Περιεχόμενα. Πρόλογος...11

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. Πρόλογος...11"

Transcript

1 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 Κεφάλαιο 1 Ανάλυση της ζήτησης αθλητικών δραστηριοτήτων και εγκαταστάσεων...13 Εισαγωγή...13 Η συνάρτηση της ζήτησης...14 Καμπύλη ζήτησης...15 Ελαστικότητα της ζήτησης...17 Η συνάρτηση της ζήτησης για αθλητικές δραστηριότητες...19 Ο εξαρτώμενος παράγοντας: Η ποσότητα ζήτησης αθλητικών δραστηριοτήτων...20 Παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση για αθλητικές δραστηριότητες...21 Κόστος συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες...22 Εισόδημα καταναλωτών...23 Κόστος συμμετοχής σε άλλες αθλητικές δραστηριότητες...25 Ιδιαίτερες προτιμήσεις των καταναλωτών...26 Η ύπαρξη ελεύθερου χρόνου...27 Η ευκολία μεταφοράς...27 Εποχικοί παράγοντες...28 Ανάλυση της ζήτησης αθλητικών εγκαταστάσεων...28 Παράγοντες ζήτησης αθλητικών εγκαταστάσεων...29 Η τιμή...29 Κόστος μεταφοράς...30 Άλλες εγκαταστάσεις που λειτουργούν ως ανταγωνιστικές...30 Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των καταναλωτών (εισόδημα, επάγγελμα, φύλο, ηλικία)...31 Διοικητικές επιλογές...32 Τοποθεσία των εγκαταστάσεων

2 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY Κεφάλαιο 2 Μέθοδοι πρόβλεψης ζήτησης για αθλητικές εγκαταστάσεις και δραστηριότητες...37 Εισαγωγή...37 Μέθοδοι πρόβλεψης ζήτησης...38 Έρευνα καταναλωτών (surveys)...38 Πειράματα αγοράς...38 Χρονική κλίμακα (time series)...39 Ανάλυση παλινδρόμησης (regression analysis)...40 Η μέθοδος Clawson...42 Κεφάλαιο 3 Προσφορά υπηρεσιών άθλησης...49 Εισαγωγή...49 Η συνάρτηση της προσφοράς...50 Η καμπύλη της προσφοράς...51 Ελαστικότητα της προσφοράς αθλητικών υπηρεσιών...52 Ποσότητα και τιμή ισορροπίας...55 Δημόσια και ιδιωτικά αγαθά...57 Ο δημόσιος τομέας προσφοράς υπηρεσιών άθλησης...58 Ο ρόλος του εθελοντικού τομέα στην προσφορά υπηρεσιών άθλησης...60 Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα...63 Κεφάλαιο 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες: εφαρμογή των αρχών της οικονομικής της διοίκησης...65 Εισαγωγή...65 Επαγγελματικές ομάδες: Διαχείριση του προϊόντος...66 Παράγοντες ζήτησης για την παρακολούθηση επαγγελματικών ομαδικών αθλημάτων...72 Ο εξαρτώμενος παράγοντας...72 Οι παράγοντες της ζήτησης...74 Οικονομικοί παράγοντες...74 Η ελκυστικότητα του αγώνα...77 Κοινωνικοί-δημογραφικοί και γεωγραφικοί παράγοντες...82 Άλλοι παράγοντες...83 Διοικητικές επιλογές...84 Μοντέλο ζήτησης για την παρακολούθηση αγώνων επαγγελματικών ομαδικών αθλημάτων

3 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 5 Η έννοια του κόστους: εφαρμογές στην κοστολόγηση αθλητικών υπηρεσιών Εισαγωγή Διακρίσεις της έννοιας του κόστους Το συνολικό κόστος Το κόστος κατά μονάδα προϊόντος Το κόστος παροχής αθλητικών δραστηριοτήτων Μέθοδος της ολικής απορρόφησης του κόστους Μέθοδος του οριακού κόστους Ανάλυση νεκρού σημείου Παραδείγματα εφαρμογής της έννοιας του κόστους Μέθοδος ολικής απορρόφησης κόστους Μέθοδος οριακού κόστους Κεφάλαιο 6 Τιμολόγηση αθλητικών αγαθών και υπηρεσιών Εισαγωγή Μορφές αγοράς Τέλειος ανταγωνισμός Μονοπώλιο Αγορά ατελούς ανταγωνισμού Τρόποι τιμολόγησης αγαθών και υπηρεσιών Τιμολόγηση με βάση το συνολικό κόστος Τιμολόγηση με βάση το οριακό κόστος Στρατηγικές τιμολόγησης Διαφοροποίηση των τιμών Διπλή τιμολόγηση Συνολική τιμολόγηση Ομαδοποίηση εμπορευμάτων Τιμολόγηση μέγιστου φορτίου Τιμολόγηση νέων προϊόντων Κεφάλαιο 7 Εισαγωγικές έννοιες της λογιστικής Έννοια και σκοπός της λογιστικής Διάκριση ιδιωτικών επιχειρήσεων Διάκριση αθλητικών επιχειρήσεων Βασικές Λογιστικές Καταστάσεις Χρηματοδότηση της επιχείρησης

4 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY Κεφάλαιο 8 Προϋπολογισμός αθλητικών επιχειρήσεων και οργανισμών Εισαγωγή Διαδικασία σύνταξης του προϋπολογισμού Αμετάβλητος προϋπολογισμός Ελαστικός προϋπολογισμός Προσαυξημένος προϋπολογισμός Προϋπολογισμός μηδενικής βάσης Βιβλιογραφία Ευρετήριο

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες: εφαρμογή των αρχών της οικονομικής της διοίκησης Εισαγωγή Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η επαγγελματοποίηση πολλών από τις αθλητικές δραστηριότητες έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των οικονομολόγων. Το σύνολο των επαγγελματικών πρωταθλημάτων στις Η.Π.Α. (NHL, MLB, NBA και NFL) καθώς και τα κολεγιακά πρωταθλήματα έχουν συγκεντρώσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών. Κάτι τέτοιο φαίνεται απολύτως δικαιολογημένο αν αναλογιστεί κανείς ότι τους αγώνες του κολεγιακού πρωταθλήματος του αμερικάνικου ποδοσφαίρου παρακολούθησαν το 2000 περισσότεροι από 39 εκατομμύρια θεατές. Τα πανεπιστήμια του Penn State και του Tennessee για παράδειγμα, είχαν κατά μέσο όρο θεατές στους εντός έδρας αγώνες τους, γεγονός που τους απέφερε έσοδα 3 εκατ. δολάρια σε κάθε αγώνα (DeSchriver & Jensen, 2002). Αντίθετα στην Ευρώπη, το ενδιαφέρον στρέφεται αποκλειστικά στη μελέτη των οικονομικών μεγεθών του ποδοσφαίρου, με το συντριπτικό ποσοστό των ερευνών να επικεντρώνεται στην Πρέμιερ Λιγκ και στις επόμενες τρεις εθνικές κατηγορίες της Αγγλίας. Ο μέσος όρος προσέλευσης θεατών στους αγώνες της Πρέμιερ Λιγκ ήταν ο υψηλότερος για τις 65

6 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY περιόδους και ( και θεατές αντίστοιχα), συγκριτικά με τα άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Ακολουθούν το πρωτάθλημα της Ιταλίας με μέσο όρο θεατές και το γερμανικό πρωτάθλημα το οποίο παρακολούθησαν κατά μέσο όρο θεατές την περίοδο (Deloitte & Touche, 2002). Στην Ελλάδα οι ερευνητικές εργασίες αφορούν τα οικονομικά αποτελέσματα των επαγγελματικών ομάδων ποδοσφαίρου, καθώς η σύσταση της επαγγελματικής κατηγορίας έχει συμπληρώσει είκοσι χρόνια ζωής (Παπανίκος, 2002). Είναι χαρακτηριστικό ότι το μερίδιο του ελληνικού ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος ανέρχεται στο 2% του συνόλου των εσόδων των δεκαπέντε κορυφαίων ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων, τα οποία για την περίοδο ανήλθαν στα 6.6 δισ. ευρώ (Deloitte & Touche, 2002). Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι τα επαγγελματικά ομαδικά αθλήματα αποτελούν μια σημαντική οικονομική δραστηριότητα. Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η ανάλυση που έχει προηγηθεί και αφορά συγκεκριμένες έννοιες όπως αυτές της ζήτησης και της προσφοράς, μπορεί να βρει εφαρμογή στη λειτουργία των επαγγελματικών αθλητικών ομάδων. Μέσα στα πλαίσια αυτά η ανάλυση επικεντρώνεται στην παρουσίαση του προϊόντος που προσφέρεται από τις επαγγελματικές ομάδες και των παραγόντων που επηρεάζουν τη ζήτηση αυτού του προϊόντος. Επαγγελματικές ομάδες: Διαχείριση του προϊόντος Μία επαγγελματική αθλητική ομάδα δεν διαφέρει σημαντικά από μία ιδιωτική επιχείρηση. Όπως σε κάθε επιχείρηση έτσι και εδώ υπάρχουν τρεις ομάδες ατόμων οι ενέργειες των οποίων αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Οι ομάδες αυτές είναι: α) οι ι- διοκτήτες των σωματείων οι οποίοι αποσκοπούν σε μία ικανοποιητική απόδοση του κεφαλαίου τους. Η απόδοση αυτή είναι δυνατόν να μην είναι πάντοτε υλική αλλά να έχει και ηθικούς/κοινωνικούς στόχους όπως τη βελτίωση της προσωπικής τους εικόνας, την αύξηση της κοινωνικής αποδοχής κ.ά., β) οι υπάλληλοι του σωματείου, που δεν είναι μόνον οι παίκτες αλλά και όλο το υπόλοιπο προσωπικό που είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία της ομάδας και επιθυμούν να έχουν καλές συνθήκες εργασίας, ασφάλεια, και υλικές απολαβές, και γ) οι θεατές οι οποίοι καταναλώνουν το προϊόν που παράγεται και προσφέρεται από τις ομάδες και επιθυμούν να βλέπουν την ομάδα τους να επιτυγχάνει τους στόχους της και να παράγει καλό θέαμα (Cooke, 1994). Παρά τις σημαντικές ομοιότητες, η λειτουργία των επαγγελματικών ομάδων παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τις άλλες επιχειρήσεις. Οι ιδιαιτερότητες αυτές εντοπίζονται στον ρόλο των ιδιοκτητών των ομάδων και επίσης στον τρόπο λειτουργίας των επαγγελματικών ενώσεων των ομάδων. 66

7 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες Ο ρόλος των ιδιοκτητών των επαγγελματικών ομάδων είναι πολύ σημαντικός καθώς φαίνεται να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο την αγωνιστική απόδοση αλλά και τα οικονομικά αποτελέσματα μιας ομάδας. Παρά το γεγονός ότι κατά τη δεκαετία του 1990 αρκετές μεγάλες ποδοσφαιρικές ευρωπαϊκές ομάδες εισήγαγαν τις μετοχές τους στο χρηματιστήριο, αναζητώντας νέες πηγές εσόδων (Hoehn & Szymanski, 1999), στις περισσότερες ομάδες υπάρχει ένας μικρός αριθμός ατόμων ο οποίος έχει στον έλεγχό του την πλειοψηφία των μετοχών. Με εξαίρεση ελάχιστες έρευνες, επικρατεί η πεποίθηση ότι ο στόχος των ομάδων δεν είναι η αύξηση του κέρδους αλλά η ικανοποίηση της επιθυμίας των ιδιοκτητών τους για μεγιστοποίηση του ποσοστού των επιτυχημένων αποτελεσμάτων στους αγωνιστικούς χώρους. Η αντίληψη αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι τα κέρδη που εμφανίζονται στις λογιστικές καταστάσεις των ευρωπαϊκών ποδοσφαιρικών ομάδων είναι ελάχιστα έως μηδαμινά. Η μεγιστοποίηση της αθλητικής απόδοσης σε βάρος πολλές φορές της ομαλής οικονομικής λειτουργίας των ομάδων δεν συμβαδίζει με τις αρχές της οικονομικής της διοίκησης η οποία ορίζει ως βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Η ασυμβατότητα αυτή, σύμφωνα με τον Fort (2000) φαίνεται να είναι πλασματική, καθώς θεωρείται ότι η εμφάνιση όσο το δυνατόν μικρότερου λογιστικού κέρδους αποτελεί κοινή πρακτική για φορολογικούς ως επί το πλείστον λόγους. Συνεπώς, δεν θα πρέπει να θεωρείται ως δεδομένο ότι η εμφάνιση ελάχιστων έως μηδαμινών λογιστικών κερδών συνεπάγεται ανάλογη εικόνα όσον αφορά την πραγματική οικονομική κατάσταση των ομάδων. Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο διαφοροποίησης από τις άλλες επιχειρήσεις αποτελεί η λειτουργία των επαγγελματικών ενώσεων των ομάδων οι οποίες έχουν σαν στόχο την ομαλή διεξαγωγή των πρωταθλημάτων και τη διαχείριση των εσόδων. Οι κυριότερες πηγές εσόδων των συλλόγων προέρχονται από την εκχώρηση των δικαιωμάτων τηλεοπτικής μετάδοσης των αγώνων, την πώληση των εισιτηρίων και τη σύναψη συμφωνιών χορηγίας. Στην Ευρώπη, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 τα έσοδα από τα τηλεοπτικά δικαιώματα ήταν σχεδόν μηδαμινά. Για παράδειγμα, για την περίοδο τα ετήσια έσοδα του πρωταθλήματος Αγγλίας από τη συμφωνία μετάδοσης αγώνων από τους τηλεοπτικούς σταθμούς BBC και ITV ανήλθαν σε 2,6 εκατ. στερλίνες ( ), ενώ για την περίοδο το συμβόλαιο με το BBC και το BSkyB απέφερε έσοδα της τάξεως των 42,8 εκατ. (Baimbridge et al., 1996). Το ποσό αυτό εκτοξεύτηκε στα 743 εκατ., για τέσσερα χρόνια, μετά την υπογραφή του συμβολαίου με το BSkyB (Downward & Dawson, 2000). Την αγωνιστική περίοδο τα έσοδα από την τηλεόραση αποτελούσαν το 39% των συνολικών εσόδων της Πρέμιερ Λιγκ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το ιταλικό πρωτάθλημα ήταν 54%, για το πρωτάθλημα της Ισπανίας και της Γαλλίας ανήλθε στο 51% και για το γερμανικό ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα στο 45% (Deloitte & Touche, 2002). Στις Η.Π.Α., τα έσοδα από την τηλεοπτική μετάδοση των αγώνων 67

8 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY 68 αποτελούν το 44% των συνολικών εσόδων του πρωταθλήματος μπέιζμπολ (MLB), ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης (NBA) είναι 40%, και για το πρωτάθλημα αμερικάνικου ποδοσφαίρου (NFL) ανέρχεται στο 68% (Vrooman, 1995). Αντίθετα, οι εισπράξεις από την πώληση εισιτηρίων αποτελούν ένα σημαντικά μικρότερο ποσοστό των συνολικών εσόδων των ομάδων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία, για την περίοδο , το ποσοστό αυτό κυμάνθηκε μεταξύ 16% και 18%, ενώ εξαίρεση αποτελεί το αγγλικό πρωτάθλημα καθώς οι εισπράξεις από τα εισιτήρια ανήλθαν στο 31% των συνολικών εσόδων (Deloitte & Touche, 2002). Τα αντίστοιχα ποσοστά για τα επαγγελματικά πρωταθλήματα των Η.Π.Α., για την περίοδο , ήταν 33% για το MLB, 42% για το NBA και 24% για το NFL (Vrooman, 1995). Σε χαμηλά επίσης ποσοστά κυμαίνονται και τα έσοδα από χορηγίες (13% στην Ιταλία, 18% στη Γαλλία και 22% στη Γερμανία), με εξαίρεση και πάλι την Αγγλία, το πρωτάθλημα της οποίας προσελκύει χορηγίες που καλύπτουν το 30% των συνολικών εσόδων (Deloitte & Touche, 2002). Κατά τη διεξαγωγή του πρωταθλήματος κάθε ομάδα υποχρεώνεται να αντιμετωπίσει κάθε μία από τις υπόλοιπες ομάδες δύο τουλάχιστον φορές κατά τη διάρκεια της κανονικής αγωνιστικής περιόδου. Συνεπώς, κάθε ομάδα εξαρτάται από την ύ- παρξη ομάδων - ανταγωνιστών ικανών να προβάλουν ισχυρή αντίσταση ώστε να διατηρηθεί το ενδιαφέρον των θεατών σε υψηλά επίπεδα, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά σε άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες (Cooke, 1994). Η ανάγκη αυτή έχει οδηγήσει στην λήψη συγκεκριμένων μέτρων με στόχο τη διασφάλιση ενός σχετικά ικανοποιητικού επιπέδου ανταγωνιστικότητας των μελών ομάδων των ενώσεων μέσω της διατήρησης της αγωνιστικής ισορροπίας. Τα κυριότερα από αυτά τα μέτρα αφορούν την κατανομή των εσόδων από την πώληση των δικαιωμάτων τηλεοπτικής μετάδοσης των αγώνων, τον καταμερισμό των εισπράξεων από τα εισιτήρια και τον περιορισμό της ελευθερίας των παικτών, μέτρο το οποίο ισχύει ευρέως στα επαγγελματικά πρωταθλήματα των Η.Π.Α. Η πώληση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων αποτελεί όπως συζητήθηκε παραπάνω την σημαντικότερη πηγή εσόδων για τα περισσότερα πρωταθλήματα, και συνεπώς ο τρόπος κατανομής τους στις ομάδες που συμμετέχουν στο πρωτάθλημα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα της διοργάνωσης. Ενώ στις Η.Π.Α., η ίση κατανομή των τηλεοπτικών εσόδων σε όλες τις ομάδες ανεξάρτητα από την απόδοσή τους στους αγωνιστικούς χώρους αποτέλεσε το κύριο μέσο για την διατήρηση της ανταγωνιστικότητας από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, δεν φαίνεται να συμβαίνει το ίδιο και στην Ευρώπη. Στο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα της Ιτα-

9 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες λίας για παράδειγμα, μόνο τα έσοδα από την τηλεοπτική μετάδοση αγώνων από την ελεύθερη τηλεόραση κατανέμονται ισομερώς στις ομάδες. Αντίθετα τα έσοδα από την συνδρομητική τηλεόραση κατανέμονται με βάση την κατάταξη των ομάδων στη βαθμολογία του πρωταθλήματος. Στη Γερμανία, οι ομάδες εκτός από ένα σταθερό μερίδιο από την τηλεοπτική "πίτα" λαμβάνουν και ένα συγκεκριμένο ποσό για την μετάδοση κάθε εντός έδρας αγώνα καθώς και ένα μικρότερο ποσό για την τηλεοπτική μετάδοση των εκτός έδρας αγώνων τους (Hoehn & Szymanski, 1999). Στην Πρέμιερ Λιγκ, μόνο το 50% των εσόδων από την τηλεόραση κατανέμεται ι- σομερώς στις ομάδες που συμμετέχουν στο πρωτάθλημα. Το 25% κατανέμεται με βάση την κατάταξη των ομάδων στο πρωτάθλημα, ενώ το υπόλοιπο 25% με βάση τον αριθμό των αγώνων κάθε ομάδας που μεταδίδονται τηλεοπτικά (Baimbridge et al., 1996, Downward & Dawson, 2000, Hoehn & Szymanski, 1999). Για παράδειγμα, κάθε μία από τις 22 ομάδες που συμμετείχαν στο πρωτάθλημα την περίοδο εισέπραξε με βάση την ισόποση κατανομή του 50% των εσόδων , ενώ το ποσό αυτό ανήλθε στα 3 εκατ. στερλίνες για την περίοδο Με βάση την απόδοσή τους, η πρωταθλήτρια ομάδα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ εισέπραξε το 1994 επιπλέον , ενώ η ομάδα της Σουίντον που κατέλαβε την τελευταία θέση έλαβε μόλις Τα αντίστοιχα ποσά για την περίοδο ήταν για την πρωταθλήτρια Άρσεναλ, και για την Κρύσταλ Πάλας που υποβιβάστηκε (Baimbridge et al., 1996, Downward & Dawson, 2000). Η διαφορά είναι εξίσου μεγάλη όσον αφορά τα έσοδα των ομάδων με βάση τον αριθμό των εντός έδρας αγώνων τους που μεταδίδονται τηλεοπτικά, καθώς οι αγώνες των πιο επιτυχημένων ομάδων μεταδίδονται συχνότερα, λόγω της αναμενόμενης υψηλότερης τηλεθέασης. Έτσι ενώ η πρωταθλήτρια της περιόδου έλαβε συνολικά από την τηλεόραση έσοδα ύψους , η ομάδα που την ίδια χρονιά υποβιβάστηκε εισέπραξε μόλις Συνεπώς θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το συγκεκριμένο μέτρο συντελεί στη διεύρυνση της οικονομικής διαφοράς που χωρίζει τις ισχυρότερες από τις ασθενέστερες ομάδες. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις 48 ομάδες που συμμετείχαν στο αγγλικό πρωτάθλημα από το 1974 έως το 1989, οι πέντε κορυφαίες με βάση την κατάταξή τους στο πρωτάθλημα τις 15 αυτές αγωνιστικές περιόδους συγκέντρωσαν το 20% των συνολικών εσόδων (Szymanski & Smith, 1997). Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι η ανακατανομή των εσόδων από την τηλεόραση, όπως και αυτών από τα εισιτήρια που θα δούμε στη συνέχεια, έχουν σαν στόχο την διατήρηση της ισορροπίας έως ένα βαθμό. Η επιδίωξη μιας απόλυτα ι- σορροπημένης κατάστασης εγκυμονεί μεγαλύτερους κινδύνους, ικανούς να μειώσουν τα συνολικά έσοδα των ομάδων. Στην περίπτωση δηλαδή της ίσης κατανομής 69

10 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY των εσόδων, καμία ομάδα δεν θα είχε οικονομικό κίνητρο να κερδίσει τους αγώνες της. Αυτό θα οδηγούσε τις ισχυρότερες ομάδες στην προσπάθεια να μειώσουν τα έξοδά τους, αρχής γενομένης από τους μισθούς των παικτών, γεγονός το οποίο θα μπορούσε τελικά να επιφέρει τη μείωση του ενδιαφέροντος των φιλάθλων, των χορηγών και των τηλεοπτικών δικτύων, και συνεπώς και τη μείωση των συνολικών εσόδων του πρωταθλήματος. Η ανακατανομή των εσόδων με τον τρόπο που ε- φαρμόζεται δεν είναι δυνατόν, και δεν είναι άλλωστε αυτός ο πρωταρχικός στόχος, να οδηγήσει στην απόλυτη ισορροπία των ομάδων-μελών των επαγγελματικών α- θλητικών ενώσεων. Οι ισχυρότερες ομάδες, αγωνιστικά και οικονομικά, δεν θα έθεταν σε κίνδυνο τη σύσταση τους ως εταιρείες δεχόμενες την απόλυτα ισορροπημένη κατανομή των εσόδων. Στόχος των μέτρων αυτών είναι η εξασφάλιση πόρων για όλες τις ομάδες ώστε να διατηρηθούν βιώσιμες και ανταγωνιστικές ως ένα βαθμό. Η λήψη μέτρων με στόχο την πραγματική ισχυροποίηση των ασθενέστερων, παράλληλα με την αποδυνάμωση των ισχυρών, αντιβαίνει τους κανόνες λειτουργίας των επαγγελματικών ενώσεων. Η πραγματική βελτίωση ενός πρωταθλήματος δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με την αποδυνάμωση των ισχυρότερων ομάδων, στο βωμό της επίτευξης αγωνιστικής ισορροπίας, αλλά με την προσπάθεια για την βελτίωση της θέσης των ασθενέστερων μελών μέσα στα πλαίσια της ισότιμης μεταχείρισης. Μέσα στα πλαίσια αυτά, το μέτρο που αφορούσε τον καταμερισμό των εισπράξεων από την πώληση εισιτηρίων συνάντησε στην Αγγλία τουλάχιστον, την αντίδραση των πλουσιότερων και ισχυρότερων ομάδων, καθώς μέχρι το 1983 η φιλοξενούμενη ομάδα έπαιρνε το 20% των εσόδων από τα εισιτήρια. Από το 1992 και μετά, με τη δημιουργία της Πρέμιερ Λιγκ, όλα τα έσοδα από τα εισιτήρια ανήκουν στη γηπεδούχο ομάδα. Μόνο για τους αγώνες της διοργάνωσης του κυπέλλου κάθε μια από τις ομάδες που αγωνίζονται λαμβάνει το 45% των εισπράξεων, ενώ το υπόλοιπο 10% κατανέμεται σε όλες τις ομάδες που συμμετέχουν στη διοργάνωση. Η παραπάνω πρακτική εφαρμόζεται και στις δύο διοργανώσεις (πρωτάθλημα και κύπελλο) στη Γερμανία, ενώ στην Ιταλία, μόνο οι ισχυρότερες ομάδες παίρνουν το 5% των εισπράξεων από τα εισιτήρια όταν αγωνίζονται εκτός έδρας (Hoehn & Szymanski, 1999). Στις Η.Π.Α. τέλος, το ποσοστό από την πώληση εισιτηρίων που δικαιούται η φιλοξενούμενη ομάδα είναι ελάχιστο έως μηδαμινό (10% στο MLB και 0% στο ΝΒΑ), με εξαίρεση το πρωτάθλημα αμερικάνικου ποδοσφαίρου (NFL), όπου η φιλοξενούμενη ομάδα παίρνει το 40% των εισπράξεων (Vrooman, 1995). Εκτός από τα μέτρα που αφορούν την κατανομή των εσόδων στις ομάδες ενός πρωταθλήματος, εξίσου σημαντικές για τη διαφύλαξη, έως ένα βαθμό, της αγωνιστικής ισορροπίας είναι και οι αποφάσεις οι οποίες σχετίζονται με την ανακατανομή 70

11 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες του αθλητικού ταλέντου στις διαγωνιζόμενες ομάδες. Ιδιαίτερα στις Η.Π.Α., οι α- ποφάσεις αυτές λειτουργούν ως ένας μηχανισμός ενδυνάμωσης των ασθενέστερων αγωνιστικά ομάδων, ή κατά άλλους ως ένα μέσο διατήρησης των μισθών των παικτών σε λογικά επίπεδα. Οι κυριότερες παρεμβάσεις αφορούν το σύστημα επιλογής νέων παικτών (rookie draft), και την επιβολή ανώτατου ορίου στους μισθούς των παικτών (salary cap). Το σύστημα επιλογής νέων παικτών που προέρχονται κυρίως από τα πανεπιστήμια, δίνει το δικαίωμα στην ομάδα που κατέλαβε την τελευταία θέση στο πρωτάθλημα να επιλέξει πρώτη από τους πρωτοεμφανιζόμενους παίκτες, στην ομάδα που κατέλαβε την δεύτερη θέση από το τέλος να επιλέξει δεύτερη και ούτω κάθε εξής. Με τον τρόπο αυτό, η ασθενέστερη ομάδα του πρωταθλήματος έχει τη δυνατότητα να ενισχυθεί αγωνιστικά επιλέγοντας τον πιο ταλαντούχο από τους πρωτοεμφανιζόμενους παίκτες. Το salary cap, το οποίο είναι το αποτέλεσμα της συμφωνίας μεταξύ του συλλογικού οργάνου των παικτών και της επαγγελματικής ένωσης των ομάδων, καθορίζει τις αμοιβές των παικτών με βάση τα έσοδα του πρωταθλήματος. Σύμφωνα με αυτό σε κάθε ομάδα υπάρχει ένα ανώτατο όριο για τους μισθούς των παικτών. Για παράδειγμα, το σύνολο των αμοιβών των παικτών για κάθε ομάδα που συμμετέχει στο ΝΒΑ δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο του 53% των εσόδων της από τα εθνικά τηλεοπτικά δίκτυα και την πώληση των εισιτηρίων. Το αντίστοιχο ποσοστό για το αμερικανικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου έχει οριστεί στο 64% των εσόδων από τις παραπάνω πηγές. Όπως είναι φανερό, τα έσοδα των ομάδων από χορηγίες και από τη μετάδοση των αγώνων τους από τα τοπικά τηλεοπτικά δίκτυα δεν περιλαμβάνονται στην παραπάνω συμφωνία. Ο μηχανισμός του salary cap έχει ως στόχο τη διατήρηση των αμοιβών των παικτών σε προκαθορισμένα όρια με απώτερο σκοπό την μεγιστοποίηση των κερδών για το σύνολο των ομάδων. Στην Ευρώπη, παρά την προσπάθεια των μεγάλων ευρωπαϊκών ομάδων για τη σύναψη συμφωνίας σχετικά με το ανώτατο όριο αμοιβής των παικτών, δεν υπάρχει κάτι ανάλογο με το salary cap που ισχύει στις Η.Π.Α. Η πιο σημαντική αλλαγή στη σχέση εργοδοτών-ομάδων και υπαλλήλων-παικτών επήλθε μετά την δικαίωση του Βέλγου ποδοσφαιριστή Jean Marc Bosman από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, υπόθεση που έ- μεινε γνωστή ως "υπόθεση Μπόσμαν". Μέχρι τότε για να αποκτήσει μια ομάδα ένα παίκτη θα έπρεπε να καταβάλλει στην προηγούμενη ομάδα του ένα συγκεκριμένο ποσό ως αποζημίωση, ακόμη και στην περίπτωση που το συμβόλαιο του παίκτη είχε λήξει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, βασιζόμενο στο Άρθρο 177 της Συνθήκης της Ρώμης που προβλέπει ανάμεσα στα άλλα την ελεύθερη μετακίνηση των εργαζομένων στις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφάνθηκε ότι η υπάρχουσα νομοθεσία σχετικά με τις μεταγραφές των παικτών έρχεται σε αντίθεση με το παραπάνω άρθρο καθώς αποτελεί ουσιαστικό εμπόδιο στην ελεύθερη μετακίνηση των εργαζόμενων 71

12 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY αθλητών. Με τα νέα δεδομένα δεν απαιτείται πλέον η καταβολή αποζημίωσης στην πρώην ομάδα του προς μετακίνηση παίκτη όταν αυτός δεν δεσμεύεται με συμβόλαιο. Αποζημίωση προβλέπεται μόνο για τη μετακίνηση παικτών κάτω των 24 ετών, ως αναγνώριση προς τις ομάδες που επενδύουν στις ακαδημίες ανάδειξης νέων ταλέντων. Οι ομάδες ωστόσο διατηρούν το δικαίωμα απαίτησης αποζημίωσης για τη μετακίνηση παικτών το συμβόλαιο των οποίων δεν έχει λήξει. Η υπόθεση Μπόσμαν είχε ως άμεση συνέπεια την σύναψη συμβολαίων μεγαλύτερης διάρκειας ώστε οι ομάδες να διατηρούν τον έλεγχο της επένδυσής τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η διαχείριση του προϊόντος από τις επαγγελματικές ενώσεις των ομάδων αποσκοπεί, όπως αναφέρθηκε νωρίτερα στη διατήρηση μιας σχετικής ισορροπίας μεταξύ των ομάδων, ώστε να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα το ενδιαφέρον των θεατών και κατά συνέπεια και των τηλεοπτικών δικτύων, των χορηγών καθώς και άλλων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τη διεξαγωγή ενός πρωταθλήματος (π.χ., εταιρείες στοιχημάτων, πώληση αναμνηστικών ειδών κ.ά.). Τα συνολικά έσοδα των ομάδων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των αγώνων που παράγονται. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι όσο περισσότεροι αγώνες διεξάγονται τόσο περισσότερα έσοδα θα προκύψουν, καθώς μετά από κάποιο αριθμό παιχνιδιών η ζήτηση παρουσιάζει κάμψη εξαιτίας κυρίως του κορεσμού των θεατών. Οι παράγοντες που καθορίζουν τη ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων στο γήπεδο αποτελεί το αντικείμενο της συζήτησης στη συνέχεια του κεφαλαίου. Παράγοντες ζήτησης για την παρακολούθηση επαγγελματικών ομαδικών αθλημάτων Ο εξαρτώμενος παράγοντας Στις περισσότερες από τις έρευνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα η έννοια της ζήτησης έχει βαρύνουσα σημασία. Σύμφωνα με τους Downard και Dawson (2000), η ζήτηση για τα επαγγελματικά ομαδικά αθλήματα δεν αφορά μόνο τη ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων στο γήπεδο αλλά και τη ζήτηση για την κάλυψη των αγώνων από την τηλεόραση και τα μέσα ενημέρωσης, όπως επίσης και τη ζήτηση για άλλα αγαθά που λειτουργούν ως συμπληρωματικά, όπως είναι το ταξίδι προς το γήπεδο, η κατανάλωση αναψυκτικών, η αγορά αναμνηστικών της ομάδας και το ενδιαφέρον για την κατανάλωση άλλων μορφών ενημέρωσης σχετικά με τον αθλητισμό (π.χ., εφημερίδες). Στις ΗΠΑ για παράδειγμα, η ζήτηση αναφέρεται και στις υποψήφιες πόλεις για τη φιλοξενία επαγγελματικών ομάδων. Καθώς κάθε επαγγελ- 72

13 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες ματικό πρωτάθλημα στις ΗΠΑ περιορίζει αισθητά την ελευθερία εισόδου νέων ομάδων στο πρωτάθλημα, ο ανταγωνισμός μεταξύ των υποψήφιων πόλεων για τη φιλοξενία των ομάδων είναι ιδιαίτερα μεγάλος, και σε κάθε περίπτωση υπερβαίνει την προσφορά (όπου ως προσφορά λαμβάνεται ο αριθμός των ομάδων που ήδη συμμετέχουν στα πρωταθλήματα). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, η αξία των ομάδων να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα γεγονός που επιτρέπει στους ιδιοκτήτες τους την είσπραξη επιχορήγησης από την πλευρά της πόλης που φιλοξενεί την ομάδα, επιχορήγηση η οποία κυμαίνεται από 10 έως 20 εκατ. δολάρια ετησίως (Howard & Crompton, 2002). Η ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων στο γήπεδο είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς η ελκυστικότητα του προϊόντος και το εύρος της αγοράς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον υγιή ανταγωνισμό ενός πρωταθλήματος, ο οποίος αντικατοπτρίζεται από τον αριθμό των θεατών που προσελκύει (Baimbridge, 1997, Falter & Perignon, 2000). Οι παράγοντες που καθορίζουν τη ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες: α) οικονομικοί παράγοντες (τιμή εισιτηρίου, εισόδημα καταναλωτών, συμπληρωματικά ή υποκατάστατα αγαθά, τηλεοπτική κάλυψη του αγώνα, ανεργία), β) παράγοντες που συνδέονται με την ελκυστικότητα του αγώνα (π.χ., ποιότητα των ομάδων, ύπαρξη παικτών-αστέρων, το πόσο σημαντικός είναι ο αγώνας, αβεβαιότητα του αποτελέσματος, διαφήμιση και άλλες ειδικές εκδηλώσεις), γ) κοινωνικοί-δημογραφικοί και γεωγραφικοί παράγοντες (όπως μέγεθος πληθυσμού, εθνικές μειονότητες, αφοσίωση και ενθουσιασμός των φιλάθλων της περιοχής, απόσταση ανάμεσα στη γηπεδούχο και τη φιλοξενούμενη ομάδα, η ποιότητα των σταδίων), δ) άλλοι παράγοντες όπως η ημέρα και η ώρα διεξαγωγής ενός αγώνα, οι καιρικές συνθήκες, ο ενθουσιασμός των φιλάθλων που δημιουργείται από την δυνατότητα κατάκτησης ενός τίτλου ή ανόδου σε υψηλότερη κατηγορία κ.ά. (Baimbridge et al., 1996, DeSchriver & Jensen, 2002, Hansen & Gauthier, 1989, Hart et al., 1975, Pease & Zhang, 2001, Rivers & DeSchriver, 2002, Schofield, 1983, Wilson & Sim, 1995, Zhang et al., 2001). Παράλληλα, τα επαγγελματικά και ημιεπαγγελματικά πρωταθλήματα στις Η.Π.Α. έχουν συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των ερευνητών σχετικά με την επίδραση και άλλων παραγόντων οι οποίοι συνδέονται με την υποκίνηση των θεατών, όπως η δυνατότητα για κοινωνικοποίηση, η ταύτιση των φιλάθλων με τις επιτυχίες μιας ομάδας, η ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης κ.ά. (Pease & Zhang, 2001, Wells et al., 2000, Zhang et al., 2001). Στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου εξετάζονται οι πα- 73

14 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY ράγοντες, με βάση την παραπάνω κατηγοριοποίηση, οι οποίοι επηρεάζουν τη ζήτηση για την παρακολούθηση επαγγελματικών ομαδικών αθλημάτων στο γήπεδο. Οι παράγοντες της ζήτησης Οικονομικοί παράγοντες 74 Η τιμή του εισιτηρίου και το εισόδημα των καταναλωτών είναι δύο σημαντικοί οικονομικοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη ζήτηση. Πρόσφατες έρευνες σχετικά με το ποδόσφαιρο, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τιμή του εισιτηρίου αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ζήτησης για την παρακολούθηση αγώνων (Borland & Lye, 1992, Simmons, 1996). Κοινό συμπέρασμα των παραπάνω ερευνών ήταν το γεγονός ότι η ζήτηση είναι ανελαστική ως προς την τιμή. Ερευνώντας τους οικονομικούς παράγοντες που προσδιορίζουν τη ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων 19 ομάδων που συμμετείχαν στο αγγλικό ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα την περίοδο έως , ο Simmons (1996) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή του εισιτηρίου ήταν περίπου 0,5 για δύο ο- μάδες (Άρσεναλ και Άστον Βίλα), ενώ η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ είχε τη χαμηλότερη τιμή ελαστικότητας. Για τη χρονική περίοδο έως και η ελαστικότητα της ζήτησης για την παρακολούθηση αγώνων του ίδιου πρωταθλήματος ήταν 0,22, ενώ η βαρύτητα του κόστους ταξιδιού ανήλθε στο 0,60 της τιμής του εισιτηρίου (Bird, 1982). Οι Baimbridge και συν. (1996), εξετάζοντας την αγωνιστική περίοδο στο αγγλικό πρωτάθλημα διαπίστωσαν ότι η ζήτηση δεν ήταν ι- διαίτερα ευαίσθητη στις μεταβολές της τιμής. Μελετώντας το αυστραλιανό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου για τη χρονική περίοδο , οι Borland και Lye (1992) διαπίστωσαν ότι η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή (λαμβάνοντας υπόψη και την μέση αλλά και την ελάχιστη τιμή του εισιτηρίου) ήταν λίγο πάνω από 0,5. Τέλος, σε έρευνα για την παρακολούθηση αγώνων του ελληνικού ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος για την περίοδο , η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή ήταν 0,8, γεγονός που εξηγεί την αύξηση των εσόδων παρά την πτώση της παρακολούθησης των αγώνων (Παπανίκος, 2002). Σε αντίθεση με τα παραπάνω, ορισμένες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι η τιμή του εισιτηρίου δεν επηρεάζει σημαντικά τη ζήτηση. Εξετάζοντας μια σειρά από παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη ζήτηση για την παρακολούθηση επαγγελματικών α- θλητικών αγώνων οι Hansen και Gauthier (1989) διαπίστωσαν ότι η τιμή του εισιτηρίου δεν έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στην απόφαση των θεατών. Στην έρευνα των Wilson και Sim (1995), οι οποίοι εξέτασαν τους παράγοντες ζήτησης για την παρα-

15 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες κολούθηση αγώνων του ημιεπαγγελματικού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της Μαλαισίας, η μέση τιμή του εισιτηρίου αλλά και η ελάχιστη τιμή εισιτηρίου για τους ενήλικες αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας της ζήτησης. Το γεγονός ότι οι περισσότερες έρευνες τείνουν να αγνοούν το κόστος ταξιδιού, το οποίο ανάμεσα στα άλλα περιλαμβάνει και το κόστος χρόνου, το οποίο σε συνδυασμό με την τιμή του εισιτηρίου αποτελούν το κύριο κόστος για την παρακολούθηση ενός αγώνα οδηγεί συχνά σε λανθασμένα συμπεράσματα (Forrest et al., 2002, Simmons, 1996). Το κόστος μετάβασης φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση ιδιαίτερα όσον αφορά τους οπαδούς της φιλοξενούμενης ομάδας (Falter & Perignon, 2000), ενώ αποδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντικό για την παρακολούθηση αγώνων της 2 ης, 3 ης και 4 ης εθνικής κατηγορίας του πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της Αγγλίας (Peel & Thomas, 1992). Εξετάζοντας ξεχωριστά τη ζήτηση για την παρακολούθηση αγώνων 20 ομάδων της Πρέμιερ Λιγκ, και συμπεριλαμβάνοντας το κόστος ταξιδιού, οι Forrest και συν. (2002) διαπίστωσαν ότι σε κάθε περίπτωση η ελαστικότητα της ζήτησης ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτή που μέχρι τότε αναφέρονταν στη βιβλιογραφία. Τα αντικρουόμενα ευρήματα των παραπάνω ερευνών είναι δυνατόν να ερμηνευτούν ως αποτέλεσμα του τρόπου μέτρησης της τιμής του εισιτηρίου καθώς αυτός δεν είναι ο ίδιος για όλες τις έρευνες. Οι περισσότερες έ- ρευνες χρησιμοποιούν ως βάση υπολογισμού είτε τη μέση τιμή του εισιτηρίου, που προκύπτει από τη διαίρεση των εσόδων με το συνολικό αριθμό των εισιτηρίων, ή την ελάχιστη τιμή για τους ενήλικες. Και στις δύο περιπτώσεις οι τιμές αυτές απέχουν αρκετά από την τιμή που πληρώνουν πολλοί από τους θεατές (εξαιτίας κυρίως της διαφοροποίησης των τιμών), γεγονός το οποίο θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη κατά την εξέταση της σχέσης τιμής και παρακολούθησης. Επίσης δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι όλοι οι θεατές επηρεάζονται με τον ίδιο τρόπο από τις μεταβολές της τιμής, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι οι κάτοχοι των εισιτηρίων διαρκείας όπως και αυτοί που παρακολουθούν συστηματικά αγώνες των ομάδων τους είναι λιγότερο ευαίσθητοι στις μεταβολές της τιμής σε σχέση με τους θεατές οι οποίοι παρακολουθούν περιστασιακά αγώνες στο γήπεδο (Simmons, 1996). Εκτός από την τιμή του εισιτηρίου, σημαντική θέση στο ενδιαφέρον των ερευνητών έχει και η επίδραση της μεταβολής του εισοδήματος των καταναλωτών. Από τις έρευνες που έχουν γίνει δεν είναι ξεκάθαρο εάν η μεταβολή του εισοδήματος επηρεάζει θετικά ή αρνητικά την πρόθεσή τους για την παρακολούθηση αγώνων επαγγελματικών ομάδων. Για παράδειγμα, ορισμένες μελέτες τείνουν προς τη διαπίστωση ότι η παρακολούθηση αγώνων ποδοσφαίρου αποτελεί 'κατώτερο' αγαθό, καθώς η αύξηση του εισοδήματος έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της προσέλευσης των θεατών στο γήπεδο. Η ελαστικότητα του εισοδήματος στην έρευνα του Bird 75

16 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟY 76 (1982) ήταν 0,60, ενώ στην έρευνα των Borland και Lye (1992) η τιμή της ελαστικότητας ως προς το εισόδημα ήταν 2,89. Οι τιμές αυτές είναι ενδεικτικές ότι το ποδόσφαιρο αποτελεί κατώτερο αγαθό, συμπέρασμα με το οποίο συμφωνεί και η έρευνα των Falter και Perignon (2000), για την παρακολούθηση αγώνων της πρώτης κατηγορίας της Γαλλίας για την αγωνιστική περίοδο Το γεγονός ότι στην έρευνα των Falter και Perignon το επίπεδο της ανεργίας στην ευρύτερη περιοχή στην οποία απευθύνεται η γηπεδούχος ομάδα έχει άμεση και σημαντικά θετική σχέση με τη ζήτηση αποτελεί ένα επιπλέον στοιχείο το οποίο έρχεται να υποστηρίξει τα δεδομένα των παραπάνω ερευνών. Τη θετική σχέση ανεργίας και παρακολούθησης αγώνων ποδοσφαίρου διαπίστωσαν και οι Baimbridge και συν. (1996), σε έρευνα για την παρακολούθηση αγώνων της Πρέμιερ Λιγκ την αγωνιστική περίοδο Αντίθετα, άλλοι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η παρακολούθηση α- γώνων επαγγελματικών ομάδων έχει τα χαρακτηριστικά ενός 'κανονικού' αγαθού, με άλλα λόγια η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς το εισόδημα είναι μεγαλύτερη της μονάδας. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν οι έρευνες των Simmons (1996), Baimbridge και συν. (1996) και Παπανίκου (2002). Στην έρευνα του Simmons (1996), η μέση τιμή της ελαστικότητας της ζήτησης ως προς το εισόδημα για την παρακολούθηση αγώνων 19 ομάδων του Αγγλικού πρωταθλήματος ήταν 1,86. Για πέντε από αυτές τις ομάδες η παρακολούθηση αγώνων αποδείχθηκε ότι αποτελούσε πολυτελές αγαθό. Όσον αφορά την παρακολούθηση αγώνων του ελληνικού πρωταθλήματος η ελαστικότητα ως προς το εισόδημα ήταν 3,52 (Παπανίκος, 2002). Το γεγονός ότι τα δεδομένα των παραπάνω ερευνών είναι πολλές φορές αντικρουόμενα οφείλεται, σε ένα μεγάλο ποσοστό, στον τρόπο μέτρησης του εισοδήματος. Η θεωρία της ζήτησης αναφέρεται στο ατομικό εισόδημα των καταναλωτών. Στην πράξη χρησιμοποιείται η μέση τιμή του εισοδήματος η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρεται στο μέσο εισόδημα των κατοίκων μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, ενώ σε κάποιες άλλες η μέση τιμή του εισοδήματος υπολογίζεται με βάση το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Downard & Dawson, 2000). Εξίσου σημαντικός παράγοντας της ζήτησης είναι η τηλεοπτική κάλυψη των αγώνων ενός πρωταθλήματος. Οι Peel και Thomas (1992), αναλύοντας τους προσδιοριστικούς παράγοντες της ζήτησης για την παρακολούθηση αγώνων των επαγγελματικών πρωταθλημάτων ποδοσφαίρου της Αγγλίας για την αγωνιστική περίοδο , κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τηλεοπτική κάλυψη δεν επηρεάζει καθόλου την παρακολούθηση των αγώνων στο γήπεδο. Με το συμπέρασμα αυτό συμφωνούν και τα δεδομένα της έρευνας του Bird (1982), για την αγωνιστική περίοδο καθώς την περίοδο αυτή παρατηρήθηκε αύξηση της πώλησης εισιτηρίων στο αγγλικό ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα κατά 9,7%. Η αύξηση αυτή δεν

17 4 Επαγγελματικές αθλητικές ομάδες μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην τηλεόραση, καθώς δεν ήταν δυνατόν στην παραπάνω έρευνα να διαχωριστεί η επίδραση της κατάκτησης του Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου το 1966 από την εθνική ομάδα της Αγγλίας. Το γεγονός πάντως ότι η μεγαλύτερη αύξηση παρατηρήθηκε στις υψηλότερες κατηγορίες πρωταθλήματος, οι αγώνες των οποίων μεταδίδονταν από την τηλεόραση είναι ενδεικτικό ότι σε καμία περίπτωση η τηλεοπτική κάλυψη δεν επηρέασε αρνητικά τη ζήτηση. Σε πιο πρόσφατη έρευνα (Simmons, 2001), σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την παρακολούθηση αγώνων της 1 ης εθνικής κατηγορίας ποδοσφαίρου στην Αγγλία για τις περιόδους μέχρι και δεν φαίνεται να υπάρχει μείωση των θεατών εξαιτίας της τηλεοπτικής μετάδοσης των αγώνων από τα τηλεοπτικά δίκτυα του ITV και του BSkyB. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο , η παρακολούθηση στο γήπεδο των αγώνων που μετέδιδε το BSkyB ήταν αυξημένη κατά 24% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Αναλύοντας τους αγώνες οι οποίοι καλύπτονταν τηλεοπτικά με βάση την ημέρα διεξαγωγής τους, οι Baimbridge και συν. (1996) διαπίστωσαν ότι η τηλεοπτική κάλυψη των αγώνων της Κυριακής από το BSkyB δεν επηρεάζει τη ζήτηση, σε αντίθεση με τους αγώνες της Δευτέρας όπου η ζήτηση παρουσιάζει μείωση κατά 15-16% εξαιτίας της ημέρας διεξαγωγής του αγώνα σε συνδυασμό με την τηλεοπτική του μετάδοση. Σε αντίθεση με τα συμπεράσματα των παραπάνω ερευνών, η εξέταση των προσδιοριστικών παραγόντων της ζήτησης για την παρακολούθηση άλλων αθλημάτων εκτός από το ποδόσφαιρο, φαίνεται να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η τηλεοπτική κάλυψη των αγώνων επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση. Εξετάζοντας την επίδραση της τηλεόρασης στην παρακολούθηση αγώνων της 1 ης κατηγορίας του πρωταθλήματος ράγκμπι της Αγγλίας την αγωνιστική περίοδο οι Baimbridge και συν. (1995) υποστήριξαν ότι η μείωση της ζήτησης ανήλθε στο 25,1% λόγω της μετάδοσης των αγώνων από την τηλεόραση του BSkyB. Επίσης, η αρνητική επίδραση της τηλεοπτικής κάλυψης στη ζήτηση για την παρακολούθηση έξι αγώνων του δεύτερου γύρου κατά την περίοδο , μιας συγκεκριμένης ομάδας καλαθοσφαίρισης που συμμετείχε στο επαγγελματικό πρωτάθλημα της Δυτικής Περιφέρειας του ΝΒΑ αποτέλεσε το κύριο συμπέρασμα της έρευνας των Zhang και Smith (1997). Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που οδήγησαν τις ομάδες του ΝΒΑ να αρνηθούν την πώληση των δικαιωμάτων για την τηλεοπτική κάλυψη των εντός έδρας αγώνων τους από τοπικά τηλεοπτικά δίκτυα. Η ελκυστικότητα του αγώνα Το κατά πόσο ένας αγώνας είναι ελκυστικός για τους θεατές εξαρτάται από το συνδυασμό πολλών παραγόντων, οι κυριότεροι από τους οποίους αναφέρονται στο πόσο σημαντικός είναι ο αγώνας για τη γηπεδούχο κυρίως ομάδα, στην παρουσία παικτών-αστέρων, την ποιότητα των ομάδων που αγωνίζονται, την εν γένει αγωνι- 77

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

Του Γιάννη Γεωργάκη από το ΒΗΜΑ

Του Γιάννη Γεωργάκη από το ΒΗΜΑ Εν μέσω (της ίδιας) κρίσης στις δύο χώρες η Μπενφίκα έχει τριπλάσια έσοδα από τον Ολυμπιακό. Πώς εξηγείται το τεράστιο οικονομικό χάσμα μεταξύ των ποδοσφαιρικών συλλόγων Πορτογαλίας και Ελλάδας. Του Γιάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση Α1 Η ερώτηση Α.1 περιλαμβάνει 2 υπό-ερωτήσεις. α) Υποθέστε ότι η παραγωγική δραστηριότητα μιας επιχείρησης επηρεάζει αρνητικά την παραγωγική δραστηριότητα άλλων επιχειρήσεων. Εξηγήστε,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του προβλήματος

Παρουσίαση του προβλήματος Εισαγωγή Κατά τον Martin (2013) ο φίλαθλος χρησιμοποιεί το άθλημα που παρακολουθεί και συγκεκριμένα την ομάδα ή τον αθλητή ως μέσο απόδρασης από τη καθημερινότητα, ως μέσο διασκέδασης, αίσθηση του επιτεύγματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1820 ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA Ορισμός της Οικονομίας Ανάγκες Αγαθά & Υπηρεσίες Καταμερισμός των έργων Αξία Ανταλλαγή και Χρήμα Αγορά Κοινωνικοί Θεσμοί και Οικονομικό Κύκλωμα Συντελεστές παραγωγής Οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ MEGA BOOSTER-ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ MEGA BOOSTER-ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ MEGA BOOSTER-ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ H επιβράβευση αυτή αφορά μόνο pregame στοιχήματα σε 3άδες και πάνω, σε αγορές των πρωταθλημάτων ΕΛΛΑΔΑ ΣΟΥΠΕΡ ΛΙΓΚ, ΑΓΓΛΙΑ ΠΡΕΜΙΕΡ ΛΙΓΚ, ΙΣΠΑΝΙΑ 1Η, ΙΤΑΛΙΑ 1Η, ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 10 Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση διαμορφώνει τις τιμές. Μια επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης - Οι επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο ως προς τις τιμές στις οποίες επιλέγουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους. - Ο μη-τιμολογιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ - ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. Ταυτότητα Οργανισµού: Ένα πρόγραµµα για µια δραστηριότητα:

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ - ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. Ταυτότητα Οργανισµού: Ένα πρόγραµµα για µια δραστηριότητα: ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ - ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα παρουσιαστούν τα χαρακτηριστικά του οργανισµού Οι ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 11 Βασική αιτία δημιουργίας Μονοπωλίου Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων.

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές 1. Παρακίνηση: Στήριξη τιμών αγροτικών προϊόντων 2. Νεκρή ζημία: «Μία αγορά τέλειου ανταγωνισμού χωρίς παρέμβαση μεγιστοποιεί τι συνολικό πλεόνασμα» 3. Κυβερνητική παρέμβαση:

Διαβάστε περισσότερα

Το αποτέλεσμα υποκατάστασης (όσο η τιμή μειώνεται τόσο λιγότερη ποσότητα

Το αποτέλεσμα υποκατάστασης (όσο η τιμή μειώνεται τόσο λιγότερη ποσότητα ΖΗΤΗΣΗ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Γιατί η ζητούμενη ποσότητα ενός αγαθού ή υπηρεσίας αυξάνει όταν η τιμή αυτού του αγαθού ή υπηρεσίας μειώνεται; Υπάρχουν διάφοροι λόγοι. Το αποτέλεσμα εισοδήματος (όσο η τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑΔΑ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2010-2011 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ Super League Ελλάδα περιόδου 2010-2011 Η Super League Ελλάδα έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής

Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής Βασικές Αρχές Μνημόνιο Συνεργασίας Οργάνωση & εσωτερική λειτουργία της Super League θα διέπεται από την αρχή της διαφάνειας Ισομερής διανομή κερδών Υιοθέτηση συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας

Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας Πραγματοποιήθηκε σήμερα το απόγευμα στην αίθουσα Τύπου στο γήπεδο του Αστέρα Τρίπολης από τον Πρόεδρο της ΠΑΕ Βαγγέλη Κρητικό, τον Γενικό Διευθυντή της ΠΑΕ Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου Α Κατηγορίας:

Κυπριακό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου Α Κατηγορίας: Κυπριακό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου Α Κατηγορίας: Από τι εξαρτώνται οι μισθοί των ποδοσφαιριστών και κατά πόσο οι μισθοί «επηρεάζουν» τα λεπτά συμμετοχής. Λοΐζος Χρυσοστόμου φοιτητής τμήματος οικονομικών Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως αποτυπώνεται η διανομή του εισοδήματος και τι είναι γραμμή φτώχειας. Με ποιους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού.

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σηµειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιδίωξη της µέγιστης χρησιµότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συµπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23

Διάλεξη 3. Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23 Διάλεξη 3 Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23 Φόροι επί της ποσότητας Ένας φόρος επί της ποσότητας, που αντιστοιχεί σε t ανά μονάδα προϊόντος, είναι ένας φόρος t, ο οποίος πληρώνεται ανά μονάδα αγοραζόμενης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΜΟΥ ΡΟΖΟΥ 17. Αριθ.Πρωτ. 457 Βόλος 6/10/2014 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΠΣΘ

ΕΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΜΟΥ ΡΟΖΟΥ 17. Αριθ.Πρωτ. 457 Βόλος 6/10/2014 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΠΣΘ ΕΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΜΟΥ ΡΟΖΟΥ 17 Αριθ.Πρωτ. 457 Βόλος 6/10/2014 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΠΣΘ ΠΑΙΔΩΝ - ΠΡΟΠΑΙΔΩΝ ΤΖΟΥΝΙΟΡ ΠΡΟ-ΤΖΟΥΝΙΟΡ-ΜΙΝΙ ΤΖΟΥΝΙΟΡ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014-2015 Η

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΟΡΥ 5Χ5 ΣΑΛΑΣ ΚΩΦΩΝ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΑΚ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΟΡΥ 5Χ5 ΣΑΛΑΣ ΚΩΦΩΝ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΑΚ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΟΡΥ 5Χ5 ΣΑΛΑΣ ΚΩΦΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΘΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΑΚ 2015 Ελληνική Ομοσπονδία Αθλητισμού Κωφών Φέρων 6 Office2@hafdeaf..gr www.hafdeaf.gr

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΥΠΕΛΛΟΥ Γ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2016-2017 Η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία αφού έλαβε υπόψη της: 1. Το Καταστατικό της 2. Τις διατάξεις των

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Δεκέμβριος 2011 Εισαγωγή Σκοπός έρευνας: αν τα γυμναστήρια στην Αττική εφαρμόζουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Οι αγοραίες δυνάμεις της προσφοράς και ζήτησης Αρ. Διάλεξης: 4 H Προσφορά (Supply) και η Ζήτηση (Demand) είναι οι δυο λέξεις που χρησιμοποιούν πιο συχνά οι οικονομολόγοι.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος των δημοσίων επιχειρήσεων είναι η άριστη κατανομή των παραγωγικών πόρων που σκοπό έχει το παραγόμενο προϊόν να προσφέρεται σε προσιτή τιμή και σε επαρκή ποσότητα λαμβανομένου υπόψη του κόστους παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ LEAGUE ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ LEAGUE ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ 2 Η εταιρεία M.V. TEAM European Football Activities ανακοινώνει την έναρξη της ποδοσφαιρικής διοργάνωσης πρωταθλήματος Ακαδημιών για την περίοδο 2014/15 υπό τον

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης.

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Αγωνιστική Περίοδος ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF)

Αγωνιστική Περίοδος ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF) ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF) ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2015-2016 1 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ Super League Ελλάδα Η Super League Ελλάδα έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του Καταστατικού της Super League

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Η ζήτηση των αγαθών

ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Η ζήτηση των αγαθών ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ζήτηση των αγαθών ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ LEAGUE ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ LEAGUE ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ M.V. TEAM 2014/15 2 Η εταιρεία M.V. TEAM European Football Activities ανακοινώνει την έναρξη της ποδοσφαιρικής διοργάνωσης πρωταθλήματος Ακαδημιών για

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, 3 Σεπτεµβρίου 2015. Αριθ. Πρωτ. 2397 -- Προς. Όλα τα σωµατεία της δύναµής µας

Θεσσαλονίκη, 3 Σεπτεµβρίου 2015. Αριθ. Πρωτ. 2397 -- Προς. Όλα τα σωµατεία της δύναµής µας Θεσσαλονίκη, 3 Σεπτεµβρίου 2015 Αριθ. Πρωτ. 2397 -- Προς Όλα τα σωµατεία της δύναµής µας ΘΕΜΑ: Συµπλήρωση του άρθρου 24 της προκήρυξης πρωταθληµάτων της Ε.Π.Σ. Μακεδονίας αγωνιστικής περιόδου 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΝΩΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑTA ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ & ΤΟΠΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΠΛΑΝΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ Ενημέρωση όλων των μελών ομάδων των Ενώσεων. Καταγραφή και Αξιολόγηση τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης Περιεχόμενα Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Βασικές Τιμολόγησης 2 Τιμή & Τιμολογιακή Πολιτική Ανταγωνισμός Οικονομική Αξία Customer Company Competition Collaborators Πελάτης Εταιρεία Ανταγωνισμός Συνεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Αγωνιστική Περίοδος ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF) ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Αγωνιστική Περίοδος ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF) ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (PLAYOFF) ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2016 17 1 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ Super League Ελλάδα Η Super League Ελλάδα έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του Καταστατικού της Super League

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Ρεβέκκα Χριστοπούλου Εαρινό εξάμηνο 2017 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διαφοροποίηση προϊόντων Μέχρι τώρα περιγράψαμε: τον πλήρη ανταγωνισμό ως μια αγορά με πολλούς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική 4 Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή...μετράει την ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού σε μια μεταβολή της τιμής του. Ορίζεται ως: ποσοστιαία μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Αναφορικά με το έργο: «Μελέτη καταγραφής και συγκριτικής αξιολόγησης του φορολογικού πλαισίου που διέπει τις τουριστικές επιχειρήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς» (ΥΠΟΕΡΓΟ 8 - ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση και Σχεδιασμός Μεταφορών Ι Ανάλυση Μεταφορικής Ζήτησης

Ανάλυση και Σχεδιασμός Μεταφορών Ι Ανάλυση Μεταφορικής Ζήτησης Ανάλυση Μεταφορικής Ζήτησης Παναγιώτης Παπαντωνίου Δρ. Πολιτικός Μηχανικός, Συγκοινωνιολόγος ppapant@upatras.gr Πάτρα, 2017 Περιεχόμενα Χαρακτηριστικά της Ζήτησης για μετακίνηση Ανάλυση καμπύλης μεταφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. Ενδιαφέρον θέμα. Μας δίνετε η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τους Ολυμπιακούς αγώνες και την παιδεία μέσα από αυτούς.. Επίσης μπορούμε να γνωρίζουμε και να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑ Α

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑ Α ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ SUPER LEAGUE ΕΛΛΑ Α ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ 2007-2008 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ Super League Ελλάδα περιόδου 2007-2008 Η Super League Ελλάδα έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του

Διαβάστε περισσότερα

3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας

3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας 3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας Στην παράγραφο αυτή αίρουμε διαδοχικά τις υποθέσεις που κάναμε μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5., να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Η ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ 11

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Η ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 5 1. Οικονομία, οικονομία της αγοράς, οικονομική... 5 2. Οικονομική επιστήμη και οικονομικά προβλήματα... 5 3. Ανάγκη, προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Σ Σ Ε Ι

Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Σ Σ Ε Ι EΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ Κ Ο Ζ Α Ν Η Σ Αριθμ.Πρωτ. :. ΚΟΖΑΝΗ.././20. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΚΥΠΕΛΛΟΥ Η ΕΝΩΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ αφού έλαβε υπόψη: Α. Το Καταστατικό της Β. Τις διατάξεις του Κ.Α.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΟΣ 1 ης TOΠΙΚΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΕΣΘ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2015-2016

ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΟΣ 1 ης TOΠΙΚΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΕΣΘ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2015-2016 ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΟΣ 1 ης TOΠΙΚΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΕΣΘ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2015-2016 Θεσσαλονίκη, 21.09. 2015 Αρ. Πρωτ.: - 963 - Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.2725/1999, όπως τροποποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Πόροι και Διεθνές Εμπόριο Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Το Υπόδειγμα Heckscher Ohlin Η θεωρία των Heckscher Ohlin υποθέτει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΟΝΟΜΙΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2006 ΕΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα