Το παιδί με αυτισμό: Επιβαρυντικοί παράγοντες στοματικής υγείας και παροχή οδοντιατρικών υπηρεσιών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το παιδί με αυτισμό: Επιβαρυντικοί παράγοντες στοματικής υγείας και παροχή οδοντιατρικών υπηρεσιών"

Transcript

1 ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ (2): Το παιδί με αυτισμό: Επιβαρυντικοί παράγοντες στοματικής υγείας και παροχή οδοντιατρικών υπηρεσιών Κούρτη Ε. 1, Λευκελίδου Α. 2, Κοτσάνος Ν. 3 Ο αυτισμός είναι νευροαναπτυξιακή διαταραχή καθώς επηρεάζει ολόκληρη τη νοητική ανάπτυξη του ατόμου. Ως εκ τούτου, το παιδί με την αυτιστική διαταραχή, αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στη μάθηση και την εκτέλεση δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής. Η στοματική υγιεινή αποτελεί μια τέτοια σημαντική δραστηριότητα, την οποία τα παιδιά με αυτισμό δυσκολεύονται να εκτελέσουν. Οι παράγοντες που δρουν ανασταλτικά είναι αρκετοί ώστε τα παιδιά αυτά να μην είναι ικανά ή να είναι απρόθυμα να καθαρίσουν τα δόντια τους και να αντιστέκονται όταν το προσπαθούν οι γονείς τους. Στο παρόν άρθρο αναφέρονται τα κύρια οδοντιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με αυτισμό, τα εμπόδια παροχής οδοντιατρικής θεραπείας σε αυτά, καθώς και κάποιες οδηγίες για την οδοντιατρική τους διαχείριση. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο αυτισμός αποτελεί ίσως την πιο σοβαρή ψυχική διαταραχή της παιδικής ηλικίας και παράλληλα την καλύτερα μελετημένη και πιο συχνά εμφανιζόμενη μορφή από μια ομάδα διαταραχών, γνωστές ως Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΔΑΔ) ή Διαταραχές του Αυτιστικού Φάσματος 1. Η έννοια «Φάσμα» χρησιμοποιείται λόγω της ανομοιογενούς κλινικής εικόνας και σοβαρότητας των διαταραχών 2. Στην ίδια ομάδα των ΔΑΔ, ανήκουν το σύνδρομο Asperger, Rett, Heller (ή αποδιοργανωτική διαταραχή της παιδικής ηλικίας) και ο άτυπος αυτισμός 3. Ο όρος «αυτισμός» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον ψυχίατρο Eugen Bleuler το 1911, για να περιγράψει τον ακραίο περιορισμό των σχέσεων των σχιζοφρενών ασθενών με τους άλλους ανθρώπους. Ετυμολογικά υποδηλώνει την κατάσταση του ατόμου να είναι απορροφημένο στον ίδιο του τον εαυτό 4. Ο αυτισμός θεωρήθηκε νηπιακή ψύχωση, συνιστώντας την πρώιμη εκδήλωση σχιζοφρένειας, κάτι που σήμερα δεν είναι αποδεκτό 5. Το 1943, ο Αμερικανός ψυχίατρος Kanner χρησιμοποιεί τον όρο «πρώιμο παιδικό αυτιστικό σύνδρομο» 4 για να περιγράψει τα αυτιστικά παιδιά - περιπτώσεις παιδιών κλεισμένων στον εαυτό τους, χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας - ως ξεχωριστή ομάδα απ αυτή των ψυχωσικών παιδιών 6. Λέξεις ευρετηρίου: Αυτισμός, στοματική υγεία, επιβαρυντικοί παράγοντες, οδοντιατρική διαχείριση. 1,2 Προπτυχιακές Φοιτήτριες 3 Καθηγητής Παιδοδοντιατρικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Οδοντιατρική Σχολή, Εργαστήριο Παιδοδοντιατρικής. Ανασκόπηση Ο αυτισμός εμφανίζεται με συχνότητα 2-15 ανα γεννήσεις (ανάλογα με τα κριτήρια διάγνωσης), είναι συχνότερος στα αγόρια αλλά, όταν συμβαίνει στα κορίτσια τα συμπτώματα είναι βαρύτερα 3. Στην Αμερική, εκτιμάται πως 1-1,5 εκατομμύριο παιδιών πάσχουν από κάποια διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, συχνότητα που καθιστά τον αυτισμό ως την αναπτυξιακή διαταραχή με τη μεγαλύτερη ταχύτητα ανάπτυξης, με 1,148% ρυθμό αύξησης 7. Στην Αγγλία υπολογίζεται ότι 38,9 στα παιδιά πάσχουν από αυτισμό και 77,2 στα παιδιά από άλλες διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, δίνοντας μια συνολική τιμή 1,16% να πάσχουν από κάποια αυτιστική διαταραχή 8. Στην Ελλάδα, δεν έχει γίνει επίσημη επιδημιολογική έρευνα για να εκτιμηθεί ο επιπολασμός των παιδιών με αυτισμό αλλά σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας Αυτιστικών Ατόμων (ΕΕΠΑΑ) είναι 1 προς 166 άτομα (www.autismgreece.gr). Ο αυτισμός ορίζεται ως μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή με ανωμαλίες στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου, που χαρακτηρίζεται από την ποιοτική έκπτωση στην κοινωνική αλληλεπίδραση και την επικοινωνία καθώς και την περιορισμένη, επαναλαμβανόμενη και στερεοτυπική συμπεριφορά 9. Επηρεάζει τη νοητική και γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού σε ποικίλο βαθμό, ενώ ο αριθμός και η βαρύτητα των συμπτωμάτων διαφοροποιούνται με την ηλικία και τη θεραπεία που έχει λάβει 10,11. Για να τεθεί η διάγνωση του αυτισμού, θα πρέπει να έχουν παρουσιασθεί ανωμαλίες στην ανάπτυξη πριν από την ηλικία των 3 ετών 9. Το παιδί με την αυτιστική διαταραχή, αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στη μάθηση. Όταν αναφερόμαστε στην έννοια της μάθησης, συμπεριλαμβάνουμε την προσαρμοστική συμπεριφορά (η ικανότητα του ατόμου να αντιδρά ενεργητικά και σκόπιμα στις νέες καταστάσεις), την κινητική μάθηση (η ικανότητα να αναπτύσσει αυξανόμενης δυσκολίας κινητικές δεξιότητες αφού έχει κατακτήσει τις πιο απλές) και την ακαδημαϊκή μάθηση (η ικανότητα να αποκτά αντιληπτικές δεξιότητες) 13. Αυτές οι διαταραχές μπορούν να γίνουν αντιληπτές

2 66 Το παιδι με αυτισμο: ΕπιβαρυντικοΙ παραγοντες στοματικης υγειας και παροχη οδοντιατρικών υπηρεσιων σε ηλικία μηνών και μάλιστα όσο νωρίτερα γίνει τόσο καλύτερα θα είναι τα αποτελέσματα της θεραπείας 9. Σύμφωνα με τα παραπάνω η στοματική υγιεινή αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα προσαρμοστικής μάθησης για τα παιδιά με αυτισμό. Οι παράγοντες που δρουν ανασταλτικά είναι αρκετοί ώστε τα αυτιστικά παιδιά να μην είναι ικανά ή να είναι απρόθυμα να καθαρίσουν τα δόντια τους και να αντιστέκονται όταν το προσπαθούν οι γονείς τους. Οι μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σχετικά με τη στοματική υγιεία των αυτιστικών ατόμων είναι ελάχιστες εξαιτίας της ιδιαίτερης φύσης της αναπηρίας. Η αντίδραση που παρουσιάζουν στις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες, η προσκολλητική συμπεριφορά σε πρόσωπα και η αντίδρασή τους σε ξένα πρόσωπα πχ. ερευνητές οδοντίατροι, εξηγεί τη δυσκοία διεξαγωγής επιδημιολογικών ή άλλων ερευνητικών μελετών προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την υγεία του περιοδοντίου, την τερηδονική δραστηριότητα και τη στοματική υγιεινή 14. Ο σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση των δυσκολιών που υπάρχουν στην παροχή οδοντιατρικής φροντίδας στα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού από τις ήπιες μορφές στις πιο βαριές. Παράλληλα, αναφέρονται οι παράγοντες εκείνοι που μπορούν να δράσουν επιβαρυντικά στην κατάσταση της στοματικής υγιεινής αυτών των παιδιών. Τέλος, παραθέτονται συμβουλές οδοντιατρικής διαχείρισης τις οποίες θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο γενικός οδοντίατρος ή ο παιδοδοντίατρος για να επιτύχει τη συνεργασία του παιδιού με αυτισμό με απώτερο στόχο την επίτευξη της στοματικής υγείας. ΕμπΟδια παροχης οδοντιατρικης θεραπειας Οι κυριότεροι παράγοντες που έχουν αναφερθεί στην βιβλιογραφία ότι συμβάλλουν στην έλλειψη παροχής οδοντιατρικής θεραπείας στα άτομα με αυτισμό είναι: Η δυσκολία στην επικοινωνία με τον οδοντίατρο και στην προσαρμογή στο χώρο του ιατρείου Τα παιδιά με αυτισμό περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους, εκτελώντας στερεότυπες και επαναλαμβανόμενες κινήσεις 15, που δε φαίνεται να έχουν κανένα εμφανή σκοπό. Οι στερεοτυπίες αυτές δεν παρουσιάζουν περιοδικότητα αλλά συνήθως εμφανίζονται σε καταστάσεις άγχους ή ανίας 4. Παράλληλα, επιδεικνύουν έντονη προσκόλληση σε αντικείμενα χωρίς προφανή αιτία, συλλέγοντας αντικείμενα όπως μπουκάλια, κουτιά, καπάκια 15. Η συμπεριφορά αυτή αναστέλλει συχνά την ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί ανεξάρτητα 16, να επικοινωνεί, να μαθαίνει και να αλληλεπιδρά προσαρμοστικά με το περιβάλλον 17. Η κοινωνική δυσλειτουργία αποτελεί ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του αυτισμού. Τα παιδιά με αυτισμό εμφανίζουν δυσκολία στη σύναψη διαπροσωπικών σχέσεων. Δεν μπορούν να αντιληφθούν τη μη λεκτική επικοινωνία (εκφράσεις προσώπου, τόνος φωνής, οπτική επαφή κλπ) όπως κάνουν τα φυσιολογικά παιδιά ή να έχουν συναισθηματική επαφή με τους γύρω τους 12,18. Αποφεύγουν τη σωματική επαφή (φιλιά, αγκαλιές) και γενικά δεν ενδιαφέρονται για αλληλεπίδραση με τους συνομηλίκους ή τους ενήλικες 2. Όσον αφορά τη λεκτική επικοινωνία, τα αυτιστικά παιδιά μπορεί να στερούνται λόγου ή να διαθέτουν λόγο, που είναι ηχολαλικός, δηλαδή να επαναλαμβάνουν λέξεις ή φράσεις ή το τελευταίο μέρος μιας φράσης, με τρόπο σταθερό και μονότονο. Όλες οι παραπάνω δυσκολίες στην επικοινωνία και τη διαπροσωπική σχέση αποτρέπουν τη σύναψη θεραπευτικής σχέσης με τον οδοντίατρο, στερώντας του τη δυνατότητα να επικοινωνήσει επαρκώς, έτσι ώστε να θεσπίσει κανόνες στοματικής υγιεινής, να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού και γενικότερα να δημιουργείσει μια διαδραστική σχέση. Οι δυσκολίες στα αισθητηριακά ερεθίσματα Τα αυτιστικά παιδιά παρουσιάζουν ευαισθησία στους ήχους, στα φώτα, στα χρώματα και στις μυρωδιές 19. Τα αυτιστικά παιδιά προτιμούν να βρίσκονται στο σκοτάδι, να αποφεύγουν τα δυνατά φώτα, να καλύπτουν τα μάτια τους ή να τα πιέζουν με τα δάκτυλά τους προς τα μέσα 13. Παράλληλα, επιδεικνύουν υπερευαισθησία σε δυνατούς ήχους με υψηλό τόνο (κλάμα μωρού, σειρήνες, τιτίβισμα πουλιών κ.α.), σε ήχους χαμηλής συχνότητας (ηλεκτρική σκούπα, φώτα φθορίου, πιστολάκι μαλλιών, μπετονιέρα, ψυγείο κ.α.) 2,20. Συχνά καλύπτουν τα αυτιά τους σε πολυσύχναστους χώρους, αντιδρούν αρνητικά σε απροσδόκητους δυνατούς θορύβους. Ο Attwood 21 προσομοιάζει την εμπειρία αυτή που βιώνουν τα αυτιστικά παιδιά με την αίσθηση φυσιολογικών ανθρώπων στο θόρυβο που κάνουν τα νύχια όταν γρατζουνίζουν ένα πίνακα. Όπως είναι γνωστό το οδοντιατρείο είναι ένας χώρος όπου τα αισθητηριακά ερεθίσματα είναι έντονα. Το φως της οδοντιατρικής καρέκλας, ο ήχος του τροχού και των χειρολαβών, οι οσμές των οδοντιατρικών και φαρμακευτικών σκευασμάτων, εκλαμβάνοντας ως απειλή λόγω της ιδιοσυγκρασίας των αυτιστικών παιδιών. Το παιδί με αυτισμό μπορεί να εμφανίσει απτική αμυντικότητα σε επαφή με άτομα, με αντικείμενα αλλά και με είδη ρουχισμού 22,23,24. Αυτή εκδηλώνεται με αρνητική αντίδραση με ανησυχία, εχθρότητα ή επιθετικότητα σε απλό άγγιγμα ή στην πιθανότητα του αγγίγματος. Συνέπεια στο παραπάνω είναι οτι τα αυτιστικά παιδιά σχεδόν πάντα αντιστέκονται στο βούρτσισμα των δοντιών 21,25, στην οδοντιατρική εξέταση και την παροχή οδοντιατρικών υπηρεσιών. Η αμέλεια ή απροθυμία/άρνηση των γονέων για οδοντιατρική θεραπεία. Η οικογένεια είναι ο κύριος αποδέκτης των συμπτωμάτων της ψυχοπαθολογίας του ασθενούς, αλλά και ένα από τα κυριότερα υποστηρικτικά πλαίσια, με αποτέλεσμα να αντανακλάται σε αυτή το άγχος και η ψυχική κατάσταση του μέλους που νοσεί, με όποια αποτελέσματα και συνέπειες έχει αυτό για τα μέλη της, τις σχέσεις τους αλλά και την λειτουργία και ισορροπία του οικογενειακού συστήματος. Η οικογένεια του αυτιστικού παιδιού βιώνει καθημερινά τις δυσκολίες, τις ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ

3 ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ (2): οποίες δημιουργεί η αυτιστική συμπεριφορά. Όσο μεγαλύτερες είναι οι δυσκολίες, τις οποίες αντιμετωπίζει, τόσο πιο σοβαρές είναι οι καταστάσεις, οι οποίες δημιουργούνται στην οικογένεια. Τα αυτιστικά παιδιά αντιστέκονται στις μεταβολές της καθημερινότητας ή σε λεπτομέρειες του ατομικού προγράμματος 3. Κάθε αλλαγή στο περιβάλλον του προκαλεί αναστάτωση, κλάμα κι επιθετικότητα, ακόμα κι αν πρόκειται για μια μικρή αλλαγή 15,26,27. Οι γονείς λοιπόν προκειμένου να αποφύγουν κάθε τι που να διαταράξει το κλίμα στο σπίτι, συχνά αποστασιοποιούνται από το πρόγραμμα της στοματικής υγιεινής των αυτιστικών τους παιδιών. Η ελλιπής εκπαίδευση των οδοντιάτρων και του βοηθητικού προσωπικού Η προσπάθεια προσδιορισμού του βαθμού της νοητικής ικανότητας ή του βαθμού επικοινωνίας των αυτιστικών παιδιών είναι σημαντική παράμετρος στην ποιότητα παροχής υπηρεσιών και στην εδραίωση σχέσης εμπιστοσύνης με το αυτιστικό παιδί και την οικογένεια του. Η παροχή οδοντιατρικής φροντίδας στα άτομα με αυτισμό απαιτεί ειδική εκπαίδευση εκ μέρους του οδοντιάτρου. Δυστυχώς τέτοιου είδους εκπαίδευση δεν υπάρχει στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Επομένως, επαφίεται στη μεταπτυχιακή εξειδίκευση -κύριως στην παιδοδοντιατρική-, να παρέχει τις γνώσεις, που χρειάζονται για την αποκαταστασιακή θεραπεία παιδιών και νέων ατόμων με αυτισμό είτε στο οδοντιατρείο είτε στο νοσοκομειακό περιβάλλον. Στοματικη υγεια και παραγοντες που την επηρεαζουν Η λήψη φαρμάκων Τα παιδιά με αυτισμό λαμβάνουν αρκετά φάρμακα, για την αντιμετώπιση των ψυχωτικών συμπτωμάτων και τον έλεγχο επιθετικών επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών, που παράλληλα έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες σε ό,τι αφορά τη στοματική υγεία όπως ξηροστομία, δυσγευσία, δυσφαγία, σιαλαδενίτιδα, στοματίτιδα και γλωσσοδυνία. Τα πιο συνήθη φάρμακα που λαμβάνουν τα αυτιστικά παιδιά είναι η ρισπεριδόνη (Risperdal) για τα ψυχωτικά συμπτώματα όπως τον έλεγχο αυτοτραυματισμού, επιθετικών επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών, ψευδαισθήσεων, η μεθυλφενιδάτη (Ritalin) για την υπερκινητικότητα, το βαλπροϊκό οξύ (Depakene), η διφαινυδραμίνη (Benadryl), η φαινυντοίνη (Epanutin), η αλοπεριδόλη (Haldol), η καρβαμαζεπίνη (Tegretol) για την επιληψία. Φάρμακα οπως η ολανζαπίνη (Zyprex) επιφέρουν ξηροστομία ενώ η φλουοξετίνη (Ladose) και η σερτραλίνη (Zoloft) προκαλούν επιπρόσθετα δυσγευσία, δυσφαγία, σιαλαδενίτιδα, στοματίτιδα και γλωσσοδυνία 28. Η ρισπεριδόνη και η ολανζεπίνη, που χαρακτηρίζονται και ως κοινά αντιψυχωτικά, προκαλούν κινητικές δυσλειτουργίες διαταράσσοντας την ομιλία, την κατάποση και την ανοχή σε κινητές αποκαταστάσεις. Η καρβαμαζεπίνη προκαλεί ξηροστομία και στοματίδα. Η κλονιδίνη ευθύνεται για ξηροστομία, σιαλαδενίτιδα και δυσφαγία. Η μεθυφενιδάτη και η ναλτρεξόνη προκαλεί ξηροστομία ενώ το βαλπροικό οξύ ξηροστομία και δυσγευσία 28. Οι ανωμαλίες στη σύγκλειση Τα παιδιά με αυτισμό δεν ανταποκρίνονται συνήθως σε αισθητηριακές πληροφορίες με ένα σκόπιμο και προβλέψιμο τρόπο. Έτσι, συχνά εμφανίζουν έξεις όπως, βάζουν στο στόμα τους και δαγκώνουν κάθε καινούριο αντικείμενο 4, γεγονός που πιθανόν να δικαιολογεί αποτριβές δοντιών και αυξημένη έκκριση σάλιου. Η μειωμένη αντίληψη των στοματικών ερεθισμάτων σε αισθητηριακό επίπεδο επιφέρει ανοιχτή θέση στόματος, μείωση του τόνου των μυών και μη καλά συντονισμένη μασητική λειτουργία, ενώ σε κινητικό επίπεδο, λόγω της υπολειτουργούσας μάσησης, υπάρχει ανάγκη για αισθητηριακή πληροφορία στην κροταφογναθική άρθρωση 29. Η στοματική αναπνοή Σε δείγμα 500 παιδιών με αυτισμό ηλικίας 2-16 ετών, αναφέρθηκε στοματική αναπνοή συχνά ή σχεδόν πάντοτε στο 25,7% αυτών 30. Κατά τη διάρκεια του ύπνου τα άτομα με στοματική αναπνοή, διατηρούν ανοικτό το στόμα τους. Ως εκ τούτου, η χειλική επιφάνεια των προσθίων δοντιών και ούλων της άνω γνάθου δε διαβρέχεται από σάλιο. Κάτι που θεωρείται προδιαθεσικός παράγοντας των νόσων του περιοδοντίου 31. Ο βρυγμός Ο βρυγμός είναι ιδιαίτερα συχνός σε παιδιά με αυτισμό. Βρέθηκε πως τα αυτιστικά παιδιά με μέτρια ή φτωχή στοματική υγιεινή, ήταν παράλληλα και βρουξιστές σε ποσοστό 32% σε σύγκριση με το 6% μη αυτιστικών παιδιών με επίσης μέτρια ή κακή στοματική υγιεινή 32. Σύμφωνα με έρευνα σε 500 παιδιά με αυτισμό ηλικίας 2-16 ετών, ο βρυγμός εμφανιζόταν σε ποσοστό 20% 32. Σε άλλη αναφορά φυσιολογικών παιδιών ηλικίας 3-17 ετών το ποσοστό του βρυγμού ανερχόταν στο 15% 33. Οι διατροφικές συνήθειες Τα αυτιστικά παιδιά έχουν ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες, καθώς συχνά αποφεύγουν τροφές που είναι τυπικό μέρος της διατροφής (νερό, γάλα κ.α.). Μπορεί να φτύνουν το φαγητό, να αντιστέκονται σε γεύσεις (γλυκό, στυφό, αλμυρό, πικάντικο, πικρό, καπνιστό) και να μην τους αρέσει η υφή (σκληρό, υγρό κ.α.) και η θερμοκρασία του φαγητού (κρύο, ζεστό, καυτό) 21,25. Συγκεκριμένα, το 25% των αυτιστικών παιδιών είχαν ισχυρή προτίμηση σε συγκεκριμένες γεύσεις και φαγητά ενώ το 38% είχαν ευαισθησίες στην υφή των τροφών 21,25. Επιπρόσθετα, τα γλυκά αποτελούν ένα συνηθισμένο τρόπο που καθησυχάζει, ηρεμεί τα παιδιά στο σπίτι, στο σχολείο ή στο μέσο ημέρας 19. Οι παραπάνω ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες, που περιλαμβάνουν μειωμένη μασητική λειτουργία, συχνή μάσηση μαλακών ή γλυκών τροφών σε συνδυασμό με τα προβλήματα συμπεριφοράς, συμβάλλουν στον αυξημένο τερηδονικό κίν-

4 68 Το παιδι με αυτισμο: ΕπιβαρυντικοΙ παραγοντες στοματικης υγειας και παροχη οδοντιατρικών υπηρεσιων δυνο. Παρόλα αυτά, στη βιβλιογραφία δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με το αν τα αυτιστικά παιδιά έχουν αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο ή περισσότερα περιοδοντικά προβλήματα από το γενικό πληθυσμό. Περιοδοντικά προβλήματα Οι Shapira και συν. αξιολόγησαν την περιοδοντική υγεία καθώς και το δείκτη DMFT σε αυτιστικά παιδιά, τα οποία ζούσαν σε ιδρύματα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης περιοδοντικής νόσου και τερηδονικής νόσου σε σχέση με ασθενείς με σχιζοφρένεια. Οι κυριότερες θεραπευτικές διαδικασίες που απαιτούνταν, ήταν αποτρύγωση, χειρουργική περιοδοντίου, εκμάθηση στοματικής υγιεινής και διατροφικές οδηγίες 34. Οι Lowe and Lindemann αξιολόγησαν τις οδοντιατρικές ανάγκες 20 ασθενών με αυτισμό, συγκρινόμενες με αυτές της ομάδας ελέγχου υγιών ατόμων. Οι τερηδονικοί δείκτες και οι δείκτες πλάκας και αιμορραγίας δεν παρουσίαζαν διαφορές μεταξύ των 2 ομάδων 35. Ας σημειωθεί πως η καταγραφή της στοματικής υγείας ατόμων με αναπηρία που φοιτούν σε ειδικά σχολεία, έδειξε ότι τα αυτιστικά άτομα παρουσίαζαν την καλύτερη στοματική υγιεινή ενώ τα παιδιά με νοητική καθυστέρηση τη χειρότερη 36. Ανάλυση του βακτηριακού DNA με PCR στην πλάκα από την παρειακή επιφάνεια του δεύτερου άνω νεογιλού γομφίου σε δείγμα 187 ατόμων (136 αγόρια, 56 κορίτσια) ηλικίας 1-6 ετών, με αναπτυξιακές αναπηρίες-συμπεριλαμβανομένου του αυτισμού, οδήγησε στην ανίχνευση 10 διαφορετικών περιοπαθογόνων βακτήριων 37. Αυτά που ανιχνεύτηκαν πιο συχνά ήταν τα εξής Capnocytophaga sputigena (28.3%), Actinobacillus actinomycetemcomitans (20.9%) and Campylobacter rectus (18.2%). Αντίθετα τα Treponema denticola, Tannerella forsythia και Prevotella intermedia δεν εμφανίστηκαν συχνά ενώ το Porphyromonas gingivalis δεν ανιχνεύτηκε σε κανένα δείγμα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το 25% του δείγματος εμφάνισε τουλάχιστον ένα από τα βακτήρια T. denticola, T. forsythia, and C. Rectus και συνεπώς αυξημένο κίνδυνο περιοδοντικής νόσου. Tερηδονική νόσος Στη βιβλιογραφία, εντοπίζονται λίγες έρευνες που αφορούν την αξιολόγηση της τερηδόνας και τον επιπολασμό της στα παιδιά με αυτισμό, ενώ δεν υπάρχει ομοφωνία στα ευρήματα των ερευνών αυτών. Συγκεκριμένα, οι Fahlvik-Planefeldt et al. 38 σύγκριναν τους τερηδονικούς δείκτες σε παιδιά με αυτισμό και σε υγιή παιδιά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο επιπολασμός της τερηδόνας, ουλίτιδας και ο βαθμός της στοματικής υγιεινής δε διαφέρουν στις δύο ομάδες. Αναφέρθηκε όμως ότι τα παιδιά με αυτισμό είχαν μικρότερη συνεργασία κατά τη διάρκεια της οδοντιατρικής εξέτασης. Αυτό μπορεί να έχει επηρεάσει την ακρίβεια της διάγνωσης κατά τη διάρκεια της εξέτασης και ο τερηδονικός δείκτης να έχει υποεκτιμηθεί. Επίσης σε καταγραφή αυτιστικών παιδιών 6 με 12 ετών στην Τουρκία δε βρέθηκε διαφορά με τα φυσιολογικά παιδιά ως προς τον δείκτη DMFT 39. Σε μια άλλη καταγραφή σε δείγμα 395 παιδιών με αυτισμό, το 68,1% αυτών είχε εμπειρία τερηδόνας σε σχέση με το 86% των μη αυτιστικών παιδιών 40. Συνοψίζοντας, ενώ ανευρίσκεται αυξημένος επιπολασμός περιοδοντικής νόσου στα παιδιά με αυτισμό στην βιβλιογραφία, ο τερηδονικός δείκτης είναι συγκρίσιμος ή και μικρότερος με αυτόν των μη αυτιστικών παιδιών. Διαχεiριση παιδιων με αυτισμο Η παροχή της βασικής οδοντιατρικής φροντίδας στα παιδιά με αυτισμό μπορεί να πραγματοποιηθεί στο οδοντιατρείο με τον παραδοσιακό εξοπλισμό από τον οδοντίατρο και το βοηθητικό προσωπικό, που έχουν εκπαιδευθεί στην αντιμετώπιση αυτών των ατόμων. Λίγες εργασίες έχουν δημοσιευτεί αναφορικά με τις κατάλληλες τεχνικές διαχείρισης της ιδιαίτερης φύσης των παιδιών με αυτισμό από την πλευρά του οδοντιάτρου. Οι Marshall et al. 41 αναφέρονται σε μια μελέτη τους, στους πιθανούς παράγοντες πρόβλεψης του βαθμού συνεργασίας ενός αυτιστικού παιδιού στον οδοντίατρο. Τα ευρήματα, που βασίστηκαν σε ένα ερωτηματολόγιο, απαντημένο από 108 γονείς αυτιστικών παιδιών και τους οδοντιάτρους αυτών, υποδεικνύουν πως ένα παιδί με αυτισμό προβλέπεται να είναι μη συνεργάσιμο όταν: 1. είναι άνω των τεσσάρων και δεν είναι εκπαιδευμένο στη χρήση της τουαλέτας, 2. δε συνεργάζεται στο κόψιμο των μαλλιών, 3. οι γονείς δε του βουρτσίζουν τα δόντια και 4. είναι ηχολαλικό ή δε μιλάει. Επικοινωνία- μη φαρμακολογικές τεχνικές Ο πιο σημαντικός στόχος είναι το χτίσιμο μιας σχέσης δυναμικής αλληλεπίδρασης και εμπιστοσύνης με τον οδοντίατρο καθώς και η συναισθηματική προσέγγιση του παιδιού με αυτισμό, βασισμένη στο γνωστικό μοντέλο μάθησης. Βασικές τεχνικές του μοντέλου αυτού που είναι αποτελεσματικές στην περίπτωση του αυτισμού είναι: - Η τεχνική «Λέω- Δείχνω- Κάνω» Η σημασία της τεχνικής στην επικοινωνία θεωρείται από κάποιους μεγάλη στο παιδί με αυτισμό 9,42, ωστόσο, δεν είναι πάντα αποτελεσματική, γιατί τα παιδιά με αυτισμό χαρακτηρίζονται από έλλειψη προσοχής Η θετική/ αρνητική ενίσχυση Στα παιδιά που έχουν περιορισμένες ικανότητες αντίληψης και έλλειψη προσοχής είναι πιο αποτελεσματική η θετική ενίσχυση και η επιβράβευση με δωράκια όπως αυτοκόλλητα ή μικρά παιχνίδια στο τέλος της συνεδρίας. Σε κάποια άλλα παιδιά έχει καλύτερο αποτέλεσμα το χειροκρότημα, η χειραψία ή η ενασχόληση με καποιο ασυνήθιστο αντικείμενο με το οποίο έχουν εμμονή. Μία συζήτηση με τους γονείς πριν την συνεδρία θα βοηθούσε πολύ στα αντικείμενα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν Ο έλεγχος με τον τόνο της φωνής. Οι οδηγίες και οι εντολές του οδοντιάτρου προς ένα φυσιολογικό παιδί είναι σύντομες και ξεκάθαρες, ενώ επαναλαμβάνονται μέχρι να ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ

5 ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ (2): αντιδράσει το παιδί προκειμένου να τις εκτελέσει. Στα παιδιά με αυτισμό όμως, η τεχνική αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Τα παιδιά αυτά δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τις οδηγίες που δίνει ο οδοντίατρος, ούτε μπορούν να ερμηνεύσουν τα συναισθήματα Η βλεμματική επαφή. Ο οδοντίατρος για να διευκολύνει και να ενθαρρύνει τη βλεμματική επαφή όταν επικοινωνεί με το παιδί, θα πρέπει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με αυτό, ωστε τα ματια του παιδιού να βρίσκονατι στην ίδια ευθεία με τα δικά του, και να παρακινεί λεκτικά «κοίτα με» 44,45. - H λεκτική επικοινωνία. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με αυτισμό στην κατανόηση της γλώσσας συνήθως σχετίζονται με τη σύγχυση που προκαλούν πολλές λέξεις, τη δυσκολία επεξεργασίας των ακουστικών πληροφοριών χωρίς οπτικές ενδείξεις και την αδυναμία κατανόησης του νοήματος. Ο οδοντίατρος προσαρμόζοντας τον τρόπο επικοινωνίας του στο επίπεδο των ικανοτήτων του αυτιστικού παιδιού, μπορεί να το διευκολύνει με α) τη χρήση μικρών προτάσεων και λέξεων-κλειδιών, β) τη χρήση λίγων λέξεων και σταθερού λεξιλογίου για συγκεκριμένα αντικείμενα και γ) τη συνοδεία των λέξεων με καποιο οπτικό στοιχείο Η οπτική παρουσίαση. Η χρήση εικόνων για την επεξήγηση των αντικειμένων και της διαδικασίας είναι μια άλλη ευρέως χρησιμοποιούμενη τεχνική. Τα παιδιά με αυτισμό φαίνεται να προτιμούν περισότερο τις εικόνες σε σχέση με την παρουσίαση του κανονικού αντικειμένου, σε αντίθεση με τα παιδιά χωρίς αυτισμό 47. Βασισμένοι στη γνώση ότι τα παιδιά αυτά επικοινωνούν πιο εύκολα με εικόνες παρά με λέξεις, πραγματοποιήθηκε στη Σουηδία μια προσπάθεια εκπαίδευσης παιδιών με αυτισμό προσχολικής ηλικίας, χρησιμοποιώντας το μοντέλο της οπτικής διαπεδαγώγησης (visual pedagogy) για εξοικείωση με τις οδοντιατρικές πράξεις και το χώρο του οδοντιατρείου 48 και για εκπαίδευση στοματικής υγιεινής 14. Στην πειραματική ομάδα (16 παιδιά με αυτισμό) χρησιμοποιήθηκε ένα βιβλίο με εικόνες, περιγράφοντας κάθε βήμα της επίσκεψης σε ένα οδοντιατρείο ενώ στην ομάδα ελέγχου (16 παιδιά επίσης με αυτισμό) δε χρησιμοποιήθηκε. Το αποτέλεσμα ήταν η καλύτερη συνεργασία των πρώτων κατά την οδοντιατρική εξέταση με ανιχνευτήρα και κάτοπτρο, ενώ κανένα παιδί από την ομάδα ελέγχου δε συνεργάστηκε. Ακινητοποίηση Η χρήση ακινητοποίησης, όπως με τη σανίδα τύπου Papoose, είναι αμφιλεγόμενη. Κάποιοι ερευνητές είναι υπέρ της τεχνικής και πιστεύουν ότι έχει κατευναστική δράση στους ασθενείς. Στηρίζουν την άποψη αυτή σε εργασίες οι οποίες έδειξαν ότι η πίεση ηρεμεί τα ασθητηριακό σύστημα. Όμως οι εργασίες αυτές δεν περιλάμβαναν ενδοστοματικές διαδικασίες σε οδοντιατρικό περιβάλλον. Αντιθέτως, άλλοι ερευνητες ανέφεραν ότι η χρήση τέτοιων τεχνικών είναι περιττή και αναποτελεσματική στη διαχείριση προβληματικής συμπεριφοράς 43. Γενική αναισθησία & Καταστολή Η καταστολή και το πρωτοξείδιο του αζώτου χρησιμοποιούνται κάποτε για τη διαχείριση των ασθενών με αυτισμό κατά τη διάρκεια της οδοντιατρικής θεραπείας. Από την άλλη, η χρήση της γενικής αναισθησίας είναι η καλύτερη στρατηγική για μεγάλες οδοντιατρικές αποκαταστάσεις αφού πρώτα έχουν εξαντληθεί οι προσπάθειες εφαρμογής άλλων τεχνικών διαχείρισης της αρνητικής συμπεριφοράς 9,49. Η γενική αναισθησία φαίνεται να κυμαίνεται στα ίδια ποσοστά με τον πληθυσμό με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές στις μικρές ηλικίες, ενώ όσο μεγαλώνει η ηλικία πέφτει το ποσοστό στο γενικό πληθυσμό και παραμένει σταθερό στα παιδιά με αυτισμό. Πτώση συνεργασιμότητας κατά μία μονάδα στην κλίμακα Frankl αυξάνει κατά 2,5 φορές περίπου την πιθανότητα για γενική αναισθησία 40. Όσον αφορά την αποδοχή των τεχνικών αυτών από τους γονείς των αυτιστικών παιδιών, η γενική αναισθησία ήταν η επιλογή προτίμησης σε σύγκριση με την ακινητοποίηση ή το κράτημα του κεφαλιού του παιδιού τους από τους ίδιους σε συνδυασμό με χρήση στοματοδιαστολέα 41. Ως προς τη συχνότητα της χρήσης τους, η γενική αναισθησία είναι σε πιο ευρεία χρήση ακολουθούμενη από την ακινητοποίηση και την καταστολή 39. Ο χώρος του οδοντιατρείου Καμία ιδιαίτερη αλλαγή δεν απαιτείται στο οδοντιατρείο, ως προς τη δομή και την οργάνωση του χώρου. Ωστόσο, ορισμένες εργονομικές προσαρμογές συμβάλλουν στη μείωση των προβλημάτων προσοχής και συμπεριφοράς του παιδιού. Ο πάγκος εργασίας θα πρέπει να έχει μόνο τα απαραίτητα εργαλεία και υλικά. Η προσπάθεια οργάνωσης του περιβάλλοντος σκοπό έχει να προλάβει και να μειώσει τα προβλήματα συμπεριφοράς, τα οποία πηγάζουν από την ελλιπή κατανόηση. Επίσης, δεν πρέπει να δίνεται η δυνατότητα να διαφύγει το παιδί παρά μόνο προς τη κατεύθυνση που είναι στον έλεγχο του οδοντιάτρου, αν αυτό προσπαθήσει να απομακρυνθεί πριν ολοκληρώσει τη εργασία του. Πιθανόν μια απαλή μουσική χωρίς στίχους στο χώρο να είναι ευεργετική και να ηρεμεί το παιδί με αυτισμό 9. Στην περίπτωση που το παιδί με αυτισμό εκδηλώνει υπερευαισθησία ή υπερκινητικότητα, γίνεται προσπάθεια να μειωθούν τα ακουστικά και οπτικά ερεθίσματα στο ιατρείο. Για τη μείωση της απτικής και στοματικής ευαισθησίας, ο οδοντίατρος καλείται από το πρώτο ραντεβού να παρέχει παιχνίδια και αντικείμενα προς δήξη προκειμένου να επιτευχθεί η σταδιακή απευαισθητοποίηση 9. Δομή των συνεδριών Οι ανάγκες ενός αυτιστικού παιδιού που αφορούν τη στοματική υγιεινή θα απαιτήσουν πολλές επισκέψεις στο οδοντιατρείο. Η έννοια του ρυθμού και της τήρησης σταθερών χρονικών αναφορών θεωρείται ιδιαίτερα βοηθητική στην εκπαίδευση των παιδιών με αυτισμό 9,50. Ο οδοντίατρος πρέπει να καταβάλει προσπάθεια να τηρεί ένα συγκεκριμένο χρο-

6 70 Το παιδι με αυτισμο: ΕπιβαρυντικοΙ παραγοντες στοματικης υγειας και παροχη οδοντιατρικών υπηρεσιων νοδιάγραμμα, με απλή, ξεκάθαρη και προβλέψιμη δομή, γύρω από το οποίο οργανώνεται η οδοντιατρική συνεδρία (σταθερές συναντήσεις, ώρες) ενώ ο χρόνος αναμονής δε θα πρέπει να ξεπερνά τα Η έκθεση του παιδιού στον εξοπλισμό και τις οδοντιατρικές πράξεις θα πρέπει να είναι αργή και σταδιακή ενώ θεωρούνται χρήσιμα επαναλαμβανόμενα διαλείμματα κατά τη διάρκεια της θεραπείας 9. Το πρώτο ραντεβού αποτελεί μια προσπάθεια να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη του παιδιού. Γι αυτό το λόγο η εξέταση αρχικά γίνεται χωρίς εργαλεία και χρησιμοποιώντας μία οδοντόβουρτσα για να έχουμε πρόσβαση στο στόμα του παιδιού ώστε να υπάρχει εξοικείωση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με το φως το οποίο ενοχλεί πολλά αυτιστικά παιδιά. Επίσης τα εργαλεία δε θα πρέπει να είναι στο οπτικό τους πεδίο. Οι απότομες κινήσεις καλό είναι να αποφεύγονται γιατί αποσπούν την προσοχή τους και φοβούνται. Γενικά η συνεργασία θα πρέπει να επιτυγχάνεται με το λιγότερο περιοριστικό τρόπο 43. ΣυμπΕρασμα Η κοινωνική δυσλειτουργία, η αποφυγή σωματικής επαφής, η απουσία λεκτικής επικοινωνίας αποτελούν τα βασικότερα χαρακτηριστικά του παιδιού με αυτισμό και παράλληλα τροχοπέδη στη δημιουργία θεραπευτικής σχέσης με τον οδοντίατρο, στερώντας του τη δυνατότητα να θεσπίσει κανόνες στοματικής υγιεινής, να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού και γενικότερα να δημιουργήσει μια διαδραστική σχέση. Τα άτομα με αυτισμό παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευπάθεια στις περιοδοντικές νόσους αλλά καμία διαφορά σε ό,τι αφορά την τερηδονική νόσο. Η παροχή της βασικής οδοντιατρικής φροντίδας μπορεί να πραγματοποιηθεί στο οδοντιατρείο με τον παραδοσιακό εξοπλισμό από τον οδοντίατρο και το βοηθητικό προσωπικό, που έχουν εκπαιδευθεί στην αντιμετώπιση αυτών των ατόμων. Η χρήση της γενικής αναισθησίας είναι η καλύτερη στρατηγική για πολλές ή πολύπλοκες οδοντιατρικές αποκαταστάσεις αφού πρώτα έχουν εξαντληθεί οι προσπάθειες εφαρμογής άλλων τεχνικών διαχείρισης της αρνητικής συμπεριφοράς. SUMMΑRY The child with autism: Aggravating factors of oral health and provision of dental services Kourti Ε., Lefkelidou Α., Kotsanos Ν. Autism is a neurodevelopmental disorder as it affects the whole person s mental development. Therefore, children with autistic disorder are facing significant difficulties in learning and performance of daily activities. Oral hygiene is an important activity, which children with autism perform it with difficulty. Factors that inhibit oral hygiene are so many that children are not able or are unwilling to clean their teeth and they resist in every attempt of their parents. This article indicates the main dental problems faced by children with autism, the main factors that contribute to the lack of adequate provision of dental treatment to them, as well as some directions for dental management. Index words: Αutism, oral health, aggravating factors, dental management. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Siegel D: The world of the autistic child: understanding and treating autistic spectrum disorders. New York, Oxford University Press, Γενά Α.: Αυτισμός και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές, Αξιολόγηση - Διάγνωση - Αντιμετώπιση. Αθήνα, Αυτοέκδοση, World Health Organization: The ICD-10 Classification of mental and behavioral disorders: Clinical descriptions and diagnostic guidelines. Geneva, Συνοδινού Κ.: Ο παιδικός αυτισμός, θεραπευτική προσέγγιση. Αθήνα, Καστανιώτης, Γ έκδοση, Rutter M.: Νηπιακός αυτισμός:σύγχρονες αντιλήψεις και αντιμετώπιση, μετάφραση Γ. Καραντάνος. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, Κωνστανταρέα Μ: Παιδικός αυτισμός. Στο Τσιάντης Γ. Μανωλόπουλος Σ. Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής. Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1988: (2) Cavagnaro A T: Autistic Spectrum Disorders: Changes in the California Caseload, An Update June 1987 June 2007, California Health and Human Services Agency. State of California 2003 survey of developmental disabilities: Baird G et al.: Prevalence of disorders of the autism spectrum in a population cohort of children in South Thames: the Special Needs and Autism Project (SNAP). The Lancet: 2006: 368 (9531): Klein U. Nowak A. Autistic Disorder: A review for the pediatric dentist. American Academy of Pediatric Dentistry 1998, 20: American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders. 4 th ed. Washington DC Author Frith U: Αυτισμός - εξηγώντας το αίνιγμα. 2 η έκδ. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, Volkmar FR.: Autism and the pervasive developmental disorders. In Child and adolescent psychiatry: a comprehensive textbook. Lewis M. (ed). 2 nd ed. Baltimore Williams & Wilkins pp Kranowitz CS: The out-of-sync child. Recognizing and Coping with Sensory Integration Dysfunction. New York, Skylight Press, Pilebro C. Backman B. Teaching oral hygiene to children with autism. International Journal of Paediatric Dentistry 2005, 15: Howlin P. Rutter M: Η θεραπεία των εμμονικών και στερεότυπων συμπεριφορών. Αθήνα, Ελληνική Εταιρεία ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ

7 ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑ (2): Προστασίας Αυτιστικών Ατόμων, Harris SL. Wolchik SA. Suppression of self-stimulation: Three alternative strategies. Journal of Applied Behavior Analysis 1979, 12: Storey K. Bates P. McGhee N. Dycus S. Reducing the selfstimulatory behaviour of a profoundly retarded female through sensory awareness training. American Journal of Occupational Therapy 1984, 38: Wing L: Διαταραχές του φάσματος του αυτισμού. Ένας οδηγός για τη διάγνωση. Ελληνική Εταιρία Προστασίας Αυτιστικών Ατόμων Mattson L. Backman B. Nielsen A: Dental care for the disabled child and adolescent. In Koch G. Poulsen S., Pediatric Dentistry. A clinical approach. Blackwell Munksgaard. 2001, 22: Τrevarthen C. Aitken K. Papoudi D. Robarts J: Children with autism: Diagnosis and interventions to meet their needs. 2 nd edition London and Philadelphia Jessica Kingsley Publishers Attwood T: Asperger s Syndrome: A guide parents and practitioners. London, Jessica Kingsley, Baranek GT. Foster L.G. Berkson H. Tactile defensiveness and stereotyped behaviours. American Journal of Occupational Therapy 1997, 51: Cesaroni L. Garber M. Exploring the experience of autism through firsthand accounts. Journal of Autism and Developmental Disorders 1991, 21: Grandin T. Scariano M: Διάγνωση: Αυτισμός. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα 1995, Kientz MA. Dunn W. A comparison of the performance of children with and without autism on the Sensory Profile. American Journal of Occupational Therapy 1997, 51: Πιάνος Κ: Ψυχοκοινωνικές Διαταραχές και Αντιμετώπισή τους. 3 η εκδ. Αθήνα, Εκδόσεις Έλλην, Reed K: Quick Reference to Occupational Therapy. Graithersburg Aspen Publishers Friedlander AH Yagiela JA. Paterno VI. Mahler ME. The neuropathology, medical management and dental implications of autism. JADA 2006, 137(11): Morris SE. Klein MD: Pre-feeding skills. 2 nd ed, San Antonio TX, Therapy Skill Builder 1987: Williams PG. Sears LL. Allard A. Sleep problems in children with autism. J. Sleep Res. 2004, 13: Wagaiyu EG. Asley FP. Mouthbreathing, lip seal and upper lip coverage and their relationship with gingival inflammation in year old schoolchildren. Journal of Periodontology 1991, 18: Kopycka-Kedzierawski DT. Auinger P. Dental needs and status of autistic children: results from the National Survey of Children s Health. Pediatr Dent. 2008, 30(1): Laberge L. Tremblay R.E. Vitaro F. Montplaisir. J. Development of parasomnias from childhood to early adolescence. Pediatrics, 2000, 106: Shapira J. Mann J. Tamari I. Mester R. Knobler H. Yoeli Y. et al. Oral health status and dental needs of an autistic population of children and young adults. Spec Care Dentist 1989, 9(2): Lowe O. Lindemann R. Assessment of the autistic patient s dental deeds and ability to undergo dental examination. Journal of Dentistry for Children 1985, 52: Altun C. Guven G. Yorbik O. Acikel C. Dental injuries in autistic patients. Pediatr Dent 2010, 32(4): Naka S. Yamana A. Nakano K. Okawa R., Fujita K. Kojima A. et al. Distribution of periodontopathic bacterial species in Japanese children with developmental disabilities. BMC Oral Health 2009, 9: Fahlvik-Planefeldt C. Herrström P. Dental care of autistic children within the nonspecialized Public Dental Service. Swed Dent J. 2001, 25(3): Namal N. Vehit HE. Koksal S. Do autistic children have higher levels of caries? A cross-sectional study in Turkish children. J Indian Soc Pedod Prev Dent 2007, 25: Loo CY. Graham R M. Hughes CV. Behaviour guidance in dental treatment of patients with autism spectrum disorder. International J Paediatr Dent 2009, 19: Marshall J. Sheller B. Williams BJ. Mancl L. Cowan C. Cooperation predictors for dental patients with autism. Pediatr Dent.: 2007, 29(5): Stone W.L et al. Motor imitation in young children with autism: what s the object? J Abnorm Child Psychol: 1997, 25: Hernandez P. Ikkanda Z. Applied behavior analysis: behavior management of children with autism spectrum disorders in dental environments. J Am Dent Assoc. 2011, 142(3): Jones G: Practical guidelines for working with autistic children. School of education, Birmingham University, Jordan R. Powell S: Understanding and Teaching Children with Autism. Wiley Schopler E. Reichler RJ. Renner BR: The childhood autism rating scale. LA. California Western Psychological Services Bowler DM: Autism Spectrum Disorder: Psychological theory and research. Hoboken, NJ, Wiley & sons, Bäckman B, Pilebro C. Visual pedagogy in dentistry for children with autism. ASDC J Dent Child, 1999, 66(5):325-31, Kamen S. Skier J. Dental management of the autistic child. Spec Care Dentistry, 1985, 5(1): Maratos O: Psychoanalysis and the management οf pervasive developmental disorders. In Τrevarthen C. Aitken K. Papoudi D Roberts J. Children with Autism: Diagnosis and Interventions to Meet Their Needs. 2 nd ed., London Jessica Kingsley Publ, Διεύθυνση για ανάτυπα: Ε. Κούρτη Ζιμπίλογλου 30, 14565, Αγ. Στέφανος, Αττικής Τηλ: &

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ (ΣΜΥΕ-ΔΥΠ) Λ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 40,11473 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.2108822303/2108064543 FAX 2106124492 EMAIL:info@smye.gr ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Δ.Ε ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ 1. Νομοθεσία για την Ασφάλιση Αυτοκινήτου Έχουν όλοι υποχρέωση από το Νόμο να συνάψουν ασφάλιση για το αυτοκίνητό τους; Σε ποια νομοθεσία βασίζεται η ασφάλιση αυτοκινήτου; Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003 ΕφΑθ 5253/2003 Τράπεζες. Στεγαστικά δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών. Καταχρηστικοί όροι. Έξοδα χρηματοδότησης. Προμήθεια φακέλου Παράνομες επιβαρύνσεις. Υπέρμετρες εγγυήσεις. Καταγγελία σύμβασης δανείου.

Διαβάστε περισσότερα

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ 1. Ύπνος: Δεν βοηθάει να ξενυχτήσουμε διαβάζοντας το προηγούμενο βράδυ, προσπαθώντας να συγκεντρώσουμε το σύνολο της ύλης στο μυαλό μας. Η κούραση, δε θα μας επιτρέψει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων

Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων Στο πλαίσιο του παρόντος κεφαλαίου εξετάζονται οι κοινές ενδοοικογενειακές δραστηριότητες και η γλωσσική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε με προσοχή και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προοίμιο Ο κώδικας δεοντολογίας του ΕΣΠΕΜ σκοπό έχει να κρατήσει υψηλά το κύρος του επαγγέλματος του μουσικοθεραπευτή στην Ελλάδα, να διαφυλάξει τους θεραπευόμενους από τυχόν μη δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012.

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Στη Μύρινα, σήμερα στις 4 του μήνα Μαΐου του έτους 2012, ημέρα Παρασκευή και ώρα 12:00 στο Δημοτικό Κατάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Σημειώνεται ότι για την ετοιμασία και εφαρμογή της ενότητας συνέδραμαν και οι συνάδελφοι Μαρία Ανθίμου και Χριστίνα Κκαΐλη (Δημοτικό Σχολείο Μενεού) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας.

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ του ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ της ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. στο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ της Κ.Ε.Δ.Ε. ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Αγαπητοί Φίλοι, Θέλω εκ μέρους των

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Ανωριμότητα Προκαταλήψεις- Στερεότυπα Απουσία ανθρωπιστικής παιδείας Ημιμάθεια Έλλειψη έμπρακτης χριστιανικής ζωής ΣΤΟΧΟΙ Να αρχίσουν να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα δικά

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»

«ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» 1 ο ΕΠΑ.Λ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: «ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΑ: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2008-2009 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση

11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση 11. Προϋπολογισμός 11.1. Προϋπολογισμός και αποδοτικότητα δημοσίων υπηρεσιών: υφιστάμενη κατάσταση Το σύστημα σχεδιασμού και εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, αποτελεί μία βασική παράμετρο προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

«Συλλογή, μεταφορά και διαχείριση επικίνδυνων στερεών αποβλήτων της Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ»

«Συλλογή, μεταφορά και διαχείριση επικίνδυνων στερεών αποβλήτων της Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ» Διακήρυξη για την: «Συλλογή, μεταφορά και διαχείριση επικίνδυνων στερεών αποβλήτων της Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ» Διακήρυξη Νο: Ε140038 Η Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ («Εταιρία») προκηρύσσει μειοδοτικό διαγωνισμό με σφραγισμένες

Διαβάστε περισσότερα

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Κεφάλαιο 03-00 σελ. 1 03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Μια από τις κύριες διαφορές μεταξύ της βιομάζας και των ορυκτών καυσίμων είναι ότι η βιομάζα παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΙΦΝΚ-ΔΘ. Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 2010 Αριθ. Πρωτ.: 71351. Ταχυδρομική. Σταδίου 27 Διεύθυνση: Ταχυδρομικός Κώδικας: 101 83 ΑΘΗΝΑ

ΑΔΑ: 4ΙΦΝΚ-ΔΘ. Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 2010 Αριθ. Πρωτ.: 71351. Ταχυδρομική. Σταδίου 27 Διεύθυνση: Ταχυδρομικός Κώδικας: 101 83 ΑΘΗΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥTΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΔΑ: Ταχυδρομική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ 34750/2006 (Αριθμός καταθέσεως πράξεως 43170/2006) ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από

ΑΠΟΦΑΣΗ 34750/2006 (Αριθμός καταθέσεως πράξεως 43170/2006) ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από ΑΠΟΦΑΣΗ 34750/2006 (Αριθμός καταθέσεως πράξεως 43170/2006) ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Πρόεδρο Πρωτοδικών,

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πρόσφατη οικονομική κρίση έχει δείξει ότι οι χώρες οι οποίες δεν έχουν προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, επηρεάστηκαν περισσότερο. Παράλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον και Ανάπτυξη ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας. Επιβλέπων: Καθηγητής Δ. Ρόκος

Περιβάλλον και Ανάπτυξη ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας. Επιβλέπων: Καθηγητής Δ. Ρόκος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" Η ΦΤΩΧΕΙΑ Γραμματικογιάννης Α. Ηλίας Εργασία η οποία υποβάλλεται στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Με ποιους τρόπους έτρωγαν τα ψάρια τους; Τα ψάρια τους τα έτρωγαν εκζεστά (βραστά), οφτά (ψητά) ή

Διαβάστε περισσότερα

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008)

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Μείωση μέχρι 10% θα έχουμε στις νέες συντάξεις από 1/1/2009 στις περιπτώσεις που χορηγείται από τα Ταμεία μειωμένη σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ Διπλωματική Εργασία ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο. Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο. Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης Γραφείο Τύπου Θεσσαλονίκη, 12 Απριλίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ελλείψεις στο φορολογικό νομοσχέδιο Σοβαρές ελλείψεις στη νέα μορφή του φορολογικού νομοσχεδίου διαπιστώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση Πρακτικό εργαλείο για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση Ιούνιος 2013 Στα πλαίσια της επαγγελματικής σας ιδιότητας ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Θέμα πτυχιακής εργασίας:

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Θέμα πτυχιακής εργασίας: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής εργασίας: Προμελέτη σκοπιμότητας επενδυτικού σχεδίου που αφορά τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ (Τ.Ε.Ι.Κ.) ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ (ΣΤΕΓ) ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (Φ.Π.) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ (Τ.Ε.Ι.Κ.) ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ (ΣΤΕΓ) ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (Φ.Π.) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ (Τ.Ε.Ι.Κ.) ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ (ΣΤΕΓ) ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (Φ.Π.) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Συγκριτική αξιολόγηση μεθόδων συλλογής ελαιοκάρπου και

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα Ένα συνεργατικό παιχνίδι μνήμης για 3 έως 6 παίκτες, 7 ετών και άνω. Ο Τομ σκαρφάλωσε στην κορυφή ενός δέντρου, για να δεί αν μπορούσε να ανακαλύψει κάτι. Κοιτάζοντας προς κάθε μεριά, είδε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΟΚΙΜΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ 1 2 Το θέµα µας είναι ο Αναρχισµός. Τι είναι ο Αναρχισµός; Μια διδασκαλία για την πολιτική. Σαν πολιτική διδασκαλία διαθέτει απόψεις για το πολιτικό πρόβληµα, για

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταγμα, Εργασία και Συναφή Δικαιώματα ( Συνδικαλιστική Ελευθερία, Απεργία )

Σύνταγμα, Εργασία και Συναφή Δικαιώματα ( Συνδικαλιστική Ελευθερία, Απεργία ) Προπτυχιακή Εργασία Αθανασοπούλου Ιωάννα Σύνταγμα, Εργασία και Συναφή Δικαιώματα ( Συνδικαλιστική Ελευθερία, Απεργία ) ΕΙΣΑΓΩΓΗ -------------------- Ιστορικά Η Γέννηση του εργατικού δικαίου Η εργασία ως

Διαβάστε περισσότερα

(ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ)

(ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ) 1 ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΩΝ ΠΟΝΩΝ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ (ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ) Η πραγματικότητα ξεπερνά και την πιο τολμηρή φαντασία. Επίκτητος Σοφός δεν είναι όποιος ξέρει πολλά, αλλά όποιος ξέρει χρήσιμα. Ηράκλειτος Οι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3. Κεφάλαιο 4. Κεφάλαιο 5. Κεφάλαιο 6. Κεφάλαιο 7. Κεφάλαιο 8.

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3. Κεφάλαιο 4. Κεφάλαιο 5. Κεφάλαιο 6. Κεφάλαιο 7. Κεφάλαιο 8. Περιεχόμενα Εισαγωγή... 7 ΜΕΡΟΣ Α... 13 Κεφάλαιο 1 Η σταχτοπούτα της ζωής μας!... 15 Κεφάλαιο 2 Συνδέοντας τα κομμάτια: o εαυτός μας!... 23 Κεφάλαιο 3 Οι σχέσεις μας είναι ο καθρέφτης μας!... 27 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ «ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού Τι θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο νέος, πριν τελικά επιλέξει το επάγγελμα που θα ασκήσει Το επάγγελμα, είτε είναι λειτούργημα είτε όχι, έχει ζωτική σημασία για τον άνθρωπο. Συντελεί στην προσωπική του

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σημεία διάλεξης

Βασικά σημεία διάλεξης Διάλεξη 3 η Βασικές έννοιες και κατηγορίες κόστους Μέρος Β Δρ. Δημήτρης Μπάλιος_ 2 _Βασικές έννοιες και κατηγορίες κόστους Βασικά σημεία διάλεξης Σταθερό, μεταβλητό και μικτό κόστος. Άμεσο και έμμεσο κόστος.

Διαβάστε περισσότερα

Ακίνητα: Προϋπόθεση μεταβίβασης ο ενιαίος φόρος Υποχρέωση «επόπτη» σε συμβολαιογράφους, φύλακες μεταγραφών και προϊσταμένους κτηματολογικών γραφείων

Ακίνητα: Προϋπόθεση μεταβίβασης ο ενιαίος φόρος Υποχρέωση «επόπτη» σε συμβολαιογράφους, φύλακες μεταγραφών και προϊσταμένους κτηματολογικών γραφείων Ακίνητα: Προϋπόθεση μεταβίβασης ο ενιαίος φόρος Υποχρέωση «επόπτη» σε συμβολαιογράφους, φύλακες μεταγραφών και προϊσταμένους κτηματολογικών γραφείων Σφίγγει ο κλοιός για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: Διδακτική των Μαθηματικών

Εργασία στο μάθημα: Διδακτική των Μαθηματικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εργασία στο μάθημα: Διδακτική των Μαθηματικών Ονοματεπώνυμο: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος απευθύνεται στη κατάκτηση από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά έχουν περιγραφεί στα προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας μελέτης η κατασκευή του τμήματος «Βρύσες Ατσιπόπουλο», του Βόρειου Οδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Στη βάση του περίτεχνου ανδριάντα του Στρατηλάτη Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη, υπάρχει το εξής έμμετρο επίγραμμα: «Σε άτι γοργό καβαλάρης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ 2015 1 Το επιστημονικό περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου έχει υποβληθεί σε κριτική ανάγνωση και εγκριθεί με το σύστημα των κριτών. Η κριτική ανάγνωση πραγματοποιήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 Δημήτρης Μικελλίδης Πρόεδρος ΠΟΕΔ Αγαπητοί συνεργάτες, Με τη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις»

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις» ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι 99 θέσεις του Ποταμιού

Οι 99 θέσεις του Ποταμιού Οι 99 θέσεις του Ποταμιού 1. Πνεύμα αλλαγών Οι κοινωνίες μπορούν και πρέπει να εξελίσσουν τους θεσμούς τους. Μέσα από αυτή την αλλαγή αλλάζουν οι άνθρωποι, ο κόσμος και η εικόνα των ανθρώπων για τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009)

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009) Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.5, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 009). Η θέσπιση του νέου μέτρου Η σημαντικότερη απόπειρα καινοτομικής δράσης της

Διαβάστε περισσότερα

Σχετ: Το από 21.07.2008 έγγραφό σας (αρ. πρωτ. εισερχ. 932/28.7.2008). Σε απάντηση του ως άνω σχετικού, θα θέλαμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

Σχετ: Το από 21.07.2008 έγγραφό σας (αρ. πρωτ. εισερχ. 932/28.7.2008). Σε απάντηση του ως άνω σχετικού, θα θέλαμε να παρατηρήσουμε τα εξής: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΣ: Ελληνικά Ταχυδρομεία Κεντρική Υπηρεσία Δνση Στρατηγικής και Ανάπτυξης Τομέας Ρυθμιστικού Πλαισίου και Ανταγωνισμού Σταδίου 60 101 88 Αθήνα Αθήνα, 13 Οκτωβρίου 2008 Αρ. Πρωτ.:1263

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ 11.1 Από τον αντιπραγματισμό στην οικονομία του χρήματος 11.1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Να εξηγηθεί η σειριακή αναζήτηση. Η λειτουργία της αναζήτησης σε πίνακα είναι η εύρεση της θέσης στην οποία υπάρχει μια συγκεκριμένη τιμή που ενδιαφέρει το χρήστη. Οι πιο γνωστές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ»

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Γενικά...3 2 Θέματα Απασχόλησης...3 3 Σύγκρουση συμφερόντων...4

Διαβάστε περισσότερα

109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ 109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. 3. Μητρώο. 4. Υποβολή αίτησης. 5. Προϋποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΥΠΟΥ Α. Επωνυμία του πιστωτικού ιδρύματος για το οποίο συμπληρώνεται το παρόν ερωτηματολόγιο...

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΥΠΟΥ Α. Επωνυμία του πιστωτικού ιδρύματος για το οποίο συμπληρώνεται το παρόν ερωτηματολόγιο... Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΥΠΟΥ Α Επωνυμία του πιστωτικού ιδρύματος για το οποίο συμπληρώνεται το παρόν ερωτηματολόγιο.. Ονοματεπώνυμο του φυσικού προσώπου... Οδηγίες για τη συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ (Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ :) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑ) ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 1.1 Εισαγωγή στη Λογιστική/Στ όχοι της επιχείρησης Να

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ : Ποιο είναι το αγαπημένο ζώο των εφήβων? ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα. Τα χρησιμοποιούσαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 ΝΙΚΟΣ ΖΕΝΕΤΟΣ «ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 1. Κύριε ήµαρχε θα θέλαµε να µας κάνετε µια µικρή αναφορά στα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Καταστατικές Πρόνοιες και Εσωτερικοί Κανονισμοί που αφορούν τη Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Σχολικών Εφορειών, τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη,

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη, (Ο Νικολό Μακιαβέλι, μέσα από μία επιστολή του, περιγράφει την ζωή του στο κτήμα του, στο οποίο είχε αποτραβηχτεί, μετά το 1513 που οι Μεδίκοι ανακατέλαβαν την εξουσία.) Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς

Διαβάστε περισσότερα

289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ

289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ 289 ον Σύστημα Αεροπροσκόπων Αγίας Φύλας ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΑΛΚΙΝΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΟΥ 1 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ Φτιάξε ένα κατάλογο με τα πράγματα που θέλεις να κάνεις στην Ομάδα και συζήτησε με τον Αρχηγό

Διαβάστε περισσότερα

Συνεταιριστική Οικονομία

Συνεταιριστική Οικονομία Συνεταιριστική Οικονομία Ενότητα 10: Η Συνεταιριστική Ανάπτυξη Κοντογεώργος Αχιλλέας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΜΗ ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΜΗ ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 31 1 ΜΗ ΤΥΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Κάθε άτομο πρέπει να έχει το δικαίωμα της ευχαρίστησης των καρπών της εργασίας του. Ντέιβιντ Χιουμ Οι

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Επί του άρθρου 1 της τροπολογίας

Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Επί του άρθρου 1 της τροπολογίας ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ EΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ Κύρωση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των εξαιρετικά επειγουσών και απρόβλεπτων αναγκών της «Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Αυδίκος Η αµηχανία µπροστά στον τοίχο: το Πρόγραµµα και οι κοινότητες των Τσιγγάνων Γεια σας. Εγώ είµαι καινούργιος στη Θεσσαλία οι εκατέρωθέν µου καθήµενοι προϋπήρξαν εµού. Να ξεκινήσω, λοιπόν,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ:

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΡΟΥΓΓΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ10 ΠΕ06 ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΓΚΑΝΑ ΔΑΦΝΗ, ΔΟΣΚΟΡΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ, ΖΑΧΑΡΑΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΚΑΛΙΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά

Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά ΠΛΑΤΩΝ Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά I. Ανδρέας Παπαϊωάννου II. Αλέξανδρος Μπαλάσκας III. Κωνσταντίνος Θούας IV.Λουκάς Σωτηρόπουλος V. Πέτρος Κορφιάτης Εισηγητής : Γεώργιος Κ. Ντόντος (ΠΕ03) Χρονικη

Διαβάστε περισσότερα

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε.

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε. ΖΟΥΛΟΥ 13 1 «ΦΟΒΑΣΑΙ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΙ;... Για λέγε, φοβάσαι;» Ο Άλι δεν απαντούσε πολλά φίδια στο στόμα. «Βλέπεις τι συμβαίνει, μικρέ Ζουλού; Βλέπεις;» Όχι, δεν έβλεπε τίποτα. Τον είχαν αρπάξει από τα μαλλιά

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθιά Τάξη Α Μάστορα Έλλη

Παραμυθιά Τάξη Α Μάστορα Έλλη Φθινόπωρο Παραμυθιά Τάξη Α Μάστορα Έλλη Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Μ Ε Λ Ι Ν Α ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Φθινόπωρο Σεπτέμβρης Οκτώβρης - Νοέμβρης Φθινόπωρο Ο ζωγράφος με το κίτρινο Το Φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά

Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά Οι ιοί και οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Οι ιογενείς λοιμώξεις αποτελούν τη συχνότερη αιτία από την οποία αρρωσταίνουν τα παιδιά και ο άνθρωπος γενικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ ΠΑΠΑ ΛΑΚΚΟΙ Τηλ. 2842024282, 22248 Fax: 2842026263 Enosi1@otenet.gr ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ, 24/01/2014 ΤΚ 72200 Αρ.Πρωτ. 1939

ΕΑΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ ΠΑΠΑ ΛΑΚΚΟΙ Τηλ. 2842024282, 22248 Fax: 2842026263 Enosi1@otenet.gr ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ, 24/01/2014 ΤΚ 72200 Αρ.Πρωτ. 1939 1 ΕΑΣ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ ΠΑΠΑ ΛΑΚΚΟΙ Τηλ. 2842024282, 22248 Fax: 2842026263 Enosi1@otenet.gr ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ, 24/01/2014 ΤΚ 72200 Αρ.Πρωτ. 1939 Προς: Μ.Μ.Ε. ΕΝΙΑΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΗΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση σχετικά με τα επαγγέλματα που επηρεάζονται από την άρση των αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση:

Ανακοίνωση σχετικά με τα επαγγέλματα που επηρεάζονται από την άρση των αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΙΚΗΣ 5-7 10180 ΑΘΗΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ TΗΛ.: 210-3332551/2 FAX: 210-3332559 e-mail : press@minfin.gr Αθήνα, 22 Μαΐου 2011 Ανακοίνωση σχετικά με τα επαγγέλματα που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Διεύθυνση Λειτουργικής Ανάπτυξης Πληροφοριακών Συστημάτων ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΑΞΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Έκδοση 1.0 Αύγουστος 2013 Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Του Σταύρου Ν. PhD Ψυχολόγου Αθλητικού Ψυχολόγου

Του Σταύρου Ν. PhD Ψυχολόγου Αθλητικού Ψυχολόγου Του Σταύρου Ν. PhD Ψυχολόγου Αθλητικού Ψυχολόγου Η σχέση και η αλληλεπίδραση των αθλητών, των προπονητών και των γονιών αποτελεί μια αναπόσπαστη διαδικασία στην αθλητική ανάπτυξη του παιδιού. Η αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ-ΚΕΦ. ΙΑ -ΙΒ Θέμα: ο μύθος του Πρωταγόρα και το επιμύθιο

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ-ΚΕΦ. ΙΑ -ΙΒ Θέμα: ο μύθος του Πρωταγόρα και το επιμύθιο ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ-ΚΕΦ. ΙΑ -ΙΒ Θέμα: ο μύθος του Πρωταγόρα και το επιμύθιο Στάδια εξέλιξης του ανθρώπου Α Στάδιο Απουσία θνητών ειδών ἦν γάρ ποτε χρόνος, ὅτε θεοὶ μὲν ἦσαν, θνητὰ δὲ γένη οὐκ ἦν Β Στάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Διδαγμένο κείμενο

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Διδαγμένο κείμενο ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Διδαγμένο κείμενο Α.1 Τι λοιπόν; Αυτό δεν είναι φυσικό, είπα εγώ, και δεν προκύπτει ως αναγκαίο συμπέρασμα από όσα έχουν λεχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Αθήνα, 6 Απριλίου 2001 Αριθμ.Πρωτ.: 1036819/642/Α0012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ Ι.ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛ. ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑ Α ΙΙ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΔΗΜ.ΕΣΟΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 2. Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής

1. Εισαγωγή. 2. Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής Ενημερωτικό Σημείωμα για το Προσχέδιο Νόμου «Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αναδιάρθρωση των φορολογικών υπηρεσιών και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας υπουργείου οικονομικών» 25/1/2011 1. Εισαγωγή Το νέο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΟΚΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Επιβλέπων Καθηγητής: Μέλη Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής: Γιάννης Παπαδημητρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Εκπαιδευτήρια Δούκα Δημοτικό Ιούνιος 2013 Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Επιμέλεια : Γ. Τσούκας ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 1. Εννοιολογική Οριοθέτηση 8. Κριτική θεώρηση Σύνοψη Διαθεματικότητα Διεπιστημονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Φυσική με Πειράματα

Η Φυσική με Πειράματα Α Γυμνασίου Η Φυσική με Πειράματα Πρόγραμμα Σπουδών Περιγραφή Το μάθημα της Φυσικής, η "Φυσική με Πειράματα", στην πρώτη τάξη του Γυμνασίου προβλέπεται να διδάσκεται μία ώρα την εβδομάδα, στην τάξη ή στο

Διαβάστε περισσότερα

Μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες και παιχνίδια (υλικό)

Μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες και παιχνίδια (υλικό) Μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες και παιχνίδια (υλικό) Posted on 28 Αυγούστου, 2015 γράφει: Τοµπούλογλου Ιωάννης Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Δ/νση ΠΕ Ανατολ. Θεσσαλονίκης Χαρακτηριστικά: Αυξηµένα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ)

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ) Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα (Κομφούκιος, 551-479 πχ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο παιχνίδι αυτό, κάθε παίκτης έχει το ρόλο ενός Κινέζου πρίκγιπα, προσπαθώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

15PROC003562344 2015-12-23

15PROC003562344 2015-12-23 Τηλ: 2382084380-374 - Fax: 2382025884 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αρμόδιοι υπαλ:παλαμιδά Ζαχαρούλα αρθ πρωτ: 1706/23-12-2015 Μπουλουσάκης Δημήτριος Γιαννιτσά Διεύθυνση: Κ.Ασμανίδη 2 Email: palamida@in.gr ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρήστε την εικόνα Τι συμβαίνει στους πάγους της Αρκτικής, στον Βόρειο Πόλο;

4. Παρατηρήστε την εικόνα Τι συμβαίνει στους πάγους της Αρκτικής, στον Βόρειο Πόλο; Παρουσίαση: Το κλίμα στα χέρια τους (αλλά και στα δικά μας) Συνδιάσκεψη Κορυφής για την Κλιματική Αλλαγή, Κοπεγχάγη εκέμβριος 2009 Οδηγίες για τους εκπαιδευτικούς Οι αριθμοί αντιστοιχούν στις διαφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ Κέρκυρα 8-10 Απριλίου 2005 «Πολιτεία-Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός» «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ» Θ. Ψυχογιός Τοπ-Πολεοδόμος Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη Εύα Παπώτη Μια «γριά» νέα Πρωτογνώρισα την Κατερίνα ως μαθήτρια λυκείου στο φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης στο οποίο εργαζόμουν ως φιλόλογος. Σήμερα είναι τριάντα ετών. Σε μια συνάντησή μας, λίγο πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιμαριθμική 2012Α 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ 1.1 Αντικείμενο του παρόντος Τιμολογίου είναι ο καθορισμός των τιμών μονάδος με τις οποίες θα εκτελεσθεί το έργο, όπως προδιαγράφεται στα λοιπά τεύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΜΗΣΗΣ ΕΡΓΟ: ΑΝΤΙΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΤΟΙΧΕΙΟΥ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΑΓ.ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σημειώσεις με θέμα «Πιστωτικοί Τίτλοι» Πιστωτικοί τίτλοι καλούνται τα έγγραφα εκείνα με τα οποία αποδεικνύεται τόσο η ύπαρξη της

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει. πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της.

Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει. πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της. Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της. 1 / 7 Αυτή η διαδικασία, φυσικά, δεν ήταν μια ευθεία πορεία από την ακμή

Διαβάστε περισσότερα