Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση"

Transcript

1 Ζητήματα ορολογίας σχετικά με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση Δαμανάκης Μιχάλης- Σκούρτου Ελένη Πρόλογος Το κείμενο που ακολουθεί είναι χωρισμένο σε δύο μέρη, εκ των οποίων το πρώτο ανήκει στον Μ. Δαμανάκη και το δεύτερο στην Ε. Σκούρτου. Όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, οι δύο συγγραφείς δεν συμφωνούν σε ορισμένα καίρια σημεία. Εντούτοις εισηγήθηκαν από κοινού στο συνέδριο το παραπάνω θέμα, θέλοντας έτσι να υπογραμμίσουν την ανάγκη ενός άμεσου επιστημονικού διαλόγου σε ζητήματα κρίσιμα και καινούργια για την παιδαγωγική επιστήμη και την εκπαίδευση στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, ο Δαμανάκης έχοντας υπόψη του το έργο του Cummins, το οποίο έχει επιμεληθεί η Σκούρτου καθώς και την υπό έκδοση εργασία της στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο κάνει κριτικές παρατηρήσεις στο έργο της αναφορικά με την απόδοση και χρήση των όρων bilingualism και diglossia. Η Σκούρτου, με τη σειρά της, γνωρίζοντας την εισαγωγή του Δαμανάκη στο υπό έκδοση έργο του Baker (1996), καθώς και την εισήγηση που ακολουθεί, τοποθετείται και απαντά σ αυτήν, και συγχρόνως επιχειρεί να επεκτείνει τις σκέψεις της γύρω από τον όρο diglossia (διμορφία). Ας σημειωθεί, επίσης, ότι στόχος των εισηγητών δεν ήταν να επιλύσουν, αλλά να αναδείξουν παραδειγματικά τα ζητήματα ορολογίας που σχετίζονται με τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση. Μέρος πρώτο Δαμανάκης Μιχάλης Μια από τις σοβαρότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάθε επιστήμονας που μελετά ξενόγλωσση βιβλιογραφία είναι η απόδοση της ορολογίας στην Ελληνική και αυτό, επειδή οι επιστημονικοί όροι αποτελούν συμπύκνωση μιας σειράς θεωρητικών σκέψεων, και λειτουργούν ως εργαλεία ανάλυσης καταστάσεων, φαινομένων, διαδικασιών. Η δυσκολία αυτή είναι τόσο μεγαλύτερη όσο λιγότερη εγχώρια γνώση υπάρχει και όσο πιο δυσδιάκριτη είναι η σχέση μιας προϋπάρχουσας εγχώριας γνώσης ή εμπειρίας με την ξενόγλωσση ορολογία. Για να γίνει κατανοητό τι εννοώ θα συζητήσω παραδειγματικά και σύντομα την απόδοση των όρων «bilingualism» και «diglossia» στην Ελληνική. Η επιμελήτρια του έργου του Cummins (1999,25), Ελένη Σκούρτου, ακολουθεί την πρόταση της Κακριδή (1986) και αποδίδει τον όρο «diglossia» με τον ελληνικό όρο «διμορφία», ενώ για τον όρο «bilingualism» κρατά τον όρο «διγλωσσία». Το ίδιο κάνουν και οι Αποστολοπούλου και Δελβερούδη στη μετάφραση, από τη Γαλλική, του έργου του Αζέζ (Hagége 1999, 252). Μια πρώτη παρατήρηση που θα μπορούσε κανείς να κάνει πάνω σ αυτή τη μεταφραστική προσπάθεια είναι η ακόλουθη. Ο όρος «διμορφία» συνδέεται άμεσα με το «γλωσσικό ζήτημα» στην Ελλάδα και τη γνωστή διαμάχη μεταξύ των οπαδών της «καθαρής γλώσσας» (καθαρεύουσας) και εκείνων του «δημοτικισμού» και, επομένως, δεν είναι μόνο σημασιολογικά κατειλημμένος, αλλά και ιδεολογικά φορτισμένος. Από την άλλη μεριά ο όρος «diglossia» έχει σημασιολογικά εμπλουτιστεί και μετεξελιχθεί, ιδιαίτερα μετά τις σχετικές αναλύσεις του Fishman (1975, 95 κ.ε), από τις ο- ποίες μεταξύ των άλλων - προκύπτει ότι ο όρος bilingualism αναφέρεται στην ικανότητα 1

2 του ατόμου να χρησιμοποιεί δύο ή και περισσότερες γλώσσες και προέρχεται από το χώρο της ψυχολογίας και της γλωσσολογίας, ενώ ο όρος diglossia αναφέρεται στη χρήση δύο γλωσσών στην κοινωνία, και ανήκει προπάντων στο γνωστικό αντικείμενο των κοινωνιολόγων και των κοινωνιογλωσσολόγων. Με βάση αυτή την πρώτη προσέγγιση θα μπορούσαμε, λοιπόν, να αποδώσουμε τον όρο bilingualism με τον όρο «ατομική διγλωσσία» και τον όρο diglossia με τον όρο «κοινωνική διγλωσσία». Δόκιμη θεωρούμε, επίσης, τη μονολεκτική απόδοση του όρου «bilingualism» με τον όρο «διγλωσσία» και του όρου «diglossia» με τον όρο «διπλογλωσσία». 1 Αν στους όρους ατομική και κοινωνική διγλωσσία, ή αλλιώς διγλωσσία και διπλογλωσσία, προσθέσουμε και τον όρο διμορφία, όπως αυτός χρησιμοποιείται από ορισμένους ερευνητές, τότε έχουμε στη διάθεσή μας τρεις όρους με τις ακόλουθες σημασίες: Διγλωσσία (ατομική διγλωσσία) = Χρήση δύο διαφορετικών γλωσσών από το άτομο. Διπλογλωσσία (κοινωνική διγλωσσία) = Χρήση δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία. Διμορφία = Χρήση δύο μορφών (εκφάνσεων) της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία, αλλά και από το άτομο. Βέβαια η μέχρι τώρα προσέγγισή δεν μας δίδει καμία πληροφορία για την αναλυτική δύναμη των όρων. Δεν θίγει, δηλαδή, το ζήτημα της λειτουργίας των όρων ως αναλυτικών εργαλείων. Στη συνέχεια θα προσπαθήσω, λοιπόν, να εξετάσω την αναλυτική δύναμη των όρων, έτσι όπως αυτοί αποδίδονται στην Ελληνική, σχολιάζοντας καταρχή την ο- ρολογία μιας πρόσφατης εργασίας της Ε. Σκούρτου (υπό έκδοση) στην οποία η συγγραφέας επιχειρεί να εμπλουτίσει τον όρο «διμορφία» εξισώνοντάς τον με τον όρο «πολυμορφία», αλλά προσδίδοντάς του κι άλλες σημασίες. Η Ε. Σκούρτου (υπο έκδοση σ. 25), λοιπόν, οριοθετεί τους όρους, διγλωσσία και διμορφία, γράφοντας: «Στο παρόν κείμενο αναφερόμαστε στη διγλωσσία και εννοούμε τη χρήση διαφορετικών γλωσσών. Αντίστοιχα αναφερόμαστε στη γλωσσική πολυμορφία/διμορφία και εννοούμε τη χρήση διαφορετικών μορφών της ίδιας γλώσσας. ( ) Με τη γλωσσική διμορφία κατανοούμε ότι υπάρχει πολυμορφία, ακόμα και σε καταστάσεις φαινομενικά μονογλωσσικές». Το νέο στοιχείο στον παραπάνω ορισμό είναι ότι ο όρος διμορφία (diglossia) περιορίζεται στα πλαίσια μιας και της αυτής γλώσσας για να περιγράψει τις πολλές μορφές (εκφάνσεις) της, ενώ στη διεθνή βιβλιογραφία ο όρος diglossia αναφέρεται τόσο στη χρήση των διαφορετικών μορφών μια γλώσσας όσο και στη χρήση διαφορετικών γλωσσών σε μια κοινωνία. Ένα δεύτερο νέο στοιχείο είναι ότι ο όρος διμορφία χρησιμοποιείται ως συνώνυμο του όρου πολυμορφία. Σε άλλο σημείο της εργασίας της, η Σκούρτου χαρακτηρίζει την ιεραρχική σχέση δύο γλωσσών ως μια μορφή διμορφίας, γράφοντας: «Σε καταστάσεις μετανάστευσης οι διαφορετικές γλώσσες χρησιμοποιούνται από τα μέλη της γλωσσικής μειονότητας για διαφορετικούς σκοπούς (όπως άλλωστε και οι διαφορετικές μορφές αυτών των γλωσσών) και α- πολαμβάνουν διαφορετικό κοινωνικό κύρος η καθεμία, δημιουργείται έτσι ανάμεσά τους μια σχέση ανταγωνιστική, δηλαδή μια σχέση διμορφίας. Σε κάθε περίπτωση αυτό που ενδιαφέρει είναι οι σχέσεις μεταξύ των κωδίκων είτε πρόκειται για διαφορετικές γλώσσες είτε πρόκειται για διαφορετικές μορφές της ίδιας γλώσσας, π.χ. ιδιώματα ή διαλέκτους». (στην ίδια εργασία σ. 26). Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο όρος διμορφία χρησιμοποιείται α) για την περιγραφή της χρήσης διαφορετικών μορφών της ίδιας γλώσσας, β) ως συνώνυμο του όρου πολυμορφία και γ) για την περιγραφή της ιεραρχικής σχέσης δύο διαφορετικών γλωσσών ή δύο μορφών της ίδιας γλώσσας. 1 Επειδή οι περιφραστικοί όροι είναι συνήθως δύσχρηστοι αναγκάζομαι να καταφύγω στους μονολεκτικούς όρους διγλωσσία και διπλογλωσσία, ως συνώνυμα των περιφραστικών ατομική διγλωσσία και κοινωνική διγλωσσία. 2

3 Το κατά πόσο αυτή η πολυσημία είναι εύχρηστη ή όχι θα μας απασχολήσει παρακάτω. Μετά από αυτές τις εισαγωγικές παρατηρήσεις θα προσπαθήσω να αναλύσω διεξοδικότερα το προς ανάλυση ζήτημα, άλλοτε περιοριζόμενος στους όρους διγλωσσία και διμορφία και άλλοτε συζητώντας συγχρόνως και τους τρεις όρους (ατομική διγλωσσία, κοινωνική διγλωσσία και διμορφία). Στην προσπάθεια μου αυτή θα χρησιμοποιήσω ως εποπτικό μέσο τον ακόλουθο πίνακα, και θα περιοριστώ στις απόψεις της Σκούρτου, τις οποίες θεωρώ ως τις πλέον ενδιαφέρουσες. Διμορφία Ατομική διγλωσσία ή διγλωσσία (bilingualism) L1 L2 Η καθαρεύουσα προφορική μορφή (;) πλειονοτική (Ελληνική) L δημοτική γραπτή μορφή (;) μειονοτική (Αλβανική, Αγγλική;) L1 L2 Κοινωνική διγλωσσία ή διπλογλωσσία (diglossia) L1 = Ελληνική L2 = Αλβανική ή Αγγλική H = High variety L = Low variety Από την εποχή του Ferguson (1959) ο όρος diglossia χρησιμοποιείται και για να εκφράσει τη χρήση δύο ποικιλιών της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία. Αυτές οι δύο ποικιλίες θεωρούνται μάλιστα ως βρισκόμενες σε μια ιεραρχική σχέση μεταξύ τους, και ως κατέχουσα η μια θέση υψηλού κύρους (Η=High variety) ενώ η άλλη έχει χαμηλό κύρος (L= Low variety). Στην περίπτωση της ελληνικής διμορφίας θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι κατείχε η καθαρεύουσα θέση υψηλού κύρους και η δημοτική χαμηλού. Αυτή η ιεραρχική σχέση, και γενικότερα η χρήση του όρου diglossia, μεταφέρθηκε αργότερα, από την εποχή του Fishman (1975), και στην περίπτωση χρήσης δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία, από τις οποίες η μια, η «ισχυρή» ή πλειονοτική, ήταν γλώσσα υψηλού κύρους και η άλλη, μια μειονοτική ή «ασθενής» γλώσσα, ήταν χαμηλού (βλ. πίνακα, οριζόντιο και πλάγιο βέλος, βλ επίσης Baker 1996, 36 κ.ε). Πέρα απ αυτές τις κλασικές σημασίες του όρου diglossia συναντούμε στην εν λόγω εργασία της Σκούρτου (υπό έκδοση) τον όρο διμορφία με τη σημασία της πολυμορφίας, καθώς και δύο άλλες σημασίες, μια αναλυτική και μια κανονιστική. Συγκεκριμένα, η Σκούρτου χρησιμοποιεί τον όρο διγλωσσία, για να περιγράψει και αναλύσει το φαινόμενο χρήσης δύο διαφορετικών γλωσσών και τον όρο διμορφία: α) για να περιγράψει και να αναλύσει την προφορική και τη γραπτή μορφή της (κάθε) γλώσσας και β) για να διατυπώσει ως στόχο του σχολείου την ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας, δηλαδή «τη διεύρυνση του γλωσσικού ρεπερτορίου των μαθητών ( ) ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μαθητών που προέρχονται από κοινότητες με έντονη προφορική παράδοση», όπως είναι για παράδειγμα οι Τσιγγάνοι (Σκούρτου υπό έκδοση, σ. 26). Θα αντιπαρέλθω τον όρο διγλωσσία (bilingualism), επειδή η χρήση του και τα ό- ποια προβλήματα αυτή συνεπάγεται δεν διαφοροποιούνται στην Ελλάδα από εκείνα στο 3

4 διεθνή χώρο, και θα επιμείνω στο σχολιασμό της πρόσληψης του όρου diglossia και της μεταφοράς του στην Ελληνική. Να υπενθυμίσω ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα αναλύσεις μας, ο όρος διμορφία (diglossia) χρησιμοποιείται με τέσσερις σημασίες: α) χρήση και ιεραρχική σχέση δύο ποικιλιών της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία (π.χ. καθαρεύουσα-δημοτική), β) χρήση και ιεραρχική σχέση δύο διαφορετικών γλωσσών στην κοινωνία (πλειονοτική μειονοτική γλώσσα), γ) προφορική και γραπτή μορφή της (κάθε) γλώσσας, δ) «ανάπτυξη διμορφίας/πολυμορφίας», ως παιδαγωγικό πρόταγμα. Ως προς το α) και β): Η πρώτη σημασία, γνωστή από την εποχή του Ferguson, μπορεί να βρει εφαρμογή σε κάθε γλώσσα και έχει αποτελέσει τη βάση για αρκετές συζητήσεις και εξελίξεις στη διεθνή βιβλιογραφία (Σχετικά με την α) και β) σημασία του όρου βλ. Baker 1996, 36 κ.ε, Ferguson 1959, Fishman 1967, 1980, Hoffmann 1994, Hamers/Blank 1989, καθώς και τη βιβλιογραφία στην οποία παραπέμπει η Τριάρχη-Herrmann 2000). Το ίδιο ισχύει και για την δεύτερη σημασία, παρόλο που σ αυτή την περίπτωση είναι αμφιλεγόμενη η σε κοινωνικό επίπεδο ιεραρχική σχέση μεταξύ της πλειονοτικής και μειονοτικής γλώσσας σε μια συγκεκριμένη κοινωνία. Μπορούμε, για παράδειγμα, να ι- σχυριστούμε ότι το κύρος της γλώσσας μιας αγγλόφωνης, ή γερμανόφωνης ή γαλλόφωνης κοινότητας στην Ελλάδα είναι χαμηλότερο από εκείνο της Ελληνικής, και αν ναι πώς θα τεκμηριώσουμε αυτή την ιεραρχική σχέση; Βέβαια, το πρόβλημα που θίγεται με το παραπάνω ερώτημα εμπεριέχεται στον όρο diglossia και μεταφέρεται κατ ανάγκη και στην ελληνική περίπτωση, ανεξάρτητα αν ο όρος diglossia αποδοθεί με τον ελληνικό όρο διμορφία ή διπλογλωσσία (κοινωνική διγλωσσία). Ως προς το γ): Η τρίτη σημασία του όρου (προφορική και γραπτή μορφή της γλώσσας) μπορεί να βρει εφαρμογή σε κάθε γλώσσα και εκτιμώ ότι δεν φέρνει κάτι νεότερο και περισσότερο από αυτό που εκφράζεται ήδη από τους όρους προφορικός και γραπτός λόγος. Εκτός, βέβαια, και αν υπονοείται μια ιεραρχική σχέση μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου οπότε είναι αναγκαία η επεξεργασία κριτηρίων, σύμφωνα με τα οποία θα μπορούσαμε να α- ποφανόμασθε ποια είναι η ιεραρχική σχέση μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου. Ως προς το δ): Στη τέταρτή του σημασία (ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας, ως παιδαγωγικό πρόταγμα) ο όρος διμορφία τείνει να χρησιμοποιηθεί ως συνώνυμο του όρου αλφαβητισμός/γραμματισμός, με την έννοια του Literacy. Ο αλφαβητισμός είναι μια μορφή γλωσσικού εμπλουτισμού, «διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου», και αποτελεί για όλους τους μαθητές, λιγότερο ή περισσότερο, μια νέα εμπειρία, όταν πρωτοεισαχθούν στο σχολείο (Νηπιαγωγείο ή Δημοτικό). Το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», όταν επεκταθεί και σε μια δεύτερη γλώσσα ισοδυναμεί με το αίτημα για διγλωσσικό αλφαβητισμό, και επομένως ο όρος διμορφία σ αυτήν του τη σημασία λειτουργεί ως συνώνυμο του όρου διγλωσσικός αλφαβητισμός (biliteracy). Μ αυτή την έννοια δεν μας δίνει κάτι νεότερο. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι το γενικό παιδαγωγικό αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας ή πολυμορφίας» απ όλους ανεξαιρέτως τους μαθητές σε μια πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική κοινωνία, εγκυμονεί τους ίδιους κινδύνους που εγκυμονεί το γενικό αίτημα της διαπολιτισμικής παιδαγωγικής: «education for all». Δηλαδή, τον κίνδυνο υποβάθμισης των ειδικών αιτημάτων στα πλαίσια του γενικού, και άρα την συγκαλυμμένη αφομοίωση του πολιτισμικά διαφορετικού στον πολιτισμό της κυρίαρχης ομάδας. 4

5 Από την άλλη πλευρά το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», με την έννοια της α- νάπτυξης «διγλωσσικού αλφαβητισμού» από όλους τους μαθητές σε μια πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική κοινωνία, δεν είναι ταυτόσημο με το δικαίωμα του πολιτισμικά διαφορετικού για «διγλωσσικό αλφαβητισμό». Μια οργανωμένη κοινωνία έχει το δικαίωμα να υιοθετήσει ή όχι, το διγλωσσικό αλφαβητισμό για όλα τα μέλη της, στα πλαίσια μιας κατάστασης όπου ατομική και κοινωνική διγλωσσία συνυπάρχουν. Δεν νομιμοποιείται, όμως, να αρνηθεί στα μέλη μιας γλωσσικής μειονότητας το διγλωσσικό αλφαβητισμό των μελών της. Μ άλλα λόγια, το αίτημα για «ανάπτυξη διμορφίας», με την έννοια της ανάπτυξης «διγλωσσικού αλφαβητισμού», μπορεί να διατυπωθεί αποκλειστικά για μια κοινωνική ομάδα και δεν πρέπει να εξαρτηθεί από το αντίστοιχο γενικό αίτημα. Ελπίζω να φάνηκε από τις μέχρι τώρα αναλύσεις, ότι η διαμορφούμενη πολυσημία του όρου διμορφία τον καθιστά προβληματικό εργαλείο ανάλυσης. Γι αυτό εγώ επιμένω στην απόδοση του όρου bilingualism με τον όρο: ατομική διγλωσσία (ή διγλωσσία), και στην απόδοση του όρου diglossia με τον όρο κοινωνική διγλωσσία (ή μονολεκτικά διπλογλωσσία). Τον όρο διμορφία, σ αυτή την περίπτωση τον χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη χρήση δύο μορφών (εκφάνσεων) της ίδιας γλώσσας στην κοινωνία, ή και από το άτομο, όπως ήδη υπογραμμίστηκε στην αρχή της εισήγησής. Ως προς την ιεραρχική σχέση των κωδίκων Ως προς τη σχέση και την πιθανή ιεράρχηση μεταξύ των γλωσσικών κωδίκων πρέπει να υπογραμμιστεί, τέλος, ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα το οποίο διαπερνά και τους τρεις παραπάνω όρους και αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές ιεραρχήσεις. Για να γίνει κατανοητό το ζήτημα της ιεράρχησης δύο γλωσσών, ως προέκταση της κοινωνικής ιεράρχησης, θα αναφέρω ένα παράδειγμα από την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό. Στο Βέλγιο είναι από το 1993 συνταγματικά κατοχυρωμένη η πολυγλωσσία και το δικαίωμα των μελών των τριών «κοινοτήτων» (Βαλονική, Φλαμανδική και Γερμανική) στη γλώσσα τους. Ωστόσο, τα μέλη κάθε γλωσσικής κοινότητας διδάσκονται συγχρόνως, και κατά κανόνα χρησιμοποιούν, και μια από τις άλλες δύο γλώσσες. Το Βέλγιο, επομένως, αποτελεί μια κλασική περίπτωση κράτους και κοινωνίας, όπου συνυπάρχουν ατομική και κοινωνική διγλωσσία. Στην ίδια κοινωνία, ωστόσο, ομιλούνται ε- κτός των τριών «επίσημων» γλωσσών και άλλες γλώσσες από εθνοτικά διαφορετικές ομάδες, πολλές από τις οποίες είναι προϊόν μετανάστευσης. Όπως έχω ήδη δείξει σε παλαιότερη μελέτη μου (Δαμανάκης 1997), η συνταγματικά κατοχυρωμένη πολυγλωσσία αποτελεί προνόμιο των «αυτοχθόνων» πολιτών και των γλωσσών τους και όχι και των μεταναστών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει το status που επιφυλάσσεται στις γλώσσες των κρατών μελών τα οποία εκπροσωπούνται στις Βρυξέλλες τόσο με μετανάστες όσο και με υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική γλώσσα, για παράδειγμα, λειτουργεί ως μια από τις επίσημες γλώσσες των Ευρωπαϊκών Σχολείων των Βρυξελλών και αντιμετωπίζεται ισότιμα με τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Αυτή είναι η Ελληνική των Ελλήνων Ευρω-υπαλλήλων. Την ίδια στιγμή τα παιδιά των Ελλήνων μεταναστών φοιτούν σε «σχολεία ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης», τα οποία όχι μόνο λειτουργούν έξω και στο περιθώριο του βελγικού εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά η ελληνική πολιτεία ή οι γονείς πληρώνουν ενοίκιο για τη χρήση αιθουσών βελγικών σχολείων, κατά τις απογευματινές ώρες κάθε Τετάρτη και τις πρωινές κάθε Σάββατο. Αυτή είναι η Ελληνική των Ελλήνων Μεταναστών. Στην ίδια γλώσσα, λοιπόν, αποδίδεται τον ίδιο χρόνο και στον ίδιο τόπο τόσο θεσμικό κύρος, όσο κοινωνικό κύρος έχουν οι εκάστοτε ομιλητές της. 5

6 Θα μπορούσε, βέβαια, να ισχυρισθεί κανείς ότι η διαφορετική αντιμετώπιση της Ελληνικής ανάγεται σ ένα είδος διμορφίας, κατά την οποία οι μεν «Ευρωκράτες» ομιλούν την υψηλού κύρους ποικιλία της Ελληνικής, οι δε μετανάστες τη χαμηλού. Φοβούμαι ότι μια τέτοιου είδους ερμηνεία, με βάση τον όρο διμορφία, θα οδηγούσε σε απλουστεύσεις, αν όχι σε αλλοιώσεις και παραμορφώσεις, ως προς την κοινωνική και γλωσσική σύνθεση των δύο ομάδων και ως προς τις ομιλούμενες ποικιλίες της Ελληνικής σ αυτές και θα παρέβλεπε τις πολιτικές και οικονομικές δομές εξουσίας που οδηγούν σε κοινωνικές και γλωσσικές ιεραρχήσεις. Μ αυτή την έννοια, λοιπόν, ο όρος διμορφία δεν προσφέρεται ως αναλυτικό εργαλείο ούτε και σ αυτήν την περίπτωση. Θα κλείσω τη σύντομη εισήγησή μου επαναλαμβάνοντας τη θέση που διατύπωσα αρχικά ότι, δηλαδή, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στην μετάφραση (απόδοση) και χρήση της ξενόγλωσσης ορολογίας είναι τόσο περισσότερες όσο λιγότερη εγχώρια σχετική γνώση υπάρχει και όσο πιο δυσδιάκριτη είναι η σχέση της προϋπάρχουσας εγχώριας γνώσης ή εμπειρίας με την ξενόγλωσση ορολογία. Ελπίζω οι αναλύσεις μου να τεκμηρίωσαν την παραπάνω θέση και να ανέδειξαν το υπάρχον πρόβλημα. Κλείνοντας να υπενθυμίσω επίσης ότι στόχος της εισήγησής μου δεν ήταν η επίλυση, αλλά η ανάδειξη του προβλήματος. Σε παλαιότερη εισήγησή μου (βλ. Δαμανάκης 2000, 13 κ.ε) προσπάθησα να δείξω ένα τρόπο αντιμετώπισης των ζητημάτων ορολογίας, παίρνοντας, σ αυτή την περίπτωση, ως παράδειγμα τους όρους «Ελληνική ως Δεύτερη Γλώσσα» και «Ελληνική ως Ξένη Γλώσσα», και προσπαθώντας να τους δώσω εμπειρικό περιεχόμενο από την εκπαιδευτική πράξη και εμπειρία στην ελλαδική εκπαίδευση και στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη διασπορά. Μέρος δεύτερο Σκούρτου Ελένη Όταν αναφερόμαστε στη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, σε δίγλωσσους μαθητές ή σε διαπολιτισμική εκπαίδευση υπάρχει πάντα μια παράμετρος, αυτή της διγλωσσίας. Αυτό ακούγεται μεν λογικό, όμως συχνά φαίνεται ως το θέμα της διγλωσσίας να είναι ένα ξεχωριστό θέμα που δεν χρειάζεται να μας απασχολεί πάντα. Διαφωνούμε σ αυτό: Κατά τη γνώμη μας η διδασκαλία δεύτερης γλώσσας που δεν οργανώνεται στη βάση και με μια προοπτική διγλωσσίας, λειτουργεί ως άλλοθι για μια συγκαλυμμένη (ή και απροκάλυπτη) γλωσσική αφομοίωση στην κυρίαρχη γλώσσα. Μια παγίδα στην οποία κανείς δεν θα ήθελε να πέσει, αλλά στην οποία συχνά «ακουμπούμε». Γι αυτό, το πρόβλημα της ορολογίας όπως το θίγει ο Δαμανάκης στην εισήγηση που προηγήθηκε- είναι πολύ κεντρικό. Φανερώνει τις παγίδες που κρύβονται πίσω από τη χρήση κάποιων όρων «μεταγραμμένων» στην Ελληνική. Συγχρόνως ο Δαμανάκης αγγίζει το ζήτημα της διαμάχης για ζητήματα ορολογίας που δεν έπαψε να υποβόσκει ανάμεσα κυρίως στους γλωσσολόγους στην Ελλάδα. Όμως, όσον αφορά τη χρηστικότητα ή μη των όρων που χρησιμοποιούμε, θεωρώ ότι το πρόβλημα με τον όρο «διμορφία» δεν συνδέεται πλέον με την ιδεολογική φόρτιση σχετικά με τη διαμάχη Δημοτικής / Καθαρεύουσας, αλλά με τη σημασιολογική ερμηνεία που έδωσαν οι γλωσσολόγοι στο αντιθετικό αυτό ζεύγος. Απ αυτή την άποψη διαφωνώ με το Δαμανάκη ως προς το σημείο της «ιδεολογικής φόρτισης» του όρου «διμορφία». Αν υπάρχει «φόρτιση» αυτή είναι επιστημολογική. Παραδειγματικά αναφέρω εδώ τις προσεγγίσεις των Πετρούνια (1993) και Μπαμπινιώτη 6

7 (1994): Ο Πετρούνιας (1993) χρησιμοποιεί στην Ελληνική τον όρο «διγλωσσία» για ν αποδώσει το «diglossia» 1. Κεντρική θέση στην προσέγγιση αυτή κατέχει ο όρος «υπέρθετη ποικιλία» που χρησιμοποιείται για ν αποδώσει την άνωθεν επιβολή μιας «παλαιότερης μορφής» της γλώσσας ως μοντέλου για την επίσημη «καθαρή» γλώσσα (σ αυτή την περίπτωση ο συγγραφέας χρησιμοποιεί επίσης τον όρο «εσωτερική διγλωσσία»). Ο Πετρούνιας κάνει σύντομη αναφορά στον Τριανταφυλλίδη, ο οποίος είχε αποδώσει τον όρο bilingualism ως «διγλωσσία» και τον όρο diglossia ως «διπλογλωσσία», λύση που συχνά επιλέγει και ο Δαμανάκης. Τον όρο «διμορφία» συναντάμε στα κείμενα του Μπαμπινιώτη (βλ. π.χ. Μπαμπινιώτης 1994), της Κακριδή (1986) 2, του Μήτση (1999). Βέβαια ο Μπαμπινιώτης στο κείμενο που αναφέρουμε, δεν παρουσιάζει αναλυτικά τις επιλογές του ούτε κάνει α- ναφορά σε παλαιότερες ή σύγχρονές του προσεγγίσεις. Παρατηρούμε στο κείμενο του Πετρούνια ότι ενώ το diglossia αποδίδεται ως «διγλωσσία» και όχι «διμορφία» ή «πολυμορφία», γίνεται συνεχής αναφορά σε «μορφές» της γλώσσας, παλαιότερες (που λειτουργούν, π.χ., ως βάση για την υπέρθετη ποικιλία) ή διαφορετικές (π.χ. μορφές γραπτού λόγου). Επειδή το ζητούμενό μας είναι η εκπαίδευση δίγλωσσων μαθητών, θεωρούμε ότι η ορολογία πρέπει να είναι χρηστική ως προς τα εξής: 1. Διαπίστωση της διγλωσσίας και των μορφών γλώσσας των μαθητών κατά την εισαγωγή τους στο σχολείο, 2. Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις / βοηθήματα στους μαθητές για να μάθουν πιο γρήγορα τη γλώσσα του σχολείου (γι αυτούς, Γ2), μέσα στο σχολείο, 3. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μας παρεμβάσεων κατά την έξοδο των μαθητών από το σχολείο. Τα πιο πάνω σημεία 1,2,3 ανταποκρίνονται βασικά στα εξής: Με ποια κριτήρια αξιολογούμε την γλωσσική ικανότητα δίγλωσσων μαθητών κατά την είσοδό τους στο ελληνικό σχολείο; Ποια Ελληνική γνωρίζουν; Αλλά και οι μονόγλωσσοι μαθητές μας, πόσο μονόγλωσσοι είναι και κατά πόσον γνωρίζουν τη γλώσσα του σχολείου (σημείο 1); Αφού έχουμε διαπιστώσει το είδος της διγλωσσίας, τις γλώσσες και τις μορφές γλώσσας που φέρνει ο μαθητής στο σχολείο, ποιες συνθήκες δημιουργούμε για να ενδυναμώσουμε γλωσσικά τους μαθητές και να επιταχύνουμε την εκμάθηση της γλώσσας του σχολείου (σημείο 2); Όταν οι μαθητές μας τελειώσουν την τάξη ή το σχολείο τι θα θέλαμε γλωσσικά να γνωρίζουν (μια γλώσσα αντί μιας άλλης, μια γλώσσα επιπλέον, μια συγκεκριμένη μορφή μιας γλώσσας,..) (σημείο 3); Σ αυτό το σημείο επανερχόμαστε στο παράδειγμα του όρου «διμορφία» σε σχέση με τον όρο «διγλωσσία» προσπαθώντας να δείξουμε τη χρησιμότητά του σε σχέση με τα τρία πιο πάνω σημεία. Καταρχήν πρόκειται για ένα απλουστευτικό, παραδειγματικό όρο, όπως εξάλλου συμβαίνει και με τον όρο «διγλωσσία». Ο όρος «πολυμορφία» (αντίστοιχα με τον όρο «πολυγλωσσία») αποδίδει με περισσότερη ακρίβεια την πολυπλοκότητα του φαινομένου. Ο Δαμανάκης είναι ιδιαίτερα πειστικός αναφερόμενος σε «ατομική» και «κοινωνική» διγλωσσία για να αποδώσει τη χρήση δύο ή περισσότερων γλωσσών από το ίδιο άτο- 1 Σε καμία περίπτωση ο Πετρούνιας δεν χρησιμοποιεί το ελληνικό όρο «διγλωσσία» για ν αποδώσει τον λατινικό όρο «bilingualism». Τον όρο «bilingualism» αποδίδει περιφραστικά ως «γνώση δύο γλωσσών» (Πετρούνιας 1993:173). 2 Η Κακριδή στηρίζεται στις παλαιότερες εργασίες του Μπαμπινιώτη. 7

8 μο και την παρουσία δύο ή περισσότερων γλωσσών στο κοινωνικό πλαίσιο. Νομίζω ότι οι συνθήκες έχουν ωριμάσει για να καταλήξουμε ως προς αυτό σε μια συναίνεση. Το μόνο πρόβλημα που βλέπουμε εδώ είναι τεχνικής φύσης παρά ουσίας. Η διγλωσσία μόνο με τη χρήση του επιθετικού προσδιορισμού «ατομική / κοινωνική» αποκτά το νόημα που θέλουμε. Στην περίπτωση της διγλωσσίας στο σχολείο, υπάρχουν δύο βασικά ζητήματα: Να μπορούμε ν αντιστοιχούμε τις μορφές της γλώσσας / διγλωσσίας σε γλωσσικές καταστάσεις που υφίστανται στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο (εδώ μας βοηθά η έννοια της κοινωνικής διγλωσσίας), αλλά και να μπορούμε να «διαγνώσουμε» τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών μας (εδώ χρειαζόμαστε την έννοια της πολυμορφίας / διμορφίας). Ας σταματήσουμε λίγο σ αυτό το σημείο: Στη θεωρία της γλώσσας και της διδασκαλίας δεύτερης γλώσσας μια διμορφία είναι κεντρική: Αυτή της διάκρισης ανάμεσα σε επικοινωνιακές δεξιότητες και γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα σε μια γλώσσα. Οι μεν επικοινωνιακές δεξιότητες αναπτύσσονται και ανεξάρτητα από το σχολείο, φθάνουν δε σχετικά γρήγορα σ ένα ανώτατο επίπεδο (πλατώ), η δε γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα χρειάζεται το σχολείο για τη συνεχή ανάπτυξή της (Cummins 2000). Αυτό επιτρέπει στον μαθητή την κατανόηση και διατύπωση όλο και πιο αφηρημένων εννοιών. Αν η διμορφία αυτή δεν κατανοηθεί μπορούν να συμβούν τα εξής: Ο εκπαιδευτικός που στην τάξη του έρχεται δίγλωσσος μαθητής με ευχέρεια στην Ελληνική, δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί ο ίδιος μαθητής έχει δυσκολίες στα μαθήματα. Ο εκπαιδευτικός αυτός είναι πιθανόν να βρεθεί σε αδιέξοδο ή ν αποδώσει τις δυσκολίες του μαθητή σε προσωπικές αδυναμίες. Αν κάνει το δεύτερο είναι δυνατόν να μειώσει τις μαθησιακές απαιτήσεις του απέναντι στον μαθητή αυτό. Μια άλλη διμορφία στην οποία αναφέρεται ο Δαμανάκης είναι αυτή μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου ως μορφές λόγου με διαφορετική δομή και διαφορετικές α- παιτήσεις από το χρήστη. Θα ήταν λάθος να ταυτίσουμε τις επικοινωνιακές δεξιότητες με την προφορικότητα και τη γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα με το γραπτό λόγο. Η γλώσσα του σχολείου βασίζεται στη γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα και στη λογική του γραπτού λόγου παρά στην ίδια τη γραφή. Έτσι από τους μαθητές μας απαιτούμε να κατανοούν και να διατυπώνουν αφηρημένες έννοιες και εξειδικευμένο λεξιλόγιο, τόσο προφορικά όσο και γραπτά. Εκεί που πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί είναι στην περίπτωση όπου η προφορικότητα (άρα η λογική του προφορικού λόγου) είναι κυρίαρχη, ενώ ο γραπτός λόγος (δηλαδή η λογική του γραπτού λόγου) απουσιάζει. Π.χ. στην περίπτωση των Τσιγγάνων μαθητών αυτό είναι δυνατόν να πάρει τη μορφή μιας έ- ντονα ανταγωνιστικής διμορφίας τόσο κατά την είσοδο των παιδιών στο σχολείο όσο και μέσα στο σχολείο. Το σχολείο και προσωπικά ο εκπαιδευτικός καλούνται να λύσουν ένα γόρδιο δεσμό: Πώς θ αναπτυχθεί συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά η γλωσσική πολυμορφία; Δηλαδή, με ποιους τρόπους το σχολείο θα εμπλουτίσει το γλωσσικό ρεπερτόριο των Τσιγγάνων μαθητών με την ελληνική γλώσσα σε προφορική και γραπτή μορφή. Το θέμα του κοινωνικού κύρους Ένα άλλο θέμα είναι αυτό του κοινωνικού κύρους. Όπως οι γλώσσες χαίρουν διαφορετικού κοινωνικού κύρους, ανάλογα και οι μορφές της ίδια γλώσσας αξιολογούνται κοινωνικά. Σε κάποιο σημείο αναφερόμαστε στις διαφορετικές γλώσσες του δίγλωσσου ατόμου που επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες άρα χαίρουν ανάλογου κύρους. Η διαφοροποίηση που χρειαζόμαστε εδώ είναι ότι, άλλο το κύρος που προσδίδει το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο σε μια γλώσσα και άλλο πώς το βιώνουν οι ίδιοι οι ομιλητές της. Ο Δαμα- 8

9 νάκης αναφέρεται στην αμφιλεγόμενη ιεράρχηση μεταξύ πλειονοτικής και μειονοτικής γλώσσας σε μια κοινωνία όταν η μειονοτική γλώσσα είναι μια γλώσσα υψηλού κύρους. Παράδειγμα αποτελούν οι αγγλόφωνες, γερμανόφωνες ή γαλλόφωνες κοινότητες στην Ελλάδα. Έχουμε να σημειώσουμε εδώ ότι ακόμα και σ αυτήν την περίπτωση, η α- πόδοση υψηλού κύρους σε μια γλώσσα δεν θωρακίζει ατομικά τον κάθε δίγλωσσο μαθητή από το να βιώνει την πρώτη του γλώσσα μειονεκτικά ή ανταγωνιστικά ως προς τη γλώσσα του σχολείου. Ο δίγλωσσος μαθητής που απαγορεύει στη μητέρα του να του μιλάει στη γλώσσα της μπροστά στους συμμαθητές του μπορεί να προέρχεται από οποιαδήποτε γλωσσική κοινότητα. Το θέμα της δημιουργίας πολυμορφίας / διμορφίας στο σχολείο Αυτό το οποίο γίνεται φανερό με τους μαθητές Ρόμ ισχύει για όλους τους μαθητές μονόγλωσσους και δίγλωσσους, με διαφορετικό τρόπο και ένταση. Έτσι, ενώ για όλους τους μαθητές ισχύει ότι άλλη η γλώσσα του σχολείου και άλλη αυτή της καθημερινότητας (την οποία έτσι κι αλλιώς γνωρίζουν ήδη), για τους δίγλωσσους μαθητές αυτό ισχύει πολλαπλασιαστικά. Όχι μόνο διαφορετική γλώσσα στο σχολείο και στο σπίτι αλλά και διαφορετικές μορφές των γλωσσών αυτών. Ανάλογα με την ηλικία του δίγλωσσου μαθητή κατά την είσοδό του στο ελληνικό σχολείο, η διγλωσσία του είναι περισσότερο ή λιγότερο αναπτυγμένη και η πολυμορφία των γλωσσών του επίσης. Έτσι ο Αλβανός μαθητής που έρχεται στο ελληνικό σχολείο στην Γ δημοτικού, δηλαδή ήδη μια σχολική εμπειρία στη χώρα προέλευσης, είναι πιθανόν να έχει συνειδητοποιήσει τις διαφορετικές μορφές στην πρώτη του γλώσσα (Αλβανική), ενώ η γνώση του της Ελληνικής να είναι μηδαμινή ή να περιορίζεται σε μια μόνο μορφή, σ αυτή της καθημερινής επικοινωνίας. Αν ο μαθητής μακροπρόθεσμα αναπτύξει διγλωσσία ή «περάσει» από την πρώτη του γλώσσα στην Ελληνική, αυτό εξαρτάται από τον συγκερασμό της διγλωσσίας με την πολυμορφία / διμορφία των εμπλεκόμενων γλωσσών. Μπορεί και θέλει το ελληνικό σχολείο να του προσφέρει τη δυνατότητα ανάπτυξης τόσο της διγλωσσίας του (διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου) όσο και πολυμορφίας (διεύρυνση γλωσσικού ρεπερτορίου με τη μορφή γλώσσας του σχολείου / πρότυπη γλώσσα); Μπορεί και θέλει η οικογένειά του να του δώσει την αντίστοιχη δυνατότητα; Να μην ξεχνάμε ότι μια μειονοτική γλώσσα που μιλιέται στο σπίτι αλλά δεν χρησιμοποιείται ως εργαλείο διδασκαλίας / μάθησης άλλων πραγμάτων, είναι πολύ πιθανόν να συρρικνωθεί. Η γλωσσική μετατόπιση διευκολύνεται από μια κατάσταση διγλωσσίας χωρίς πολυμορφία / διμορφία, αντίθετα ενισχύεται η προοπτική διατήρησης γλωσσών από μια διγλωσσία με πολυμορφία /διμορφία (Σκούρτου υπό έκδοση). Ας μεταφερθούμε όμως μέσα στο σχολείο για να δούμε αν και πώς μας χρειάζεται η κατανόηση της πολυμορφίας των γλωσσών των δίγλωσσων μαθητών μας για να κάνουμε εκπαιδευτικές παρεμβάσεις υπέρ τους. Στη θεωρία της διγλωσσίας και της δίγλωσσης εκπαίδευσης υπάρχει ήδη αρκετή βιβλιογραφική και ερευνητική τεκμηρίωση για τη σχέση ανάμεσα σε γνωστική δραστηριότητα, γλώσσα που χρησιμοποιείται στη διεκπεραίωση της γνωστικής δραστηριότητας και βοηθημάτων που παρέχονται από το μαθησιακό περιβάλλον με σκοπό την κατανόηση της δραστηριότητας από τους μαθητές (Cummins 2000). Εδώ τίθεται το εξής ερώτημα: Πώς καθιστούμε το νόημα μιας δραστηριότητας «ορατό» (τι ζητάει η δραστηριότητα) σε μαθητές που έχουν μεν την ωριμότητα (λόγω ηλικίας) να την κατανοήσουν αλλά δεν γνωρίζουν τη γλώσσα; Τι είδους βοηθήματα θα είναι αυτά, λεκτικά ή εξωλεκτικά; Και αν μεν είναι λεκτικά, σε ποια γλώσσα και σε ποια γλωσσική μορφή δίδοντα; Αν πρόκειται για εξωλεκτικά βοηθήματα, άπτεται αυτό του θέματoς της πολυμορφίας / διμορφίας ή είναι άσχετο μ αυτό; Διγλωσσία σε νέα μαθησιακά περιβάλλοντα 9

10 Θ αναφερθώ εδώ επιλεκτικά στα ηλεκτρονικά μαθησιακά περιβάλλοντα, επειδή αυτά δίνουν ισχυρότατες υποσχέσεις για παροχή βοηθημάτων. Είναι σ αυτά τα περιβάλλοντα που αναπτύσσονται επάλληλες γλώσσες και επάλληλες μορφές γλωσσών. Ο Δαμανάκης αναφέρεται στο θέμα του «διγλωσσικού αλφαβητισμού». Θα συμφωνήσω μαζί του στο ότι το αίτημα του διγλωσσικού αλφαβητισμού για τους δίγλωσσους μαθητές πρέπει να αποσυνδεθεί από ένα γενικότερο αίτημα διγλωσσικού αλφαβητισμού για όλους τους μαθητές. Την ένσταση την καταλαβαίνω, επειδή ένα τέτοιο γενικό αίτημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπέρ κάποιων γλωσσών και για αποκλεισμό άλλων (των μειονοτικών) γλωσσών. Όμως στα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα που δημιουργούνται και χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, τα ζητήματα της γλώσσας, της πολυμορφίας, του αλφαβητισμού, και του είδους των βοηθημάτων που παρέχονται τίθενται με πολύ σύνθετο τρόπο και οι σχέσεις μεταξύ τους πρέπει να διερευνηθούν. Αυτό που σε ένα παραδοσιακό μαθησιακό περιβάλλον αντιστοιχεί ξεκάθαρα στην πρότυπη γλώσσα, σε περιβάλλον διαδικτύου συνυπάρχει ή υπάρχει μέσα από άλλες γλωσσικές μορφές, αποκτά υβριδική μορφή (παράδειγμα: ηλεκτρονικό ταχυδρομείο). Επιπλέον, αυτό που σ ένα παραδοσιακό περιβάλλον διδασκαλίας της γλώσσας αντιστοιχεί αυταπόδεικτα στην ίδια τη γλώσσα, εδώ αμφισβητείται. Οι φιλόλογοι θ αναρωτηθούν πώς είναι δυνατόν να διδάξεις / μάθεις την Ελληνική, ενώ χρησιμοποιείς στο μάθημα (και) κάποια άλλη γλώσσα. Δεν είναι τυχαίο ότι η έννοια του «πολυγραμματισμού», και μάλιστα στον πληθυντικό «πολυγραμματισμοί» (όπως έχει μεταγραφεί ο όρος multiliteracies), αναπτύχθηκε και βρίσκει την εφαρμογή του σε σχέση κυρίως με αυτά τα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα Kalantzis, M. & Cope, B. (1999). Απ αυτή την άποψη, αν είναι ώριμος ένας επαναπροσδιορισμός του περιεχομένου του όρου διμορφία ή και αυτής της σχηματικής σύζευξης των όρων διγλωσσίας και διμορφίας /πολυμορφίας, τότε, κατά τη γνώμη μου αυτό πρέπει να γίνει σε σχέση με τις έννοιες «πολυγραμματισμοί», «πολυτροπικότητα κειμένων» (multimodality) «κριτικός αλφαβητισμός / γραμματισμός» (critical literacy), «ετερότητα» (diversity). Σε κάθε περίπτωση θεωρώ ότι η έννοια της «μορφής» πρέπει να γίνεται ορατή. 10

11 Βιβλιογραφία (Μέρους πρώτου) Σκούρτου Ελένη (υπό έκδοση): Baker Colin (1996): Foundation of Bilingual Education and Bilingualism. Multilingual Matters, Cleredon. Philadelphia. Adelaide. (Υπό έκδοση ελληνική μετάφραση στις εκδόσεις Gutenberg με τίτλο: Εισαγωγή στη Διγλωσσία και τη Δίγλωσση Εκπαίδευση). Cummins Jim (1999): Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας. Εισαγωγή-Επιμέλεια: Ελένη Σκούρτου, Μετάφραση: Σουζάνα Αργύρη, Gutenberg, Αθήνα. Fishman Joshua (1975): Soziologie der Sprache. Eine interdisziplinäre sozialwissenschaftliche Betrachtung der Sprache in der Gesellschaft. M. Hueber Verlag München. Fishman Joshua (1980): Bilingualism and biculturalism as individual and as societal phenomenon. Journal of Multiligual and Multicultural Development 1 (pp 3-15). Ferguson C. (1959): Diglossia. Word 15 (pp ). Hamers J./Blanc M. (1989): Bilinguality and Bilingualism. Cambridge University Press. Hoffmann Charlotte (1994): An Introduction of Bilingualism. Langman, London and New York. Αζέζ Κλώντ (1999): Το παιδί ανάμεσα σε δύο γλώσσες. Μετάφραση: Νέλλυ Αποστολοπούλου. Επιμέλεια: Ρέα Δελβερούδη. Πόλις, Αθήνα. Δαμανάκης Μιχάλης (επιμ.) (1997): Η Εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων στο Βέλγιο και στη Γαλλία. Gutenberg, Αθήνα. Δαμανάκης Μιχάλης (2000): Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στο: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας: Η διδασκαλία της Ελληνικής ως ξένης/ δεύτερης γλώσσας. Πρακτικά Διημερίδας 2-3 Απριλίου 1999 (σ ). Κακριδή Μ. (1986): Η κοινωνική προσέγγιση της γλώσσας: Κοινωνιολογία. Διαβάζω, 144 (σ ) Διγλωσσία και διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Υλικά θεματικής ενότητας: «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση», Τόμος Ι, Κεφ. 3. Τριάρχη- Hermann Βασιλεία (2000): Η Διγλωσσία στην Παιδική Ηλικία. Gutenberg, Αθήνα. 11

12 Βιβλιογραφία (Μέρους δεύτερου) Cummins, J. (2000): Δαμανάκης, Μ. (υπό έκδοση): Language, Power and Pedagogy: Bilingual Children in the Crossfire. Clevedon: Multilingual Matters. Εισαγωγή στο: Baker, C.: Εισαγωγή στη Διγλωσσία και στη Δίγλωσση Εκπαίδευση (επιμ. Δαμανάκης Μ., μετάφραση Αλεξανδροπούλου, Α.), Αθήνα: Gutenberg. Κακριδή, Μ. (1986): Η κοινωνική προσέγγιση της γλώσσας: Κοινωνιογλωσσολογία. Διαβάζω, 144 (38-44). Kalantzis, M. & Cope, B. (1999): Πολυγραμματισμοί: Επανεξέταση του τι εννοούμε ως Γραμματισμό στα πλαίσια της Παγκόσμιας Πολιτισμικής Πολυμορφίας και των Νέων Τεχνολογιών Ε- πικοινωνίας, στο: Χριστίδης, Α.-Φ. (επιμ.) «Ισχυρές και ασθενείς γλώσσες στην ευρωπαϊκή Ένωση» Όψεις του γλωσσικού ηγεμονισμού. Θεσσαλονίκη / Αθήνα: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Μήτσης, Ν. (1999): Μπαμπινιώτης, Γ. (1994): Πετρούνιας, Ε. (1993): Σκούρτου, Ε. (υπό έκδοση): Στοιχειώδεις αρχές και μέθοδοι της Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας: Εισαγωγή στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Αθήνα: Gutenberg. Η Γλώσσα ως Αξία: Το παράδειγμα της Ελληνικής, Αθήνα: Gutenberg. Νεοελληνική Γραμματική και Συγκριτική Ανάλυση, Μέρος Α : Θεωρία, Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Διγλωσσία και διδασκαλία δεύτερης γλώσσας, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Υλικά θεματικής ενότητας: «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση», Τόμος Ι, Κεφ

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλός και ο κακός δίγλωσσος μαθητής Ελένη Σκούρτου* Εισαγωγική παρατήρηση Στο κείμενο που ακολουθεί βασίζομαι στα θεωρητικά μοντέλα του Cummins για το θέμα της αλληλεξάρτησης των γλωσσών, της μέγιστης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Σκούρτου Ελένη Πανεπιστήμιο Αιγαίου Περίληψη Οι σχολικές τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ "ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΕΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ 2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ Πριν διαβάσετε το δεύτερο κεφάλαιο, σκεφτείτε: Έχετε μαθητές/τριες που μιλούν και άλλες γλώσσες; Συγκεκριμένα, έχετε μαθητές/τριες, που στο σπίτι τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση

Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network ΑΝΤΙΓΟΝΗ - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Πτολεμαίων 29Α, 6 ος όροφος, 54630 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΦΑΝΗΣ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΠΙΤΟΠΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΑΦΑΝΗΣ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΠΙΤΟΠΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η ΑΦΑΝΗΣ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΠΙΤΟΠΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ρούλα Τσοκαλίδου* Abstract The present paper discusses the silent bilingualism of children of migrant background in Greek primary schools,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Περιεχόμενα 1. Στοιχεία κειμένου 5 2. Διαμόρφωση και διάταξη σελίδας 5 2.1. Έκταση κειμένου 5 2.2. Μορφοποίηση σελίδας 5 2.3. Μορφοποίηση κειμένου 5 2.4. Τίτλοι

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ.

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2014-2015) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αρχή 1ης σελίδας ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ονοματ/μο: Ημερομηνία: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Εισαγωγική σηµείωση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Για εμάς ο μύθος της δυσκολίας εκμάθησης της Γερμανικής Γλώσσας δεν υπάρχει.

Για εμάς ο μύθος της δυσκολίας εκμάθησης της Γερμανικής Γλώσσας δεν υπάρχει. 2 Στο σημερινό περιβάλλον των έντονων αλλαγών, της παγκοσμιοποίησης και της πολυπολιτισμικότητας, η επικοινωνία γίνεται όλο και πιο αναγκαία σε παγκόσμιο επίπεδο, με κυρίαρχα στοιχεία το διαδίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό έτος 2013-2014

Σχολικό έτος 2013-2014 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2013-2014 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Γενική Παιδεία Β Λυκείου Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμ ού Γενική Παιδεία Γ Λυκείου Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμ

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Προφίλ διγλωσσίας: Ελληνικά-Γαλλικά

Προφίλ διγλωσσίας: Ελληνικά-Γαλλικά Προφίλ διγλωσσίας: - Θα θέλαμε να ζητήσουμε τη βοήθειά σας απαντώντας στις ακόλουθες ερωτήσεις σχετικά με το γλωσσικό σας ιστορικό, τη χρήση, τη νοοτροπία και τις δεξιότητες. Αυτή η έρευνα δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και τρόποι διαχείρισής της στην εκπαιδευτική πράξη. Σακελλαροπούλου Ευδοξία, Δρ. Παιδαγωγικής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπαίδευσης

Διγλωσσία και τρόποι διαχείρισής της στην εκπαιδευτική πράξη. Σακελλαροπούλου Ευδοξία, Δρ. Παιδαγωγικής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπαίδευσης Διγλωσσία και τρόποι διαχείρισής της στην εκπαιδευτική πράξη Σακελλαροπούλου Ευδοξία, Δρ. Παιδαγωγικής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπαίδευσης I. ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑΣ ΤΡΟΠΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

EIS SHOUL. Ένα ερευνητικό σχολείο ένταξης

EIS SHOUL. Ένα ερευνητικό σχολείο ένταξης EIS SHOUL Ένα ερευνητικό σχολείο ένταξης Στην αρχή της σχολικής χρονιάς 2008-2009 ανοίγει στο Kirchberg του Λουξεμβούργου ένα καινούριο δημοτικό σχολείο, στο οποίο θα χρησιμοποιούνται νέες διδακτικές,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα