Η διαδικασία οµογενοποίησης εµπειρικών κοινωνικών ερευνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η διαδικασία οµογενοποίησης εµπειρικών κοινωνικών ερευνών"

Transcript

1 Η διαδικασία οµογενοποίησης εµπειρικών κοινωνικών ερευνών ρ. Γιάννης Κάλλας, Λιναρδής Απόστολος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) Μεσογείων ΤΚ Αθήνα, Τηλέφωνο Φαξ emaίl Στην εργασία αυτή εξετάζεται η σηµασία και οι επιπτώσεις της οµογενοποίησης.

2 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Τα κοινωνικά φαινόµενα Η εµπειρική έρευνα Η διαδικασία της επιστηµονικής εµπειρικής έρευνας Η ένταξη της εµπειρικής έρευνας σε ένα πειραµατικό σχέδιο Η εµπειρική έρευνα ως επιστηµονική πρακτική Η εµπειρική έρευνα ως τεχνολογική πρακτική Οι αλληλεπίδραση επιστηµονικής και τεχνολογικής πρακτικής Η εξάρτηση από τις ερευνητικές υποδοµές Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΠΑΡ Α ΤΗΡΗΣΗΣ Το πειραµατικό σχέδιο των κοινωνικών επιστηµών (βλ. Tiles σελ. 84) Το σύνολο δεδοµένων εδοµένα και µεταδεδοµένα Τι ονοµάζουµε σύνολο δεδοµένων Η οµογενοποίηση Τι ονοµάζουµε oµoγεvoπoίηση Η διαδικασία της oµoγεvoπoίησης Η έννοια της συλλογής Τα στοιχεία που συγκροτούν µια συλλογή Η διαδικασία συγκρότησης µιας συλλογής Η ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Τι ονοµάζουµε συγκριτική έρευνα Ο σχεδιασµός συγκριτικών ερευνών Η συγκριτική ανάλυση Η δευτερογενής ανάλυση Η δευτερογενής παραγωγή δεδοµένων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

3 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το επιστηµονικό αντικείµενο µιας επιστήµης συνιστά την επιστηµονική γνώση του πραγµατικού αντικειµένου το οποίο η ίδια η επιστήµη υποδεικνύει και περιγράφει. Είναι δηλαδή µία αναπαράσταση. (Μπαλτάς σελ. 52) Το επιστηµονικό αντικείµενο µιας επιστήµης δεν δίδεται από τις ιδέες τις οποίες διαµορφώνουν οι πρακτικές και θεωρητικές ιδεολογίες που σκοπεύουν το πραγµατικό της αντικείµενο. (Μπαλτάς σελ. 53) Με άλλα λόγια οι βασικές έννοιες πρέπει να γνωρίζονται µέσα από τις σχέσεις τους, όπως ακριβώς τα µαθηµατικά αντικείµενα ορίζονται πραγµατικά µέσω της σύνδεσης τους από ένα αξίωµα. Οι παράλληλοι υπάρχουν µετά το αίτηµα του Ευκλείδη όχι πριν. Με θετικότερους όρους, αυτό σηµαίνει πώς η ουσία της ψυχολογίας του επιστηµονικού πνεύµατος κρύβεται στον αναστοχασµό που µεταβάλει ένα νόµο, αποτέλεσµα πειραµατικής ανακάλυψης, σε κανόνα πρόσφορο για την ανακάλυψη νέων γεγονότων. (Bachelard σελ. 136) Η επιστηµονική γνώση του πραγµατικού αντικειµένου µιας επιστήµης είναι πάντοτε επιστηµονικά ατελής. (Μπαλτάς σελ. 53)

4 2 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΉ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ 2.1 Τα κοινωνικά φαινόµενα Τα κοινωνικά φαινόµενα δεν αναφέρονται σε φυσικά αντικείµενα (µε τον όρο φυσικά αντικείµενα ορίζουµε εδώ τα αντικείµενα πού ανήκουν στον κόσµο των κατά χώρο και χρόνο υλικών σωµάτων (βλ. Husserl σελ. 62)). Αναφέρονται σε αντικείµενα που αν και άυλα έχουν ουσία και µε αυτήν την έννοια νοούνται ως πραγµατικά. Μόνο µεταφορικά µπορούµε να µιλήσουµε για παράδειγµα για την πραγµατικότητα των µαθηµατικών αντικειµένων αφού δεν συνιστούν οντότητες που υπάρχουν ανεξάρτητα από το υποκείµενο. Παρόλα αυτά η µεταφορά δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί, φθάνει να αναγνωρίζεται ως τέτοια, καθώς υπάρχει όντως µία πραγµατικότητα που υποβαστάζει τις µαθηµατικές δοµές και τη µαθηµατική δραστηριότητα και συγκεκριµένα η ορθολογική δραστηριότητα των ορθολογικών υποκειµένων (βλ. Τίles.σελ. 171). «Αν τα φαινόµενα, ως φαινόµενα δεν αποτελούν φύση, έχουν πάντως µια ουσία που είναι δυνατόν να συλληφθεί µε µία άµεση θέαση κατά τρόπο σύµµετρο» (βλ. Husserl σελ. 72). Μπορούν εποµένως να αποτελέσουν αντικείµενο για µια εγκυρότητα διϋποκειµενική. «Έχει όµως αποφασιστική σηµασία η επίγνωση ότι η ουσιακή θέαση κάθε άλλο παρά «εµπειρία» µε την έννοια του αντιληπτικού ενεργήµατος, της ανάµνησης, ή άλλων ισότιµων ενεργηµάτων είναι: και ακόµη κάθε άλλο παρά εµπειρική γενίκευση που µέσα στο νόηµα της θέτει υπαρκτικά και την ατοµική ύπαρξη κάποιας εµπειρικής µερικότητας. Η θέαση συλλαµβάνει την ουσία ως είναι της ουσίας και µε κανένα τρόπο δεν θέτει το υπάρχειν. Εποµένως η γνώση της ουσίας δεν είναι γνώση ενός "matter of fact". Τα κοινωνικά φαινόµενα είναι φαινόµενα ιστορικά, µε την έννοια ότι δεν µπορούν να αναχθούν απόλυτα σε κάποιες αρχικές φυσικές αιτίες που τα δηµιουργούν και τις οποίες αν γνωρίζαµε θα µπορούσαµε να τα αναπαράγουµε. Είναι αποτέλεσµα µιας συγκεκριµένης ιστορικής διαδροµής και µιας συγκυρίας. Τα κοινωνικά φαινόµενα είναι στατιστικού χαρακτήρα. Προκύπτουν από την αλληλεπίδραση ατοµικών συµπεριφορών στην οποία ενυπάρχει το τυχαίο. Αν η φυσική αρκείται λοιπόν στην παρατήρηση αντικειµένων που είναι όλα του ιδίου τύπου (στερεά σώµατα), οι κοινωνικές επιστήµες είναι υποχρεωµένες να παρατηρούν ένα µεγάλο πλήθος αντικειµένων που περιγράφονται ωστόσο από ένα σηµαντικό πλήθος διαφορετικών τύπων αντικειµένων. Η όποια παρατήρηση λοιπόν των κοινωνικών φαινοµένων, βασίζεται στη συγκρότηση ενός πολύ διαφορετικού συστήµατος παρατηρησιακών όρων. Αν θέλουµε να συγκρίνουµε εποµένως τις µεθόδους παρατήρησης των κοινωνικών επιστηµών µε κάποια άλλη φυσική επιστήµη, τότε το παράδειγµα της νευτώνειας φυσικής θα ήταν εντελώς ακατάλληλο. Πιο κοντά ίσως θα µπορούσε να είναι το παράδειγµα της χηµείας. Εκεί η ατοµική θεωρία άνοιξε το δρόµο σε µία επιστηµονική πρακτική που βασίζεται στον πίνακα των στοιχείων. Το περιοδικό σύστηµα των στοιχείων είναι αυτό που της επέτρεψε να διαµορφώσει ένα σηµαντικό πλήθος διαφορετικών τύπων αντικειµένων (των στοιχείων) και µε τη βοήθεια αυτών να προσδιορίσει τη χηµική συµπεριφορά (τις χηµικές αντιδράσεις και τις χηµικές ενώσεις). Ανάλογες παρατηρήσεις µπορούµε να κάνουµε και για τη µελέτη άλλων αντικειµένων, όπως για παράδειγµα τη γλώσσα.

5 Στη µελέτη της γλώσσας οι κανόνες της γραµµατικής ή του συντακτικού δεν αρκούν για να περιγράψουν τα γλωσσικά φαινόµενα. Απαιτείται αντίθετα η συγκρότηση ενός λεξικού που αν και πεπερασµένο περιέχει ωστόσο ένα σηµαντικό πλήθος λέξεων µε βάση τις οποίες µπορεί να προσδιοριστεί η γλωσσική συµπεριφορά. Τα κοινωνικά φαινόµενα χρειάζονται λοιπόν έναν ριζικά διαφορετικό τρόπο εµπειρικής παρατήρησης από τα φυσικά φαινόµενα. 2.2 Η εµπειρική έρευνα Σύµφωνα µε τον Μπασελάρ (βλέπε Tiles, Bachelard. σελ 166), η επιστηµονική πρόοδος είναι το προϊόν ενός διηνεκούς διαλόγου ανάµεσα στον ορθό λόγο και την πραγµατικότητα. Συνιστά προϊόν της διαπλοκή ς των θεωρητικών και των εµπειρικών συλλήψεων των υπό διερεύνηση οντοτήτων Η διαδικασία της επιστηµονικής εµπειρικής έρευνας Η επιστηµονική γνώση οφείλει να γνωρίζει τα αντικείµενα της και εµπειρικά και θεωρητικά. Οφείλει να τα καθιστά «αφηρηµένα - συγκεκριµένα». Αυτό το χαρακτηριστικό το αποκτούν µόνο προοδευτικά τα αντικείµενα ενός επιστηµονικού λόγου (βλ. Tiles. σελ. 158) 1. Σε πρώτη φάση το εµπειρικό αντικείµενο θεωρούµενο ως αντικείµενο καταδεικτικής αναφοράς πρέπει να γίνει αντικείµενο επιστηµονικής διερεύνησης 1.1 Η καταδεικτική αναφορά µπορεί να λειτουργήσει µόνο σε ένα συγκεκριµένο πολιτισµικό πλαίσιο (βλ. Wittgenstein [1963]) 1.2 Το αντικείµενο εντάσσεται σε µία προβληµατική (βλ. Tiles σελ. 165) Η πρωταρχική θέσπιση αντικειµένων ή φυσικών φαινοµένων, ως αντικειµένων επιστηµονικής µελέτης, µπορεί να επιτελεστεί λοιπόν µόνο υπό το φως κάποιας ασαφούς σχηµατικής (θεωρητικής) σύλληψης της φύσης τους, τέτοιας ώστε να διέπει τη συστηµατοποίηση των σχετικών εµπειρικών ταξινοµικών διαδικασιών. Η σύλληψη του αντικειµένου της γνώσης προϋποθέτει το να έχουµε κάποια ιδέα για τις µεθόδους µε τις οποίες µπορεί κανείς να προσποριστεί περισσότερη γνώση σχετικά και ως εκ τούτου κάποια ιδέα για το τι θα µπορούσε να είναι µία τέτοια γνώση (τι µορφή θα παίρνει, σε τι ερωτήσεις θα απαντά). Αυτή την ιδέα την παρέχει η περιβάλλουσα προβληµατική. Η προβληµατική προηγείται λοιπόν κάθε εµπειρίας από την οποία ενδέχεται να αντλήσουµε γνώση. 2. Το αντικείµενο εγκαθιδρύεται ως αντικείµενο δηµόσιας έρευνας και δηµόσιας γνώσης. Η επιστηµονική διερεύνηση αφορά φαινόµενα τα οποία οι επιστήµονες µπορούν να µελετούν συλλογικά και για τα οποία µπορούν να συζητούν έχοντας τη βεβαιότητα ότι µιλούν για τα ίδια πράγµατα. Πρέπει να έχουν συνοµολογηθεί µέθοδοι διερεύνησης και πιστοποίησης νέων γεγονότων σε σχέση µε αυτά τα φαινόµενα. 2.1 Το αντικείµενο τοποθετείται εµπειρικά στο εσωτερικό ενός δικτύου υλικών και αιτιακών, και όχι απλώς αντιληπτικών σχέσεων, οι οποίες, καθώς οι σχετικές διαδικασίες τυποποιούνται διυποκειµενικά, καθιστούν τους εµπειρικούς προσδιορισµούς του αντικειµένου περισσότερο ακριβείς και λιγότερο υποκειµενικούς (βλ. Tiles σελ. 164 ). Μία τέτοια διαδικασία δεν είναι ωστόσο απαραίτητο να αναπτύσσεται στο εσωτερικό µιας επιστηµονικής

6 πρακτικής. Συχνά οι διαδικασίες µέτρησης µπορεί να αποτελούν αντικείµενο απλών τεχνολογικών πρακτικών. 2.2 Είναι απαραίτητη η ανάπτυξη κάποιου τύπου τυπολογίας της προβληµατικής. Η επιστηµονική εµπειρική διερεύνηση δεν µπορεί να ξεκινήσει χωρίς διυποκειµενικώς συµφωνηµένα και ως εκ τούτου ρητά εµπειρικά κριτήρια για την ταυτότητα αυτού που πρόκειται να διερευνηθεί. Προαπαιτείται ένα κοινώς αποδεκτό ταξινοµικό σχήµα, µία οντολογία. Η εγκαθίδρυση λοιπόν του αντικειµένου ως αντικειµένου δηµόσιας έρευνας και γνώσης είναι µία διαδικασία συγκρότησης αυτών των προϋποθέσεων 3. Το αντικείµενο εντάσσεται σε ένα θεωρητικό σύστηµα. 3.1 Από τη στιγµή που το εµπειρικά συγκροτηµένο εννοιολογικό σύστηµα ενός επιστηµονικού πεδίου τυποποιηθεί, καθίσταται αυτοµάτως αντικείµενο θεωρητικής επεξεργασίας, η οποία διεξάγεται ανεξάρτητα από την εµπειρική διερεύνηση. 3.2 Η θεωρητική επεξεργασία επιδρά στο εννοιολογικό σύστηµα της επιστήµης µεταβάλλοντας το. Οι πεποιθήσεις που αφορούν τη φύση των φαινοµένων που πρόκειται να υποβληθούν σε περαιτέρω διερεύνηση χρησιµοποιούνται θεωρητικά για να νοµιµοποιήσουν και να προσδώσουν ορθολογική βάση στις µεθόδους που θα χρησιµοποιηθούν κατά τη διερεύνηση αυτή, διερεύνηση που µπορεί τελικά να καταλήξει στην αναθεώρηση των πεποιθήσεων που την κατέστησαν δυνατή (βλ. Tiles σελ.183) 3.3 Το γνωστικό αντικείµενο καθίσταται εποµένως ταυτόχρονα αντικείµενο θεωρητικής επεξεργασίας και εµπειρικής διερεύνησης. Ως διαδικασία που διασφαλίζει τη διαπλοκή θεωρητικών και εµπειρικών συλλήψεων, η εµπειρική έρευνα εξαρτάται από τις εννοιολογικές και τις µεθοδολογικές αλλαγές της θεωρητικής επεξεργασίας, ενώ ακολουθεί ένα συγκεκριµένο µεθοδολογικό υπόδειγµα, που επιτρέπει την παραγωγή των εµπειρικών δεδοµένων και το οποίο υπόκειται σε τεχνολογικούς περιορισµούς. Η εµπειρική έρευνα ως πειραµατική διαδικασία οργανώνεται λοιπόν ταυτόχρονα θεωρητικά και τεχνολογικά και αυτή η οργάνωση πραγµατώνεται σε ένα συγκεκριµένο µεθοδολογικό υπόδειγµα που την προσδιορίζει ως µία ιδιαίτερη τεχνολογική πρακτική Η ένταξη της εµπειρικής έρευνας σε ένα πειραµατικό σχέδιο Κάθε µεµονωµένη εµπειρική έρευνα επιτυγχάνει µια µερική αναπαράσταση της κοινωνικής πραγµατικότητας στο εµπειρικό επίπεδο. Η αναπαράσταση αυτή είναι µερική διότι περιορίζεται στην αναπαράσταση ενός µόνο φαινοµένου µε βάση µια συγκεκριµένη συγκυρία. α. Η αναπαράσταση αυτή δεν εξαρτάται εποµένως µόνο από τα χαρακτηριστικά του φαινοµένου αλλά και από τα χαρακτηριστικά της συγκυρίας. Το ίδιο φαινόµενο αν το αναπαραστούσαµε σε µια διαφορετική συγκυρία θα είχαµε διαφορετική αναπαράσταση. Μία πλήρης αναπαράσταση της κοινωνικής πραγµατικότητας δεν είναι εποµένως δυνατή παρά µέσα από την σύνθεση πολλαπλών εµπειρικών καταγραφών. β. Η αναπαράσταση της κοινωνικής πραγµατικότητας µέσω ενός µόνο φαινοµένου δεν είναι επίσης πλήρης λόγω του υψηλού βαθµού αλληλεπίδρασης των κοινωνικών φαινοµένων.

7 Οι πειραµατικές συναλλαγές των κοινωνικών επιστηµών πρέπει εποµένως να διοργανωθούν σε δύο διατάσεις: α. Καθορίζοντας µια διαδικασία παρατήρησης που θα επιτρέπει την εκτέλεση ενός πλήθους αυτόνοµων εργασιών παρατήρησης β. Καθορίζοντας µια διαδικασία οµογενοποίησης Τόσο η µία όσο και η άλλη βασίζονται στο ίδιο αυστηρό εννοιολογικό πλαίσιο που συγκροτείται ωστόσο σταδιακά µέσα από την εξέλιξη της επιστήµης. Βασίζονται ακόµη σε ένα αυστηρό µεθοδολογικό πλαίσιο. Το εννοιολογικό πλαίσιο συγκροτείται από τις επιστηµονικές έννοιες του συγκεκριµένου ερευνητικού πεδίου και συµπληρώνεται µε τη βοήθεια εννοιών που αντλεί από τρεις πηγές (Μπαλτάς[2000] σελ 141): α. Από ιδέες που προέρχονται από πρακτικές και θεωρητικές ιδεολογίες, από ανεπεξέργαστα κοσµοείδωλα (του κοινού νου) συστηµατικοποιηµένες φιλοσοφίες κ.λ.π. β. Από τα µαθηµατικά γ. Από άλλες επιστήµες ή επιστηµονικούς κλάδους πλην των µαθηµατικών Μια τέτοια οργάνωση των πειραµατικών συναλλαγών απαιτεί ένα µηχανισµό συσσώρευσης και διαχείρισης των δεδοµένων, όχι µόνο για λόγους διάχυσης προς τις διάφορες ερευνητικές που συµµετέχουν στην παραγωγή µιας τέτοιας συνολικής αναπαράστασης, αλλά και για λόγους συνολικής επεξεργασίας αυτής της πληροφορίας. Μια τέτοια οργάνωση είναι πρακτικά αδύνατη χωρίς την χρήση πληροφορικής τεχνολογίας Η εµπειρική έρευνα ως επιστηµονική πρακτική. Η κυριαρχία του εµπειρισµού προσδιόρισε ως µόνη προϋπόθεση για την επιστηµονική εµπειρική έρευνα την ύπαρξη ενός αυστηρού µεθοδολογικού υποδείγµατος. Εφόσον για τον εµπειρισµό η εµπειρική πραγµατικότητα είναι θεωρητικώς ουδέτερη, η εµπειρική έρευνα πρέπει απλώς να τη συλλάβει και να επεξεργαστεί. Οι εµπειρικές επιστηµονικές έννοιες δεν διαφέρουν από τις έννοιες του κοινού νου. Η αµφισβήτηση του εµπειρισµού από τις σύγχρονες επιστηµολογικές προσεγγίσεις που οδήγησε στην άρνηση της εµπειρικής ουδετερότητας των δεδοµένων, καθόρισε την ύπαρξη ενός αυστηρού µεθοδολογικού υποδείγµατος ως αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να ορισθεί η εµπειρική έρευνα ως επιστηµονική πρακτική. Έτσι, η εµπειρική έρευνα δεν αποτελεί επιστηµονική διαδικασία, παρά µόνο όταν οργανώνεται ως πειραµατική συναλλαγή ενός συγκεκριµένου ερευνητικού πεδίου των κοινωνικών επιστηµών, όταν δηλαδή συνδυάζει την µέθοδο της εµπειρικής διερεύνησης µε το συγκεκριµένο θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο του ερευνητικού πεδίου. Για να αποτελεί εποµένως η εµπειρική έρευνα πειραµατική συναλλαγή των κοινωνικών επιστηµών πρέπει οι παρατηρησιακοί όροι βάσει των οποίων συγκροτείται να αποτελούν στοιχεία του εννοιολογικού συστήµατος των κοινωνικών επιστηµών. Μια επιστηµονική πειραµατική συναλλαγή δεν καθορίζεται ωστόσο µόνο από τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις της αλλά και τους στόχους της που δεν είναι άλλη από την παραγωγή επιστηµονικών προϊόντων και όχι απλά εµπειρικών αναπαραστάσεων της πραγµατικότητας. Η επιστηµονική εµπειρική έρευνα έχει λοιπόν ως στόχο των έλεγχο συγκεκριµένων θεωρητικών υποθέσεων που σχετίζονται µε συγκεκριµένες θεωρητικές έννοιες. Χωρίς την ύπαρξη τέτοιων θεωρητικών

8 υποθέσεων η εµπειρική έρευνα δεν εµπίπτει στις διαδικασίες της επιστηµονικής παραγωγής, παρά µόνο συγκυριακά στη φάση δηλαδή συγκρότησης του συγκεκριµένου ερευνητικού πεδίου Η εµπειρική έρευνα ως τεχνολογική πρακτική Η νέα προσέγγιση για την επιστηµονική εµπειρική έρευνα αποκαλύπτει την ύπαρξη και µιας άλλης θεωρητικής πρακτικής, η οποία βασίζεται στο µεθοδολογικό υπόδειγµα της επιστηµονικής εµπειρικής έρευνας, χωρίς ωστόσο βασίζεται απολύτως στο εννοιολογικό πλαίσιο των κοινωνικών επιστηµών. Αυτή η πρακτική αξιοποιεί τα προϊόντα των κοινωνικών επιστηµών, (µεθόδους, έννοιες κ.λ.π.) για να παράγει εµπειρικές αναπαραστάσεις της κοινωνικής πραγµατικότητας µε στόχο την εφαρµογή τους σε µια σειρά πεδία της κοινωνικής ζωής. Αυτή την πρακτική θα πρέπει να την αναγνωρίσουµε ως µία ακόµη τεχνολογική πρακτική. Μπορούµε λοιπόν να ισχυριστούµε ότι ακόµη ότι η εµπειρική έρευνα ακόµη και όταν δεν εντάσσεται στην επιστηµονική πρακτική των κοινωνικών επιστηµών αποτελεί µια τεχνολογική εφαρµογή τους. Όπως συµβαίνει και µε κάθε άλλη σύγχρονη επιστήµη, οι τεχνολογικές εφαρµογές των κοινωνικών επιστηµών, και συγκεκριµένα οι εµπειρικές έρευνες, καθίστανται σήµερα απαραίτητες σε µια σειρά από κοινωνικές πρακτικές που απαιτούν συστηµατική παρατήρηση της κοινωνικής πραγµατικότητας Οι αλληλεπίδραση επιστηµονικής και τεχνολογικής πρακτικής Ακόµη όµως και όταν δεν αποτελεί πειραµατική συναλλαγή των κοινωνικών επιστηµών, η εµπειρική έρευνα έχει µια ιδιαίτερη σηµασία για τις κοινωνικές επιστήµες: παρέχει σε αυτές πρώτη ύλη για τη θεωρητική τους παραγωγή. Η πρώτη ύλη που παρέχει η εµπειρική έρευνα είναι δύο ειδών: α. τα εµπειρικά δεδοµένα, οι ίδιες δηλαδή οι εµπειρικές αναπαραστάσεις της πραγµατικότητας, που επιτρέπουν να αξιολογήσουµε τις θεωρητικές µας υποθέσεις. β. οι εµπειρικές έννοιες. Η εµπειρική έρευνα παράγει αναπαραστάσεις στο εµπειρικό επίπεδο µε στόχο την επίλυση συγκεκριµένων προβληµάτων τα οποία τίθενται από άλλες µη επιστηµονικές πρακτικές. Αυτές οι αναπαραστάσεις συγκροτούνται µε τη βοήθεια εννοιών που συχνά δεν προέρχονται από το εννοιολογικό σύστηµα των αντίστοιχων επιστηµονικών πεδίων αλλά από τον κοινό νου. Αυτή η απόκλιση δεν οφείλεται ωστόσο µόνο στην επιστηµονική αδυναµία των ερευνητών αλλά και σε ελλείψεις του ίδιου του εννοιολογικού πλαισίου. Η ανακάλυψη ωστόσο συγκεκριµένων κανονικοτήτων σχετικά µε κάποιες από αυτές τις καθαρά εµπειρικές έννοιες ανοίγει το δρόµο στην επιστηµονική τους διερεύνηση. Αυτή η διεύρυνση ωστόσο του εννοιολογικού πλαισίου είναι κατά πολύ συχνότερη στις κοινωνικές. επιστήµες σε σχέση για παράδειγµα µε τη φυσική, ακριβώς λόγω του πολύπλοκου και δυναµικού χαρακτήρα των κοινωνικών φαινοµένων και του πλήθους των εµπειρικών γεγονότων που αυτό συνεπάγεται. Η ανάπτυξη εποµένως εννοιολογικών εργαλείων εξαρτάται από την αντίστοιχη ανάπτυξη εµπειρικών αναπαραστάσεων και ανάποδα. Οι εµπειρικές αναπαραστάσεις έχουν ωστόσο τριών ειδών περιορισµούς: α. περιορισµούς ιδεολογικό- εµπειρικούς Εφόσον µεγάλο µέρος των όρων που χρησιµοποιούν δεν εντάσσεται συστηµατικά σε

9 ένα αυστηρό εννοιολογικό σύστηµα β. συγκυριακούς περιορισµούς Εφόσον καθορίζονται από συγκεκριµένες συγκυρίες και αποτυπώνουν εποµένως σταθερά και ασταθή χαρακτηριστικά γ. τεχνολογικούς περιορισµούς Τους περιορισµούς αυτούς τους εισάγουν τα πρακτικά όρια και οι δυνατότητες αποτύπωσης και επεξεργασίας. Η ιδιαίτερη σηµασία της εκµηχάνιση ς της θεωρητικής παραγωγής για την εµπειρική έρευνα και η ανάγκη εξέλιξης της συγκεκριµένης τεχνολογίας. Η εισαγωγή µιας τεχνολογίας και ενός συνόλου τεχνικών που βασίζονται στην παρελθούσα εµπειρία είναι αυτή που καθιστά δυνατά τα καινούργια γεγονότα. Είναι κατά αυτό τον τρόπο που υπεισέρχεται η λογική παραγωγή στις επαγωγικές επιστήµες (βλ. Tiles σελ.183) Εάν δεν έχουµε καµία βεβαιότητα για την ταυτότητα των συνθηκών υπό τις οποίες εφαρµόζεται η έννοια, δεν έχουµε καµία βεβαιότητα για την αντικειµενική οµοιότητα των οντοτήτων που εµπίπτουν στην έννοια µας. Η απλή αριθµητική επαγωγή λοιπόν η οποία θα ξεκινούσε από έννοιες του κοινού νου, αποκλείεται ως µέθοδος προσπορισµού αντικειµενικής γνώσης οποιουδήποτε τύπου, αφού προϋποθέτει την αντικειµενική επάρκεια των αρχικών εννοιών µας, αυτών που διέπονται από την αρχική υποκειµενική σκοπιά µας. Από την άλλη µεριά αυτό ενισχύει την αρχική ανάγκη εµπειρικού συστηµατικού προσδιορισµού του αντικειµένου της επιστηµονικής διερεύνησης, δια της χρησιµοποίησης συµφωνηµένων επαναλήψιµων πειραµατικών διαδικασιών. Αλλά ακόµη και εδώ το πρόβληµα είναι ότι η αξιοπιστία εκ µέρους µας ταυτοποίησης των φαινοµένων σχετίζεται µε την ακρίβεια της γνώσης µας, µε την ευαισθησία των εµπειρικών ταξινοµητικών διαδικασιών.(βλ. Tiles σελ. 175) Πρέπει να σκεφτόµαστε τα µεγέθη σε σχέση µε τις µεθόδους µέτρησης και όχι σε σχέση µε τις ιδιότητες του µετρούµενου αντικειµένου. Είναι απαραίτητο να σκεφτούµε για να µετρήσουµε και όχι να µετρήσουµε για να σκεφτούµε. Έτσι το αντικείµενο της εµπειρικής διερεύνησης είναι ουσιωδώς συσχετισµένο µε τις µεθόδους µέτρησης που χρησιµοποιούνται κατά τον εµπειρικό προσδιορισµό του. Όταν αλλάζει ο βαθµός προσέγγισης αλλάζει µαζί του και η φύση του αντικειµένου, καθώς τα σχετικά κριτήρια ταυτότητας είναι συνδεδεµένα µε πειραµατικές διαδικασίες που χαρακτηρίζονται από ένα παγιωµένο επίπεδο ακρίβειας. (βλ. Tiles σελ ) Είναι η πειραµατική µέθοδος που έχει την πρωτοκαθεδρία και όχι το αντικείµενο ως ανεξάρτητο δεδοµένο.( βλ. Tiles σελ. 179) Η επιτυχηµένη έκβαση του εµπειρικού επαγωγικού συλλογισµού απαιτεί την αντικειµενοποίηση των εννοιών µας και αυτό µπορεί να επιτευχθεί' µόνο µε την επιτυχηµένη διόρθωση τους. Οι ταξινοµήσεις πρέπει να καταστούν ακριβέστερες από εµπειρική άποψη, οι έννοιες πρέπει να έρθουν σε στενότερη συµφωνία µε την εµπειρία αλλά για να γίνει αυτό, η ίδια η εµπειρία πρέπει να εκλεπτυνθεί µε τη βοήθεια οργάνων. (βλ. Tiles σελ. 180) Η εξάρτηση από τις ερευνητικές υποδοµές Οι κοινωνικές επιστήµες είναι υποχρεωµένες να παρατηρούν ένα πολύ µεγάλο

10 πλήθος εµπειρικών γεγονότων. Και είναι ακριβώς αυτό το πλήθος η αιτία που η εµπειρική παρατήρηση στις κοινωνικές επιστήµες καθίσταται αναγκαστικά έργο συλλογικό και συνακόλουθα έργο εξαρτηµένο από την καταγραφή και τη συσσώρευση παρατηρήσεων. Η τεχνολογία της καταγραφής και διαχείρισης των δεδοµένων καθίσταται λοιπόν εξ ίσου συστατικό στοιχείο του µεθοδολογικού υποδείγµατος των κοινωνικών επιστηµών, όπως ακριβώς και η µεθοδολογία της επεξεργασίας. Το µεθοδολογικό υπόδειγµα των κοινωνικών επιστηµών είναι απόλυτα εξαρτηµένο από τις τεχνολογικές υποδοµές που θα επιτρέψουν τη συσσώρευση και την επεξεργασία των δεδοµένων. Η ανάπτυξη αυτών των υποδοµών δεν αποτελεί απλή εφαρµογή χρήσης κάποιας εξωτερικά αναπτυγµένης τεχνολογίας (π. Χ των βάσεων δεδοµένων ή του διαδικτύου). Απαιτεί αντίθετα την ανάπτυξη µε τη βοήθεια αυτών των τεχνολογιών, εντελώς νέων συστηµάτων που βασίζονται στις ιδιαίτερες τεχνολογικές προδιαγραφές που καθορίζονται µε βάση τις θεωρητικές ιδιαιτερότητες των πειραµατικών συναλλαγών των κοινωνικών επιστηµών. Παρατηρήσεις Οι κοινωνικές επιστήµες πρέπει να συγκροτήσουν το δικό τους σύστηµα πειραµατικών συναλλαγών βασισµένο στη συσσώρευση εµπειρικών δεδοµένων, και ταυτόχρονα πρέπει να επεξεργαστούν το δικό τους εννοιολογικό σύστηµα. Η εµπειρική έρευνα οργανώνεται µε βάση το µονοφασικό µεθοδολογικό υπόδειγµα που προβλέπει τον αυτόνοµο σχεδιασµό της. Παρόλο που ο σχεδιασµός αυτός µπορεί γίνεται σε αναφορά µε τη θεωρία δεν βασίζεται σε έναν ενιαίο επιστηµονικό κώδικα. 1. Παρατηρούνται εποµένως αποκλίσεις στον ορισµό των αντικειµένων παρατήρησης ανάµεσα στις διάφορες εµπειρικές έρευνες 2. Οι αποκλίσεις αυτές πρέπει να νοηθούν ότι οφείλονται σε ιδεολογικές παρεκκλίσεις 3. Οι παρεκκλίσεις δεν οφείλονται µόνο σε θεωρητικές αδυναµίες αλλά και σε µεθοδολογικές και τεχνολογικές αδυναµίες 4. Η πληροφορική τεχνολογία αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την ανάπτυξη ενός περιβάλλοντος που θα επιτρέψει επιστηµονικές αναπαραστάσεις στον χώρο των κοινωνικών επιστηµών. 5. Η συγκυρία ευνοεί τη συγκριτική έρευνα, επιτρέποντας την πρόσβαση και την ανταλλαγή των δεδοµένων και την ανάπτυξη ανάλογων µηχανισµών. 6. Οι επιστηµονικές έννοιες ωστόσο πρέπει να νοούνται µέσα από τις σχέσεις τους. Η αναστοχαστική εποµένως επεξεργασία των εµπειρικών εννοιών που έχουν διαµορφωθεί από τις ανεξάρτητες και εν πολλοίς ασύµβατες µεταξύ τους εµπειρικές έρευνες, συµβάλει στην ανάπτυξη ενός κοινού και σχετικά σταθερού εννοιολογικού πλαισίου. Στο βαθµό που οι παρατηρησιακοί όροι κανενός συνόλου δεν είναι θεωρητικά επαρκείς εκ προοιµίου είναι η σύγκριση τους αυτή που επιτρέπει τον αναστοχασµό.

11 3 Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3.1 Το πειραµατικό σχέδιο των κοινωνικών επιστηµών (βλ. Tiles σελ. 84) Το πειραµατικό σχέδιο των κοινωνικών επιστηµών δεν µπορεί να οργανωθεί µε βάση µια απλή πειραµατική εργασία. Η φύση των κοινωνικών φαινοµένων επιβάλει ένα σύνθετο πειραµατικό σχέδιο, επιβάλει τη συγκρότηση της επιστηµονικής εµπειρικής παρατήρησης από ένα πλήθος διακριτών πειραµατικών εργασιών (εµπειρικών καταγραφών). Και σε αυτή όµως την περίπτωση δεν διασφαλίζεται πλήρως η αντικειµενικότητα της παρατήρησης. Το πειραµατικό σχέδιο πρέπει λοιπόν να διασφαλίζει την έλεγχο των πειραµατικών αποτελεσµάτων αλλά και των διαδικασιών µέσα από την συγκριτική εξέταση πολλών πειραµατικών διαδικασιών. 3.2 Το σύνολο δεδοµένων εδοµένα και µεταδεδοµένα Η καταγραφή στοχεύει καταρχήν στην συλλογή δεδοµένων τα οποία θα αξιοποιηθούν στη συνέχεια από την ανάλυση. Τα δεδοµένα είναι λοιπόν προφανώς ένα τελικό προϊόν της εµπειρικής έρευνας. Εφόσον όµως οι κοινωνικές επιστήµες δεν διαθέτουν ένα σταθερό σύστηµα παρατηρησιακών όρων, όπως συµβαίνει σε άλλες επιστήµες, το σώµα των δεδοµένων δεν αποτελεί ένα επαρκές προϊόν που µπορεί να αξιοποιηθεί από τρίτους χωρίς πρόσθετες πληροφορίες για τη διαδικασία της παραγωγής του. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσδιορισθεί και το µοντέλο κωδικοποίησης µε τη βοήθεια του οποίου συγκροτήθηκε αυτό το σώµα των δεδοµένων. Απαιτείται λοιπόν ένα πρόσθετο σώµα δεδοµένων που προσδιορίζει τα αντικείµενα της παρατήρησης και τις ιδιότητες τους, δηλαδή τους παρατηρησιακούς όρους µε τη βοήθεια των οποίων συγκροτήθηκε η µέτρηση. Αυτά τα πρόσθετα δεδοµένα, τα οποία ονοµάζουµε µεταδεδοµένα, παράγονται επίσης κατά τη φάση της καταγραφής και αποτελούν εποµένως και αυτά προϊόν της καταγραφής. Η διαδικασία κωδικοποίησης της πραγµατικότητας σε κάθε συγκεκριµένη εµπειρική έρευνα µε βάση το παρατηρησιακό µοντέλο του αναλυτή, αποτελεί µία συγκεκριµένη µεθοδολογική προσέγγιση την οποία ονόµασα µονοφασικό µεθοδολογικό υπόδειγµα (βλέπε Κάλλας[200 1]. Αποτέλεσµα αυτής της προσέγγισης είναι το γεγονός ότι οι παρατηρησιακοί όροι αφορούν µία συγκεκριµένη εµπειρική έρευνα και προσδιορίζονται κάθε φορά στο πλαίσιο της. Έτσι οι παρατηρησιακοί όροι, αφού δεν αποτελούν σταθερά στοιχεία ενός αµετάβλητου παρατηρησιακού κώδικα των κοινωνικών επιστηµών, δεν αποτελούν ούτε σταθερά µέσα της εργασιακής διαδικασίας και ενσωµατώνονται στο τελικό προϊόν. Οι παρατηρησιακοί όροι αποτελούν µεταβλητές ενός παρατηρησιακού µοντέλου της συγκεκριµένης κάθε φορά καταγραφής, η οποία παρέχει όλες οι πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τον ορισµό τους και αποτελούν ουσιαστικά συµπληρωµατικά δεδοµένα της συγκεκριµένης καταγραφής. Τα µεταδεδοµένα δεν αποτελούν ωστόσο δεδοµένα µε τη στενή έννoια του όρου, εφόσον συνήθως δεν αποτελούν πρώτη ύλη για την ανάλυση. Τα µεταδεδοµένα αναφέρονται τόσο στα αντικείµενα της παρατήρησης, όσο και στον τρόπο οργάνωσης της καταγραφής. Συχνά παράγονται µεταδεδοµένα και κατά την διαδικασία της αρχειοθέτησης. Στη λειτουργία των Αρχείων τα

12 µεταδεδοµένα εκτελούν έναν διπλό ρόλο. Αφενός επιτρέπουν την αναζήτηση δεδοµένων κατάλληλων για κάποια συγκεκριµένη δευτερογενή ανάλυση και αφετέρου συµβάλλουν στην κατανόηση των δεδοµένων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι απολύτως απαραίτητο να τεκµηριώνονται σε κάθε εµπειρική έρευνα οι µεταβλητές που επιλέγονται, για να είναι κατανοητά τα παραγόµενα δεδοµένα στην επιστηµονική κοινότητα. Τα µεταδεδοµένα είναι και αυτά δεδοµένα (βλέπε Williams[ 1998]). Υπάρχει όµως µια ιδιαίτερη σχέση ανάµεσα σε δεδοµένα και µεταδεδοµένα, εφόσον τα δεύτερα συµµετέχουν στον ορισµό των πρώτων. Εφόσον τα µεταδεδοµένα είναι και αυτά δεδοµένα είναι λογικό να τα χειριζόµαστε ως δεδοµένα και να κάνουµε πράξεις µε αυτά. Μπορούµε λοιπόν να χρησιµοποιούµε τα ίδια εργαλεία για επεξεργαζόµαστε δεδοµένα και µεταδεδοµένα Τι ονοµάζουµε σύνολο δεδοµένων Το τελικό προϊόν της καταγραφής το ονοµάζουµε σύνολο δεδοµένων. Ως σύνολο δεδοµένων ορίζουµε τόσο το σώµα των δεδοµένων που παράγεται από µια τουλάχιστον εµπειρική έρευνα, όσο και τις πληροφορίες που απαιτούνται για την τεκµηρίωση τους έτσι ώστε να γίνεται αξιοποιήσιµο από τρίτους. Ένα σύνολο δεδοµένων αποτελείται εποµένως από το σώµα των δεδοµένων και το σώµα των µεταδεδοµένων. Το σώµα των δεδοµένων περιλαµβάνει τις τιµές συγκεκριµένων απλών µεταβλητών και πολύ συχνά δεν είναι παρά ένα απλό αρχείο µε αριθµούς. Το σώµα των µεταδεδοµένων περιλαµβάνει πληροφορίες για τα δεδοµένα και συγκεκριµένα: τον ορισµό των αντικειµένων της παρατήρησης και των µεταξύ τους σχέσεων που τα συγκροτούν σε µία σύνθετη µεταβλητή που περιγράφεται από το σχήµα της καταγραφής. Τις πληροφορίες που αναφέρονται στον ορισµό των απλών µεταβλητών, των ιδιοτήτων δηλαδή του κάθε αντικειµένου παρατήρησης. Τις πληροφορίες που αναφέρονται στην διαδικασία µέτρησης των µεταβλητών. Ένα σύνολο δεδοµένων περιγράφεται λοιπόν από τα εξής στοιχεία: 1. Από ένα σώµα µεταδεδοµένων που ορίζουν τα αντικείµενα της παρατήρησης και συγκεκριµένα α. Από το σχήµα που περιγράφει τα αντικείµενα παρατήρησης και τις σχέσεις µεταξύ των αντικειµένων. β. Από ένα πλήθος απλών µεταβλητών, που περιγράφουν τις ιδιότητες των αντικειµένων. 2. Από ένα σώµα δεδοµένων, δηλαδή από ένα σύνολο τιµών όλων των µεταβλητών που αποτελεί το αποτέλεσµα µιας µέτρησης. 3. Από πληροφορίες σχετικές µε τον τρόπο και τις θεωρητικές υποθέσεις κάτω από τις οποίες συγκροτήθηκε το ίδιο το σύνολο και πραγµατοποιήθηκε η µέτρηση. Εφόσον οι µετρήσεις δεν είναι ουδέτερες ως προς τη θεωρία ούτε και ως προς τη συγκυρία µέσα στην οποία καταγράφονται, η ένταξη µιας µεταβλητής στο εννοιολογικό της πλαίσιο δεν εξαντλείται στις σχέσεις µε τις απλές µεταβλητές που καθορίζει το σχήµα της. Μια σειρά από πρόσθετες πληροφορίες πραγµατολογικού τύπου, όπως η περιγραφή της επιστηµονικής συγκυρίας µέσα στην οποία ορίζεται η σύνθετη µεταβλητή και η περιγραφή της κοινωνικοοικονοµικής συγκυρίας στην οποία αναφέρεται η σύνθετη µεταβλητή, είναι απολύτως απαραίτητες. Ένα σύνολο δεδοµένων αποτελείται από ένα σώµα δεδοµένων και ένα σώµα µεταδεδοµένων.

13 3.3 Η οµογενοποίηση Τι ονοµάζουµε οµογενοποίηση Η εµπειρική έρευνα στις κοινωνικές επιστήµες βασίζεται στον σχεδιασµό αυτόνοµων συνόλων δεδοµένων. Τα σύνολα αυτά βασίζονται στην παρατήρηση συγκεκριµένων κάθε φορά εµπειρικών αντικειµένων που περιγράφονται από τις ιδιότητες τους. Οι έρευνες που αναφέρονται σε διαφορετικά αντικείµενα είναι µεταξύ τους ασύµβατες. Συχνά όµως διαφορετικές εµπειρικές έρευνες στοχεύουν στο ίδιο αντικείµενο το οποίο περιγράφουν µε διαφορετικές ιδιότητες, µε αποτέλεσµα τα συµπεράσµατα τους να καθίστανται ασύµβατα. Για να καταστούν αυτές οι έρευνες συγκρίσιµες πρέπει να µετασχηµατισθούν κατάλληλα, δηλαδή να επαναπροσδιορισθούν οι εµπειρικές έννοιες στις οποίες βασίζονται µέσα από τις µεταξύ τους σχέσεις αλλά και τις σχέσεις τους µε τους άλλους όρους του συστήµατος και να ενταχθούν έτσι σε ένα ενιαίο εννοιολογικό σύστηµα των κοινωνικών επιστηµών. Αυτή η διαδικασία σταδιακού επαναπροσδιορισµού των εµπειρικών εννοιών ονοµάζεται οµογενοποίηση. Η οµογενοποίηση βασίζεται λοιπόν στη σύγκριση των δεδοµένων διαφορετικών συνόλων δεδοµένων, µε στόχο τον επαναπροσδιορισµό των µεταβλητών τους και τον µετασχηµατισµό τους σε συµβατά και συγκρίσιµα σύνολα δεδοµένων Η διαδικασία της οµογενοποίησης. Η οµογενοποίηση είναι µία σύνθετη διαδικασία που περιλαµβάνει δύο στάδια. Το πρώτο αποτελεί ουσιαστικά µετασχηµατισµό των σχηµάτων των διαφορετικών συνόλων δεδοµένων σε ένα ενιαίο σχήµα δεδοµένων. Το δεύτερο είναι ο µετασχηµατισµός των ίδιων των δεδοµένων από το παλαιό σχήµα στο νέο. Αυτή η διαδικασία επειδή επιτελείται συνήθως εκ των υστέρων, µετά δηλαδή από τη συλλογή των δεδοµένων ονοµάζεται εκ των υστέρων οµογενοποίηση. Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας οµογενοποίησης µπορεί φυσικά να σχεδιασθεί και εκ των προτέρων προσαρµόζοντας έτσι τις καταγραφές που αναφέρονται σε διαφορετικούς κοινωνικούς σχηµατισµούς σε ένα κοινό σχήµα δεδοµένων πριν από τη συλλογή των δεδοµένων. Η διαδικασία αυτή ονοµάζεται εκ των προτέρων οµογενοποίηση. Η ύπαρξη συστηµάτων ενιαίας διαχείρισης µεταδεδοµένων διευκολύνει ουσιαστικά τη διαδικασία της οµογενοποίησης. 3.4 Η έννοια της συλλογής Οι ανάγκες της δευτερογενούς ανάλυσης συχνά επιβάλουν την αξιοποίηση ενός πλήθους συνόλων δεδοµένων. Αυτά τα σύνολα δεδοµένων έχουν συγκροτηθεί πάνω σε συγκεκριµένα αντικείµενα παρατήρησης που σχετίζονται µεταξύ τους. Η συγκρότηση τους σε συλλογή απαιτεί τον προσδιορισµό συγκεκριµένων σχέσεων ανάµεσα σε αυτά τα σχήµατα.

14 3.4.1 Τα στοιχεία που συγκροτούν µια συλλογή Η αναφορά σε ένα συγκεκριµένο ερευνητικό πεδίο. Μια συλλογή συγκροτείται από τα ακόλουθα στοιχεία Σύνολα δεδοµένων Έργα Φορείς Αποτελέσµατα Όροι Αντικείµενα Η διαδικασία συγκρότησης µιας συλλογής Η διαδικασία συγκρότησης µιας συλλογής δεν είναι η τυχαία συσσώρευση ορισµένων αυτόνοµων συνόλων δεδοµένων. Κάθε συσσώρευση δεδοµένων που δεν είναι τυχαία συγκροτείται στη βάση ενός κριτηρίου που ορίζει µία σχέση ανάµεσα στα αντικείµενα που τη συγκροτούν.

15 4 Η ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 4.1 Τι ονοµάζουµε συγκριτική έρευνα Ονοµάζουµε συγκριτική έρευνα τη σύγκριση ανάµεσα στις αναπαραστάσεις που αναφέρονται σε δύο διαφορετικούς κοινωνικούς σχηµατισµούς. Η συγκριτική έρευνα παρουσιάζει δύο ειδών δυσκολίες: Η πρώτη σχετίζεται µε τη σύγκριση αναπαραστάσεων που αναφέρονται σε διαφορετικές συγκυρίες. Η δεύτερη σχετίζεται µε το γεγονός ότι οι κοινωνικές αναπαραστάσεις αναφέρονται σε διαφορετικούς κοινωνικούς σχηµατισµούς, οι οποίοι ούτως ή άλλως απαιτούν διαφορετική αναπαράσταση. Υπάρχει ωστόσο και µια τρίτη δυσκολία που πρέπει να ξεπεραστεί: Οι συγκεκριµένες αναπαραστάσεις δεν έχουν παραχθεί µέσα από την ίδια θεωρία. Ποιος είναι λοιπόν ο στόχος της σύγκρισης; Να ελεγχθεί η θεωρία Να παραχθούν συµβατές αναπαραστάσεις 4.2 Ο σχεδιασµός συγκριτικών ερευνών. Η σύγκριση διαφορετικών κοινωνικών σχηµατισµών απαιτεί το σχεδιασµό σταθερού σχήµατος καταγραφής που καθιστά τα δεδοµένα που αναφέρονται σε διαφορετικούς κοινωνικούς σχηµατισµούς συγκρίσιµα. 4.3 Η συγκριτική ανάλυση. Η σύγκριση ανάµεσα σε διαφορετικούς κοινωνικούς σχηµατισµούς µπορεί να βασισθεί και στη δευτερογενή ανάλυση. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητη η σύγκριση συνόλων δεδοµένων που έχουν προκύψει από ανεξάρτητες µεταξύ τους καταγραφές. Για να καταστούν όµως αυτά τα διαφορετικά σύνολα δεδοµένων συγκρίσιµα είναι απαραίτητος ο µετασχηµατισµός των δεδοµένων Η δευτερογενής ανάλυση Η ανάλυση είναι µια από τις διαδικασίες µετασχηµατισµού των πρώτων υλών, δηλαδή των δεδοµένων που προκύπτουν από τις πειραµατικές συναλλαγές των κοινωνικών επιστηµών ή από κάποια προηγούµενη ανάλυση, σε νέα θεωρητικά προϊόντα. Εποµένως η επιτυχία της ανάλυσης εξαρτάται από την διαθεσιµότητα των δεδοµένων, αφού η έλλειψη τους περιορίζει τις δυνατότητες µαθηµατικής επεξεργασίας. Η δευτερογενής ανάλυση βασίζεται στην επεξεργασία ήδη διαθέσιµων δεδοµένων που δεν παράγονται για τις ανάγκες της συγκεκριµένης ανάλυσης. Κάθε ανάλυση βασίζεται σε µια διαφορετική οπτική επί των διαθέσιµων δεδοµένων που είναι οργανωµένα σε ένα ή περισσότερα σύνολα δεδοµένων. Αυτή η διαφορετική οπτική αποτυπώνεται τελικά σε ένα νέο σχήµα δεδοµένων που µετασχηµατίζει µέρος ή το σύνολο των δεδοµένων ενός ή περισσότερων διαθέσιµων συνόλων δεδοµένων σε ένα νέο σύνολο δεδοµένων που περιλαµβάνει τις µεταβλητές της ανάλυσης. Η µετάβαση από τα αρχικά σχήµατα της καταγραφής τα οποία περιέγραφαν τα διαθέσιµα σύνολα δεδοµένων, στο σχήµα της ανάλυσης γίνεται µε τη βοήθεια µετασχηµατισµών που βασίζονται κυρίως σε σχεσιακές πράξεις και δευτερευόντως

16 σε πράξεις υπολογισµού. Θα ονοµάσουµε αρχική επεξεργασία τη διαδικασία µετασχηµατισµού των δεδοµένων µε στόχο τη δηµιουργία των κατάλληλων µεταβλητών ενός συγκεκριµένου αναλυτικού σχήµατος. Θα ονοµάσουµε κυρίως ανάλυση τη διαδικασία µετασχηµατισµού των δεδοµένων µε στόχο την τεκµηρίωση συγκεκριµένων υποθέσεων Η δευτερογενής παραγωγή δεδοµένων. εδοµένα ωστόσο δεν παράγονται µόνο από την καταγραφή αλλά και κατά την επεξεργασία των διαθέσιµων δεδοµένων. Θα ονοµάσουµε αυτή την παραγωγή δεδοµένων δευτερογενή. Μία µορφή δευτερογενούς παραγωγής δεδοµένων είναι η παραγωγή µακροδεδοµένων. Παρόλο που τα µακροδεδοµένα και οι δείκτες παράγονται καταρχήν στο πλαίσιο συγκεκριµένων αναλύσεων µε στόχο την υποστήριξη συγκεκριµένων επιχειρηµάτων, αποκτούν συχνά µία αυτόνοµη σηµασία και γίνονται αποδεκτά µε τη µορφή των δεικτών για να χρησιµοποιηθούν πλέον ως δεδοµένα νέων αναλύσεων. Μία άλλη µορφή δευτερογενούς παραγωγής είναι η διαδικασία οµογενοποίησης που συνθέτει τα δεδοµένα διαφορετικών καταγραφών µε βάσει τις µεταβλητές που χρησιµοποιήθηκαν σε ένα πλήθος από προηγούµενες αναλύσεις. Ονοµάζουµε οµογενοποίηση τη διαδικασία µετασχηµατισµού δεδοµένων που προέρχονται από διαφορετικά σύνολα δεδοµένων µε στόχο τη δηµιουργία νέων συνόλων δεδοµένων κατάλληλων για συγκεκριµένου τύπου αναλύσεις σύµφωνα µε ένα συνεκτικό και σχετικά σταθεροποιηµένο εννοιολογικό σύστηµα. Η οµογενοποίηση µπορεί να είναι δύο ειδών εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων. Κατά την εκ των προτέρων οµογενοποίηση το σχήµα όλων των καταγραφών καθώς και του τελικού συνόλου δεδοµένων ταυτίζεται και ολοκληρώνεται πριν ξεκινήσει η πρώτη διαδικασία καταγραφής ενώ κατά την εκ των υστέρων το σχήµα του τελικού συνόλου δεδοµένων προκύπτει µετασχηµατίζοντας τα σχήµατα και τα δεδοµένα των καταγραφών που ήδη έχουν ολοκληρωθεί σύµφωνα µε τις απαιτήσεις του συνόλου στόχου αλλά και τις δυνατότητες των διαθέσιµων συνόλων δεδοµένων. Η οµογενοποίηση είναι µια διαδικασία επεξεργασίας των µεταδεδοµένων. Κατά την οµογενοποίηση χρησιµοποιούνται ως δεδοµένα οι µεταβλητές των διαθέσιµων συνόλων δεδοµένων και οι θεωρητικές υποθέσεις στις οποίες στηρίζεται η παραγωγή τους και όχι οι τιµές των µεταβλητών. Η οµογενοποίηση είναι λοιπόν καταρχήν µία πράξη ανάλυσης και επεξεργασίας µεταδεδοµένων και µόνο τελικά καταλήγει να είναι πράξη µετασχηµατισµού των ίδιων των δεδοµένων. Κάθε εργασία οµογενοποίησης απαιτεί λοιπόν τα δικά της εργαλεία διαχείρισης και επεξεργασίας των δεδοµένων της, δηλαδή των µεταδεδοµένων, καθώς και τις δικές της θεωρητικές υποθέσεις. Θα πρέπει να εντάξουµε την οµογενοποίηση στη φάση της καταγραφής και όχι σε αυτήν της ανάλυσης, παρόλο που είναι µια διαδικασία καθοδηγηµένη εξ ολοκλήρου από τα αποτελέσµατα και τις απαιτήσεις της Ανάλυσης.

17 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η κοινωνική έρευνα ως διαδικασία επιστηµονικής παραγωγής βασίζεται στην επεξεργασία της πρώτης ύλης (εµπειρικά δεδοµένα, αλλά και έννοιες και θεωρίες) µε τη βοήθεια συγκεκριµένων µέσων παραγωγής (εννοιολογικού συστήµατος και θεωρίες) µε στόχο την παραγωγή του επιστηµονικού προϊόντος. Τα εµπειρικά δεδοµένα έχουν συχνά έξω-επιστηµονική προέλευση (προέρχονται δηλαδή από µη επιστηµονικές πρακτικές) ή συγκροτούνται µε τη βοήθεια µη επιστηµονικών εµπειρικών εννοιών, οι οποίες έχουν ιδεολογικό χαρακτήρα. Για να συγκροτηθούν επιστηµονικοί όροι παρατήρησης είναι απαραίτητη η διαδικασία της οµογενοποίησης ανάµεσα σε αυτόνοµα σύνολα δεδοµένων.

18 6 ΑΝΑΦΟΡΕΣ 1. Althusser Loui Για τον Μαρξ Εκδόσεις Γράµµατα, Brown Ηarrοld Αντίληψη, θεωρία και δέσµευση. Μια νέα φιλοσοφία της επιστήµης Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Κάλλας Γιάννης Η πληροφορική τεχνολογία στην κοινωνική έρευνα. Το πρόβληµα των δεδοµένων Εκδόσεις Νεφέλη-ΕΚΚΕ, Κάλλας Γιάννης Σχεδιασµός ενός Περιβάλλοντος ιαχείρισης Κοινωνικών εδοµένων Εκδόσεις ΕΚΚΕ Κείµενα Εργασίας 2001/15 5. Καππή Χ., Κονδύλη., Φρέντζου Χ. Πολυγλωσσικοί θησαυροί Όρων: Ζητήµατα Τεκµηρίωσης και Αναζήτησης. Εκδόσεις ΕΚΚΕ Κείµενα Εργασίας 2001/16 6. Κάλλας Γιάννης Οι ερευνητικές υποδοµές των κοινωνικών επιστηµών EKδόσε~Nεφέλη, OECD: Social Sciences for a Digital World: Building Infrastructure for the Future. Report οn the OECD Ottawa Workshop οn Social Sciences (Oct. 1999) March Simon Herbert Οι Επιστήµες του Τεχνητού Εκδόσεις Σύναλµα, DDI (2000). Data Documentation Initiative: Α Project of the Social Science Community. Ι 10. Leνy Ρ. υνητική Πραγµατικότητα. Η φιλοσοφία του πολιτισµού του κυβερνοχώρου. Εκδόσεις Κριτική, Levi-Strauss Claude Structural Anthropology Penguin Books, Wiener Ν. Cybernetics, or Control and Communication in the Animal and the Machine Paris-Cambridge-N.York 1948.

19 13. Matthews Β.Μ, Miller Κ., Ramfos Α, Ryssevik J., Wilson M.D. Internationalising data access thought LIMBER, in D.L.Day and I.mdunckley (eds) Designing for Global Markets 3: proceedings of iwips2001 pgsi29-142, Open University:Milton Keynes. Presentation Μaterials 14. Ryssevik.(1999), Providing Global Access to Distributed Data Through Metadata Standarisation. The parallell stories of NESSTAR and the DDI. Paper given at the UN/ECE Work Session on Statistical Metadata, Geneva, Switzerland, September Wittgenstein, Philosophical Investigations µτφρ. G.E.M. Anscombe, Oxford: Blackwell, Bachelard Gaston, Το νέο επιστηµονικό πνεύµα. Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Tiles Μ., Bachelard Gaston - Επιστήµη και Αντικειµενικότητα. Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Husserl, Η Φιλοσοφία ως αυστηρή επιστήµη. Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2000.

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Έννοια του Συστήματος. 1.1 Τι είναι Σύστημα

Κεφάλαιο 1 ο. Έννοια του Συστήματος. 1.1 Τι είναι Σύστημα Κεφάλαιο 1 ο Έννοια του Συστήματος 1.1 Τι είναι Σύστημα Ο όρος «Σύστημα» παρότι είναι πολυχρησιμοποιημένος στη καθημερινή ζωή μας, εν τούτοις παραμένει αρκετά «νεφελώδης» και παρεξηγημένος. Στην πραγματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Στάθης Ψύλλος 24/2/2011 1. Η φιλοσοφία συγκροτείται ως δραστηριότητα μέσω μιας σειράς θεμελιωδών ερωτημάτων που προκύπτουν κατά την διάρκεια της προσπάθειας μας να αποκτήσουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου

Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου Το εκπαιδευτικό υλικό το οποίο αντιστοιχεί στο νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Α Λυκείου αποτελείται από: 1. Το βιβλίο μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Οι κοινωνικές επιστήμες στοχεύουν στη συγκρότηση θεωριών, οι οποίες στηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων

Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων 1. Αναζήτηση των κατάλληλων δεδοµένων. 2. Έλεγχος µεταβλητών και κωδικών για συµβατότητα. 3. Αποθήκευση σε ηλεκτρονική µορφή (αρχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES * * * * * 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES 1 (2 η έκδοση, Ιούλιος 2009) Περιεχόμενα Γενικό πλαίσιο δράσης του Approaches... 2 Έκδοση του Approaches.. Όραμα

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια ιαβούλευση επί των συντελεστών απωλειών εγχύσεως του Ελληνικού Συστήµατος Μεταφοράς

ηµόσια ιαβούλευση επί των συντελεστών απωλειών εγχύσεως του Ελληνικού Συστήµατος Μεταφοράς ηµόσια ιαβούλευση επί των συντελεστών απωλειών εγχύσεως του Ελληνικού Συστήµατος Μεταφοράς ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ - Επί της Μελέτης 1. Προκαθορισµένα επίπεδα φόρτισης Σύµφωνα µε το Άρθρο 50 - Μελέτη προσδιορισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα ργασίες διαδικασίες ειδικότητες παρατηρήσεις διαγράμματα οργανόγραμμα μειωμένο κόστος αποθήκευσης ανάθεσηαρχειοθέτηση email στατιστικά Ηλεκτρονική Διαχείριση Διαδικασιών υτοματοποιημένη εκτέλεση χρόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μεναίχµου & Θεοφιλοπούλου 18, 117 43 Αθήνα Τηλ.: 210 92 88 700 Fax: 210 92 13 200 http://www.ktpae.gr e-mail: info@ktpae.gr

Μεναίχµου & Θεοφιλοπούλου 18, 117 43 Αθήνα Τηλ.: 210 92 88 700 Fax: 210 92 13 200 http://www.ktpae.gr e-mail: info@ktpae.gr ΤΟΜΕΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ KAI ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Πληροφορίες : Κουφός Κωνσταντίνος Τηλέφωνο : 210-9288723 Fax : 210-9213 E-mail : koufosk@ktpae.gr Επιχειρήσεων». ΘΕΜΑ: Παροχή συµπληρωµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar. Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ

Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar. Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ Μέρος Α Τεκμηρίωση βάσει του προτύπου Data Documentation Initiative (DDI) 2.X Οι φάσεις διεξαγωγής μίας ποσοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική υποστήριξη λογισμικού HP

Τεχνική υποστήριξη λογισμικού HP Τεχνική υποστήριξη λογισμικού HP Τεχνολογικές υπηρεσίες HP βάσει συμβολαίου Τεχνικά δεδομένα Η τεχνική υποστήριξη λογισμικού HP παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες απομακρυσμένης υποστήριξης για προϊόντα λογισμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Μία από τις πιο σηµαντικές διαδικασίες που χαρακτηρίζουν τη συγγραφή και δηµοσίευση µιας ερευνητικής εργασίας, είναι η αξιολόγησή της από έµπειρους επιστήµονες του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Ηεµφάνιση ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισµικού σε εφαρµογές µε υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας, όπως είναι διαστηµικά προγράµµατα, στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. Εγκρίθηκε από την Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. Εγκρίθηκε από την Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Εγκρίθηκε από την Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος 28 Σεπτεμβρίου 2011 Προοίμιο Το όραμα του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος ( 1 ) «Το Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ 1 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Η δράση υποστηρίζει την διευκόλυνση της αξιοποίησης ενός τεκμηριωμένα ώριμου ερευνητικού αποτελέσματος σε επιχειρηματική/

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική Διαχείριση) Θέμης Λιακόπουλος Σύμβουλος Επιχειρησιακής Ανάπτυξης OTS. Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

0.2 Η φύση της σύγχρονης οικονοµικής επιστήµης

0.2 Η φύση της σύγχρονης οικονοµικής επιστήµης 0.2 Η φύση της σύγχρονης οικονοµικής επιστήµης Ένας από τους πλέον γνωστούς ορισµούς για την οικονοµική επιστήµη δόθηκε από τον Thomas Carlyle, ο οποίος στις αρχές του 19 ου αιώνα χαρακτήρισε την οικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Ποιότητας

Εγχειρίδιο Ποιότητας ΚΩΔΙΚΟΣ: ΕΓΧΠ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΜΟΔΙΠ Εγχειρίδιο Ποιότητας Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2008 ΑΝΤΙΤΥΠΟ 1 ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Περιεχόμενα 1. Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής... 3

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Στόχοι Ο κύριος στόχος του μαθήματος είναι να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Eνότητα 1: Εισαγωγή. Θεωρία, Μέθοδοι και Δεδομένα (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Εισαγωγή στην Αρχειονομία 1 ο Μάθημα Μια πρώτη ματιά... Κοινωνία της Πληροφορίας Η Η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται ως η εποχή της πληροφορίας.

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων &

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων & 5 η αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα: Η αποτελεί θεµελιώδες πρόβληµα σε κάθε σύγχρονη οικονοµία. Το πρόβληµα της αποδοτικής κατανοµής των πόρων µπορεί να εκφρασθεί µε 4 βασικά ερωτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ, ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΟΠΣ Η βασική φιλοσοφία των διαδικασιών αλλά και οι σηµαντικότερες διαφοροποιήσεις σε σχέση µε την προηγούµενη περίοδο αποτυπώνονται στα συνηµµένα έντυπα

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΣΤΟΧΟΙ Το γνωστικό αντικείµενο της Αναπτυξιακής Οικονοµικής ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Βασικές πηγές στατιστικών στοιχείων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Κριτήρια αξιολόγησης θέµατος ελεύθερης ανάπτυξης & Οδηγίες Βαθµολόγησης Κλάδος ΠΕ60-70 Εισαγωγή Στη διεθνή ερευνητική πρακτική χρησιµοποιούνται, συνήθως, δύο µέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ευφυείς Τεχνολογίες ----Πράκτορες

Ευφυείς Τεχνολογίες ----Πράκτορες Ευφυείς Τεχνολογίες ----Πράκτορες Ενότητα 3: Εισαγωγή στους Ευφυείς Πράκτορες Δημοσθένης Σταμάτης demos@it.teithe.gr www.it.teithe.gr/~demos Μαθησιακοί Στόχοι της ενότητας 3 H κατανόηση της φύσης των πρακτόρων

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Created by : Market Research Team. Market Research Team

Created by : Market Research Team. Market Research Team Υπηρεσίες Έρευνας Αγοράς 2 0 0 9 Created by : Έρευνα Αγοράς Σήµερα που οι συνθήκες ανταγωνισµού στην αγορά γίνονται όλο και πιο απαιτητικές, οι επιχειρήσεις έχουν ολοένα και µεγαλύτερη ανάγκη για αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Τεχνικές Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα

ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε βασικά όργανα του εργαστηρίου (διαστηµόµετρο, µικρόµετρο, χρονόµετρο) προκειµένου να: Να µετρήσουµε την πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Έβδομος (7ος) Κύκλος Επιμόρφωσης των ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ 2013-2014 Συντάκτρια Άννα Κοκκινίδου Υπεύθυνη διαχείρισης του προγράμματος 1 Η συμμετοχή του εκπαιδευόμενου στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας

Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας Χρήστος Παπαθεοδώρου (papatheodor@ionio.gr) Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο και Μονάδα Ψηφιακής Επιμέλειας, Ινστιτούτο Πληροφοριακών

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ανδρέας Παπαλάμπρου Παναγιώτης Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος-Νεκτάριος Γουργουλιάτος Νικόλας-Ρικάρδο Καβαλιέρο Αστρονομική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΙΙ. ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ 2. Συστήµατα και έλεγχος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΜΕΡΟΣ Β: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ 1. Οι τράπεζες συγκροτούν και διατηρούν σε ισχύ συστήµατα και ελέγχους που να είναι

Διαβάστε περισσότερα