsycARTICLES και PsycINFO (λέξεις κλειδιά: teaching styles and physical education). Ο αριθµός αυτών των αναφορών είναι εξαιρετικά µικρός, αν αναλογιστεί κανείς ότι το φάσµα έχει διατυπωθεί για πρώτη φορά το Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι ο ίδιος ο Mosston δηµοσίευσε µόλις ένα θεωρητικό άρθρο σε συνεργασία µε τη συνεργάτιδά του (Mosston & Ashworth, 1985). Θα πρέπει λοιπόν να θεωρηθεί ότι υπάρχει σηµαντικός δρόµος που πρέπει να διανυθεί για την ολοκλήρωση της θεωρίας του φάσµατος, ενώ η έρευνα στο χώρο των στιλ διδασκαλίας βρίσκεται µάλλον στην αρχή της, καθώς ο Mosston ασχολήθηκε µε το φάσµα, αλλά κυρίως σε θεωρητική βάση κι όχι ερευνητική. Έτσι, ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να συγκεντρώσει τα ευρήµατα των ερευνών και να αναλύσει κριτικά το φάσµα µε απώτερο στόχο την αναδόµηση και ολοκλήρωσή του.

5 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 3: Σύνοψη των βασικών ευρηµάτων για τις αναπαραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας. Ευρήµατα σχετικά µε τις αναπαραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας Η µέθοδος του παραγγέλµατος, της πρακτικής εξάσκησης και της αµοιβαίας διδασκαλίας ήταν εξίσου αποτελεσµατικές στην εκµάθηση κινητικών δεξιοτήτων σε µαθητές και φοιτητές. Χαµηλής ικανότητας µαθητές 11 ετών απέδωσαν καλύτερα µε την µέθοδο της πρακτικής εξάσκησης όταν τους δόθηκε η επιλογή να κατανείµουν το χρόνο τους όπως ήθελαν. Περισσότερη ανατροφοδότηση δίνεται κατά τη διάρκεια της αµοιβαίας διδασκαλίας παρά κατά την πρακτική εξάσκηση ή τη µέθοδο του µη αποκλεισµού. Στη µέθοδο της αµοιβαίας διδασκαλίας, µαθητές του δηµοτικού σχολείου έδιναν περισσότερη ανατροφοδότηση στους συµµαθητές µε τους οποίους είχαν περισσότερη οικειότητα. Στη µέθοδο της αµοιβαίας διδασκαλίας, ο σχηµατισµός οµάδων µε βάση την ικανότητα είχε µικρό αποτέλεσµα στην ποσότητα ανατροφοδότησης που παρέχονταν και στη µάθηση. Στη µέθοδο της αµοιβαίας διδασκαλίας, µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου ήταν περισσότερο άνετοι όταν έδιναν ή έπαιρναν ανατροφοδότηση από µαθητές που ήταν φίλοι τους. Μαθητές δηµοτικού είχαν λιγότερα δείγµατα αντικοινωνικής συµπεριφοράς ή ανεπιθύµητων συµπεριφορών όταν η διδασκαλία παρέχονταν µε τη µέθοδο της αµοιβαίας διδασκαλίας σε σύγκριση µε την µέθοδο του παραγγέλµατος και της πρακτικής εξάσκησης. Η διδασκαλία µε την µέθοδο του µη αποκλεισµού, σε σύγκριση µε τη µέθοδο της πρακτικής εξάσκησης, είχε ευεργετικά αποτελέσµατα στην ευχαρίστηση, την προσπάθεια, την αντιλαµβανόµενη ικανότητα και το άγχος που βίωναν µαθητές 13 ετών. Μαθητές δηµοτικού και φοιτητές ανέφεραν ότι η διδασκαλία µε τη µέθοδο του µη αποκλεισµού ήταν περισσότερο ευεργετική στην απόκτηση γνώσεων, σε σύγκριση µε τη µέθοδο πρακτικής εξάσκησης. Επιπλέον, από ερευνητικής σκοπιάς, υπάρχουν αρκετές µεθοδολογικές ατέλειες που οφείλονται κυρίως στα ασαφή όρια µεταξύ των µεθόδων και τα οποία εν τέλει εξηγούν ίσως εν µέρει την έλλειψη δηµοσιευµένων ερευνών. Υπάρχουν αρκετά σηµεία της θεωρίας του φάσµατος των µεθόδων διδασκαλίας του Mosston που υποδεικνύουν το δρόµο για µια πιθανή αναθεώρηση της δοµής του φάσµατος. Ωστόσο, αυτές οι ατέλειες ή ελλείψεις δεν µειώνουν σε καµία περίπτωση την σηµασία και την σπουδαιότητα των θεωρητικών και πρακτικών προτάσεων του Mosston για τη διδακτική και την παιδαγωγική σκέψη στη σύγχρονη ιστορία της εκπαίδευσης. Χρειάστηκαν περισσότερα από 30 χρόνια και τουλάχιστον 2 εκδόσεις της εργασίας του Mosston, προκειµένου να γίνει κατανοητό ότι δεν υπήρχαν «καλές» και «κακές» µέθοδοι διδασκαλίας, αλλά απλά κάθε µέθοδος ήταν κατάλληλη ανάλογα µε τους σκοπούς που εξυπηρετούσε (Mosston, 1981). Αυτό αντανακλάται στις σύγχρονες έρευνες που γίνονται πάνω στις µεθόδους όπου το ερώτηµα «ποια µέθοδος είναι η καλύτερη» έχει αντικατασταθεί από το Πίνακας 4: Σύνοψη των βασικών ευρηµάτων για τις παραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας. Ευρήµατα σχετικά µε τις παραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας «σε τι µας είναι χρήσιµη η κάθε µέθοδος» (Byra, 2000), γι αυτό η ερευνητική δραστηριότητα στις µέρες µας έχει στραφεί στις συνθήκες χρησιµότητας της κάθε µεθόδου. Για παράδειγµα, αν στόχος είναι η ανάπτυξη της συνεργασίας µεταξύ των µαθητών, τότε πιο κατάλληλη είναι η µέθοδος της αµοιβαίας διδασκαλίας, όπου δίνεται άµεση ανατροφοδότηση µέσω ενός µαθητή-παρατηρητή, ενώ όταν ο στόχος είναι η µεγιστοποίηση του χρόνου διδασκαλίας τότε η πιο κατάλληλη µέθοδος είναι η πρακτική µέθοδος διδασκαλίας. Στις µέχρι τώρα ερευνητικές προσπάθειες δόθηκε έµφαση κυρίως στην σύγκριση των αναπαραγωγικών µεθόδων µεταξύ τους. Στον Πίνακα 2 συνοψίζονται τα βασικότερα ευρήµατα από αυτές τις έρευνες. Ένας περιορισµός στην σύγκριση αυτών των ερευνών µεταξύ τους είναι το γεγονός της ελλιπούς ταξινόµησης του φάσµατος των µεθόδων, κάτι που θα αναπτυχθεί παρακάτω. Παρόλους όµως τους περιορισµούς, υπάρχει σηµαντική ανάγκη για βασική έρευνα σ αυτόν τον χώρο και η σηµαντικότητα αυτών των ευρηµάτων είναι αναµφισβήτητη. Άλλωστε, η διατύπωση µιας Η µέθοδος της αποκλίνουσας παραγωγικότητας αποδείχθηκε αποτελεσµατική στην ανάπτυξη της δηµιουργικότητας. Στη µέθοδο της αποκλίνουσας παραγωγικότητας, η εµπειρία και η ηλικία είναι παράγοντες που επηρεάζουν την δη- µιουργικότητα ενός παιδιού. Μαθητές που διδάχθηκαν µε τη µέθοδο της αποκλίνουσας παραγωγικότητας ήταν περισσότερο δηµιουργικοί από µαθητές που διδάχθηκαν µε τη µέθοδο του παραγγέλµατος ή της πρακτικής εξάσκησης. Η παραγωγική ικανότητα ενός µαθητή εξαρτάται από την ικανότητα του δασκάλου να χρησιµοποιεί τις παραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας. Η µέθοδος της συγκλίνουσας παραγωγικότητας έχει βρεθεί πιο αποτελεσµατική στην ανάπτυξη γνωστικών και κινητικών ικανοτήτων σε σύγκριση µε τη µέθοδο του παραγγέλµατος.

6 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), καινούριας θεωρίας είναι στάδιο που προηγείται χρονικά της ερευνητικής αξιολόγησης και της εφαρµογής της. Από την ανασκόπηση των ερευνητικών ευρηµάτων της βιβλιογραφίας (Πίνακας 3 και 4), µπορούν να συναχθούν τα εξής γενικά συµπεράσµατα: 1. Η µέθοδος της πρακτικής εξάσκησης έχει εξετασθεί περισσότερο συχνά απ όλες τις µεθόδους και ακολουθεί η µέθοδος της αµοιβαίας διδασκαλίας και η µέθοδος του µη αποκλεισµού. 2. Η µέθοδος του αυτοελέγχου δεν έχει εξεταστεί από καµία έρευνα µέχρι τώρα ή τουλάχιστον δεν υπάρχει τέτοια δηµοσίευση. 3. Σε γενικές γραµµές, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στην εξέταση των παραγωγικών ή δηµιουργικών µεθόδων διδασκαλίας. 4. Από τις λεγόµενες παραγωγικές µεθόδους διδασκαλίας, η µέθοδος της αποκλίνουσας παραγωγικότητας είναι αυτή που της έχει δοθεί περισσότερη προσοχή συγκριτικά µε τις άλλες παραγωγικές µεθόδους. 5. Ελάχιστη επίσης προσοχή έχει δοθεί και στη σύγκριση αναπαραγωγικών και παραγωγικών µεθόδων διδασκαλίας. 6. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν έρευνες που χρησιµοποιούν το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας, χωρίς ωστόσο να συγκρίνουν ή να αξιολογούν αυτές καθ αυτές τις µεθόδους, αλλά θεωρώντας ως δεδοµένες τις υποθέσεις των Mosston και Ashworth (1986, 2002) για τις συνέπειες της εφαρµογής κάθε µεθόδου. Υπάρχουν απόψεις που τονίζουν την ανάγκη περισσότερων ερευνών στο χώρο των µεθόδων διδασκαλίας, καθώς είναι σίγουρο ότι υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήµατα ακόµη. Αυτό όµως που έχει πρωταρχική σηµασία, πριν από την πρόοδο της έρευνας, είναι να προχωρήσει η ολοκλήρωση του φάσµατος των µεθόδων κι αυτό δεν µπορεί να γίνει παρά µε µια κριτική ανάλυση του φάσµατος. Μια Κριτική Ανάλυση: Προεκτείνοντας το Φάσµα των Μεθόδων ιδασκαλίας ιδακτικοί σκοποί και µέθοδοι διδασκαλίας Από την εποχή του Αριστοτέλη, οι έννοιες του διδακτικού σκοπού και των µεθόδων διδασκαλίας θεωρούνται αλληλοσυνδεόµενες (Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, Τόµος 41, σελ ). Σαν µέθοδος διδασκαλίας ορίζεται ο συστη- µατικός ή προγραµµατισµένος τρόπος πορείας της διδασκαλίας και πρόβλεψης της πορείας της µάθησης ώστε, κάτω από προϋποθέσεις, να οδηγεί στην πραγµατοποίηση ενός σκοπού (Φράγκος, 1984; Joyce et al., 2000). Ωστόσο, δόθηκε µια προτεραιότητα στην ταξινόµηση των διδακτικών σκοπών 3 (π.χ. Bloom, 1956a, 1956b), ενώ η προσπάθεια του Mosston είναι η µοναδική ίσως προσπάθεια ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας. Αυτή η στοχοκεντρική αντίληψη µε την οποία συνδέθηκαν οι σκοποί µε τις µεθόδους δεν µπορεί να στερήσει από το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας την αυτοτέλειά του σαν ένα πολύπλοκο σύστηµα ανάλυσης της διδασκαλίας. Είναι εξάλλου γεγονός ότι στις µέρες µας το µοντέλο της στοχοκεντρικής αντίληψης για την ανάπτυξη αναλυτικών προγραµµάτων υπερισχύει έναντι όλων των άλλων τάσεων (Βρεττός & Καψάλης, 1997). Ωστόσο, αν αντί για την έµφαση στους σκοπούς ή στο αποτέλεσµα της διδασκαλίας, δοθεί έµφαση στην διαδικασία της διδασκαλίας, τότε εύκολα διαπιστώνει κανείς την ανάγκη της ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας. Ο Bloom (1956a, 1956b) και η οµάδα που συνεργάστηκε µαζί του, διαπίστωσε ότι προσπαθούσαν να ταξινοµήσουν φαινόµενα που ίσως δεν ήταν δυνατόν να παρατηρηθούν ή να ταξινοµηθούν, τουλάχιστον µε τον τρόπο που είχαν αναπτυχθεί οι ταξινοµίες των φυσικών ή βιολογικών επιστηµών. Κι αυτό γιατί η µάθηση θεωρείται «αόρατη», δηλαδή δεν είναι άµεσα παρατηρήσιµη π.χ. δεν µπορού- µε να γνωρίζουµε τι συµβαίνει µέσα στο µυαλό του µαθητή αλλά µόνο έµµεσα µπορούµε να κρίνου- µε τι έµαθε κάποιος π.χ. παρατηρώντας και καταγράφοντας τη συµπεριφορά του. Η ταξινόµηση των µεθόδων διδασκαλίας δεν έχει αυτόν τον περιορισµό που υπήρχε για την ταξινοµία των διδακτικών σκοπών κι αυτό γιατί ο τρόπος διδασκαλίας είναι κάτι που εξαρτάται, ή µπορεί να ελεγχθεί σε γενικές γραµµές, από τον ίδιο τον εκπαιδευτικό. Πριν προχωρήσει κανείς παρακάτω, είναι χρήσιµο να σκεφθεί πάνω σ ένα ερώτηµα που προκύπτει από την παραπάνω παράγραφο: υπάρχει µια µέθοδος διδασκαλίας που να είναι κατάλληλη για την επίτευξη όλων των σκοπών ή απαιτούνται διαφορετικές µέθοδοι διδασκαλίας για κάθε διδακτικό σκοπό; Στην προκειµένη περίπτωση, η απάντηση είναι µάλλον διφορούµενη ή αµφίπλευρα θετική. Αρκετοί παιδαγωγοί µέχρι τώρα έχουν δεχθεί ότι µε µια µόνο µέθοδο διδασκαλίας µπορούν να επιτευχθούν όλοι οι σκοποί, ενώ αρκετοί κατασκεύασαν τη δική τους µέθοδο προτείνοντάς την σαν πιο κατάλληλη (π.χ. Pestalozzi, Montessori κλπ). Ωστόσο, αυτό που προέκυψε, τα τελευταία ίσως χρόνια, είναι ότι διαφέρει η αποτελεσµατικότητα της επίτευξης κάθε σκοπού όταν χρησιµοποιείται µια µόνο µέθοδος. Με άλλα λόγια, για την επίτευξη κάθε σκοπού είναι αποτελεσµατικότερη µια διαφορετική µέθοδος διδασκαλίας (Mosston & Ashworth, 2002). 3 Όπως αναφέρει ο Bloom (1956a, 1956b), η ιδέα γι αυτή την ταξινό- µηση προέκυψε από µια ανεπίσηµη συνάντηση το 1948 των κολλεγιακών εξεταστών στη Βοστώνη των ΗΠΑ. Ο στόχος ήταν η κατασκευή ενός θεωρητικού πλαισίου για την ταξινόµηση των διδακτικών στόχων που θα διευκόλυνε την επικοινωνία µεταξύ των εξεταστών. Οι διδακτικοί στόχοι είναι η αρχή του σχεδιασµού κάθε αναλυτικού προγράµµατος και κάθε εκπαιδευτικού συστήµατος γενικότερα.

7 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), ΜΕΘΟ ΟΙ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Με κριτήριο το: "Ποιος παίρνει τις αποφάσεις" ;;; ;;; Α,Β,Γ,,Ε,Ζ,Η,Θ,Ι,Κ,Λ ;;; ;;; Σχήµα 2: Η ταξινόµηση των µεθόδων διδασκαλίας µε βάση τη θεωρία του Mosston είναι ένας τρόπος από πολλούς πιθανούς τρόπους ταξινόµησης που µπορεί να υπάρχουν. Πόσα συστήµατα ταξινόµησης των µεθόδων υπάρχουν; ιάφοροι θεωρητικοί έχουν προσπαθήσει να διαχωρίσουν ή να ταξινοµήσουν τις µεθόδους διδασκαλίας χρησιµοποιώντας, ωστόσο, ο καθένας διαφορετικά κριτήρια και πάντοτε ορµώµενοι από διαφορετικές βάσεις ή θεωρίες (Joyce et al., 2000). Είναι βέβαιο ότι λείπει µια ταξινόµηση ή, ακόµη περισσότερο, ένα σύστηµα ταξινόµησης των αποφάσεων που πρέπει να ληφθούν κατά τη διάρκεια του σχεδιασµού, εφαρµογής και αξιολόγησης της διδασκαλίας το οποίο θα βοηθούσε και στην ταξινόµηση των µεθόδων. Αυτό που περιπλέκει περισσότερο το θέµα της ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας, είναι το γεγονός ότι κάθε µέθοδος είναι ένας συνδυασµός από διαφορετικές επιλογές ή στρατηγικές. Όπως είδαµε παραπάνω, ο Mosston καθόρισε αυτούς τους τρόπους διδασκαλίας µε βάση το «ποιος παίρνει τις αποφάσεις». Το πρώτο σχόλιο που µπορεί να κάνει κάποιος είναι ότι αυτό το κριτήριο είναι µόνο ένας τρόπος ταξινό- µησης από τους πολλούς και διαφορετικούς που µπορεί ενδεχοµένως να υπάρχουν. Το Σχήµα 2 δείχνει την πιθανή διάρθρωση των µεθόδων διδασκαλίας µε βάση υποθετικά κριτήρια ταξινόµησης, όπου γίνεται φανερή η πολυπλοκότητα της απόπειρας ανάλυσής τους, καθώς είναι άγνωστο το πλήθος των πιθανών συστηµάτων ταξινόµησης των µεθόδων. Το δεύτερο σχόλιο που µπορεί να κάνει κανείς, είναι ότι υπάρχουν µια σειρά από ερωτήµατα που θα έπρεπε να εξεταστούν, αλλά δεν έχουν αναλυθεί διεξοδικά ακόµη, όπως για παράδειγµα το «ποιες είναι αυτές οι αποφάσεις», «σε ποια φάση της διδασκαλίας παίρνονται» κλπ. Η σηµαντικότητα αυτών των ερωτηµάτων είναι ουσιαστική για το φάσµα του Mosston, καθώς το ζήτηµα είναι αν ο µαθητής συµ- µετέχει στη λήψη αποφάσεων ή όχι. Αυτοί οι προβληµατισµοί αναλύονται διεξοδικά παρακάτω. Το τρίτο σχόλιο έχει να κάνει µε το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η θεωρία του φάσµατος, αν τη δει κανείς σε συνδυασµό µε άλλες σύγχρονες θεωρίες στο χώρο της παιδαγωγικής. Για παράδειγµα, αν πάρει κανείς σαν κριτήριο το «ποιος είναι ο διδακτικός στόχος» θα ήταν ίσως πολύ πιο εύκολο να ταξινοµηθούν και να ονοµαστούν οι µέθοδοι διδασκαλίας, καθώς υπάρχει ήδη η ταξινόµηση των διδακτικών σκοπών του Bloom (1956a, 1956b). Πόσες είναι οι µέθοδοι διδασκαλίας; Μολονότι, ο Mosston προσπάθησε συστηµατικά να καθορίσει ένα πλαίσιο διάταξης ή ταξινόµησης των µεθόδων, ωστόσο αυτό δεν φαίνεται να έχει ολοκληρωθεί µέχρι σήµερα. Για παράδειγµα, ο ίδιος ο Mosston (1966), όρισε 11 µεθόδους διδασκαλίας µε βάση το ποιος παίρνει τις αποφάσεις (Πίνακας 4). Ωστόσο, αν κάνει κανείς µια ανάλυση του Πίνακας 4: Το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας (Mosston & Ashworth, 2002, pp.291). Πριν τη διδασκαλία (σχεδιασµός) κατά τη διδασκαλία (εφαρµογή) µετά τη διδασκαλία (αξιολόγηση) 1. Μέθοδος Α: Του παραγγέλµατος 2. Μέθοδος Β: Της πρακτικής εξάσκησης Μ 3. Μέθοδος C: Της αµοιβαίας διδασκαλίας Μ Μ 4. Μέθοδος D: Του αυτοελέγχου Μ Μ 5. Μέθοδος Ε: Του µη αποκλεισµού Μ Μ 6. Μέθοδος F: Της καθοδηγούµενης εφευρετικότητας /Μ /Μ 7. Μέθοδος G: Της συγκλίνουσας εφευρετικότητας Μ/ Μ/ 8. Μέθοδος H: Της αποκλίνουσας παραγωγικότητας Μ/ Μ/ 9. Μέθοδος Ι: Το πρόγραµµα που σχεδιάζει ο µαθητής Μ Μ 10. Μέθοδος J: Της πρωτοβουλίας του µαθητή Μ Μ/ Μ 11. Μέθοδος K: Της αυτοδιδασκαλίας Μ Μ Μ Σηµείωση: όπου = άσκαλος, ενώ όπου «Μ» = Μαθητής.

8 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Μ Μ Μ Σχήµα 3: Αναπτυξιακή διάταξη των µεθόδων µέσα σε κάθε φάση. τρόπου µε τον οποίο εξήγαγε αυτές τις µεθόδους, δηλαδή µε βάση το ποιος παίρνει τις αποφάσεις και προχωρώντας από τη δασκαλοκεντρική προς τη µαθητοκεντρική διδασκαλία, γίνεται φανερό ότι οι µέθοδοι διδασκαλίας είναι πολύ περισσότερες. Έτσι, αν υποθέσουµε ότι οι αποφάσεις σε κάθε φάση παίρνονται από τον άσκαλο ( ), ή τον Μαθητή (Μ), ή µε την συνεργασία άσκαλου-μαθητή ( Μ), τότε έχουµε 27 διαφορετικούς συνδυασµούς, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο (Πίνακας 5). Απ αυτή την ταξινόµηση ωστόσο προκύπτουν διάφορα προβλήµατα. Για παράδειγµα, ένα πρόβληµα που προκύπτει είναι ότι δεν είναι εύκολο να ονοµάσει κανείς τις µεθόδους αυτές, παρά µόνο ίσως µε τα αρχικά τους (π.χ. ή Α Α Α για την πρώτη µέθοδο κοκ). Επίσης, γίνεται φανερή η αύξηση των συνδυασµών στην περίπτωση που προστεθούν: α) ακόµη ένας ή περισσότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων (π.χ. το κράτος, το Υπουργείο Παιδείας ή η τοπική κοινωνία κλπ), ή και β) άλλη µια φάση της διαδικασίας της διδασκαλίας. Οι Πίνακες 4, 5 και 6 βοηθούν στη θεωρητική καταγραφή όλων των µεθόδων διδασκαλίας σύµφωνα µε την αρχή του Mosston «η διδασκαλία είναι µια διαδικασία λήψης αποφάσεων». Ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να καθορίσει κανείς µε ποια σειρά θα πρέπει να προχωρήσει κανείς προκειµένου να έχει µια αναπτυξιακή διάσταση αυτών των µεθόδων. Ο σκοπός αυτής της ταξινόµησης ήταν να µπουν σε µια σειρά οι µέθοδοι διδασκαλίας από την απολύτως δασκαλοκεντρική, στην απολύτως µαθητοκεντρική διδασκαλία, περνώντας από µια ενδιάµεση φάση συνεργασίας µεταξύ δασκάλου-µαθητή. Γι αυτό, προκειµένου να σχηµατιστεί ο Πίνακας 5 και κυρίως για να µπουν οι µέθοδοι διδασκαλίας σε µια αναπτυξιακή διάσταση, ακολουθήθηκαν οι κατευθύνσεις που φαίνονται στα Σχήµατα 3, 4 και 5 µε βάση τις εξής τέσσερις αρχές: 1. Αρχικά όλες οι αποφάσεις είναι στην ευθύνη του δασκάλου. 2. Στη συνέχεια, ο δάσκαλος συνεργάζεται µε το µαθητή στη λήψη αποφάσεων. 3. Στο τέλος, ο µαθητής θα έχει όλη την ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων. 4. Οι τρεις παραπάνω αρχές για τον καθορισµό των µεθόδων διδασκαλίας θεωρήθηκε ότι ισχύουν: α) µέσα σε κάθε φάση της διδασκαλίας (δηλαδή, πριν, κατά τη διάρκεια και µετά τη διδασκαλία), β) από φάση σε φάση και γ) από µέθοδο σε µέθοδο. Είναι πιθανόν, κάποιος να ισχυρισθεί ότι αντί να συνεργαστούν ο δάσκαλος µε το µαθητή στη φάση του σχεδιασµού και στη συνέχεια στη φάση της εφαρ- µογής όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα 5 να έχουµε συνεργασία του εκπαιδευτικού µε το µαθητή πρώτα στη φάση της εφαρµογής και στη συνέχεια σε κάποια άλλη φάση. Θα πρέπει λοιπόν να δει κανείς την τοποθέτηση ή την σειρά των µεθόδων στον πίνακα µε βάση τις παραπάνω αρχές. Ίσως όµως και να µην υπάρχει ουσιαστικός λόγος για να µπουν οι µέθοδοι σε µια σειρά. Ο ισχυρισµός για την απουσία ανάγκης απόδειξης της αναπτυξιακής σειράς των µεθόδων διδασκαλίας βρίσκεται στην φύση της διαδικασίας της µάθησης και στην υπόθεση ότι κάθε άνθρωπος έχει ή αναπτύσσει µια ικανότητα να µαθαίνει τα πάντα ακόµη κι από µόνος του (Φράγκος, 1984; Bigge & Shermis, 1992). Ανεξάρτητα δηλαδή από το ποια είναι η µέθοδος διδασκαλίας, θα υπάρχει εµφάνιση του φαινόµενου της µάθησης. Για παράδειγµα, ας σκεφθεί κανείς πάνω σε µερικές αλήθειες: Παρόλο που τα περισσότερα βρέφη µαθαίνουν πρώτα να κάθονται, στη συνέχεια να µπουσουλούν κι έπειτα να περπατούν, είναι δυνατό ένα βρέφος να µάθει να περπατάει, χωρίς ωστόσο να προσπαθήσει να µπουσουλίσει πρώτα! Όταν κάποιος θέλει να µάθει ποδήλατο, χωρίς κανέναν βοηθό (απολύτως µαθητοκεντρική προσέγγιση), στην αρχή δυσκολεύεται να διατηρήσει την ισορροπία του, ωστόσο, µετά από συνεχή δείγ- µατα θετικής και αρνητικής ανατροφοδότησης, ο εγκέφαλος εκτιµά τα δεδοµένα των αλλαγών κι αντιδρά σ αυτά µε αποτέλεσµα τελικά να µαθαίνουµε τέλεια ποδήλατο! Επίσης, είναι δυνατόν να έχουµε διδάξει ένα αντικείµενο σε έναν µαθητή κι εκείνος, µε τη δική του προσπάθεια ή τεµπελιά και κυρίως µε κάποια άλλη µέθοδο, να έχει φθάσει σε ένα διαφορετικό επίπεδο µάθησης απ αυτό που αρχικά ίσως αναµενόταν. ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Μ Σχήµα 4: Αναπτυξιακή διάταξη των µεθόδων από φάση σε φάση.

9 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Μ Μ Μ Σχήµα 5: Αναπτυξιακή διάταξη των µεθόδων από µέθοδο σε µέθοδο. Ωστόσο, τα τελευταία παραδείγµατα µε βάση την υπόθεση ότι «κάθε άνθρωπος έχει ή αναπτύσσει µια ικανότητα να µαθαίνει ακόµη κι από µόνος του», δηµιουργούν τουλάχιστον δυο ερωτήµατα: α) για ποιο λόγο να ασχολούµαστε µε τις µεθόδους διδασκαλίας όταν ο καθένας µπορεί να µάθει κι από µόνος του; και β) ποιος είναι ο ρόλος του δασκάλου; Η απάντηση στο πρώτο ερώτηµα έχει σχέση µε τους λόγους ύπαρξης των σχολείων και της εκπαίδευσης σε ένα οργανωµένο κράτος (David, 1980; Green, 1990). Η απάντηση στο δεύτερο ερώτηµα είναι πιο εύκολη: προφανώς, να διευκολύνει τη µάθηση (Bigge & Shermis, 1992). Να προσφέρει στο µαθητή το κατάλληλο περιβάλλον για µάθηση. Να διορθώσει το µαθητή όταν αυτό χρειάζεται. Να παρέχει τη γνώση και την εµπειρία του όταν ο µαθητής το χρειάζεται. Το συµπέρασµα που προκύπτει από τους τελευταίους ισχυρισµούς είναι ότι ίσως δεν έχει νόηµα να ψάχνουµε να βρούµε µια σειρά στις µεθόδους διδασκαλίας, καθώς είναι πολύ εύκολο, ή και θεµιτό πολλές φορές, το να περάσει κανείς από τη µια µέθοδο σε µια οποιαδήποτε άλλη, χωρίς αυτό να προϋποθέτει ότι θα πρέπει να περάσει πρώτα από µια ενδιάµεση. Αν υπάρχουν αποδείξεις ότι θα πρέπει να χρησιµοποιήσουµε πρώτα µια µέθοδο και στη συνέχεια κάποια άλλη, αυτό µπορεί να έχει σχέση µε την ηλικία και το επίπεδο ανάπτυξης των µαθητών, δηλαδή µε θεωρίες της εξελικτικής ψυχολογίας (Παρασκευόπουλος, 1984; Salkind, 1990). Όπως µπορεί να δει κανείς στον Πίνακα 4, τα πράγµατα είναι ξεκάθαρα όταν σε µια φάση της διδασκαλίας, µόνον ο δάσκαλος ή µόνον ο µαθητής παίρνει τις αποφάσεις. Τι συµβαίνει όµως στις περιπτώσεις όπου έχουµε δάσκαλο και µαθητή ( Μ) να συναποφασίζουν; Έτσι, στα παραπάνω ερωτήµατα θα µπορούσε να προσθέσει κάποιος ακόµη ένα: µπορεί να ισχυρισθεί κανείς ότι δυο άτοµα παίρνουν ταυτόχρονα την ίδια στιγµή µια απόφαση; Αν απορρίψει κανείς τον παραπάνω ισχυρισµό, δηλαδή ότι δεν είναι δυνατόν να έχουµε ταυτόχρονη λήψη µιας απόφασης από δυο άτοµα, την ίδια στιγµή τουλάχιστον, τότε οι περιπτώσεις του Πίνακα 5 περιορίζονται στις 8, βγάζοντας έξω όλες όσες µεθόδους έχουν σε κάποια φάση τους το δάσκαλο και τον µαθητή να συναποφασίζουν ( Μ). Αν απαντήσει κανείς θετικά στο ίδιο ερώτη- µα, προσπαθώντας να ορίσει κανόνες συνεργασίας ανάµεσα στον εκπαιδευτικό και το µαθητή, τότε τίθεται το ζήτηµα του «µε ποιο τρόπο παίρνονται οι αποφάσεις;» Πριν δώσει κανείς απάντηση σ αυτό το ερώτηµα, θα πρέπει να ορίσει µια απλή υπόθεση: ο ένας από τους δυο έχει πάντα την πρωτοβουλία της πρότασης για δράση, ενώ ο άλλος έχει την επιλογή της αποδοχής ή απόρριψης της πρότασης. Αν κανείς δεχθεί την παραπάνω υπόθεση για το πώς παίρνονται οι αποφάσεις, ή µε άλλα λόγια το πώς µοιράζεται η εξουσία για τη λήψη αποφάσεων, τότε οι παραπάνω περιπτώσεις πολλαπλασιάζονται σε 64 (Πίνακας 6). Η προσέγγιση της λήψης αποφάσεων µε τη συνεργασία δασκάλου-µαθητή υπάρχει και στη θεωρία των Mosston και Ashworth (1985, 1986, 2002), καθώς υπάρχουν διάφορες προτάσεις για τέτοιες µεθόδους διδασκαλίας (Πίνακας 4) από τους ίδιους συγγραφείς. Ωστόσο, άγνωστο γιατί, δεν µελετήθηκε διεξοδικά µέχρι τέλους και δεν δόθηκε καµία σηµασία στον τρόπο λήψης των αποφάσεων. Στη διαδικασία της µάθησης υπάρχουν δυο βασικοί παράγοντες: ο δάσκαλος και ο µαθητής. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς πόσο πολλαπλασιάζονται οι παραπάνω περιπτώσεις όσο εισάγουµε νέες παραµέτρους, οι οποίες δηµιουργούν ακόµη περισσότερους συνδυασµούς. Για παράδειγµα, στις παραπάνω περιπτώσεις, ορίστηκε ο δάσκαλος και ο µαθητής γενικά. Τι θα συνέβαινε όµως αν ορίζαµε ότι µπορεί να έχουµε πολύ περισσότερους δασκάλους ανά µαθητή ή έναν δάσκαλο ανά µαθητή; Για παράδειγµα, υπάρχουν οι εξής περιπτώσεις: α) ένας µαθητής και ένας δάσκαλος (π.χ. ιδιαίτερα µαθή- µατα - O Brien & Guiney, 2001), β) ένας µαθητής και πολλοί δάσκαλοι (π.χ. ανοιχτή διδασκαλία 4 ), γ) πολλοί µαθητές κι ένας δάσκαλος (π.χ. ενιαία συγκεντρωτική διδασκαλία - Βρεττός & Καψάλης, 1997) και δ) πολλοί µαθητές µε πολλούς δασκάλους ταυτόχρονα (π.χ. οµαδική διδασκαλία 5 ). Είναι προφανές 4 Η ανοιχτή διδασκαλία, εκτός της παραπάνω αρχής, στηρίζεται στην ενοποίηση συγγενών µαθηµάτων ώστε να προκύψουν µεγαλύτερες οµάδες που ανταποκρίνονται σε συναφή πνευµατικά ενδιαφέροντα (π.χ. κλασικές επιστήµες, θετικές επιστήµες κλπ). 5 Η οµαδική διδασκαλία συνεπάγεται την παρουσία πολλών εκπαιδευτικών κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας (Αναγνωστοπούλου, 2001).

10 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 5: Το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας του Mosston αναπτυγµένο ανάλογα µε το ποιος και σε ποια φάση έχει την ευθύνη για τις αποφάσεις που αφορούν την διδασκαλία. Πριν τη διδασκαλία (σχεδιασµός) κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας (εφαρµογή) µετά τη διδασκαλία (αξιολόγηση) Μ 3. Μ 4. Μ 5. Μ Μ 6. Μ Μ 7. Μ 8. Μ Μ 9. Μ Μ 10. Μ 11. Μ Μ 12. Μ Μ 13. Μ Μ 14. Μ Μ Μ 15. Μ Μ Μ 16. Μ Μ 17. Μ Μ Μ 18. Μ Μ Μ 19. Μ 20. Μ Μ 21. Μ Μ 22. Μ Μ 23. Μ Μ Μ 24. Μ Μ Μ 25. Μ Μ 26. Μ Μ Μ 27. Μ Μ Μ Σηµείωση: τα έντονα γράµµατα µέσα στις µε διαφορετική σκίαση περιοχές υποδεικνύουν το συνδυασµό των «ανά δυο» που αναπτύσσεται κάθε φορά. ότι η εξέταση αυτών των περιπτώσεων θα έφερνε περαιτέρω πολλαπλασιασµό των µεθόδων διδασκαλίας, η περιγραφή των οποίων ξεπερνά τα περιθώρια αυτής της εργασίας. Αυτό που είναι αποκαλύπτεται όµως, µε όλα τα παραπάνω σχόλια, είναι το θέµα της πληθώρας των µεθόδων διδασκαλίας. Η αξιοπιστία του παραπάνω συστήµατος ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας Η επιστηµονική πρακτική δείχνει ότι πρώτα διατυπώνεται µια θεωρία ή ένα σύστηµα ταξινόµησης και στη συνέχεια διατυπώνεται η κριτική πάνω σ αυτό. Οι µέχρι στιγµής διατυπωθείσες προτάσεις είναι βέβαιο ότι θα µπορούσαν να αµφισβητηθούν, ιδιαίτερα για το πόση πρακτική σηµασία µπορεί να έχει η ανάλυση όλων αυτών των περιπτώσεων. Για παράδειγµα, το πρόβληµα που γεννάται µε αυτή την πρόταση ταξινόµησης είναι ότι δεν είναι εύκολο, ή τουλάχιστον απαιτείται ακόµη πολύ αναλυτική δουλειά, προκειµένου να περιγραφούν οι παραπάνω µέθοδοι διδασκαλίας µε τον τρόπο τουλάχιστον που το έκαναν οι Mosston και Ashworth (1986, 2002) δίνοντας ονόµατα σε κάθε µέθοδο διδασκαλίας. Το κριτήριο αξιοπιστίας που µπορεί ενδεχοµένως να τεθεί για την αξιοπιστία αυτής της ταξινόµησης είναι ένα: µπορεί κάποιος µε βάση το προτεινόµενο σύστη- µα ταξινόµησης να κατατάξει µια µέθοδο διδασκαλίας σε ένα συγκεκριµένο σηµείο; Αν εξετάζοντας κανείς όλες τις µεθόδους διδασκαλίας, γνωστές και µη, η απάντηση είναι θετική τότε αυτή η ταξινόµηση µπορεί να κριθεί σαν αξιόπιστη. Αν η απάντηση είναι αρνητική ή διφορούµενη, όπως στο απόφθεγµα της εισαγωγής από το βιβλίο των Mosston και Ashworth (2002) τότε η ταξινόµηση χρειάζεται περαιτέρω αναλυτική εργασία για να ολοκληρωθεί. Η διάκριση και ονοµατολογία αυτών των µεθόδων Στο πρόβληµα της προηγούµενης ενότητας µπορεί να απαντήσει η περαιτέρω ταξινόµηση και ονοµατολογία των µεθόδων αυτών. Για παράδειγµα, κοιτώντας προσεκτικότερα τους Πίνακες 5 και 6 µπορεί κάποιος να προτείνει µια ακόµη διάκριση των µεθόδων: α) σαν ατοµικιστικές µπορούν να χαρακτηριστούν αυτές που σε κάθε φάση εµπλέκεται µόνο ένας ανθρώπινος παράγοντας στη λήψη αποφάσεων, χωρίς να λαµβάνει υπόψη του τον άλλον (π.χ. µόνο ο µαθητής ή µόνο ο δάσκαλος παίρνει αποφάσεις) κι αυτές είναι συνολικά 8 και στους δυο πίνακες και β) σαν συνεργατικές µέθοδοι µπορούν να χαρακτηριστούν αυτές όπου υπάρχει συνεργασία στη λήψη

11 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 6: Το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας του Mosston έχοντας λάβει επιπλέον υπόψη τον τρόπο µε τον οποίο παίρνονται οι αποφάσεις. Πριν τη διδασκαλία (σχεδιασµός) κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας (εφαρµογή) µετά τη διδασκαλία (αξιολόγηση) (Μ) 3. Μ ( ) 4. Μ 5. (Μ) 6. (Μ) (Μ) 7. (Μ) Μ ( ) 8. (Μ) Μ 9. Μ ( ) 10. Μ ( ) (Μ) 11. Μ ( ) Μ ( ) 12. Μ ( ) Μ 13. Μ 14. Μ (Μ) 15. Μ Μ ( ) 16. Μ Μ 17. (Μ) 18. (Μ) (Μ) 19. (Μ) Μ ( ) 20. (Μ) Μ 21. (Μ) (Μ) 22. (Μ) (Μ) (Μ) 23. (Μ) (Μ) Μ ( ) 24. (Μ) (Μ) Μ 25. (Μ) Μ ( ) 26. (Μ) Μ ( ) (Μ) 27. (Μ) Μ ( ) Μ ( ) 28. (Μ) Μ ( ) Μ 29. (Μ) Μ 30. (Μ) Μ (Μ) 31. (Μ) Μ Μ ( ) 32. (Μ) Μ Μ Πριν τη διδασκαλία (σχεδιασµός) κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας (εφαρµογή) µετά τη διδασκαλία (αξιολόγηση) 33. Μ ( ) 34. Μ ( ) (Μ) 35. Μ ( ) Μ ( ) 36. Μ ( ) Μ 37. Μ ( ) (Μ) 38. Μ ( ) (Μ) (Μ) 39. Μ ( ) (Μ) Μ ( ) 40 Μ ( ) (Μ) Μ 41. Μ ( ) Μ ( ) 42. Μ ( ) Μ ( ) (Μ) 43. Μ ( ) Μ ( ) Μ ( ) 44. Μ ( ) Μ ( ) Μ 45. Μ ( ) Μ 46. Μ ( ) Μ (Μ) 47. Μ ( ) Μ Μ ( ) 48. Μ ( ) Μ Μ 49. Μ 50. Μ (Μ) 51. Μ Μ ( ) 52. Μ Μ 53. Μ (Μ) 54. Μ (Μ) (Μ) 55. Μ (Μ) Μ ( ) 56. Μ (Μ) Μ 57. Μ Μ ( ) 58. Μ Μ ( ) (Μ) 59. Μ Μ ( ) Μ ( ) 60. Μ Μ ( ) Μ 61. Μ Μ 62. Μ Μ (Μ) 63. Μ Μ Μ ( ) 64. Μ Μ Μ Σηµείωση: τα έντονα γράµµατα µέσα στις µε διαφορετική σκίαση περιοχές υποδεικνύουν το συνδυασµό των «ανά δυο» που αναπτύσσεται κάθε φορά. Οπουδήποτε, στην ίδια φάση, ο δάσκαλος ή ο µαθητής βρίσκονται εκτός παρένθεσης σηµαίνει ότι αυτός έχει την πρωτοβουλία της πρότασης για απόφαση, ενώ όποιος βρίσκεται µέσα σε παρένθεση έχει την επιλογή της αποδοχής ή απόρριψης (π.χ. όπου (Μ) σηµαίνει ότι ο δάσκαλος έχει την πρωτοβουλία να προτείνει κι ο µαθητής την επιλογή της αποδοχής ή απόρριψης). Ατοµικιστική προσέγγιση ασκαλοκεντρική προσέγγιση Μαθητοκεντρική προσέγγιση Συνεργατική προσέγγιση Σχήµα 6: Ανάλογα µε το τεταρτηµόριο που ανήκει µια µέθοδος µπορεί να πάρει και το αντίστοιχο όνοµα.

12 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), αποφάσεων σε οποιαδήποτε φάση µεταξύ δασκάλου και µαθητή (19 περιπτώσεις στον Πίνακα 5 και 56 στον Πίνακα 6). Μια άλλη διάκριση που µπορεί να κάνει κανείς, ανάλογη µε αυτή που ήδη υπάρχει, είναι: α) δασκαλοκεντρικές µέθοδοι µε χαµηλή σχετικά συµµετοχή του µαθητή (π.χ. έτσι πιθανόν θα µπορούσαν να θεωρηθούν όσες υπάρχει συµµετοχή του µαθητή µέχρι και σε µια φάση) και β) µαθητοκεντρικές µέθοδοι µε υψηλή σχετικά συµµετοχή του µαθητή στη διδασκαλία (π.χ. έτσι πιθανόν θα µπορούσαν να θεωρηθούν όσες υπάρχει συµµετοχή του µαθητή τουλάχιστον σε δυο φάσεις). Με βάση τα παραπάνω, µια µέθοδος διδασκαλίας θα µπορούσε να καταταχθεί και να ονοµαστεί µε βάση το τεταρτηµόριο που εντάσσεται στο Σχήµα 6. Στον οριζόντιο άξονα υπάρχει η γραµµή µεταξύ δασκαλοκεντρικής και µαθητοκεντρικής διδασκαλίας και στον κάθετο άξονα η γραµµή µεταξύ ατοµικιστικής και συνεργατικής διδασκαλίας. Έτσι, για παράδειγµα, οι περιπτώσεις του Πίνακα 6 µε αύξοντα αριθµό 1, 4, 13 θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν ότι ανήκουν στο «α» τεταρτηµόριο και άρα µπορούν να ονοµαστούν ατοµικιστικές και δασκαλοκεντρικές. Οι ονοµασίες που θα προκύψουν από µια περαιτέρω ανάλυση θα είναι προφανώς πιο σύνθετες ή πολύπλοκες, ωστόσο θα διευκολύνουν την κατανόηση καθώς θα µπορεί να γνωρίζει κανείς για ποια ακριβώς µέθοδο διδασκαλίας µιλά. Η πολυπλοκότητα του ζητήµατος της ταξινόµησης των µεθόδων. Ποια µπορεί να είναι η λύση; Η παραπάνω πρόταση για την ταξινόµηση των µεθόδων διδασκαλίας λύνει µόνο ένα µέρος του προβλήµατος, καθώς, µέχρι στιγµής, οι µέθοδοι έχουν διαχωριστεί µε βάση τα κριτήρια του ποιος παίρνει τις αποφάσεις, πόσο συµµετέχει ο µαθητής ή ο δάσκαλος στη λήψη αποφάσεων και σε ποια φάση της διδασκαλίας. Ωστόσο, πέρα από αυτό, θα πρέπει να καθοριστούν τουλάχιστον ακόµη µερικές παράµετροι (Σχήµα 7), όπως: α) ποιες είναι οι αποφάσεις που αφορούν τη διδασκαλία και σε ποιες κατηγορίες µπορούν να ταξινοµηθούν, β) ποιες είναι οι πιθανές εναλλακτικές απαντήσεις σε κάθε απόφαση, γ) ποιες είναι οι συνέπειες από τη λήψη κάθε απόφασης, δ) ποιες είναι οι αλληλεπιδράσεις ανάµεσα στους διάφορους συνδυασµούς αποφάσεων και λύσεων που προκύπτουν. Τα α και β είναι ερωτήµατα κυρίως θεωρητικά και µπορούν να απαντηθούν µε τη λογική ή µε ποιοτικές µεθόδους (π.χ. την παρατήρηση της διδασκαλίας), ενώ τα ερωτήµατα γ και δ µπορούν να εξεταστούν µέσω της έρευνας, εφόσον όµως έχουν πρώτα απαντηθεί τα προηγούµενα δυο θέµατα. Στην απάντηση των ερωτηµάτων α και β µπορεί να φανεί χρήσιµη η εµπειρία που έχει αποκοµιστεί από τα συστήµατα παρατήρησης της διδασκαλίας (Darst, Zakrajsek, & Mancini, 1989). Είναι ξεκάθαρο ότι όλα αυτά περιπλέκουν ακόµη περισσότερο τα πράγµατα. Αν µπορούσε να βρει κανείς µια λύση στο ερώτηµα του «ποιος παίρνει τις αποφάσεις» και «σε ποια φάση της διδασκαλίας», είναι εξαιρετικά δύσκολο, τουλάχιστον αυτή τη στιγµή, να αναλύσει κανείς τα παραπάνω ερωτήµατα. Έτσι για παράδειγµα, προκειµένου να γίνει καλύτερα κατανοητή η πολύπλοκότητα του θέµατος, αν υποθέσουµε ότι µια κατηγορία αποφάσεων είναι ο τρόπος διαχωρισµού οµάδων, τότε ποιες εναλλακτικές λύσεις διαθέτει ένας εκπαιδευτικός και ποιες είναι οι συνέπειες από τη χρήση του κάθε τρόπου; Αν πάρει κανείς µόνο το σχεδιασµό ενός µαθήµατος, θα δει ότι ο εκπαιδευτικός έχει να πάρει διάφορες αποφάσεις. Για παράδειγµα: Τι διδακτικούς σκοπούς θα επιδιώξει; Πώς θα οργανώσει τους µαθητές; Πώς θα διαχειριστεί το χρόνο, το χώρο και τα διαθέσιµα υλικά; Υπάρχουν ασφαλώς πολύ περισσότερες αποφάσεις που έχει να λάβει ένας εκπαιδευτικός φυσικής αγωγής. Η απάντηση σε κάθε µια από τις παραπάνω είναι πιθανόν να έχει τις ανάλογες συνέπειες στο γνωστικό, συναισθηµατικό, ψυχοκινητικό αποτέλεσµα της διδασκαλίας µας. Έτσι, η πιθανότητα λύσης σε όλα αυτά βρίσκεται στην απάντηση των ερωτηµάτων που διατυπώνονται στο Σχήµα 7 σχετικά µε την ταξινοµία της διδασκαλίας. Ωστόσο, κι εδώ είναι σίγουρο ότι δεν θα υπάρχει ένα αποκλειστικό σύστηµα, αλλά πολλά, πολύπλοκα και αλληλοσυσχετιζόµενα συστήµατα µε σύνθετες ονοµασίες που θα προκύψουν από διάφορες γραµµικές ή µη γραµµικές παραστάσεις, όπως για παράδειγµα, το Σχήµα 6. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις και σε ποια φάση της διδασκαλίας; Ποιες είναι οι αποφάσεις και πώς θα ταξινοµηθούν; Ποιες είναι οι πιθανές εναλλακτικές επιλογές σε κάθε απόφαση; Ποιες είναι οι συνέπειες από τη λήψη κάθε απόφασης; Ποιες είναι οι αλληλεπιδράσεις ανάµεσα στους διάφορους συνδυασµούς αποφάσεων; Σχήµα 7: Τα ερωτήµατα στα γραµµοσκιασµένα πλαίσια αφορούν την θεωρητική εξέταση της ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας, ενώ τα δυο πλαίσια κάτω αφορούν τα ερωτήµατα που µπορεί να απαντήσει η έρευνα.

13 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Σχόλια και Συζήτηση Οι παραπάνω διατυπώσεις και κρίσεις πάνω στο φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας, σε συνδυασµό βεβαίως µε τη σύγχρονη βιβλιογραφία, οδηγούν σε ορισµένα σχόλια: 1. Κάθε µέθοδος είναι ένα σύνολο από αποφάσεις. 2. Ο αριθµός των µεθόδων διδασκαλίας είναι άγνωστος καθώς είναι άγνωστοι και οι συνδυασµοί αυτών των αποφάσεων. 3. Οι αποφάσεις αυτές βρίσκονται µεν ταξινοµηµένες ανά φάση της διδασκαλίας (πριν, κατά τη διάρκεια και µετά τη διδασκαλία), ωστόσο δεν υπάρχει καµία ταξινόµηση των ίδιων των αποφάσεων σε κάποιες κατηγορίες (π.χ. όπως το TARGET της Epstein, 1989 ή όπως η προσπάθεια που έγινε παραπάνω στον Πίνακα 5). 4. Η διάταξη των µεθόδων πάνω σε ένα φάσµα οδηγεί ενδεχοµένως σε µια παρανόηση καθώς υποδηλώνει ότι υπάρχει µια αναπτυξιακή διάσταση στις µεθόδους (δηλαδή, µε ποια σειρά χρησιµοποιούνται) ενώ η αλήθεια είναι ότι αυτή η διάσταση αµφισβητείται. 5. Η αρχική προϋπόθεση δηµιουργεί µια σειρά από άλλα κρίσιµα ερωτήµατα για τη διαδικασία της διδασκαλίας όπως, για παράδειγµα: α) µε ποια διαδικασία θα ληφθούν οι αποφάσεις; β) τι εναλλακτικές λύσεις υπάρχουν σε κάθε απόφαση; γ) ποιες είναι οι συνέπειες από κάθε απόφαση; δ) ποιες είναι οι αλληλεπιδράσεις µεταξύ των διαφορετικών συνδυασµών αποφάσεων; 6. Η υπόθεση µε την οποία ταξινόµησε τις µεθόδους διδασκαλίας παρουσιάζει οµοιότητες µε το φάσµα της παρακίνησης (Deci, 1975; Deci & Ryan, 1985; Deci & Ryan, 2000). Τα περισσότερα από τα ερωτήµατα που αφορούν τους περιορισµούς στην ολοκλήρωση του φάσµατος των µεθόδων διδασκαλίας και τίθενται σ αυτή την εργασία έχουν ήδη διατυπωθεί από τους Mosston και Ashworth (1986, 1994, 2002). Για παράδειγµα, όπως αναφέρθηκε στην αρχή της εισαγωγής από τους Mosston και Ashworth (2002, σελ. 13): «Στο στιλ του παραγγέλµατος, ο δάσκαλος αποφασίζει για όλα, ενώ στο πρακτικό στιλ ο µαθητής παίρνει τις 9 αποφάσεις. Αν ο δάσκαλος δεν πάρει όλες τις αποφάσεις, εξακολουθούµε να έχουµε ακόµη το στιλ του παραγγέλµατος; Ή παροµοίως, αν ο µαθητής δεν πάρει και τις 9 αποφάσεις, εξακολουθούµε να έχουµε το πρακτικό στιλ διδασκαλίας;» Οι προβληµατισµοί αυτοί είναι διάχυτοι µέσα στα βιβλία των Mosston και Ashworth (1986, 1994, 2002) και καταδεικνύουν την αναγκαιότητα της ολοκλήρωσης του φάσµατος. Για παράδειγµα (Mosston & Ashworth, 2002, σελ. 181): «Είναι δυνατόν να έχουµε συνδυασµό του στιλ του παραγγέλµατος και του µη αποκλεισµού. Το στιλ αυτό θα περιλαµβάνει µόνο µερικά στοιχεία από το πρώτο και µερικά από το δεύτερο στιλ διδασκαλίας». Όµως εδώ το ερώτηµα και πάλι είναι: Σε ποιο σηµείο του φάσµατος µπορεί να καταταχθεί αυτή η µέθοδος; Ή καλύτερα, είναι συγκεκριµένο ή ασαφές το σηµείο αυτό µε βάση τις διατυπώσεις του φάσµατος; Οι Mosston και Ashworth (1986, 1994, 2002), προσπάθησαν να απαντήσουν σε τέτοιας µορφής ερωτήµατα µε τη διατύπωση ότι έχουµε µια µίξη µεθόδων, δηλαδή στην προκειµένη περίπτωση, της µεθόδου του παραγγέλµατος και τη µεθόδου της πρακτικής εξάσκησης. Ωστόσο, η «µίξη µεθόδων» δηµιουργεί στην ουσία µια άλλη µέθοδο, η οποία εντάσσεται λογικά κάπου ανάµεσα στις δυο µεθόδους κι αυτός ο προβληµατισµός οδήγησε στην καταγραφή των προτάσεων της παρούσας εργασίας. Πρακτικές εφαρµογές και προτάσεις Τα σχόλια που διατυπώνονται στις προηγού- µενες ενότητες έχουν ορισµένες συνέπειες για τη σχολική πράξη και ιδιαίτερα για τα κριτήρια που χρησιµοποιεί ένας εκπαιδευτικός προκειµένου να επιλέξει έναν τρόπο διδασκαλίας στην πράξη: Προφανώς υπάρχει ανάγκη να υπάρχει συνάφεια µεταξύ του διδακτικού σκοπού, της εκπαιδευτικής φιλοσοφίας, του περιεχοµένου του µαθήµατος. Είναι σηµαντικό να υπολογίζει κανείς τη συνάφεια των στρατηγικών που χρησιµοποιεί µεταξύ τους. Χρήσιµο είναι ακόµη να αξιολογεί ένας εκπαιδευτικός σε ποιο σηµείο του φάσµατος βρίσκεται η διδασκαλία του. Επίσης, χρειάζεται να αξιολογεί αν αυτό είναι η καθηµερινή πρακτική του ή κατά πόσο χρησιµοποιεί ποικιλία µεθόδων διδασκαλίας. εν υπάρχει κάποιο «χάσµα» µεταξύ δασκαλοκεντρικής ή µαθητοκεντρικής προσέγγισης. Αυτό σηµαίνει, για παράδειγµα, ότι προκειµένου να περάσουµε από το στιλ της αµοιβαίας διδασκαλίας (µια σχετικά δασκαλοκεντρική προσέγγιση) στο στιλ της αποκλίνουσας παραγωγικότητας (δηλαδή, σε µια πιο µαθητοκεντρική προσέγγιση) δεν απαιτείται οπωσδήποτε να έχουµε στο µεταξύ διδάξει µε όλα τα ενδιάµεσα στιλ. Προτάσεις για µελλοντικές έρευνες Η αλήθεια είναι ότι το φάσµα, έτσι όπως διατυπώθηκε από τους Mosston και Ashworth (1986, 1994, 2002) δείχνει πιο απλό απ όσο πραγµατικά είναι το θέµα της ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας. Η φαινοµενική απλότητά του το κάνει προσιτό σε όσους ασχολούνται αποκλειστικά µε την πράξη, δηλαδή τη διδασκαλία, ωστόσο η απλότητα αυτή, µε τις ατέλειές της, δηµιουργεί τεράστια µεθοδολογικά προβλήµατα στους ερευνητές. Το θέµα της ταξινόµησης µοιάζει εκ πρώτης όψης πολύ θεωρητικό, ωστόσο δεν υπάρχει καµία

14 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), επιστήµη χωρίς κάποιο σύστηµα ταξινόµησης. Πόσο σίγουρος είναι κανείς ότι θα καταφέρει να βγάλει έγκυρα κι αξιόπιστα συµπεράσµατα και να δηµοσιεύσει τελικά την εργασία του, όταν, για παράδειγ- µα, επιθυµεί να συγκρίνει δυο µεθόδους διδασκαλίας που βρίσκονται κάπου στο ενδιάµεσο των άλλων; Πόσο σίγουρος είναι κανείς ότι προάγεται η γνώση µε την διενέργεια ερευνών που διεξάγονται µε µεθοδολογικές ατέλειες; Πόσο σίγουρος είναι κάποιος ότι µπορεί πραγµατικά να βοηθηθεί από τα συµπεράσµατα τέτοιων ερευνών; Μια προσπάθεια ταξινόµησης θα δηµιουργούσε µια έκρηξη στην ερευνητική δραστηριότητα που έχει ως αντικείµενο εξέτασης το φάσµα των µεθόδων διδασκαλίας, ενώ παράλληλα θα την απάλλασσε από τις µεθοδολογικές ατέλειες που υπάρχουν. Επιπλέον, τα ερευνητικά δεδοµένα από έγκυρες πλέον πειραµατικές εφαρµογές των µεθόδων διδασκαλίας θα δηµιουργούσαν έναν πλούτο γνώσης και θα µπορούσε να βοηθήσει περισσότερο τους εκπαιδευτικούς για το κύριο και τόσο πολύπλοκο τελικά αντικείµενο της εργασίας τους που είναι η διδασκαλία. Από επιστηµονικής πλευράς λοιπόν, η ύπαρξη της ταξινόµησης των µεθόδων διδασκαλίας είναι απαραίτητη γιατί είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε όλες τις παραµέτρους που αποτελούν µια µέθοδο. Η γνώση αυτή είναι χρήσιµη προκειµένου να δοκιµαστεί µε έγκυρο και αξιόπιστο τρόπο η πειρα- µατική εφαρµογή της κάθε µεθόδου και να αξιολογηθούν στην πράξη τα αποτελέσµατά της. Μελλοντικά κρίνεται σκόπιµο να προχωρήσει η ολοκλήρωση του φάσµατος, για παράδειγµα, µέσα από την εξέταση ή σύγκριση µεθόδων µε διαφορετικούς συνδυασµούς στρατηγικών ή στιλ διδασκαλίας. Επίλογος Υπάρχουν ορισµένοι που έχουν προσπαθήσει να γράψουν κάποια κριτική για το φάσµα (π.χ. Cleland-Donnelly, 2002). Ωστόσο, είναι εν γνώσει του συγγραφέα της παρούσας εργασίας το γεγονός ότι, όλα αυτά τα χρόνια, κανένας άλλος στο χώρο της διδακτικής γενικότερα δεν αποτόλµησε να προτείνει την επέκταση ή τροποποίηση ή βελτίωση ή προσαρµογή του φάσµατος. Η αλήθεια είναι ότι ακόµη κι ο ίδιος ο Mosston συνάντησε πολύ καχυποψία και κριτική, ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια, πριν καθιερωθεί τελικά η θεωρία της ταξινόµησης των µεθόδων στο χώρο της διδακτικής. Κι αυτό συνέβη παρόλο που η προσέγγισή του δεν ήταν ριζοσπαστική, δηλαδή να ανατρέψει αυτά που ήταν ήδη γνωστά, αλλά συµφιλιωτική, δηλαδή η προσπάθειά του ήταν βασικά να ταξινοµήσει όσα είχαν ήδη υποστηριχθεί από άλλους παιδαγωγούς. Η προσέγγισή του δεν ήταν να προτείνει νέες µεθόδους διδασκαλίας, αλλά να ταξινοµήσει αυτές που ήδη υπήρχαν. Ακόµη και οι ίδιοι που παρουσίασαν αυτή τη θεωρία του φάσµατος επέµειναν όλα αυτά τα χρόνια σε 11 µεθόδους διδασκαλίας, κάτι που δείχνει έναν έντονο συντηρητισµό κάτι όµως που είναι ασύµβατο µε την προαγωγή της γνώσης που είναι απαίτηση κάθε επιστήµης. Όλα αυτά προφανώς αποθαρρύνουν όσους θα είχαν να συνεισφέρουν µε τις ιδέες τους στην ολοκλήρωση του φάσµατος. Ωστόσο, η επιστήµη δεν πρέπει να ασχολείται µόνο µε την πλατωνική διαίρεση ή κατακερµατισµό ενός θέµατος (Σακκάς, 1985), αλλά και µε την αριστοτελική σύνθεση µιας άποψης (During, 1994). Αυτό σηµαίνει ότι δεν έχει νόηµα για την επιστήµη µόνο η διαίρεση, ο αναγωγισµός, ή η ταξινόµηση, αλλά και η αναζήτηση της καλύτερης λύσης, της επίλυσης των προβληµάτων και της σύνθεσης ή κατασκευής µεθόδων διδασκαλίας. Η απάντηση στο πρώτο σκέλος της ταξινόµησης είναι θεωρητική εργασία, όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Η απάντηση όµως στο δεύτερο σκέλος είναι ερευνητική εργασία για την οποία προϋποτίθεται ότι θα έχει απαντηθεί το πρώτο σκέλος, δηλαδή της ταξινόµησης των µεθόδων. Σηµασία για τη Φυσική Αγωγή Το πρόγραµµα σπουδών των ΤΕΦΑΑ παλαιότερων δεκαετιών δεν περιελάµβανε τη διδασκαλία του φάσµατος των µεθόδων διδασκαλίας του Mosston κι αυτό ακούγεται µάλλον λογικό για κείνη την εποχή. Μολονότι το φάσµα είχε ήδη διατυπωθεί το 1966, ήταν κάτι άγνωστο στη χώρα µας ακόµη και για µια πλειάδα καθηγητών φυσικής αγωγής εξακολουθεί να παραµένει κάτι άγνωστο ή απόµακρο. Οι φοιτητές διδάσκονταν µεθόδους διδασκαλίας όπως: µερική, ολική, µερική-ολική, αναλυτική, συνθετική, αναλυτικοσυνθετική κλπ. Η διδακτική της φυσικής αγωγής βασίζονταν περισσότερο στη διδασκαλία κινητικών δεξιοτήτων κι όχι στην παιδαγωγική. Καθώς λοιπόν εξελίσσονταν η Παιδαγωγική της Φυσικής Αγωγής, ιδιαίτερα τα τελευταία 25 χρόνια, κι όλο και περισσότερες νέες γνώσεις έρχονταν να εµπλουτίσουν αυτή την επιστήµη, το φάσµα βρέθηκε να είναι σε θέση να συνδυάσει αρκετές από τις νέες θεωρίες και να δώσει υπόσταση στην πράξη για κάθε µια απ αυτές. Έτσι ξεκίνησε και η διάδοσή του σε περισσότερες χώρες, µεταξύ των οποίων βρίσκεται και η χώρα µας. Στη διάδοση του φάσµατος, φαίνεται να συντελεί και το γεγονός ότι τα κύρια προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί αλλά ταυτόχρονα κι οι προτεραιότητες της κοινωνίας δεν είναι θέµατα που αφορούν απλά τη µάθηση κινητικών δεξιοτήτων, αλλά και την παιδαγωγική πλευρά του µαθήµατος.

15 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Σηµασία για την Ποιότητα Ζωής Όταν κάποιος προσπαθεί να λύσει ένα πρόβληµα ακολουθεί την οδό που ήδη γνωρίζει καλά, αλλά αν θέλει να ενισχύσει την ικανότητα επίλυσης προβληµάτων, τότε θα πρέπει να δοκιµάσει και άλλους τρόπους για να λύσει το ίδιο πρόβληµα. Αυτό σηµαίνει ότι η ταξινοµία των µεθόδων διδασκαλίας µπορεί να οδηγήσει στην εξέταση µεθόδων που δεν είναι ακόµη γνωστές και οι οποίες, ενδεχοµένως, βοηθούν στην επίτευξη διδακτικών σκοπών που ακόµη δεν έχουν την απαραίτητη προσοχή και πιθανόν να διατυπωθούν στο προσεχές µέλλον. Τέτοιες προτεραιότητες µπορεί να περιλαµβάνουν όχι µόνο την εκπαίδευση στο σχολείο, αλλά και άλλους τοµείς ή επίπεδα εκπαίδευσης στα οποία έχει σηµασία η αποτελεσµατικότητα στη διδασκαλία. Για παράδειγµα, τέτοιοι τοµείς µπορεί να είναι η τριτοβάθµια εκπαίδευση (το φάσµα δεν απευθύνεται µόνο στη Φυσική Αγωγή αλλά σε όλα τα γνωστικά αντικείµενα), η δια βίου εκπαίδευση και η εκπαίδευση ενηλίκων. Βιβλιογραφια Αναγνωστοπούλου Μ. (2001). Η οµαδική διδασκαλία στην εκπαίδευση: µια θεωρητική και εµπειρική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη. Ashworth, S. (1992). The spectrum and teacher education. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 63, Bigge, M.L., & Shermis S.S. (1992). Learning theories for teachers. New York: Harper Collins. Bloom, B. S. (1956a). Taxonomy of educational objectives, Vol.1: The cognitive domain. New York: McKay. Bloom, B. S. (1956b). Taxonomy of educational objectives, Vol.2: The affective domain. New York: McKay. Βρεττός, Ι.Ε., & Καψάλης, Α.Γ. (1997). Αναλυτικό πρόγραµµα: Σχεδιασµός αξιολόγηση αναµόρφωση. Αθήνα, Εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα. Byra, M. (2000). A Review of Spectrum Research: The contributions of two eras. Quest, 52, Byra, M., & Jenkins, J. (1998). The Thoughts and Behaviors of Learners in the Inclusion Style of Teaching. Journal of Teaching in Physical Education, 18, Byra, M., & Jenkins, J. (2000). Matching Instructional Tasks to Learner Ability. Journal of Teaching in Physical Education, 71, Chatoupis, C., & Emmanuel, C. (2003a). Teaching Physical Education with the Inclusion Style. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 74, Chatoupis, C., & Emmanuel, C. (2003b). The effects of two disparate instructional approaches on student self-perceptions in elementary physical education. European Journal of Sport Science, 3, Cleland-Donnelly, F. (2002). The spectrum connection: Assessment, social responsibility, and critical thinking. Teaching Elementary Physical Education, 13, Curtner - Smith, M. D., Todorovich, J. R., McCaughtry, N.A., & Lacon, S.A. (2001). Urban teachers' use of productive and reproductive teaching styles within the confines of the National Curriculum for physical education. European Physical Education Review, 7, Darst, P.W., Zakrajsek, D.B., Mancini, V.H. (1989). Analyzing physical education and sport instruction. Champaign, IL: Human Kinetics. David, M. (1980). The state, the family and education. London: Routledge & Kegan Paul. Deci, E.L., & Ryan, R.M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum. Deci, E.L., & Ryan, R.M. (2000). The What and Why of Goal Pursuits: Human Needs and the Self- Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11, Deci E.L. (1975). Intrinsic motivation. New York: Plenum. Digelidis, N. (2000). A 7-month intervention study aiming to change attitudes toward exercise and perceived motivational climate. In: J. Avela, P.V. Komi & J. Komulainen (Eds.), Proceedings of the 5th Annual Congress of the European College of Sport Science (p. 239). Jyvaskyla: LIKES Research Center. ιγγελίδης, Ν., Παπαϊωάννου, Αθ. & Λαπαρίδης, Κ. (2000). Εφαρµογή του θετικού κλίµατος παρακίνησης στη φυσική αγωγή: Επτά µήνες παρέµβαση στο δηµοτικό σχολείο. Στο: Ψυχουντάκη Μ. & Ζέρβας Ι. (Επιµελητές) Πρακτικά του 6 ου Συνεδρίου Αθλητικής Ψυχολογίας της Εταιρείας Αθλητικής Ψυχολογίας (σελ ). ιγγελίδης, Ν., Παπαϊωάννου, Αθ., Λαπαρίδης, Κ. & Χριστοδουλίδης, Τ. (2000). Ανάπτυξη θετικών στάσεων σε θέµατα άσκησης και υγείας σε ένα πρόγραµµα φυσικής αγωγής στο γυµνάσιο. Αθλητική Απόδοση και Υγεία, 3, Digelidis, N., Papaioannou, A., & Della, V. (2001). Α qualitative assessment of a 7-month physical education intervention aiming to attitude change toward health and exercise issues. In: A. Papaioannou, M. Goudas & Y. Theodoarkis (Eds.), Proceedings of the 10th world congress of sport psychology, vol. 5 (pp ). Thessaloniki, Hellas: Christodoulidi publications. Digelidis, N., Papaioannou, A., Laparidis, K. & Christodoulidis, Τ. (2001). Motivational climate and attitudes toward exercise after a one-year

16 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), intervention in junior high school students. In: A. Papaioannou, M. Goudas & Y. Theodoarkis (Eds.), Proceedings of the 10th world congress of sport psychology, vol. 4 (pp ). Thessaloniki, Hellas: Christodoulidi publications. Drucker, J. (2002). Further instructions: have you stopped learning from your lessons? Here's a look at several new teaching styles that may change the way the game is taught. Tennis New-York, 38, During I. (1994). Ο Αριστοτέλης: παρουσίαση και ερ- µηνεία της σκέψης του (µετάφραση Π. Κοτζιά - Παντελή, Α. Γεωργίου Κατσιβέλα). Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse - Britannica (1991). Αθήνα: Εκδοτικός Οργανισµός Πάπυρος. Ennis, C.D. (1990). Analyzing curriculum as participant perspectives. Journal of Teaching in Physical Education, 9, Garn, A., & Byra, M. (2002). Psychomotor, cognitive, and social development spectrum style. Teaching Elementary Physical Education, 13, Golder, M. (2005). Democratic electoral systems around the world, Electoral Studies 24, Goudas, M., Biddle, S., Fox, K., & Underwood, M. (1995). It ain't what you do, it's the way that you do it. Teaching styles affects children's motivation in track and field lessons. Sport Psychologist, 9, Green, A. (1990). Education and state formation: the rise of education systems in England, France and USA. Eastbourne: Palgrave. Hall, T.J., McCullick, B.A. (2002). Discover, design, and invent: divergent production. Teaching Elementary Physical Education, 13, 7, Hein, V., & Kivimets, M. (2000). The effects of two styles of teaching and teachers qualification on motor skill performance of the cartwheel. Acta Kinesiologiae Universitatis Tartuensis, Jackson, J.A., Dorgo, S. (2002). Maximizing learning through the reciprocal style of teaching. Teaching Elementary Physical Education, 13, Jenkins, J.M., & Todorovich, J.R. (2002). Inclusion style of teaching: a powerful relationship with the national standards. Teaching Elementary Physical Education, 13, 7, Joyce, B., Weil, M., & Calhoun, E. (2000). Models of teaching. Needham Heights, MA: Allyn & Bacon. LaMaster, K., Gall, K., Kinchin, G., & Siedentop, D. (1998). Inclusion practices of effective elementary specialists. Adapted Physical Activity Quarterly, 15, McCullick, B., & Byra, M. (2002). Spectrum teaching styles: introduction. Teaching Elementary Physical Education, 13, 6-7. Melograno, V.J. (1997). Designing the physical education curriculum. Champaign, IL: Human Kinetics. Melograno, V.J. (1998). Professional and student portfolios for physical education. Champaign, IL: Human Kinetics. Mosston, M. (1966). Teaching physical education from command to discovery. Columbus, OH: Charles E. Merrill. Mosston, M. (1981). Teaching physical education (2 nd ed). Columbus, OH: Charles E. Merrill. Mosston, M. (1992). Tug-O-War, no more: Meeting teaching-learning objectives using the spectrum of teaching styles. Journal of Physical Education, Recreation and Dance, 63, Mosston, M., & Ashworth, S. (1985). Toward a unified theory of teaching. Educational Leadership, 42, Mosston, M., & Ashworth, S. (1986). Teaching physical education (επιµ µεταφρ. Κ. Μουντάκης). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Σάλτο. Mosston, M., & Ashworth, S. (1994). Teaching physical education. Columbus, OH: Charles E. Merrill. Mosston, M., & Ashworth, S. (2002). Teaching physical education (5 th ed). San Fransisco: Benjamin Cummings. O Brien, T., & Guiney, D. (2001). Differentiation in teaching and learning: principles and practice. London: Continuum. Papaioannou, A., & Digelidis, N. (1998). Effects of a 7-Month intervention study on students motivation in physical education. Ι. Θεοδωράκης, Μ. Γούδας & Κ. Μπαγιάτης (Επιµελητές) Πρακτικά του 5 ου ιεθνούς Συνεδρίου Αθλητικής Ψυχολογίας (σελ ). Παρασκευόπουλος, Ι. Ν. (1984). Εξελικτική ψυχολογία. Αθήνα: Εκδότης. Πάχτα, Μ. (2002). Στιλ διδασκαλίας, κινητική και γνωστική ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία. Αδηµοσίευτη Μεταπτυχιακή ιατριβή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη. Σακκάς,. (1985). Πλάτωνας: µια κριτική ανάλυση της κοινωνικής - πολιτικής θεωρίας του. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg. Salkind, N. (1990). Θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης (µετάφραση-επιµέλεια: Μαρκουλής.). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Siedentop, D. (1991). Developing teaching skills in physical education. Mountain View, CA: Mayfield Publishing. Silverman, S.J., & Ennis, C.D. (1996). Student learning in physical education. Champaign, IL: Human Kinetics. Stevens-Smith, D.A., & Bowling, T. (2002). Teaching with style for learning and understanding in physical education. Teaching Elementary Physical Education, 13,

17 Ν. ιγγελίδης / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Stork, S. (2002). Tug-o-war, let's get messy. Teaching Elementary Physical Education, 13, Tenoschok, M. (2002). Covering the spectrum of teaching styles through middle school outdoor education units. Teaching Elementary Physical Education, 13, United Nations (1948). Universal Declaration of Human Rights. New York: Author. Available through: Φράγκος, Χ.Π. (1984). Ψυχοπαιδαγωγική. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg. Υπεύθυνος έκδοσης: Ελληνική Ακαδηµία Φυσικής Αγωγής, Υπεύθυνος συντακτικής επιτροπής: Θεοδωράκης Γιάννης Συντάκτες: Αγγελούσης Νίκος, Κουρτέσης Θωµάς, Μέλη της συντακτικής επιτροπής: Αλµπανίδης Ευάγγελος, Βλαχόπουλος Συµεών, Γούδας Μάριος, έρρη Βασιλική, ιγγελίδης Νίκος, Ζαχοπούλου Έρη, Κιουµουρτζόγλου Ευθύµης, Μουντάκης Κώστας, Παπαϊωάννου Αθανάσιος, Σακελαρίου Κίµων, Τζέτζης Γιώργος, Τσαγγαρίδου Νίκη, Χατζηγεωργιάδης Αντώνης, Χρόνη Στυλιανή. ιαχείριση και επιµέλεια έκδοσης: Ζήση Βασιλική, Επιµέλεια ειδικού τεύχους: ιγγελίδης Νίκος

Περιεχόµενα της διάλεξης. Η δασκαλοκεντρική διδασκαλία. Ας κάνουµε µια άσκηση. Είναι έτσι, αλήθεια; Ποιος παίρνει τις αποφάσεις;

Περιεχόµενα της διάλεξης. Η δασκαλοκεντρική διδασκαλία. Ας κάνουµε µια άσκηση. Είναι έτσι, αλήθεια; Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η δασκαλοκεντρική διδασκαλία ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Περιεχόµενα της διάλεξης Κύρια χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα της διάλεξης. ιδασκαλία και µάθηση. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; παραγωγικότητας

Περιεχόµενα της διάλεξης. ιδασκαλία και µάθηση. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; παραγωγικότητας ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ανάπτυξη της δηµιουργικότητας: Η µέθοδος της αποκλίνουσας παραγωγικότητας ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού

Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού Μέθοδοι και στρατηγικές διδασκαλίας τρισδιάστατη ενότητα (κίνηση, µουσική, λόγος) σύστηµα επικοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή

Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή ρ. Νικόλαος ιγγελίδης Λέκτορας στη ιδακτική της Φυσικής Αγωγής Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ Τα νέα στοιχεία του διδακτικού πακέτου Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η µέθοδος της αυτοδιδασκαλίας

Η µέθοδος της αυτοδιδασκαλίας ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η µέθοδος της ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Περιεχόµενα της διάλεξης Κύρια χαρακτηριστικά της µεθόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 Το φάσμα των μεθόδων διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή: από τη θεωρία στην πράξη Νικόλαος Διγγελίδης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα της διάλεξης. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; Ηπρακτική µέθοδος διδασκαλίας Ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Περιεχόµενα της διάλεξης. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; Ηπρακτική µέθοδος διδασκαλίας Ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ένα βήµα µετά τη δασκαλοκεντρική διδασκαλία: Η πρακτική µέθοδος διδασκαλίας ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Μοντέλα αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής Θέµατα της παρουσίασης Τα βασικότερα µοντέλα φυσικής αγωγής. Τα χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ιανουάριος 2011. Σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Ποϊριάζη-Μαυρίδου Φανή-Άννα Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ιανουάριος 2011. Σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Ποϊριάζη-Μαυρίδου Φανή-Άννα Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ιανουάριος 2011 Σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη Φυσική Αγωγή Ποϊριάζη-Μαυρίδου Φανή-Άννα Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Στο τέλος της συνάντησης οι Κ.Φ.Α. θα έχουν κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή

Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή Φυσική Αγωγή Ε-ΣΤ ηµοτικού: Τα νέα βιβλία εκπαιδευτικού και µαθητή ρ. Νικόλαος ιγγελίδης Λέκτορας στη ιδακτική της Φυσικής Αγωγής Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ Συγγραφείς του έργου Θεοδωράκης Ιωάννης,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα μεθόδων διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή. (σύμφωνα με τους Mosston & Ashworth)

Φάσμα μεθόδων διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή. (σύμφωνα με τους Mosston & Ashworth) Φάσμα μεθόδων διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή (σύμφωνα με τους Mosston & Ashworth) ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (Mosston & Ashworth, 1994 1. ΤO ΑΞΙΩΜΑ: Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 2.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Πέτρος Ρούσσος, Τμήμα Ψυχολογίας, ΕΚΠΑ Η λογική της διαδικασίας Ο σάκος περιέχει έναν μεγάλο αλλά άγνωστο αριθμό (αρκετές χιλιάδες) λευκών και μαύρων βόλων: 1 Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ Ενότητα 4. Μέθοδοι διδασκαλίας Μπαρκούκης Βασίλειος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP

Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP Ενίσχυση της αποτελεσματικής συμμετοχής των γονέων μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης Birmingham City University 1. Εισαγωγή Το E-STEP στοχεύει στην ανάπτυξη, την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I Εισαγωγή στην εκπαιδευτική τεχνολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη µάθηση και την τεχνολογία 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Από τη θεωρία στην εφαρµογή 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η/Υ και υπολογιστικά εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Κυριακή Μπαλτά Βιβλιοθηκονόμος-Τεχνολόγος εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας - Βιβλιοθήκη Λάρισα Φεβρουάριος 2006 Εξ αποστάσεως εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώστου Γαρύφαλλος Πανεπιστήμιο Frederick. Τσολακίδης Συμεών Πανεπιστήμιο Frederick

Αναγνώστου Γαρύφαλλος Πανεπιστήμιο Frederick. Τσολακίδης Συμεών Πανεπιστήμιο Frederick Σχολικός λόγος και φυσική αγωγή: συμβολή στη μελέτη της επίδρασης των λεκτικών πλευρών των στιλ διδασκαλίας της φυσικής αγωγής στη διαμόρφωση εγγράμματων υποκειμενικοτήτων Αναγνώστου Γαρύφαλλος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

«Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή

«Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή «Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή Γούδας Μάριος, Χασάνδρα Μαρία, Παπαχαρίσης Βασίλης, Γεροδήµος Βασίλης H παρουσίαση αυτή έχει ως σκοπό την περιγραφή και εξήγηση του σκεπτικού και των κύριων σηµείων

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΠΕ 19 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Ενότητα Προγραµµατισµός στο ηµοτικό (Ε και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT

Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT Μέθοδος Project Ως «µέθοδο Project» µπορούµε να θεωρήσουµε τον τρόπο της «Οµαδικής διδασκαλίας στην οποία συµµετέχουν αποφασιστικά όλοι

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα