Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση"

Transcript

1 Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση Δαμανάκης Μιχάλης- Σκούρτου Ελένη Πρόλογος Το κείμενο που ακολουθεί είναι χωρισμένο σε δύο μέρη, εκ των οποίων το πρώτο ανήκει στον Μ. Δαμανάκη και το δεύτερο στην Ε. Σκούρτου. Όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, οι δύο συγγραφείς δεν συμφωνούν σε ορισμένα καίρια σημεία. Εντούτοις εισηγήθηκαν από κοινού στο συνέδριο το παραπάνω θέμα, θέλοντας έτσι να υπογραμμίσουν την ανάγκη ενός άμεσου επιστημονικού διαλόγου σε ζητήματα κρίσιμα και καινούργια για την παιδαγωγική επιστήμη και την εκπαίδευση στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, ο Δαμανάκης έχοντας υπόψη του το έργο του Cummins, το οποίο έχει επιμεληθεί η Σκούρτου καθώς και την υπό έκδοση εργασία της στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο κάνει κριτικές παρατηρήσεις στο έργο της αναφορικά με την απόδοση και χρήση των όρων bilingualism και diglossia. Η Σκούρτου, με τη σειρά της, γνωρίζοντας την εισαγωγή του Δαμανάκη στο υπό έκδοση έργο του Baker (1996), καθώς και την εισήγηση που ακολουθεί, τοποθετείται και απαντά σ αυτήν, και συγχρόνως επιχειρεί να επεκτείνει τις σκέψεις της γύρω από τον όρο diglossia (διμορφία). Ας σημειωθεί, επίσης, ότι στόχος των εισηγητών δεν ήταν να επιλύσουν, αλλά να αναδείξουν παραδειγματικά τα ζητήματα ορολογίας που σχετίζονται με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση. Μέρος πρώτο Δαμανάκης Μιχάλης Μια από τις σοβαρότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάθε επιστήμονας που μελετά ξενόγλωσση βιβλιογραφία είναι η απόδοση της ορολογίας στην Ελληνική και αυτό, επειδή οι επιστημονικοί όροι αποτελούν συμπύκνωση μιας σειράς θεωρητικών σκέψεων, και λειτουργούν ως εργαλεία ανάλυσης καταστάσεων, φαινομένων, διαδικασιών. Η δυσκολία αυτή είναι τόσο μεγαλύτερη όσο λιγότερη εγχώρια γνώση υπάρχει και όσο πιο δυσδιάκριτη είναι η σχέση μιας προϋπάρχουσας εγχώριας γνώσης ή εμπειρίας με την ξενόγλωσση ορολογία. Για να γίνει κατανοητό τι εννοώ θα συζητήσω παραδειγματικά και σύντομα την απόδοση των όρων «bilingualism» και «diglossia» στην Ελληνική. Η επιμελήτρια του έργου του Cummins (1999,25), Ελένη Σκούρτου, ακολουθεί την πρόταση της Κακριδή (1986) και αποδίδει τον όρο «diglossia» με τον ελληνικό όρο «διμορφία», ενώ για τον όρο «bilingualism» κρατά τον όρο «διγλωσσία». Το ίδιο κάνουν και οι Αποστολοπούλου και Δελβερούδη στη μετάφραση, από τη Γαλλική, του έργου του Αζέζ (Hagége 1999, 252). Μια πρώτη παρατήρηση που θα μπορούσε κανείς να κάνει πάνω σ αυτή τη μεταφραστική προσπάθεια είναι η ακόλουθη. Ο όρος «διμορφία» συνδέεται άμεσα με το «γλωσσικό ζήτημα» στην Ελλάδα και τη γνωστή διαμάχη μεταξύ των οπαδών της «καθαρής γλώσσας» (καθαρεύουσας) και εκείνων του «δημοτικισμού» και, επομένως, δεν είναι μόνο σημασιολογικά κατειλημμένος, αλλά και ιδεολογικά φορτισμένος. Από την άλλη μεριά ο όρος «diglossia» έχει σημασιολογικά εμπλουτιστεί και μετεξελιχθεί, ιδιαίτερα μετά τις σχετικές αναλύσεις του Fishman (1975, 95 κ.ε), από τις ο- ποίες μεταξύ των άλλων - προκύπτει ότι ο όρος bilingualism αναφέρεται στην ικανότητα 1

2 του ατόμου να χρησιμοποιεί δύο ή και περισσότερες γλώσσες και προέρχεται από το χώρο της ψυχολογίας και της γλωσσολογίας, ενώ ο όρος diglossia αναφέρεται στη χρήση δύο γλωσσών στην κοινωνία, και ανήκει προπάντων στο γνωστικό αντικείμενο των κοινωνιολόγων και των κοινωνιογλωσσολόγων. Με βάση αυτή την πρώτη προσέγγιση θα μπορούσαμε, λοιπόν, να αποδώσουμε τον όρο bilingualism με τον όρο «ατομική διγλωσσία» και τον όρο diglossia με τον όρο «κοινωνική διγλωσσία». Δόκιμη θεωρούμε, επίσης, τη μονολεκτική απόδοση του όρου «bilingualism» με τον όρο «διγλωσσία» και του όρου «diglossia» με τον όρο «διπλογλωσσία». 1 Αν στους όρους ατομική και κοινωνική διγλωσσία, ή αλλιώς διγλωσσία και διπλογλωσσία, προσθέσουμε και τον όρο διμορφία, όπως αυτός χρησιμοποιείται από ορισμένους ερευνητές, τότε έχουμε στη διάθεσή μας τρεις όρους με τις ακόλουθες σημασίες: Διγλωσσία (ατομική διγλωσσία) = Χρήση δύο διαφορετικών γλωσσών από το άτομο. Διπλογλωσσία (κοινωνική διγλωσσία) = Χρήση δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία. Διμορφία = Χρήση δύο μορφών (εκφάνσεων) της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία, αλλά και από το άτομο. Βέβαια η μέχρι τώρα προσέγγισή δεν μας δίδει καμία πληροφορία για την αναλυτική δύναμη των όρων. Δεν θίγει, δηλαδή, το ζήτημα της λειτουργίας των όρων ως αναλυτικών εργαλείων. Στη συνέχεια θα προσπαθήσω, λοιπόν, να εξετάσω την αναλυτική δύναμη των όρων, έτσι όπως αυτοί αποδίδονται στην Ελληνική, σχολιάζοντας καταρχή την ο- ρολογία μιας πρόσφατης εργασίας της Ε. Σκούρτου (υπό έκδοση) στην οποία η συγγραφέας επιχειρεί να εμπλουτίσει τον όρο «διμορφία» εξισώνοντάς τον με τον όρο «πολυμορφία», αλλά προσδίδοντάς του κι άλλες σημασίες. Η Ε. Σκούρτου (υπο έκδοση σ. 25), λοιπόν, οριοθετεί τους όρους, διγλωσσία και διμορφία, γράφοντας: «Στο παρόν κείμενο αναφερόμαστε στη διγλωσσία και εννοούμε τη χρήση διαφορετικών γλωσσών. Αντίστοιχα αναφερόμαστε στη γλωσσική πολυμορφία/διμορφία και εννοούμε τη χρήση διαφορετικών μορφών της ίδιας γλώσσας. ( ) Με τη γλωσσική διμορφία κατανοούμε ότι υπάρχει πολυμορφία, ακόμα και σε καταστάσεις φαινομενικά μονογλωσσικές». Το νέο στοιχείο στον παραπάνω ορισμό είναι ότι ο όρος διμορφία (diglossia) περιορίζεται στα πλαίσια μιας και της αυτής γλώσσας για να περιγράψει τις πολλές μορφές (εκφάνσεις) της, ενώ στη διεθνή βιβλιογραφία ο όρος diglossia αναφέρεται τόσο στη χρήση των διαφορετικών μορφών μια γλώσσας όσο και στη χρήση διαφορετικών γλωσσών σε μια κοινωνία. Ένα δεύτερο νέο στοιχείο είναι ότι ο όρος διμορφία χρησιμοποιείται ως συνώνυμο του όρου πολυμορφία. Σε άλλο σημείο της εργασίας της, η Σκούρτου χαρακτηρίζει την ιεραρχική σχέση δύο γλωσσών ως μια μορφή διμορφίας, γράφοντας: «Σε καταστάσεις μετανάστευσης οι διαφορετικές γλώσσες χρησιμοποιούνται από τα μέλη της γλωσσικής μειονότητας για διαφορετικούς σκοπούς (όπως άλλωστε και οι διαφορετικές μορφές αυτών των γλωσσών) και α- πολαμβάνουν διαφορετικό κοινωνικό κύρος η καθεμία, δημιουργείται έτσι ανάμεσά τους μια σχέση ανταγωνιστική, δηλαδή μια σχέση διμορφίας. Σε κάθε περίπτωση αυτό που ενδιαφέρει είναι οι σχέσεις μεταξύ των κωδίκων είτε πρόκειται για διαφορετικές γλώσσες είτε πρόκειται για διαφορετικές μορφές της ίδιας γλώσσας, π.χ. ιδιώματα ή διαλέκτους». (στην ίδια εργασία σ. 26). Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο όρος διμορφία χρησιμοποιείται α) για την περιγραφή της χρήσης διαφορετικών μορφών της ίδιας γλώσσας, β) ως συνώνυμο του όρου πολυμορφία και γ) για την περιγραφή της ιεραρχικής σχέσης δύο διαφορετικών γλωσσών ή δύο μορφών της ίδιας γλώσσας. 1 Επειδή οι περιφραστικοί όροι είναι συνήθως δύσχρηστοι αναγκάζομαι να καταφύγω στους μονολεκτικούς όρους διγλωσσία και διπλογλωσσία, ως συνώνυμα των περιφραστικών ατομική διγλωσσία και κοινωνική διγλωσσία. 2

3 Το κατά πόσο αυτή η πολυσημία είναι εύχρηστη ή όχι θα μας απασχολήσει παρακάτω. Μετά από αυτές τις εισαγωγικές παρατηρήσεις θα προσπαθήσω να αναλύσω διεξοδικότερα το προς ανάλυση ζήτημα, άλλοτε περιοριζόμενος στους όρους διγλωσσία και διμορφία και άλλοτε συζητώντας συγχρόνως και τους τρεις όρους (ατομική διγλωσσία, κοινωνική διγλωσσία και διμορφία). Στην προσπάθεια μου αυτή θα χρησιμοποιήσω ως εποπτικό μέσο τον ακόλουθο πίνακα, και θα περιοριστώ στις απόψεις της Σκούρτου, τις οποίες θεωρώ ως τις πλέον ενδιαφέρουσες. Διμορφία Ατομική διγλωσσία ή διγλωσσία (bilingualism) L1 L2 Η καθαρεύουσα προφορική μορφή (;) πλειονοτική (Ελληνική) L δημοτική γραπτή μορφή (;) μειονοτική (Αλβανική, Αγγλική;) L1 L2 Κοινωνική διγλωσσία ή διπλογλωσσία (diglossia) L1 = Ελληνική L2 = Αλβανική ή Αγγλική H = High variety L = Low variety Από την εποχή του Ferguson (1959) ο όρος diglossia χρησιμοποιείται και για να εκφράσει τη χρήση δύο ποικιλιών της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία. Αυτές οι δύο ποικιλίες θεωρούνται μάλιστα ως βρισκόμενες σε μια ιεραρχική σχέση μεταξύ τους, και ως κατέχουσα η μια θέση υψηλού κύρους (Η=High variety) ενώ η άλλη έχει χαμηλό κύρος (L= Low variety). Στην περίπτωση της ελληνικής διμορφίας θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι κατείχε η καθαρεύουσα θέση υψηλού κύρους και η δημοτική χαμηλού. Αυτή η ιεραρχική σχέση, και γενικότερα η χρήση του όρου diglossia, μεταφέρθηκε αργότερα, από την εποχή του Fishman (1975), και στην περίπτωση χρήσης δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία, από τις οποίες η μια, η «ισχυρή» ή πλειονοτική, ήταν γλώσσα υψηλού κύρους και η άλλη, μια μειονοτική ή «ασθενής» γλώσσα, ήταν χαμηλού (βλ. πίνακα, οριζόντιο και πλάγιο βέλος, βλ επίσης Baker 1996, 36 κ.ε). Πέρα απ αυτές τις κλασικές σημασίες του όρου diglossia συναντούμε στην εν λόγω εργασία της Σκούρτου (υπό έκδοση) τον όρο διμορφία με τη σημασία της πολυμορφίας, καθώς και δύο άλλες σημασίες, μια αναλυτική και μια κανονιστική. Συγκεκριμένα, η Σκούρτου χρησιμοποιεί τον όρο διγλωσσία, για να περιγράψει και αναλύσει το φαινόμενο χρήσης δύο διαφορετικών γλωσσών και τον όρο διμορφία: α) για να περιγράψει και να αναλύσει την προφορική και τη γραπτή μορφή της (κάθε) γλώσσας και β) για να διατυπώσει ως στόχο του σχολείου την ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας, δηλαδή «τη διεύρυνση του γλωσσικού ρεπερτορίου των μαθητών ( ) ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μαθητών που προέρχονται από κοινότητες με έντονη προφορική παράδοση», όπως είναι για παράδειγμα οι Τσιγγάνοι (Σκούρτου υπό έκδοση, σ. 26). Θα αντιπαρέλθω τον όρο διγλωσσία (bilingualism), επειδή η χρήση του και τα ό- ποια προβλήματα αυτή συνεπάγεται δεν διαφοροποιούνται στην Ελλάδα από εκείνα στο 3

4 διεθνή χώρο, και θα επιμείνω στο σχολιασμό της πρόσληψης του όρου diglossia και της μεταφοράς του στην Ελληνική. Να υπενθυμίσω ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα αναλύσεις μας, ο όρος διμορφία (diglossia) χρησιμοποιείται με τέσσερις σημασίες: α) χρήση και ιεραρχική σχέση δύο ποικιλιών της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία (π.χ. καθαρεύουσα-δημοτική), β) χρήση και ιεραρχική σχέση δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία (πλειονοτική μειονοτική γλώσσα), γ) προφορική και γραπτή μορφή της (κάθε) γλώσσας, δ) «ανάπτυξη διμορφίας/πολυμορφίας», ως παιδαγωγικό πρόταγμα. Ως προς το α) και β): Η πρώτη σημασία, γνωστή από την εποχή του Ferguson, μπορεί να βρει εφαρμογή σε κάθε γλώσσα και έχει αποτελέσει τη βάση για αρκετές συζητήσεις και εξελίξεις στη διεθνή βιβλιογραφία (Σχετικά με την α) και β) σημασία του όρου βλ. Baker 1996, 36 κ.ε, Ferguson 1959, Fishman 1967, 1980, Hoffmann 1994, Hamers/Blank 1989, καθώς και τη βιβλιογραφία στην οποία παραπέμπει η Τριάρχη-Herrmann 2000). Το ίδιο ισχύει και για την δεύτερη σημασία, παρόλο που σ αυτή την περίπτωση είναι αμφιλεγόμενη η σε κοινωνικό επίπεδο ιεραρχική σχέση μεταξύ της πλειονοτικής και μειονοτικής γλώσσας σε μια συγκεκριμένη κοινωνία. Μπορούμε, για παράδειγμα, να ι- σχυριστούμε ότι το κύρος της γλώσσας μιας αγγλόφωνης, ή γερμανόφωνης ή γαλλόφωνης κοινότητας στην Ελλάδα είναι χαμηλότερο από εκείνο της Ελληνικής, και αν ναι πώς θα τεκμηριώσουμε αυτή την ιεραρχική σχέση; Βέβαια, το πρόβλημα που θίγεται με το παραπάνω ερώτημα εμπεριέχεται στον όρο diglossia και μεταφέρεται κατ ανάγκη και στην ελληνική περίπτωση, ανεξάρτητα αν ο όρος diglossia αποδοθεί με τον ελληνικό όρο διμορφία ή διπλογλωσσία (κοινωνική διγλωσσία). Ως προς το γ): Η τρίτη σημασία του όρου (προφορική και γραπτή μορφή της γλώσσας) μπορεί να βρει εφαρμογή σε κάθε γλώσσα και εκτιμώ ότι δεν φέρνει κάτι νεότερο και περισσότερο από αυτό που εκφράζεται ήδη από τους όρους προφορικός και γραπτός λόγος. Εκτός, βέβαια, και αν υπονοείται μια ιεραρχική σχέση μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου οπότε είναι αναγκαία η επεξεργασία κριτηρίων, σύμφωνα με τα οποία θα μπορούσαμε να α- ποφανόμασθε ποια είναι η ιεραρχική σχέση μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου. Ως προς το δ): Στη τέταρτή του σημασία (ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας, ως παιδαγωγικό πρόταγμα) ο όρος διμορφία τείνει να χρησιμοποιηθεί ως συνώνυμο του όρου αλφαβητισμός/γραμματισμός, με την έννοια του Literacy. Ο αλφαβητισμός είναι μια μορφή γλωσσικού εμπλουτισμού, «διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου», και αποτελεί για όλους τους μαθητές, λιγότερο ή περισσότερο, μια νέα εμπειρία, όταν πρωτοεισαχθούν στο σχολείο (Νηπιαγωγείο ή Δημοτικό). Το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», όταν επεκταθεί και σε μια δεύτερη γλώσσα ισοδυναμεί με το αίτημα για διγλωσσικό αλφαβητισμό, και επομένως ο όρος διμορφία σ αυτήν του τη σημασία λειτουργεί ως συνώνυμο του όρου διγλωσσικός αλφαβητισμός (biliteracy). Μ αυτή την έννοια δεν μας δίνει κάτι νεότερο. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι το γενικό παιδαγωγικό αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας» απ όλους ανεξαιρέτως τους μαθητές σε μια πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική κοινωνία, εγκυμονεί τους ίδιους κινδύνους που εγκυμονεί το γενικό αίτημα της διαπολιτισμικής παιδαγωγικής: «education for all». Δηλαδή, τον κίνδυνο υποβάθμισης των ειδικών αιτημάτων στα πλαίσια του γενικού, και άρα την συγκαλυμμένη αφομοίωση του πολιτισμικά διαφορετικού στον πολιτισμό της κυρίαρχης ομάδας. 4

5 Από την άλλη πλευρά το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», με την έννοια της α- νάπτυξης «διγλωσσικού αλφαβητισμού» από όλους τους μαθητές σε μια πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική κοινωνία, δεν είναι ταυτόσημο με το δικαίωμα του πολιτισμικά διαφορετικού για «διγλωσσικό αλφαβητισμό». Μια οργανωμένη κοινωνία έχει το δικαίωμα να υιοθετήσει ή όχι, το διγλωσσικό αλφαβητισμό για όλα τα μέλη της, στα πλαίσια μιας κατάστασης όπου ατομική και κοινωνική διγλωσσία συνυπάρχουν. Δεν νομιμοποιείται, όμως, να αρνηθεί στα μέλη μιας γλωσσικής μειονότητας το διγλωσσικό αλφαβητισμό των μελών της. Μ άλλα λόγια, το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», με την έννοια της ανάπτυξης «διγλωσσικού αλφαβητισμού», μπορεί να διατυπωθεί αποκλειστικά για μια κοινωνική ομάδα και δεν πρέπει να εξαρτηθεί από το αντίστοιχο γενικό αίτημα. Ελπίζω να φάνηκε από τις μέχρι τώρα αναλύσεις, ότι η διαμορφούμενη πολυσημία του όρου διμορφία τον καθιστά προβληματικό εργαλείο ανάλυσης. Γι αυτό εγώ επιμένω στην απόδοση του όρου bilingualism με τον όρο: ατομική διγλωσσία (ή διγλωσσία), και στην απόδοση του όρου diglossia με τον όρο κοινωνική διγλωσσία (ή μονολεκτικά διπλογλωσσία). Τον όρο διμορφία, σ αυτή την περίπτωση τον χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη χρήση δύο μορφών (εκφάνσεων) της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία, ή και από το άτομο, όπως ήδη υπογραμμίστηκε στην αρχή της εισήγησής. Ως προς την ιεραρχική σχέση των κωδίκων Ως προς τη σχέση και την πιθανή ιεράρχηση μεταξύ των γλωσσικών κωδίκων πρέπει να υπογραμμιστεί, τέλος, ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα το οποίο διαπερνά και τους τρεις παραπάνω όρους και αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές ιεραρχήσεις. Για να γίνει κατανοητό το ζήτημα της ιεράρχησης δύο γλωσσών, ως προέκταση της κοινωνικής ιεράρχησης, θα αναφέρω ένα παράδειγμα από την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό. Στο Βέλγιο είναι από το 1993 συνταγματικά κατοχυρωμένη η πολυγλωσσία και το δικαίωμα των μελών των τριών «κοινοτήτων» (Βαλονική, Φλαμανδική και Γερμανική) στη γλώσσα τους. Ωστόσο, τα μέλη κάθε γλωσσικής κοινότητας διδάσκονται συγχρόνως, και κατά κανόνα χρησιμοποιούν, και μια από τις άλλες δύο γλώσσες. Το Βέλγιο, επομένως, αποτελεί μια κλασική περίπτωση κράτους και κοινωνίας, όπου συνυπάρχουν ατομική και κοινωνική διγλωσσία. Στην ίδια κοινωνία, ωστόσο, ομιλούνται ε- κτός των τριών «επίσημων» γλωσσών και άλλες γλώσσες από εθνοτικά διαφορετικές ομάδες, πολλές από τις οποίες είναι προϊόν μετανάστευσης. Όπως έχω ήδη δείξει σε παλαιότερη μελέτη μου (Δαμανάκης 1997), η συνταγματικά κατοχυρωμένη πολυγλωσσία αποτελεί προνόμιο των «αυτοχθόνων» πολιτών και των γλωσσών τους και όχι και των μεταναστών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει το status που επιφυλάσσεται στις γλώσσες των κρατών μελών τα οποία εκπροσωπούνται στις Βρυξέλλες τόσο με μετανάστες όσο και με υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική γλώσσα, για παράδειγμα, λειτουργεί ως μια από τις επίσημες γλώσσες των Ευρωπαϊκών Σχολείων των Βρυξελλών και αντιμετωπίζεται ισότιμα με τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Αυτή είναι η Ελληνική των Ελλήνων Ευρω-υπαλλήλων. Την ίδια στιγμή τα παιδιά των Ελλήνων μεταναστών φοιτούν σε «σχολεία ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης», τα οποία όχι μόνο λειτουργούν έξω και στο περιθώριο του βελγικού εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά η ελληνική πολιτεία ή οι γονείς πληρώνουν ενοίκιο για τη χρήση αιθουσών βελγικών σχολείων, κατά τις απογευματινές ώρες κάθε Τετάρτη και τις πρωινές κάθε Σάββατο. Αυτή είναι η Ελληνική των Ελλήνων Μεταναστών. Στην ίδια γλώσσα, λοιπόν, αποδίδεται τον ίδιο χρόνο και στον ίδιο τόπο τόσο θεσμικό κύρος, όσο κοινωνικό κύρος έχουν οι εκάστοτε ομιλητές της. 5

6 Θα μπορούσε, βέβαια, να ισχυρισθεί κανείς ότι η διαφορετική αντιμετώπιση της Ελληνικής ανάγεται σ ένα είδος διμορφίας, κατά την οποία οι μεν «Ευρωκράτες» ομιλούν την υψηλού κύρους ποικιλία της Ελληνικής, οι δε μετανάστες τη χαμηλού. Φοβούμαι ότι μια τέτοιου είδους ερμηνεία, με βάση τον όρο διμορφία, θα οδηγούσε σε απλουστεύσεις, αν όχι σε αλλοιώσεις και παραμορφώσεις, ως προς την κοινωνική και γλωσσική σύνθεση των δύο ομάδων και ως προς τις ομιλούμενες ποικιλίες της Ελληνικής σ αυτές και θα παρέβλεπε τις πολιτικές και οικονομικές δομές εξουσίας που οδηγούν σε κοινωνικές και γλωσσικές ιεραρχήσεις. Μ αυτή την έννοια, λοιπόν, ο όρος διμορφία δεν προσφέρεται ως αναλυτικό εργαλείο ούτε και σ αυτήν την περίπτωση. Θα κλείσω τη σύντομη εισήγησή μου επαναλαμβάνοντας τη θέση που διατύπωσα αρχικά ότι, δηλαδή, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στην μετάφραση (απόδοση) και χρήση της ξενόγλωσσης ορολογίας είναι τόσο περισσότερες όσο λιγότερη εγχώρια σχετική γνώση υπάρχει και όσο πιο δυσδιάκριτη είναι η σχέση της προϋπάρχουσας εγχώριας γνώσης ή εμπειρίας με την ξενόγλωσση ορολογία. Ελπίζω οι αναλύσεις μου να τεκμηρίωσαν την παραπάνω θέση και να ανέδειξαν το υπάρχον πρόβλημα. Κλείνοντας να υπενθυμίσω επίσης ότι στόχος της εισήγησής μου δεν ήταν η επίλυση, αλλά η ανάδειξη του προβλήματος. Σε παλαιότερη εισήγησή μου (βλ. Δαμανάκης 2000, 13 κ.ε) προσπάθησα να δείξω ένα τρόπο αντιμετώπισης των ζητημάτων ορολογίας, παίρνοντας, σ αυτή την περίπτωση, ως παράδειγμα τους όρους «Ελληνική ως Δεύτερη Γλώσσα» και «Ελληνική ως Ξένη Γλώσσα», και προσπαθώντας να τους δώσω εμπειρικό περιεχόμενο από την εκπαιδευτική πράξη και εμπειρία στην ελλαδική εκπαίδευση και στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη διασπορά. Μέρος δεύτερο Σκούρτου Ελένη Όταν αναφερόμαστε στη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, σε δίγλωσσους μαθητές ή σε διαπολιτισμική εκπαίδευση υπάρχει πάντα μια παράμετρος, αυτή της διγλωσσίας. Αυτό ακούγεται μεν λογικό, όμως συχνά φαίνεται ως το θέμα της διγλωσσίας να είναι ένα ξεχωριστό θέμα που δεν χρειάζεται να μας απασχολεί πάντα. Διαφωνούμε σ αυτό: Κατά τη γνώμη μας η διδασκαλία δεύτερης γλώσσας που δεν οργανώνεται στη βάση και με μια προοπτική διγλωσσίας, λειτουργεί ως άλλοθι για μια συγκαλυμμένη (ή και απροκάλυπτη) γλωσσική αφομοίωση στην κυρίαρχη γλώσσα. Μια παγίδα στην οποία κανείς δεν θα ήθελε να πέσει, αλλά στην οποία συχνά «ακουμπούμε». Γι αυτό, το πρόβλημα της ορολογίας όπως το θίγει ο Δαμανάκης στην εισήγηση που προηγήθηκε- είναι πολύ κεντρικό. Φανερώνει τις παγίδες που κρύβονται πίσω από τη χρήση κάποιων όρων «μεταγραμμένων» στην Ελληνική. Συγχρόνως ο Δαμανάκης αγγίζει το ζήτημα της διαμάχης για ζητήματα ορολογίας που δεν έπαψε να υποβόσκει ανάμεσα κυρίως στους γλωσσολόγους στην Ελλάδα. Όμως, όσον αφορά τη χρηστικότητα ή μη των όρων που χρησιμοποιούμε, θεωρώ ότι το πρόβλημα με τον όρο «διμορφία» δεν συνδέεται πλέον με την ιδεολογική φόρτιση σχετικά με τη διαμάχη Δημοτικής / Καθαρεύουσας, αλλά με τη σημασιολογική ερμηνεία που έδωσαν οι γλωσσολόγοι στο αντιθετικό αυτό ζεύγος. Απ αυτή την άποψη διαφωνώ με το Δαμανάκη ως προς το σημείο της «ιδεολογικής φόρτισης» του όρου «διμορφία». Αν υπάρχει «φόρτιση» αυτή είναι επιστημολογική. Παραδειγματικά αναφέρω εδώ τις προσεγγίσεις των Πετρούνια (1993) και Μπαμπινιώτη 6

7 (1994): Ο Πετρούνιας (1993) χρησιμοποιεί στην Ελληνική τον όρο «διγλωσσία» για ν αποδώσει το «diglossia» 1. Κεντρική θέση στην προσέγγιση αυτή κατέχει ο όρος «υπέρθετη ποικιλία» που χρησιμοποιείται για ν αποδώσει την άνωθεν επιβολή μιας «παλαιότερης μορφής» της γλώσσας ως μοντέλου για την επίσημη «καθαρή» γλώσσα (σ αυτή την περίπτωση ο συγγραφέας χρησιμοποιεί επίσης τον όρο «εσωτερική διγλωσσία»). Ο Πετρούνιας κάνει σύντομη αναφορά στον Τριανταφυλλίδη, ο οποίος είχε αποδώσει τον όρο bilingualism ως «διγλωσσία» και τον όρο diglossia ως «διπλογλωσσία», λύση που συχνά επιλέγει και ο Δαμανάκης. Τον όρο «διμορφία» συναντάμε στα κείμενα του Μπαμπινιώτη (βλ. π.χ. Μπαμπινιώτης 1994), της Κακριδή (1986) 2, του Μήτση (1999). Βέβαια ο Μπαμπινιώτης στο κείμενο που αναφέρουμε, δεν παρουσιάζει αναλυτικά τις επιλογές του ούτε κάνει α- ναφορά σε παλαιότερες ή σύγχρονές του προσεγγίσεις. Παρατηρούμε στο κείμενο του Πετρούνια ότι ενώ το diglossia αποδίδεται ως «διγλωσσία» και όχι «διμορφία» ή «πολυμορφία», γίνεται συνεχής αναφορά σε «μορφές» της γλώσσας, παλαιότερες (που λειτουργούν, π.χ., ως βάση για την υπέρθετη ποικιλία) ή διαφορετικές (π.χ. μορφές γραπτού λόγου). Επειδή το ζητούμενό μας είναι η εκπαίδευση δίγλωσσων μαθητών, θεωρούμε ότι η ορολογία πρέπει να είναι χρηστική ως προς τα εξής: 1. Διαπίστωση της διγλωσσίας και των μορφών γλώσσας των μαθητών κατά την εισαγωγή τους στο σχολείο, 2. Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις / βοηθήματα στους μαθητές για να μάθουν πιο γρήγορα τη γλώσσα του σχολείου (γι αυτούς, Γ2), μέσα στο σχολείο, 3. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μας παρεμβάσεων κατά την έξοδο των μαθητών από το σχολείο. Τα πιο πάνω σημεία 1,2,3 ανταποκρίνονται βασικά στα εξής: Με ποια κριτήρια αξιολογούμε την γλωσσική ικανότητα δίγλωσσων μαθητών κατά την είσοδό τους στο ελληνικό σχολείο; Ποια Ελληνική γνωρίζουν; Αλλά και οι μονόγλωσσοι μαθητές μας, πόσο μονόγλωσσοι είναι και κατά πόσον γνωρίζουν τη γλώσσα του σχολείου (σημείο 1); Αφού έχουμε διαπιστώσει το είδος της διγλωσσίας, τις γλώσσες και τις μορφές γλώσσας που φέρνει ο μαθητής στο σχολείο, ποιες συνθήκες δημιουργούμε για να ενδυναμώσουμε γλωσσικά τους μαθητές και να επιταχύνουμε την εκμάθηση της γλώσσας του σχολείου (σημείο 2); Όταν οι μαθητές μας τελειώσουν την τάξη ή το σχολείο τι θα θέλαμε γλωσσικά να γνωρίζουν (μια γλώσσα αντί μιας άλλης, μια γλώσσα επιπλέον, μια συγκεκριμένη μορφή μιας γλώσσας,..) (σημείο 3); Σ αυτό το σημείο επανερχόμαστε στο παράδειγμα του όρου «διμορφία» σε σχέση με τον όρο «διγλωσσία» προσπαθώντας να δείξουμε τη χρησιμότητά του σε σχέση με τα τρία πιο πάνω σημεία. Καταρχήν πρόκειται για ένα απλουστευτικό, παραδειγματικό όρο, όπως εξάλλου συμβαίνει και με τον όρο «διγλωσσία». Ο όρος «πολυμορφία» (αντίστοιχα με τον όρο «πολυγλωσσία») αποδίδει με περισσότερη ακρίβεια την πολυπλοκότητα του φαινομένου. Ο Δαμανάκης είναι ιδιαίτερα πειστικός αναφερόμενος σε «ατομική» και «κοινωνική» διγλωσσία για να αποδώσει τη χρήση δύο ή περισσότερων γλωσσών από το ίδιο άτο- 1 Σε καμία περίπτωση ο Πετρούνιας δεν χρησιμοποιεί το ελληνικό όρο «διγλωσσία» για ν αποδώσει τον λατινικό όρο «bilingualism». Τον όρο «bilingualism» αποδίδει περιφραστικά ως «γνώση δύο γλωσσών» (Πετρούνιας 1993:173). 2 Η Κακριδή στηρίζεται στις παλαιότερες εργασίες του Μπαμπινιώτη. 7

8 μο και την παρουσία δύο ή περισσότερων γλωσσών στο κοινωνικό πλαίσιο. Νομίζω ότι οι συνθήκες έχουν ωριμάσει για να καταλήξουμε ως προς αυτό σε μια συναίνεση. Το μόνο πρόβλημα που βλέπουμε εδώ είναι τεχνικής φύσης παρά ουσίας. Η διγλωσσία μόνο με τη χρήση του επιθετικού προσδιορισμού «ατομική / κοινωνική» αποκτά το νόημα που θέλουμε. Στην περίπτωση της διγλωσσίας στο σχολείο, υπάρχουν δύο βασικά ζητήματα: Να μπορούμε ν αντιστοιχούμε τις μορφές της γλώσσας / διγλωσσίας σε γλωσσικές καταστάσεις που υφίστανται στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο (εδώ μας βοηθά η έννοια της κοινωνικής διγλωσσίας), αλλά και να μπορούμε να «διαγνώσουμε» τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών μας (εδώ χρειαζόμαστε την έννοια της πολυμορφίας / διμορφίας). Ας σταματήσουμε λίγο σ αυτό το σημείο: Στη θεωρία της γλώσσας και της διδασκαλίας δεύτερης γλώσσας μια διμορφία είναι κεντρική: Αυτή της διάκρισης ανάμεσα σε επικοινωνιακές δεξιότητες και γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα σε μια γλώσσα. Οι μεν επικοινωνιακές δεξιότητες αναπτύσσονται και ανεξάρτητα από το σχολείο, φθάνουν δε σχετικά γρήγορα σ ένα ανώτατο επίπεδο (πλατώ), η δε γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα χρειάζεται το σχολείο για τη συνεχή ανάπτυξή της (Cummins 2000). Αυτό επιτρέπει στον μαθητή την κατανόηση και διατύπωση όλο και πιο αφηρημένων εννοιών. Αν η διμορφία αυτή δεν κατανοηθεί μπορούν να συμβούν τα εξής: Ο εκπαιδευτικός που στην τάξη του έρχεται δίγλωσσος μαθητής με ευχέρεια στην Ελληνική, δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί ο ίδιος μαθητής έχει δυσκολίες στα μαθήματα. Ο εκπαιδευτικός αυτός είναι πιθανόν να βρεθεί σε αδιέξοδο ή ν αποδώσει τις δυσκολίες του μαθητή σε προσωπικές αδυναμίες. Αν κάνει το δεύτερο είναι δυνατόν να μειώσει τις μαθησιακές απαιτήσεις του απέναντι στον μαθητή αυτό. Μια άλλη διμορφία στην οποία αναφέρεται ο Δαμανάκης είναι αυτή μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου ως μορφές λόγου με διαφορετική δομή και διαφορετικές α- παιτήσεις από το χρήστη. Θα ήταν λάθος να ταυτίσουμε τις επικοινωνιακές δεξιότητες με την προφορικότητα και τη γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα με το γραπτό λόγο. Η γλώσσα του σχολείου βασίζεται στη γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα και στη λογική του γραπτού λόγου παρά στην ίδια τη γραφή. Έτσι από τους μαθητές μας απαιτούμε να κατανοούν και να διατυπώνουν αφηρημένες έννοιες και εξειδικευμένο λεξιλόγιο, τόσο προφορικά όσο και γραπτά. Εκεί που πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί είναι στην περίπτωση όπου η προφορικότητα (άρα η λογική του προφορικού λόγου) είναι κυρίαρχη, ενώ ο γραπτός λόγος (δηλαδή η λογική του γραπτού λόγου) απουσιάζει. Π.χ. στην περίπτωση των Τσιγγάνων μαθητών αυτό είναι δυνατόν να πάρει τη μορφή μιας έ- ντονα ανταγωνιστικής διμορφίας τόσο κατά την είσοδο των παιδιών στο σχολείο όσο και μέσα στο σχολείο. Το σχολείο και προσωπικά ο εκπαιδευτικός καλούνται να λύσουν ένα γόρδιο δεσμό: Πώς θ αναπτυχθεί συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά η γλωσσική πολυμορφία; Δηλαδή, με ποιους τρόπους το σχολείο θα εμπλουτίσει το γλωσσικό ρεπερτόριο των Τσιγγάνων μαθητών με την ελληνική γλώσσα σε προφορική και γραπτή μορφή. Το θέμα του κοινωνικού κύρους Ένα άλλο θέμα είναι αυτό του κοινωνικού κύρους. Όπως οι γλώσσες χαίρουν διαφορετικού κοινωνικού κύρους, ανάλογα και οι μορφές της ίδια γλώσσας αξιολογούνται κοινωνικά. Σε κάποιο σημείο αναφερόμαστε στις διαφορετικές γλώσσες του δίγλωσσου ατόμου που επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες άρα χαίρουν ανάλογου κύρους. Η διαφοροποίηση που χρειαζόμαστε εδώ είναι ότι, άλλο το κύρος που προσδίδει το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο σε μια γλώσσα και άλλο πώς το βιώνουν οι ίδιοι οι ομιλητές της. Ο Δαμα- 8

9 νάκης αναφέρεται στην αμφιλεγόμενη ιεράρχηση μεταξύ πλειονοτικής και μειονοτικής γλώσσας σε μια κοινωνία όταν η μειονοτική γλώσσα είναι μια γλώσσα υψηλού κύρους. Παράδειγμα αποτελούν οι αγγλόφωνες, γερμανόφωνες ή γαλλόφωνες κοινότητες στην Ελλάδα. Έχουμε να σημειώσουμε εδώ ότι ακόμα και σ αυτήν την περίπτωση, η α- πόδοση υψηλού κύρους σε μια γλώσσα δεν θωρακίζει ατομικά τον κάθε δίγλωσσο μαθητή από το να βιώνει την πρώτη του γλώσσα μειονεκτικά ή ανταγωνιστικά ως προς τη γλώσσα του σχολείου. Ο δίγλωσσος μαθητής που απαγορεύει στη μητέρα του να του μιλάει στη γλώσσα της μπροστά στους συμμαθητές του μπορεί να προέρχεται από οποιαδήποτε γλωσσική κοινότητα. Το θέμα της δημιουργίας πολυμορφίας / διμορφίας στο σχολείο Αυτό το οποίο γίνεται φανερό με τους μαθητές Ρόμ ισχύει για όλους τους μαθητές μονόγλωσσους και δίγλωσσους, με διαφορετικό τρόπο και ένταση. Έτσι, ενώ για όλους τους μαθητές ισχύει ότι άλλη η γλώσσα του σχολείου και άλλη αυτή της καθημερινότητας (την οποία έτσι κι αλλιώς γνωρίζουν ήδη), για τους δίγλωσσους μαθητές αυτό ισχύει πολλαπλασιαστικά. Όχι μόνο διαφορετική γλώσσα στο σχολείο και στο σπίτι αλλά και διαφορετικές μορφές των γλωσσών αυτών. Ανάλογα με την ηλικία του δίγλωσσου μαθητή κατά την είσοδό του στο ελληνικό σχολείο, η διγλωσσία του είναι περισσότερο ή λιγότερο αναπτυγμένη και η πολυμορφία των γλωσσών του επίσης. Έτσι ο Αλβανός μαθητής που έρχεται στο ελληνικό σχολείο στην Γ δημοτικού, δηλαδή ήδη μια σχολική εμπειρία στη χώρα προέλευσης, είναι πιθανόν να έχει συνειδητοποιήσει τις διαφορετικές μορφές στην πρώτη του γλώσσα (Αλβανική), ενώ η γνώση του της Ελληνικής να είναι μηδαμινή ή να περιορίζεται σε μια μόνο μορφή, σ αυτή της καθημερινής επικοινωνίας. Αν ο μαθητής μακροπρόθεσμα αναπτύξει διγλωσσία ή «περάσει» από την πρώτη του γλώσσα στην Ελληνική, αυτό εξαρτάται από τον συγκερασμό της διγλωσσίας με την πολυμορφία / διμορφία των εμπλεκόμενων γλωσσών. Μπορεί και θέλει το ελληνικό σχολείο να του προσφέρει τη δυνατότητα ανάπτυξης τόσο της διγλωσσίας του (διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου) όσο και πολυμορφίας (διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου με τη μορφή γλώσσας του σχολείου / πρότυπη γλώσσα); Μπορεί και θέλει η οικογένειά του να του δώσει την αντίστοιχη δυνατότητα; Να μην ξεχνάμε ότι μια μειονοτική γλώσσα που μιλιέται στο σπίτι αλλά δεν χρησιμοποιείται ως εργαλείο διδασκαλίας / μάθησης άλλων πραγμάτων, είναι πολύ πιθανόν να συρρικνωθεί. Η γλωσσική μετατόπιση διευκολύνεται από μια κατάσταση διγλωσσίας χωρίς πολυμορφία / διμορφία, αντίθετα ενισχύεται η προοπτική διατήρησης γλωσσών από μια διγλωσσία με πολυμορφία /διμορφία (Σκούρτου υπό έκδοση). Ας μεταφερθούμε όμως μέσα στο σχολείο για να δούμε αν και πώς μας χρειάζεται η κατανόηση της πολυμορφίας των γλωσσών των δίγλωσσων μαθητών μας για να κάνουμε εκπαιδευτικές παρεμβάσεις υπέρ τους. Στη θεωρία της διγλωσσίας και της δίγλωσσης εκπαίδευσης υπάρχει ήδη αρκετή βιβλιογραφική και ερευνητική τεκμηρίωση για τη σχέση ανάμεσα σε γνωστική δραστηριότητα, γλώσσα που χρησιμοποιείται στη διεκπεραίωση της γνωστικής δραστηριότητας και βοηθημάτων που παρέχονται από το μαθησιακό περιβάλλον με σκοπό την κατανόηση της δραστηριότητας από τους μαθητές (Cummins 2000). Εδώ τίθεται το εξής ερώτημα: Πώς καθιστούμε το νόημα μιας δραστηριότητας «ορατό» (τι ζητάει η δραστηριότητα) σε μαθητές που έχουν μεν την ωριμότητα (λόγω ηλικίας) να την κατανοήσουν αλλά δεν γνωρίζουν τη γλώσσα; Τι είδους βοηθήματα θα είναι αυτά, λεκτικά ή εξωλεκτικά; Και αν μεν είναι λεκτικά, σε ποια γλώσσα και σε ποια γλωσσική μορφή δίδοντα; Αν πρόκειται για εξωλεκτικά βοηθήματα, άπτεται αυτό του θέματoς της πολυμορφίας / διμορφίας ή είναι άσχετο μ αυτό; Διγλωσσία σε νέα μαθησιακά περιβάλλοντα 9

10 Θ αναφερθώ εδώ επιλεκτικά στα ηλεκτρονικά μαθησιακά περιβάλλοντα, επειδή αυτά δίνουν ισχυρότατες υποσχέσεις για παροχή βοηθημάτων. Είναι σ αυτά τα περιβάλλοντα που αναπτύσσονται επάλληλες γλώσσες και επάλληλες μορφές γλωσσών. Ο Δαμανάκης αναφέρεται στο θέμα του «διγλωσσικού αλφαβητισμού». Θα συμφωνήσω μαζί του στο ότι το αίτημα του διγλωσσικού αλφαβητισμού για τους δίγλωσσους μαθητές πρέπει να αποσυνδεθεί από ένα γενικότερο αίτημα διγλωσσικού αλφαβητισμού για όλους τους μαθητές. Την ένσταση την καταλαβαίνω, επειδή ένα τέτοιο γενικό αίτημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπέρ κάποιων γλωσσών και για αποκλεισμό άλλων (των μειονοτικών) γλωσσών. Όμως στα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα που δημιουργούνται και χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, τα ζητήματα της γλώσσας, της πολυμορφίας, του αλφαβητισμού, και του είδους των βοηθημάτων που παρέχονται τίθενται με πολύ σύνθετο τρόπο και οι σχέσεις μεταξύ τους πρέπει να διερευνηθούν. Αυτό που σε ένα παραδοσιακό μαθησιακό περιβάλλον αντιστοιχεί ξεκάθαρα στην πρότυπη γλώσσα, σε περιβάλλον διαδικτύου συνυπάρχει ή υπάρχει μέσα από άλλες γλωσσικές μορφές, αποκτά υβριδική μορφή (παράδειγμα: ηλεκτρονικό ταχυδρομείο). Επιπλέον, αυτό που σ ένα παραδοσιακό περιβάλλον διδασκαλίας της γλώσσας αντιστοιχεί αυταπόδεικτα στην ίδια τη γλώσσα, εδώ αμφισβητείται. Οι φιλόλογοι θ αναρωτηθούν πώς είναι δυνατόν να διδάξεις / μάθεις την Ελληνική, ενώ χρησιμοποιείς στο μάθημα (και) κάποια άλλη γλώσσα. Δεν είναι τυχαίο ότι η έννοια του «πολυγραμματισμού», και μάλιστα στον πληθυντικό «πολυγραμματισμοί» (όπως έχει μεταγραφεί ο όρος multiliteracies), αναπτύχθηκε και βρίσκει την εφαρμογή του σε σχέση κυρίως με αυτά τα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα Kalantzis, M. & Cope, B. (1999). Απ αυτή την άποψη, αν είναι ώριμος ένας επαναπροσδιορισμός του περιεχομένου του όρου διμορφία ή και αυτής της σχηματικής σύζευξης των όρων διγλωσσίας και διμορφίας /πολυμορφίας, τότε, κατά τη γνώμη μου αυτό πρέπει να γίνει σε σχέση με τις έννοιες «πολυγραμματισμοί», «πολυτροπικότητα κειμένων» (multimodality) «κριτικός αλφαβητισμός / γραμματισμός» (critical literacy), «ετερότητα» (diversity). Σε κάθε περίπτωση θεωρώ ότι η έννοια της «μορφής» πρέπει να γίνεται ορατή. 10

11 Βιβλιογραφία (Μέρους πρώτου) Σκούρτου Ελένη (υπό έκδοση): Baker Colin (1996): Foundation of Bilingual Education and Bilingualism. Multilingual Matters, Cleredon. Philadelphia. Adelaide. (Υπό έκδοση ελληνική μετάφραση στις εκδόσεις Gutenberg με τίτλο: Εισαγωγή στη Διγλωσσία και τη Δίγλωσση Εκπαίδευση). Cummins Jim (1999): Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας. Εισαγωγή-Επιμέλεια: Ελένη Σκούρτου, Μετάφραση: Σουζάνα Αργύρη, Gutenberg, Αθήνα. Fishman Joshua (1975): Soziologie der Sprache. Eine interdisziplinäre sozialwissenschaftliche Betrachtung der Sprache in der Gesellschaft. M. Hueber Verlag München. Fishman Joshua (1980): Bilingualism and biculturalism as individual and as societal phenomenon. Journal of Multiligual and Multicultural Development 1 (pp 3-15). Ferguson C. (1959): Diglossia. Word 15 (pp ). Hamers J./Blanc M. (1989): Bilinguality and Bilingualism. Cambridge University Press. Hoffmann Charlotte (1994): An Introduction of Bilingualism. Langman, London and New York. Αζέζ Κλώντ (1999): Το παιδί ανάμεσα σε δύο γλώσσες. Μετάφραση: Νέλλυ Αποστολοπούλου. Επιμέλεια: Ρέα Δελβερούδη. Πόλις, Αθήνα. Δαμανάκης Μιχάλης (επιμ.) (1997): Η Εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων στο Βέλγιο και στη Γαλλία. Gutenberg, Αθήνα. Δαμανάκης Μιχάλης (2000): Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στο: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας: Η διδασκαλία της Ελληνικής ως ξένης/ δεύτερης γλώσσας. Πρακτικά Διημερίδας 2-3 Απριλίου 1999 (σ ). Κακριδή Μ. (1986): Η κοινωνική προσέγγιση της γλώσσας: Κοινωνιολογία. Διαβάζω, 144 (σ ) Διγλωσσία και διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Υλικά θεματικής ενότητας: «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση», Τόμος Ι, Κεφ. 3. Τριάρχη- Hermann Βασιλεία (2000): Η Διγλωσσία στην Παιδική Ηλικία. Gutenberg, Αθήνα. 11

12 Βιβλιογραφία (Μέρους δεύτερου) Cummins, J. (2000): Δαμανάκης, Μ. (υπό έκδοση): Language, Power and Pedagogy: Bilingual Children in the Crossfire. Clevedon: Multilingual Matters. Εισαγωγή στο: Baker, C.: Εισαγωγή στη Διγλωσσία και στη Δίγλωσση Εκπαίδευση (επιμ. Δαμανάκης Μ., μετάφραση Αλεξανδροπούλου, Α.), Αθήνα: Gutenberg. Κακριδή, Μ. (1986): Η κοινωνική προσέγγιση της γλώσσας: Κοινωνιογλωσσολογία. Διαβάζω, 144 (38-44). Kalantzis, M. & Cope, B. (1999): Πολυγραμματισμοί: Επανεξέταση του τι εννοούμε ως Γραμματισμό στα πλαίσια της Παγκόσμιας Πολιτισμικής Πολυμορφίας και των Νέων Τεχνολογιών Ε- πικοινωνίας, στο: Χριστίδης, Α.-Φ. (επιμ.) «Ισχυρές και ασθενείς γλώσσες στην ευρωπαϊκή Ένωση» Όψεις του γλωσσικού ηγεμονισμού. Θεσσαλονίκη / Αθήνα: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Μήτσης, Ν. (1999): Μπαμπινιώτης, Γ. (1994): Πετρούνιας, Ε. (1993): Σκούρτου, Ε. (υπό έκδοση): Στοιχειώδεις αρχές και μέθοδοι της Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας: Εισαγωγή στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Αθήνα: Gutenberg. Η Γλώσσα ως Αξία: Το παράδειγμα της Ελληνικής, Αθήνα: Gutenberg. Νεοελληνική Γραμματική και Συγκριτική Ανάλυση, Μέρος Α : Θεωρία, Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Διγλωσσία και διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Υλικά θεματικής ενότητας: «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση», Τόμος Ι, Κεφ

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ "ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΕΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ 2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ Πριν διαβάσετε το δεύτερο κεφάλαιο, σκεφτείτε: Έχετε μαθητές/τριες που μιλούν και άλλες γλώσσες; Συγκεκριμένα, έχετε μαθητές/τριες, που στο σπίτι τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Εισαγωγική σηµείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΟΛ Η Α ΝΘΡ Ω Π Ι Σ Τ Ι Κ Ω Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ω Ν. Κέντρο Γλωσσών

Σ ΧΟΛ Η Α ΝΘΡ Ω Π Ι Σ Τ Ι Κ Ω Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ω Ν. Κέντρο Γλωσσών Σ ΧΟΛ Η Α ΝΘΡ Ω Π Ι Σ Τ Ι Κ Ω Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ω Ν Κέντρο Γλωσσών Δ Ι Δ Α Κ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Σ Ω Π Ι Κ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Jack Burston ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Ηλίας Αργυρού Maria - Gabriella Arru Birgit Zιαρτίδου Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα / γλώσσες ως µέσον κοινωνικής ένταξης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου

Η γλώσσα / γλώσσες ως µέσον κοινωνικής ένταξης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Σκούρτου, Ε. (υπό έκδοση), Η γλώσσα / οι γλώσσες ως µέσον κοινωνικής ένταξης. Πρακτικά συνεδρίου «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Πολιτισµικός Πλουραλισµός και Εκπαίδευση στην Ευρώπη, Ρόδος, Νοέµβριος 2002 Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας

Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας Κεραμίδα Αρετή Σχολική Σύμβουλος ΠΕ06 (Αγγλικής Γλώσσας), Ν. Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας akeramida@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΜ ECTS Αγγλική Γλώσσα Ι Γαλλική Γλώσσα Ι Γερμανική Γλώσσα Ι Πολιτική Επιστήμη Ι Νεοελληνική Λογοτεχνία Ι Πληροφορική Ι Μετάφραση Αγγλικά- Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» Εισηγήτρια: Ανδριανή Ζαγκούτα Συνεργάτης Ειδικής Γραμματείας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Η παιδεία είναι μια ευρύτερη έννοια, που ακρογωνιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Γλωσσών. Εισαγωγή. ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Shaunna Ioannidou

Κέντρο Γλωσσών. Εισαγωγή. ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Shaunna Ioannidou Κέντρο Γλωσσών ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Shaunna Ioannidou ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Ηλίας Αργυρού Birgit Ζιαρτίδου Shaunna Ιωαννίδου Ελένη Βαρβαλούκα-Ιωάννου Αγγέλα Κλεάνθους Μαριάννα Κυπριανού Ελένη Νικηφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ÓÙÚÔ ÏˆÛÛÒÓ. π ø. π À À. π π ƒ ø π. Jack Burston

ÓÙÚÔ ÏˆÛÛÒÓ. π ø. π À À. π π ƒ ø π. Jack Burston ÓÙÚÔ ÏˆÛÛÒÓ π À À Jack Burston π π ƒ ø π Ηλίας Αργυρού Birgit Ζιαρτίδου Shaunna Ιωαννίδου Ελένη Βαρβαλούκα-Ιωάννου Αγγέλα Κλεάνθους Μαριάννα Κυπριανού Ελένη Νικηφόρου Γιόλα Παπαδοπούλου Bernadette Horton-Σαββίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση πολιτισμικής ετερότητας και γλωσσικής ικανότητας σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα

Σχέση πολιτισμικής ετερότητας και γλωσσικής ικανότητας σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα Σχέση πολιτισμικής ετερότητας και γλωσσικής ικανότητας σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα Εισαγωγικά Σπανός Βασίλειος, δάσκαλος, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις Επιστήμες της Αγωγής, Χαϊδογιάννου Χρυσούλα,

Διαβάστε περισσότερα

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών Κουνέλη Βασιλική ΣΠΟΥΔΕΣ 1997 Απολυτήριο 2 ου Ενιαίου Λυκείου Πατρών. Γενικός βαθμός 18 8/10. 2002 Απόφοιτη του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών (Έτος εισαγωγής 1998 Έτος κτήσης πτυχίου 2002).

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου

Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Σκούρτου, Ε. (2005): Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας, στο: Τσοκαλίδου, Ρ. & Παπαρούση, Μ. (επιµέλεια): Γλώσσα και Ταυτότητα στη ιασπορά, Αθήνα: Μεταίχµιο Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού:

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Μοντέλα διδασκαλίας από κάτω προς τα επάνω Επιμέλεια: Βουλγαρίδου Μαρία, Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Εισηγήτρια Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων Κολλίντζα 1 Σημασιολογικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ Greek ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ The Greek translation of The right of the deaf child to grow up bilingual by François Grosjean University of Neuchâtel, Switzerland Translated

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Καθηγήτρια Ελπίδα Κεραυνού-Παπαηλιού Πρόεδρος ιοικούσας Επιτροπής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές γλώσσες σ ένα µεγάλο δίκτυο Το παράδειγµα της διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης / ξένης γλώσσας µέσω διαδικτύου

Μικρές γλώσσες σ ένα µεγάλο δίκτυο Το παράδειγµα της διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης / ξένης γλώσσας µέσω διαδικτύου Σκούρτου, Ε. (2003) Μικρές Γλώσσες σ ένα Μεγάλο ίκτυο. Το Παράδειγµα της ιδασκαλίας της Ελληνικής ως εύτερης / Ξένης Γλώσσας µέσω ιαδικτύου. Πρακτικά Συνεδρίου: «Η Αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών στη ιδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης ΠΑΝΤΕΙΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Έκθεσηεσωτερικήςαξιολόγησης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΚΑΙΕΦΑΡΜΟΓΕΣΣΤΗΝΚΟΙΝΩΝΙΚΗΠΟΛΙΤΙΚΗ, 2007 2009 ΛέκτοραςΜαρίαΣυμεωνάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Μ.Σ.: Σπουδές στις Γλώσσες και τον Πολιτισμό των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Οικοδομούμε μια νέα ζωή στο Οντάριο Οδηγός για τους καινούργιους μετανάστες Μαθαίνουμε να: ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Μόλις έχετε μεταναστεύσει στο Οντάριο και είναι πολύ φυσικό να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη

Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη Έλενα Κυριακίδη, PhD στη Γλώσσα και τις Σπουδές Γραμματισμού, Εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης

Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης Ιωάννου Άντρια Πανεπιστήμιο Κύπρου & Ιερωνυμίδη Στάλω Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Στη συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης

Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης Περιεχόμενα 1. Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

1. H εκπαίδευση των αλλόγλωσσων παιδιών στην Eλλάδα σήμερα: μία κριτική

1. H εκπαίδευση των αλλόγλωσσων παιδιών στην Eλλάδα σήμερα: μία κριτική Xατζηδάκη, Α. (2000β) Αλλόγλωσσα παιδιά σε μονόγλωσσες τάξεις: σκέψεις για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα πλαίσια του «κανονικού» μαθήματος. Στο: Αντωνοπούλου, Ν., Τσαγγαλίδης, Αν.,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο 2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα σε ενήλικες: ζητήματα και ζητούμενα στο κυπριακό συγκείμενο Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014, Ξενοδοχείο Mediterranean, Λεμεσός Περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014. Μαθήματα 1 ου έτους ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 4 4 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 3 4

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014. Μαθήματα 1 ου έτους ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 4 4 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 3 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 201-2014 Μαθήματα 1 ου έτους Μαθήματα 1 ου εξαμήνου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 4 ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ 2 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Ι ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία είναι ομαδική (έως τρία άτομα)

Διαβάστε περισσότερα