ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Δ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ. Ν.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Δ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ. Ν."

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Δ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ. Ν. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΤΗΣ ΙΣΤΙΚΗΣ ΟΞΥΓΟΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΙΣΤΙΚΗΣ ΟΞΥΜΕΤΡΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΗΨΗ (ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ) ΣΤΑΥΡΟΥ Χ. ΚΑΛΦΑΔΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΤΟΜΠΡΟΣ 2

3 Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟΤΣΙΟΣ, Καθηγητής Χειρ/κής ΑΠΘ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ 2. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΡΛΑΥΤΗΣ, Καθηγητής Χειρ/κής ΑΠΘ 3. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΙΟΥΜΗΣ, Επίκ. Καθηγητής Πνευμονολογίας ΑΠΘ (Μέλη τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής) 4. ΣΚΟΥΡΤΗΣ ΧΑΡΙΣΙΟΣ, Αν. Καθηγητής Αναισθ/γίας ΑΠΘ 5. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ, Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ 6. ΜΑΚΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Καθηγητής Χειρουργικής ΑΠΘ 7. ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, Λέκτορας Αναισθ/γίας ΑΠΘ (Μέλη επταμελούς εξεταστικής επιτροπής) «Η έγκριση της Διδακτορικής Διατριβής από την Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα.» (Νόμος 5343/32, αριθμ. 202 παρ.2 καιν , αρθρ. 50 παρ.8) 3

4 Στους γονείς μου Στην Ολυμπία 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Α. ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ α. Εισαγωγή β. Αίτια αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης ταξινόμηση του ACS γ. Μέθοδοι μέτρησης της ενδοκοιλιακής πίεσης δ. Παθοφυσιολογία του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος 1. Επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στην καρδιαγγειακή λειτουργία 2. Επιδράσεις στην αναπνευστική λειτουργία 3. Επιδράσεις στο κοιλιακό τοίχωμα 4. Επιδράσεις στη σπλαγχνική αιματική ροή 5. Επιδράσεις στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 6. Φλεγμονώδης απάντηση στην αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης ε. Πρόληψη Αντιμετώπιση στ. Επίπτωση Πρόγνωση B. ΣΗΨΗ α. Ορισμοί β. Παθοφυσιολογία της σηπτικής καταπληξίας γ. Στοιχεία μικροβιολογίας στη σηπτική καταπληξία δ. Αρχές αντιμετώπισης της σήψης ε. Δομή και λειτουργία των λιποπολυσακχαριδών Γ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΗΨΗΣ ΣΤΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ α. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας του νεφρού β. Ο νεφρός του σκύλου γ. Οι επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στην νεφρική λειτουργία δ. Οι επιδράσεις της σηπτικής καταπληξίας από Gram-αρνητικά μικρόβια στη νεφρική λειτουργία 5

6 Δ. ΙΣΤΙΚΗ ΟΞΥΓΟΝΩΣΗ - ΙΣΤΙΚΗ ΟΞΥΜΕΤΡΙΑ α. Γενικά στοιχεία β. Η ιστική οξυγόνωση του νεφρού γ. Εκτίμηση της ιστικής οξυγόνωσης 1. Αναίμακτη εκτίμηση της ιστικής οξυγόνωσης 2. Αιματηρή εκτίμηση της ιστικής οξυγόνωσης 3. Μεταβολικοί δείκτες της ιστικής οξυγόνωσης δ. Το μέλλον της μελέτης της ιστικής οξυγόνωσης ε. Μέτρηση της μερικής πίεσης του Ο 2 τοπικά στους ιστούς (ptio 2 ) ΙΙ. ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Α :ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Β :ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Γ :ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Δ :ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ε :ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΤ :ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η συνύπαρξη σήψης και κοιλιακού διαμερίσματος είναι φαινόμενο συχνό στην κλινική πράξη. Η σήψη μπορεί είτε να αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα της ανάπτυξης του συνδρόμου, όπως σε περιτονίτιδα ή μετεγχειρητική ανάπτυξη κοιλιακού αποστήματος, είτε να επιπλέξει την πορεία του, όταν αυτό προκαλείται από άλλη αιτία (π.χ. τραύμα). Από τις πιο σημαντικές παθοφυσιολογικές διαταραχές που προκαλεί το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος αφορούν στο ουροποιητικό με εκδήλωση ολιγουρίας και ανουρίας. Ενώ ο μηχανισμός με τον οποίο προκαλούνται οι διαταραχές αυτές δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί, πρόσφατα πειραματικά δεδομένα καταγράφουν ελάττωση της ιστικής οξυγόνωσης στο νεφρικό φλοιό ανάλογη της αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης. Η σήψη από gram(-) μικρόβια προκαλεί αιμοδυναμικές διαταραχές στο νεφρό, που επίσης δεν έχουν αποσαφηνισθεί και που επιδρούν τόσο στην ιστική οξυγόνωση όσο και στη λειτουργία των νεφρώνων και το ρυθμό της σπειραματικής διήθησης. Με βάση τα παραπάνω σκεφτήκαμε να μελετήσουμε τις μεταβολές της ιστικής οξυγόνωσης του νεφρού στην κατάσταση που συνυπάρχει αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση με σήψη. Δημιουργήσαμε έτσι ένα πειραματικό μοντέλο με σκύλους, στους οποίους αφού με τεχνητά μέσα προκαλέσαμε σήψη, αυξήσαμε την ενδοκοιλιακή πίεση σε προκαθορισμένα επίπεδα και καταγράψαμε την ιστική οξυγόνωση καθώς και άλλες αναπνευστικές και αιμοδυναμικές παραμέτρους. Θα πρέπει να ευχαριστήσω θερμά τον καθηγητή Χειρουργικής του ΑΠΘ κ. Δ. Μπότσιο για την ανάθεση του θέματος, τη βοήθεια κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων, την παρακολούθηση και τις υποδείξεις κατά τη διάρκεια της εκπόνησης και τις συμβουλές του κατά τη συγγραφή της εργασίας αυτής. 7

8 Ευχαριστίες και ευγνωμοσύνη εκφράζω στην τ. αναπλ. διευθ. της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου», κ. Βασιλική Τσιώρα, για την πολύτιμη βοήθεια που προσέφερε ιδίως στην εκτέλεση του πειραματικού μέρους. Τον καθηγητή Χειρουργικής του ΑΠΘ κ. Ν. Χαρλαύτη και τον επ. καθηγητή του ΑΠΘ κ. Ιωάννη Κιουμή, πνευμονολόγο λοιμωξιολόγο, μέλη της τριμελούς επιτροπής, θα ήθελα να ευχαριστήσω για τη συμβολή τους στην άρτια παρουσίαση της μελέτης αυτής. Πολύ σημαντική ήταν η συνεργασία και η βοήθεια που έλαβα από τη συνάδελφο Β. Ναλμπάντη, αναισθησιολόγο εντατικολόγο, κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων, την οποία και ευχαριστώ θερμά, όπως και τον υπεύθυνο του πειράματος, κτηνίατρο της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, Π. Φορτομάρη. Ευχαριστώ θερμά το μαθηματικό κ. Χ. Ζηνοβιάδη για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων. Επιθυμώ ακόμη να εκφράσω ευχαριστίες στον καθηγητή Χειρουργικής κ. Ιωάννη Δαδούκη για τη συμβολή του κατά την ανάθεση του θέματος και το διαρκές ενδιαφέρον του για την πορεία αυτής της μελέτης. Τέλος, ευχαριστώ τους συναδέλφους ιατρούς και μέλη ΔΕΠ της Δ Χειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ, της οποίας διατελώ επιστημονικός συνεργάτης, για την εν γένει βοήθεια, και ιδιαίτερα τον καθηγητή και Διευθυντή κ. Χ. Ν. Λαζαρίδη για την ηθική συμπαράσταση και παρότρυνση ολοκλήρωσης της παρούσης διατριβής. 8

9 Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Α. ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ α. Εισαγωγή - Ορισμοί Τα αποτελέσματα της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης (Intra-abdominal Pressure, IAP) είναι γνωστά από τα τέλη του 19 ου αιώνα, όταν οι Marey και Burt κατέδειξαν τις επιπτώσεις της στο αναπνευστικό 2. Το 1890 ο Heinricius έδειξε ότι αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης σε επίπεδα 27 έως 46 cm H 2 O οδηγεί σε θάνατο τα πειραματόζωα, χοίρους και σκυλιά 2. Η αιτία του θανάτου αποδόθηκε τότε σε διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος. Το 1911 ο Emerson, με τη χρήση πρωτόγονων συστημάτων αναπνευστικής υποστήριξης, περιέγραψε πρώτος καρδιαγγειακές διαταραχές από αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης σε πειραματικά μοντέλα 3. Και αμέσως μετά, το 1913, ο Wendt πρώτος συσχέτισε την αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση με νεφρική δυσλειτουργία 4. Το 1923 οι Thorington και Schmidt 5 έδειξαν με πειράματα σε σκύλους ότι ενδοκοιλιακή πίεση μεταξύ 15 και 30 mm Hg προκαλεί ολιγουρία, ενώ μεγαλύτερη από 30 mm Hg ανουρία. Παρακινήθηκαν στη μελέτη αυτή από την παρατήρηση ενός ασθενούς με κακοήθη ασκίτη, του οποίου η διούρηση βελτιωνόταν μετά από εκκενωτική παρακέντηση. Το 1931 ο Overholt 6 προέβη σε μετρήσεις της ενδοκοιλιακής πίεσης με τη χρήση διάτρητου ενδοπεριτοναϊκού καθετήρα και ενός καινοτόμου μετατροπέα πίεσης. Απέδωσε την ενδοκοιλιακή πίεση στην υδροστατική πίεση των σπλάγχνων και βρήκε ότι οι τιμές της συνήθως βρίσκονται κοντά στην ατμοσφαιρική πίεση. 9

10 Κατά την δεκαετία του `60 και 70, με την ανάπτυξη της λαπαροσκόπησης, αναισθησιολόγοι και μαιευτήρες γυναικολόγοι αναγνώρισαν ότι η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης έχει προφανείς και επικίνδυνες επιπτώσεις στο κυκλοφορικό σύστημα. 7,8,9 Στις αρχές της δεκαετίας το 80, οι Richards, Kron και συν 10. έδειξαν ότι η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση, συνήθως εξαιτίας μετεγχειρητικής αιμορραγίας, οδηγεί σε ολιγουρική ή ανουρική έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας που όμως αναστρέφεται άμεσα μετά από αποσυμπίεση της κοιλιάς. Οι Kron και συν. 11 πρότειναν ακόμη μια σταθμισμένη μέθοδο μέτρησης της ενδοκοιλιακής πίεσης με τη χρήση ενός καθετήρα ουροδόχου κύστης. Η κοιλιά μπορεί να θεωρηθεί ως ένα κλειστό κουτί, μερικώς άκαμπτο (σπονδυλική στήλη, λεκάνη, πλευρικά τόξα) και μερικώς εύκαμπτο (κοιλιακό τοίχωμα και διάφραγμα), έτσι ώστε οι τιμές της πίεσης να ακολουθούν τους νόμους της υδροστατικής. Ο βαθμός ευκαμψίας του τοιχώματος και το ειδικό βάρος του περιεχομένου προσδιορίζουν την τιμή της πίεσης σε ένα δεδομένο σημείο και σε μια δεδομένη θέση (ύπτια, πρηνή). Εν ζωή, τα πράγματα περιπλέκονται από την κινητικότητα του διαφράγματος, το μετατοπιζόμενο πλευρικό τόξο, τις συσπάσεις του κοιλιακού τοιχώματος και το περιεχόμενο των εντέρων που μπορεί να είναι κενά ή γεμάτα με αέρα, υγρό ή κόπρανα. Η ΙΑΡ είναι η σταθερή κατάσταση πίεσης εντός της κοιλότητας της κοιλιάς. 12,199 H IAΡ μεταβάλλεται με την αναπνοή, παρουσιάζοντας αύξηση κατά την εισπνοή και ελάττωση κατά την εκπνοή 6 (σύσπαση και χάλαση του διαφράγματος αντίστοιχα). Φυσιολογικά η ενδοκοιλιακή πίεση είναι ίση ή μικρότερη από την ατμοσφαιρική. 13,26 Το ακριβές επίπεδο της ενδοκοιλιακής πίεσης πάνω από το οποίο αυτή θεωρείται ενδοκοιλιακή υπέρταση ( Intra-abdominal Hypertension IAH) δεν είχε καθορισθεί μέχρι προσφάτως, 14 έτσι, κάποιοι ερευνητές όριζαν ως ενδοκοιλιακή υπέρταση επίπεδα ενδοκοιλιακής πίεσης μεγαλύτερα από 14,7 έως 18,3 mmhg (20-25 cmh 2 O), ενώ κάποιοι άλλοι μεγαλύτερα από 10mmHg (13,6 cm H 2 O) 15 Πιστεύεται ότι οι συνέπειες της ενδοκοιλιακής υπέρτασης εμφανίζονται όταν η ενδοκοιλιακή πίεση ξεπεράσει κάποιο κριτικό σημείο, το οποίο είναι διαφορετικό για κάθε ασθενή και μεταβάλλεται ανάλογα με την υποκείμενη νόσο, την κατάσταση του ενδοαγγειακού όγκου υγρών, την προϋπάρχουσα οργανική ανεπάρκεια και άλλες συστηματικές διαταραχές. Η ενδοκοιλιακή υπέρταση επιδρά τοπικά στην αιματική 10

11 ροή και επηρεάζει την αιματική διήθηση στα όργανα, γεγονός που οδηγεί σε συστηματική φλεγμονώδη αντίδραση και ανεπάρκεια πολλών οργάνων. 16 Το Διεθνές Συνέδριο Ειδικών στην Ενδοκοιλιακή Υπέρταση και το Σύνδρομο Κοιλιακού Διαμερίσματος κατέληξε στον ορισμό της ενδοκοιλιακής υπέρτασης (IAH) ως της διατήρησης ή επαναλαμβανόμενης παθολογικής αύξησης της IAP σε επίπεδο μεγαλύτερο ή ίσο των 12 mmhg. 199 Η ενδοκοιλιακή υπέρταση και το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος δεν είναι ταυτόσημες έννοιες αλλά διαφορετικά στάδια της ίδιας παθολογικής διαδικασίας 17. Η ενδοκοιλιακή υπέρταση είναι πρώιμο φαινόμενο, που όταν δεν διορθώνεται οδηγεί στην πλήρη εκδήλωση του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος. 14 Ως σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος (Abdominal Compartment Syndrome- ACS) ορίζεται η διατήρηση της ενδοκοιλιακής πίεσης (IAP) σε επίπεδα μεγαλύτερα των 20mmHg [ με ή χωρίς την πίεση κοιλιακής άρδευσης (Abdominal Perfussion Pressure APP) σε επίπεδο μικρότερο των 60mmHg], διατήρηση η οποία σχετίζεται με δυσλειτουργία / ανεπάρκεια νέων οργάνων. 199 Κλινικώς τα συστήματα του οργανισμού που επηρεάζονται περισσότερο είναι το καρδιαγγειακό, με μείωση της καρδιακής παροχής και αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων, το ουροποιητικό, με ολιγουρία και ανουρία και το αναπνευστικό, με αύξηση των πιέσεων κατά τον μηχανικό αερισμό, ελάττωση της ενδοτικότητας και υποξία. Χωρίς θεραπεία το ACS οδηγεί σε θανάσιμη ανεπάρκεια οργάνων, ενώ αντίθετα η αποσυμφόρηση της κοιλιακής κοιλότητας αναστρέφει άμεσα τις ως άνω παθοφυσιολογικές αλλαγές. 1 Κλινικές παρατηρήσεις αναφέρουν ότι όλοι οι ασθενείς δεν εμφανίζουν τις ίδιες διαταραχές για το ίδιο επίπεδο πίεσης. 1 Επίσης, δεν έχει διευκρινισθεί γιατί κάποιοι ασθενείς με αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση εμφανίζουν το σύνδρομο, ενώ άλλοι όχι. 18 Οι Burch και συν. δημοσίευσαν ένα σύστημα ταξινόμησης της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης, το οποίο παρουσιάζεται στον πίνακα 1 και στο οποίο μπορεί να βασίστεί η θεραπευτική αντιμετώπιση του συνδρόμου: 1,19 Πίνακας 1: Στάδια της ενδοκοιλιακής υπέρτασης και αντιμετώπιση ΣΤΑΔΙΑ IAP (cm H 2 O) ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ι Διατήρηση ικανοποιητικού 11

12 ενδοαγγειακού όγκου ΙΙ διατήρηση ικανοποιητικού ενδοαγγειακού όγκου και συνεχής παρακολούθηση ΙΙΙ Συνιστάται χειρουργική αποσυμπίεση ΙV > 35 Απαραίτητη η χειρουργική αποσυμπίεση Σύμφωνα με αυτή την ταξινόμηση, στα επίπεδα πίεσης του σταδίου Ι, παρά τις συστηματικές διαταραχές, δεν συνιστάται αποσυμπίεση. Στο στάδιο ΙΙ ο ασθενής θα πρέπει να βρίσκεται σε στενή παρακολούθηση, αλλά επί απουσίας ολιγουρίας, υποξυγοναιμίας και αύξησης των αντιστάσεων στους αεραγωγούς αποσυμπίεση δεν κρίνεται απαραίτητη. Στους περισσότερους ασθενείς του σταδίου ΙΙΙ, ανάλογα με την κλινική εικόνα, και σε όλους τους ασθενείς του σταδίου IV προτείνεται χειρουργική αποσυμπίεση της κοιλιάς. Η ταξινόμηση αυτή των Burch και συν. τροποποιημένη η βασική διαφορά αφορά στην έκφραση της πίεσης σε mmhg αντί cmh 2 O θεωρήθηκε κατάλληλη από το Διεθνές Συνέδριο Ειδικών στην Ενδοκοιλακή Υπέρταση και το Σύνδρομο Κοιλιακού Διαμερίσματος για την κατάταξη των ασθενών με αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση και ως οδηγός για την κλινική αντιμετώπιση: Στάδιο Ι: IAP mmhg, - Στάδιο ΙΙ: IAP mmhg, - Στάδιο ΙΙΙ: IAP mmhg, - Στάδιο IV: IAP > 25 mmhg. Η ενδοκοιλιακή υπέρταση μπορεί ακόμη να ταξινομηθεί με βάση την διάρκεια των συμπτωμάτων σε τέσσερις ομάδες: Υπεροξεία ΙΑΗ, που αφορά αυξήσεις της ΙΑΡ οι οποίες διαρκούν λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά ως αποτέλεσμα γέλιου, βήχα, αφόδευσης, φυσικής δραστηριότητας κ. ά.. Οξεία ΙΑΗ, που αναπτύσσεται μέσα σε μια περίοδο ωρών και παρατηρείται κυρίως σε χειρουργικούς ασθενείς ως αποτέλεσμα τραύματος ή ενδοκοιλιακής αιμορραγίας. 12

13 Υποξεία ΙΑΗ που αναπτύσσεται σε μια περίοδο ημερών και απαντάται πιο συχνά σε παθολογικούς ασθενείς ως αποτέλεσμα συνδυασμού αιτιολογικών και προδιαθεσικών παραγόντων. Χρόνια ΙΑΗ, που αναπτύσσεται μέσα σε μια περίοδο μηνών (π.χ κατά την διάρκεια εγκυμοσύνης) ή ετών (π.χ. παχυσαρκία, ενδοκοιλιακό όγκο, κίρρωση) και ενέχει τον κίνδυνο ανάπτυξης οξείας ή υποξείας ΙΑΗ. Λόγω της παρατεινόμενης χρονικής περιόδου, το κοιλιακό τοίχωμα προσαρμόζεται και προοδευτικά διατείνεται απαντώντας στην αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. Δίνει έτσι χρόνο στον οργανισμό να κάνει τις απαραίτητες φυσιολογικές προσαρμογές. Ενώ μόνο οι τρεις τελευταίες ομάδες έχουν μείζονα σημασία για τους βαρέως πάσχοντες, η κλινική θεώρηση αυτών των υποτύπων της ΙΑΗ είναι χρήσιμη για την πρόληψη στις περιπτώσεις ασθενών που αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη ACS. 13,199 β. Αίτια αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης Ταξινόμηση του ACS Διάφορες παθολογικές καταστάσεις, τόσο οξείες όσο και χρόνιες, μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. Όπως αναφέρθηκε ήδη, η χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης, αν και δεν στερείται νοσηρότητας, δεν οδηγεί στην τυπική εμφάνιση του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος. Οι αιτιολογικοί παράγοντες που προκαλούν οξεία αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης μπορούν να χωριστούν στις παρακάτω κατηγορίες: 20,21,22,23 - Πρωτοπαθείς: ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής, ενδοκοιλιακή φλεγμονή (π.χ. κοπρανώδης περιτονίτιδα, χολοπεριτόναιο, οξεία παγκρεατίτιδα), ειλεός (αποφρακτικός, παραλυτικός, σύνδρομο Ogilvie), απόφραξη μεσεντέριας φλέβας κ. ά.. - Mετεγχειρητικοί: μετεγχειρητική αιμορραγία, μετεγχειρητική εφαρμογή κοιλιακής ζώνης, μετεγχειρητική περιτονίτιδα ή ανάπτυξη ενδοκοιλιακού αποστήματος, μετεγχειρητικός ειλεός ή οξεία γαστρική διάταση κ.ά.. 13

14 - Μετατραυματικοί: εξωτερική συμπίεση του σώματος (όπως για παράδειγμα από στρατιωτικά αντισόκ παντελόνια ή MAST), εγκαύματα και βαρείς τραυματισμοί, ένδο ή οπισθοπεριτοναϊκή αιμορραγία (π.χ. τραυματική ρήξη αορτής, ρήξη σπληνός ή ήπατος), σπλαγχνικό οίδημα μετά από ταχεία χορήγηση υγρών για ανάταξη καταπληξίας κ.ά.. - Ιατρογενείς: Λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, κοιλιακός πωματισμός, αποκατάσταση μεγάλων τοιχωματικών ή διαφραγματικών κηλών, σύγκλειση λαπαροτομίας υπό μεγάλη τάση κ.ά.. Οι αιτιολογικοί παράγοντες που απαντώνται πιο συχνά στην κλινική πράξη είναι η αιμορραγία μετά από επέμβαση στην κοιλιακή αορτή, η περιτονίτιδα από ενδοκοιλιακή λοίμωξη - σήψη, ο ειλεός και το οίδημα των ιστών. 24 Προδιαθεσικοί παράγοντες για την εμφάνιση αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης θεωρούνται η υποθερμία (με κεντρική θερμοκρασία μικρότερη από 34 ο C), η οξέωση (ph<7,2), οι πολλαπλές μεταγγίσεις (περισσότερες από 10 μονάδες συμπυκνωμένων ερυθρών ανά 24ωρο), οι διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού με την εμφάνιση του συνδρόμου διάχυτης ενδοαγγειακής πήξης, οι αγγειοπάθειες (π.χ. θρόμβωση μεσεντερίου αρτηρίας ή φλέβας) και η σήψη ή σηπτική καταπληξία με αυξημένη διαπερατότητα τριχοειδών. 22 Είναι σύνηθες φαινόμενο - αναφέρεται σε ποσοστό που υπερβαίνει το 75%- να συνυπάρχουν περισσότεροι του ενός προδιαθεσικοί παράγοντες. 25 Με δεδομένο το μεγάλο πλήθος των προδιαθεσικών καταστάσεων που μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξή του, θεωρήθηκε σκόπιμο να ταξινομηθεί το ACS ως πρωτοπαθές, δευτεροπαθές και υποτροπιάζον, σύμφωνα με το αίτιο και την διάρκεια της ΙΑΗ: To πρωτοπαθές ACS είναι μια κατάσταση σχετίζόμενη με τραύμα ή νόσο στην περιοχή της κοιλίας και της πυέλου, που συχνά απαιτεί πρώιμη χειρουργική ή ακτινολογική παρέμβαση. - Το δευτεροπαθές ACS αναφέρεται σε καταστάσεις που δεν προέρχονται από την περιοχή της κοιλιάς και της πυέλου. - Το υποτροπιάζον ACS αναφέρεται σε καταστάσεις όπου το ACS αναπτύσσεται εκ νέου, ακολουθώντας προηγούμενη χειρουργική ή φαρμακευτική θεραπεία για πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές ACS. Μπορεί δε να συμβεί παρά την ύπαρξη ανοιχτής κοιλιάς (γνωστό ως «σύνδρομο 14

15 διαμερίσματος ανοιχτής κοιλιάς») 201 ή ως νέο επεισόδιο ACS που ακολουθεί την οριστική σύγκλειση του κοιλιακού τοιχώματος 199 γ. Μέθοδοι μέτρησης της ενδοκοιλιακής πίεσης Θεωρώντας το περιεχόμενο της περιτοναϊκής κοιλότητας ασυμπίεστο και υγρής κυρίως σύστασης, που ακολουθεί το νόμο του Pascal, η ενδοκοιλιακή πίεση μπορεί να μετρηθεί σχεδόν σε κάθε τμήμα αυτής. 12 Όπως αναφέρθηκε ήδη, σε άτομα που αναπνέουν αυτόματα η ενδοκοιλιακή πίεση φυσιολογικά είναι ίση ή μικρότερη (αρνητική) από την ατμοσφαιρική 26. Σε ασθενείς που υποστηρίζονται με μηχανικό αερισμό είναι ελαφρώς θετική (9.0+2.,4 cm H 2 O) εξαιτίας της μετάδοσης της ενδοθωρακικής πίεσης μέσω του διαφράγματος 20,27. Η ενδοκοιλιακή πίεση έχει σχέση με το Δείκτη Μάζας Σώματος (Body Mass Index BMI) και αυξάνεται φυσιολογικά κατά την εισπνοή, το βήχα, τη δοκιμασία Valsalva, την ανύψωση βάρους κ.ά.. Κατά την ανάπαυση σε ύπτια θέση, η ενδοκοιλιακή πίεση κυμαίνεται μεταξύ 0 και 10 mmhg. Τιμές μεγαλύτερες από 10 mmhg θεωρούνται παθολογικές. 12,16,28 Η ενδοκοιλιακή πίεση μετά από επέμβαση στην περιτοναϊκή κοιλότητα κυμαίνεται μεταξύ 3και15 mmhg, ενώ κατά τη διάρκεια της λαπαροσκόπησης δεν ξεπερνά τα 15 mmhg 12. Η μέτρηση της ενδοκοιλιακής πίεσης μπορεί να γίνει άμεσα ή και με έμμεσες μεθόδους. 20,29 Κατά την άμεση μέθοδο μέτρησης της ενδοκοιλιακής πίεσης, τοποθετείται εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας καθετήρας, ο οποίος συνδέεται με μανόμετρο ή ειδικό μετατροπέα πίεσης. Η μέθοδος αυτή ιστορικά χρησιμοποιήθηκε πρώτη, με τοποθέτηση στην περιτοναϊκή κοιλότητα μεταλλικών σωλήνων ή βελονών ευρείας διαμέτρου. Επίσης χρησιμοποιήθηκε και σε πολλές πειραματικές εργασίες. 12,30-36 Η συσκευή παροχής CO 2 κατά την λαπαροσκόπηση καταγράφει άμεσα την ενδοκοιλιακή πίεση. Οι έμμεσες μέθοδοι μέτρησης της ενδοκοιλιακής πίεσης χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη, διότι η άμεση μέθοδος δεν είναι εύχρηστη και πρακτική. Οι έμμεσες μέθοδοι στηρίζονται στην μέτρηση της πίεσης προσπελάσιμων ενδοκοιλιακών κοίλων οργάνων, η οποία αντικατοπτρίζει το επίπεδο της ενδοκοιλιακής πίεσης. 13 Οι 15

16 κυριότερες από αυτές αφορούν την μέτρηση της πίεσης στην ουροδόχο κύστη, το στόμαχο και την κάτω κοίλη φλέβα Πίεση ουροδόχου κύστης: Οι Kron και συν. περιέγραψαν για πρώτη φορά αυτή τη μέθοδο το Η ουροδόχος κύστη σε όγκους μικρότερους από 100 ml λειτουργεί ως «παθητική» δεξαμενή και είναι δυνατό να αντανακλά την ενδοκοιλιακή πίεση, χωρίς αυτή να επηρεάζεται καθόλου από τη μυϊκή στιβάδα της 1. Τεχνική: Ο ουροκαθετήρας αποφράσσεται και ml φυσιολογικού ορού ενίενται στην κενή ουροδόχο κύστη. Στη συνέχεια βελόνα 18-gauge, η οποία επικοινωνεί με μανόμετρο ή μετατροπέα πίεσης, εισάγεται κοντά στο σημείο απόφραξης του ουροκαθετήρα. Ως σημείο μηδέν λαμβάνεται το επίπεδο της ηβικής σύμφυσης. Η ηλεκτρονική τεχνική επιτρέπει την καταγραφή της κυματομορφής. Η μέθοδος αξιολογήθηκε αρχικά σε σκύλους 31 και στη συνέχεια από τους Iberti και συν. κλινικά σε ανθρώπους. 38 Αποδείχθηκε πως υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της ενδοκυστικής και της ενδοκοιλιακής πίεσης σε μεγάλο εύρος. Η τεχνική είναι απλή, ελάχιστα επεμβατική, μπορεί να εφαρμοσθεί στο κρεβάτι του ασθενούς και αποτελεί τη μέθοδο εκλογής όσον αφορά τη μέτρηση της ενδοκοιλιακής πίεσης στην κλινική πράξη. 39,40,41 Τα τελευταία χρόνια η μέθοδος αμφισβητείται από ορισμένους ερευνητές, καθώς την θεωρούν αναξιόπιστη, ιδίως όταν εφαρμόζεται σε μη αναισθητοποιημένους ασθενείς. 42,43,44 Πρόσφατες πολυκεντρικές μελέτες παρουσιάζουν αξιοσημείωτες διαφορές στις μετρήσεις που κυμαίνονται από -6 έως +30 mmhg, σε ποσοστό 25 με 66%. 45 Οι διαφορές στις μετρήσεις αποδίδονται στην ύπαρξη φυσαλίδων αέρα στο σύστημα και τη λανθασμένη τοποθέτηση του μετατροπέα πίεσης. Μειονεκτήματα της μεθόδου είναι επίσης η μη συνεχής καταγραφή, αλλά και ο κίνδυνος ανάπτυξης λοίμωξης του ουροποιητικού συστήματος. 45 Προσφάτως, για την καλύτερη στάθμιση, ακρίβεια και αναπαραγωγιμότητα της μεθόδου, προτάθηκε να λαμβάνεται ως σημείο μηδέν το επίπεδο της μέσης μασχαλιαίας γραμμής και να ενίενται 25 ml φυσιολογικού ορού Ενδογαστρική πίεση: Η ενδοκοιλιακή πίεση μπορεί να μετρηθεί εμμέσως διαμέσου ρινογαστρικού καθετήρα ή καθετήρα γαστροστομίας 46. Ενίενται 100 ml νερού στο στομάχι και στη συνέχεια συνδέεται ο καθετήρας με μανόμετρο. Η πίεση μετράται σε cm H 2 O με το σημείο μηδέν να βρίσκεται στο επίπεδο της μέσης μασχαλιαίας γραμμής. 16

17 Η μέτρηση της ενδοκοιλιακής πίεσης μέσω της μέτρησης της ενδογαστρικής πίεσης αποτελεί εναλλακτική μέθοδο αξιολόγησης της ενδοκοιλιακής υπέρτασης, αν και δεν έχει ευρεία εφαρμογή. Η μέθοδος έχει ένδειξη όταν υπάρχει τραυματισμός της ουροδόχου κύστης ή όταν οι ενδοκυστικές πιέσεις δεν είναι αξιόπιστες, όπως στις περιπτώσεις που η ευενδοτότητα της κύστης είναι ελαττωμένη ή υπάρχει αιμάτωμα της πυέλου που πιέζει την κύστη. Η μέτρηση βέβαια διενεργείται σε κενό στόμαχο. 45 -Πίεση κάτω κοίλης φλέβας: Η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε σε πειραματικές μελέτες, στις οποίες αποδείχθηκε άμεση συσχέτιση αυτής της πίεσης με την ενδοκοιλιακή. 47,48 Δεν υπάρχουν ακόμη μελέτες που να αποδεικνύουν την αξιοπιστία της μεθόδου στους ανθρώπους. Για την μέτρηση απαιτείται η τοποθέτηση καθετήρα στην κάτω κοίλη φλέβα μέσω της δεξιάς ή αριστερής μηριαίας φλέβας. Ο καθετήρας αυτός συνδέεται με έναν μετατροπέα πίεσης. Ως μηδέν λαμβάνεται το επίπεδο της μέσης μασχαλιαίας γραμμής και η μέτρηση αξιολογείται στο τέλος της εκπνοής. Πλεονέκτημα της μεθόδου αποτελεί η δυνατότητα συνεχούς καταγραφής, ενώ μειονέκτημα η πιθανότητα εμφάνισης μικροβιαιμίας. 45 -Άλλοι τρόποι εκτίμησης της ενδοκοιλακής πίεσης: Η αδρή εκτίμηση της ενδοκοιλακής πίεσης με ψηλάφηση δεν είναι ακριβής και η ευαισθησία της είναι περίπου 40%. Ακόμη, είχε προταθεί η μέτρηση της περιμέτρου της κοιλιάς, η οποία επίσης δεν αποδείχθηκε αξιόπιστη. Τέλος, η μέτρηση της πίεσης στο ορθό μέσω ενός καθετήρα 12 F με αεροθάλαμο στην άκρη, ο οποίος προωθείται 8-10 εκ. από τον πρωκτικό δακτύλιο, έχει χρησιμοποιηθεί μόνο σε πειραματόζωα. 28,50 δ. Παθοφυσιολογία του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος Η ενδοκοιλιακή υπέρταση επιδρά στη λειτουργία πολλών ζωτικών οργάνων και συστημάτων τόσο εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας όσο και εκτός αυτής. Η επίδραση αυτή είναι κλιμακούμενη και μπορεί να οδηγήσει, αν δεν αντιμετωπισθεί, ακόμη και στον θάνατο. Για την καλύτερη αντίληψη των κλινικών εκδηλώσεων και τη σωστότερη αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενδοκοιλιακής υπέρτασης, θα 17

18 πρέπει να γίνουν κατανοητές συστήματος ξεχωριστά. οι παθοφυσιολογικές διαταραχές κάθε οργανικού 1. Επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στην καρδιαγγειακή λειτουργία Οι επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο καρδιαγγειακό σύστημα παρουσιάζονται όταν η ενδοκοιλιακή πίεση υπερβεί τα 10 με 15 mmhg. 47,51 Μελέτες σε πειραματόζωα αποδεικνύουν ότι το 20% περίπου της ενδοκοιλιακής πίεσης μεταβιβάζεται στη θωρακική κοιλότητα με την ανύψωση των ημιδιαφραγμάτων. 52 Κατά την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης, σταθερό εύρημα των περισσοτέρων πειραματικών εργασιών αποτελεί η πτώση της καρδιακής παροχής (Κ.Π.) και κατ επέκταση του καρδιακού δείκτη. 32,53,54 Η μείωση της καρδιακής παροχής οφείλεται στην ελάττωση της φλεβικής επιστροφής, στην αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων λόγω μηχανικής συμπίεσης της αγγειακής κοίτης και στην αύξηση της ενδοθωρακικής πίεσης. 32,47,48,55 Έχει καταδειχθεί ότι η φλεβική επιστροφή επηρεάζεται ακόμη και σε επίπεδα ενδοκοιλιακής πίεσης μικρότερα από 15 mmhg και συνεχίζει να ελαττώνεται όσο οι τιμές της πίεσης αυξάνουν. 32,33,56 Αυτό είναι αποτέλεσμα της αυξημένης φλεβικής αντίστασης εντός της κοιλιάς και του θώρακα, που οδηγεί σε ελαττωμένη ροή στην κάτω κοίλη και τις φλέβες του οπισθοπεριτοναίου. 32 Η μέγιστη αντίσταση στη ροή της κάτω κοίλης απαντάται στο υποδιαφραγματικό τμήμα αυτής, όπου η ζώνη υψηλής πίεσης της κοιλιάς συναντά τη ζώνη χαμηλής πίεσης του θώρακα. 57 Η αύξηση στις συστηματικές αγγειακές αντιστάσεις είναι δευτεροπαθής από την ελάττωση της Κ.Π. και την απευθείας συμπίεση των αρτηριών εντός της κοιλιάς. Σε πειραματικά μοντέλα η ανύψωση του διαφράγματος αυξάνει καταφανώς την πίεση στην υπεζωκοτική κοιλότητα. 58,59 Αυτή η αύξηση μεταφέρεται στην καρδιά και τις κεντρικές φλέβες, οδηγώντας σε «νόθα» αύξηση της κεντρικής φλεβικής πίεσης, της πνευμονικής αρτηριακής πίεσης και της πνευμονικής πίεσης ενσφήνωσης, σε συνδυασμό με ελαττωμένη καρδιακή παροχή. 11,59,60 Εάν το γεγονός αυτό δεν ληφθεί υπόψη, η αιμοδυναμική εικόνα μπορεί λανθασμένα να εκληφθεί ως ανεπάρκεια των κοιλιών. Οι επιπτώσεις της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης στην αιμοδυναμική κατάσταση εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Μελέτες αναφέρουν ότι ο μειωμένος ενδαγγειακός όγκος και η χρήση αναισθητικών ευθύνονται για ποσοστό μείωσης 17-18

19 53% της καρδιακής παροχής. Έτσι, η υποογκαιμία 32,33 και η χρήση εισπνεόμενων αναισθητικών 33 επιτείνουν την ελάττωση της Κ.Π. κατά την αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση, δρώντας μάλιστα αθροιστικά. Η αύξηση του ενδαγγειακού όγκου τείνει να ελαχιστοποιεί ή και να αναστρέφει αυτή τη διαδικασία. 32 Αναφέρθηκε ήδη ότι η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση μεταδίδεται και στις οπισθοπεριτοναϊκές φλέβες. Αυτό προκαλεί λίμναση του αίματος στα κάτω άκρα. Η προκαλούμενη έτσι φλεβική στάση αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την ανάπτυξη εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης, η οποία κατά την κοιλιακή αποσυμπίεση μπορεί να οδηγήσει σε απειλητική για τη ζωή πνευμονική εμβολή και καρδιακή ανακοπή. 27,61 Η αρτηριακή πίεση παρότι συνήθως δεν επηρεάζεται, 36,47,53 μπορεί να είναι ελαττωμένη 54 ή αυξημένη. 53,62 Η μέση αρτηριακή πίεση αυξάνει αρχικά λόγω της εκτροπής του αίματος από την κοιλιακή χώρα, αλλά στη συνέχεια γίνεται φυσιολογική ή και μειώνεται. 12 Το επίπεδο της αρτηριακής πίεσης επηρεάζεται από το ύψος της ενδοκοιλιακής πίεσης και άλλες αιμοδυναμικές παραμέτρους. Ταχυκαρδία μπορεί να παρατηρηθεί ως αντιρρόπηση της πτώσης του όγκου παλμού, ώστε να διατηρηθεί όσο είναι εφικτό σταθερή η Κ.Π. 20 Εφόσον η καρδιακή παροχή μείνει σταθερή, η συχνότητα των σφύξεων παραμένει αναλλοίωτη. Οι επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο καρδιαγγειακό σύστημα παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 2. Πίνακας 2: Επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο καρδιαγγειακό σύστημα Μέση αρτηριακή πίεση καμία μεταβολή ή Καρδιακή συχνότητα καμία μεταβολή ή Πίεση ενσφήνωσης Κεντρική φλεβική πίεση Τελοδιαστολικός όγκος δεξιάς κοιλίας καμία μεταβολή ή Πίεση κάτω κοίλης φλέβας Πίεση πνευμονικής αρτηρίας Συστηματικές αγγειακές αντιστάσεις Καρδιακή παροχή Φλεβοθρόμβωση Πνευμονική εμβολή Ευενδοτότητα αριστερής κοιλίας 19

20 Σε ασθενείς υπό μηχανικό αερισμό ο συνδυασμός αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης και θετικής τελοεκπνευστικής πίεσης (ΡΕΕΡ), δρώντας συνεργικά, μειώνει ακόμη περισσότερο την Κ.Π., ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που συνυπάρχει και υποογκαιμία. 12 Η αποσυμπίεση της κοιλιάς οδηγεί σε ταχεία μείωση της ενδοκοιλιακής πίεσης, που έχει ως αποτέλεσμα την άμεση ελάττωση της κεντρικής φλεβικής πίεσης, της πίεσης των πνευμονικών τριχοειδών, ενώ η καρδιακή παροχή και συστολική αρτηριακή πίεση αυξάνονται σημαντικά. 2. Επιδράσεις στην αναπνευστική λειτουργία Η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης οδηγεί σταδιακά στην εκδήλωση αναπνευστικής ανεπάρκειας με χαρακτηριστικά την υποξία και την υπερκαπνία. Κατά τον μηχανικό αερισμό παρατηρείται υψηλή πίεση αερισμού και ελάττωση της ευενδοτότητας των πνευμόνων και του θωρακικού τοιχώματος. 46,47,58,59 Η τελοεισπνευστική πίεση αυξάνει σημαντικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο προκαθορισμένος αναπνεόμενος όγκος, όπως αυξάνονται και οι ενδοκυψελιδικές πιέσεις (peak και plateau). Η αύξηση των παραπάνω πιέσεων αποδίδεται στην ανύψωση των ημιδιαφραγμάτων από τη διατεταμένη κοιλιά. 12,47 Η χαμηλή ευενδοτότητα οφείλεται στις αυξημένες πιέσεις των αεραγωγών που είναι απαραίτητες ώστε να υπερνικηθούν οι δυνάμεις που ωθούν τους πνεύμονες προς τα επάνω και να επιτευχθεί η δίοδος του ίδιου όγκου αέρα. 46,51,53,63 H ΡaΟ 2 ελαττώνεται, ενώ η PaCO 2 αυξάνει κατά την άνοδο της ενδοκοιλιακής πίεσης λόγω μείωσης του αναπνεόμενου όγκου, προκαλώντας επιδείνωση της ήδη υπάρχουσας μεταβολικής οξέωσης εξαιτίας της καρδιακής καταστολής. 51,64 Στην αρτηριακή υποξυγοναιμία συμβάλλει και η αύξηση της 20

21 υπεζωκοτικής πίεσης που, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, αυξάνει ανάλογα με την ενδοκοιλιακή πίεση. 1,20,58,59 Η εξωτερική πίεση των πνευμόνων προκαλεί σύμπτωση μεγάλου αριθμού αγγείων, ενώ παράλληλα ελαττώνει τον αριθμό των αεριζόμενων κυψελίδων, με αποτέλεσμα την εμφάνιση διαταραχών αερισμού αιμάτωσης. 64 Συνεπώς, το συνολικά μεταφερόμενο Ο 2 από τις κυψελίδες στο αίμα μειώνεται. Ο μηχανισμός με τον οποίο η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση επηρεάζει την αναπνευστική λειτουργία φαίνεται να είναι καθαρά μηχανικός. 13 Καθώς η ενδοκοιλιακή πίεση αυξάνεται, το διάφραγμα ωθείται προς τον θώρακα και πιέζει τους πνεύμονες με αποτέλεσμα την ελάττωση της ζωτικής χωρητικότητας και άλλων πνευμονικών όγκων, την αύξηση του ενδοπνευμονικού shunt και την εμφάνιση ατελεκτασιών. 12 Βρέθηκε ότι ακόμη και χαμηλές ενδοκοιλιακές πιέσεις (15 mmhg), μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες ατελεκτασίες, ειδικά στις βάσεις των πνευμόνων και να ελαττώσουν κατά 1/3 το συνολικό τους όγκο. 29,42 Με τον μηχανικό αερισμό μπορεί να διατηρηθεί ικανοποιητικός αερισμός, αλλά με τίμημα την αύξηση των πιέσεων στους αεραγωγούς. Έχουν προταθεί εναλλακτικά μοντέλα αερισμού, όπως αυτά με έλεγχο της πίεσης (pressure control) ή με αναστροφή της σχέσης εισπνοής-εκπνοής (inverse ratio ventilation), όπως επίσης και η χορήγηση κατασταλτικών και μυοχαλαρωτικών φαρμάκων, όταν είναι απαραίτητο, ώστε να επιτυγχάνεται όσο το δυνατόν καλύτερος μηχανικός αερισμός και ελάττωση της κατανάλωσης Ο Η εφαρμογή θετικής τελοεκπνευστικής πίεσης (ΡΕΕΡ) στους ασθενείς με αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση βελτιώνει σημαντικά την ανταλλαγή αερίων, καθώς ανοίγει τις κλειστές, ατελεκτασικές κυψελίδες, αλλά με κόστος την αύξηση των κυψελιδικών πιέσεων ( peak, plateau, mean) λόγω υπερδιάτασης των καλώς αεριζομένων κυψελίδων και την περαιτέρω ελάττωση της Κ.Π.. 12,42,51 Έτσι, το επίπεδο της τελοεκπνευστικής πίεσης που θα πρέπει να εφαρμοσθεί στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να υπολογίζεται προσεκτικά, ώστε να προκαλεί την μεγαλύτερη δυνατή βελτίωση του αερισμού με τις λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Η παθοφυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος κατά το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος φαίνεται ότι είναι παρόμοια με εξωπαρεγχυματική, περιοριστικού τύπου πνευμονοπάθεια. Οι επιπτώσεις της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης στην αναπνευστική λειτουργία παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 3. 21

22 Πίνακας 3: Επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο αναπνευστικό σύστημα Ενδοθωρακική πίεση Τελοεισπνευστική πίεση Auto-PEEP Μέγιστη πίεση αεραγωγών Ευενδοτότητα Υπεζοκωτική πίεση Πνευμονικές αγγειακές αντιστάσεις ΡaΟ 2 PaO 2 / FiO 2 PaCO 2 Αναπνεόμενος όγκος Λειτουργική υπολειπόμενη χωρητικότητα Ενδοπνευμονικό shunt Ατελεκτασία Οίδημα κυψελίδων Οι επιδράσεις της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης στο αναπνευστικό σύστημα ενδέχεται να είναι απειλητικές για τη ζωή των ασθενών. Τότε επιβάλλεται η επείγουσα αποσυμπίεση της κοιλιάς. Η αποσυμπίεση βελτιώνει άμεσα το δείκτη οξυγόνωσης PaO 2 /FiO 2, τη μέγιστη πίεση των αεραγωγών και την ενδοτικότητα των πνευμόνων. 46,65,66 22

23 3. Επιδράσεις στο κοιλιακό τοίχωμα Η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης φαίνεται ότι ελαττώνει την αιματική ροή στο κοιλιακό τοίχωμα προκαλώντας τοπική ισχαιμία και οίδημα. 13,68 Τα παραπάνω αποδίδονται στην άμεση συμπίεση τόσο των κάτω επιγάστριων αγγείων όσο και των τριχοειδών, έτσι ώστε να εμποδίζεται η μικροκυκλοφορία. 6 Η κατάσταση αυτή ελαττώνει την ευενδοτότητα του κοιλιακού τοιχώματος και επιδεινώνει την ήδη υπάρχουσα ενδοκοιλιακή υπέρταση. Επειδή η σχέση dv/dp στο κοιλιακό τοίχωμα δεν είναι γραμμική, όταν αυξάνει η ενδοκοιλιακή πίεση αυξάνει και η ανελαστικότητα του κοιλιακού τοιχώματος, ώστε σταδιακά μικρή αύξηση του ενδοκοιλιακού όγκου προκαλεί μεγάλη αύξηση της πίεσης. 64 Η ελαττωμένη οξυγόνωση και μεταφορά θρεπτικών ουσιών επηρεάζει την εναπόθεση κολλαγόνου με αποτέλεσμα τη μειωμένη επούλωση του τραύματος. Ακόμη, η ισχαιμία των μυών και της περιτονίας του κοιλιακού τοιχώματος προδιαθέτει σε λοίμωξη του τραύματος και διάσπαση. 14,67 Οι επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο κοιλιακό τοίχωμα παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 4. Πίνακας 4: Επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στο κοιλιακό τοίχωμα Αιματική ροή Τοπική ισχαιμία οίδημα Ευενδοτότητα Λοίμωξη τραύματος Διάσπαση τραύματος 4. Επιδράσεις στην σπλαγχνική αιματική ροή Οι δυσμενείς επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στη σπλαγχνική αιματική ροή έχουν αναγνωρισθεί εδώ και αρκετό καιρό. Έτσι, στο σύνδρομο του κοιλιακού 23

24 διαμερίσματος παρατηρείται ελάττωση της αιματικής ροής στα σπλάγχνα της κοιλιάς, λόγω μειωμένης άρδευσης. Η ελάττωση αυτή της αιματικής ροής έχει ως αποτέλεσμα την ιστική υποξία και το οίδημα του εντέρου. 15,20,22,24 Από τις επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στη σπλαγχνική κυκλοφορία, που εμφανίζονται όταν η πίεση ξεπεράσει τα 15 mmhg (περίπου 20 cm H 2 O), εξαιρούνται η φλοιώδης μοίρα του νεφρού και τα επινεφρίδια. 34,69,70 Η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης προκαλεί ελάττωση της ηπατικής αιματικής ροής. Σημαντική ελάττωση της ροής στην ηπατική αρτηρία παρατηρείται ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα πίεσης, ενώ υψηλότερες πιέσεις μειώνουν την ροή τόσο στην πυλαία φλέβα όσο και στην μυκροκυκλοφορία. 35,55,70 Τιμές ενδοκοιλιακής πίεσης υψηλότερες από 20 mmhg (περίπου 27,50 cm H 2 O) έχουν ως αποτέλεσμα μείωση της αιματικής ροής στα άνω μεσεντέρια αγγεία καθώς και στην κυκλοφορία του στομάχου, του δωδεκαδακτύλου, του εντέρου, του παγκρέατος και του σπληνός. 34,55,64 Μελέτες που αφορούν το έντερο καταδεικνύουν μειωμένη άρδευση στον βλεννογόνιο και υποβλεννογόνιο χιτώνα, που, με τη σειρά της, προκαλεί ελάττωση της μερικής πίεσης του Ο 2 τοπικά, αναερόβιο μεταβολισμό, οξέωση και παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου. Ο έλεγχος με γαστρική τονομετρία (phi) αποδεικνύει σοβαρή ισχαιμία του βλεννογόνου του στομάχου. 34,70 Αρκετοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι η μέτρηση του ενδοβλεννογόνιου ph αποτελεί ευαίσθητο και πρώιμο δείκτη για το σύνδρομο του κοιλιακού διαμερίσματος. Σύμφωνα με τις μελέτες τους, οξεωτικό ενδοβλεννογόνιο ph παρουσιάζεται νωρίτερα από την κλινική εκδήλωση του συνδρόμου. 13,73 Οι παθοφυσιολογικές επιπτώσεις της ΙΑΗ στη σπλαγχνική κυκλοφορία οφείλονται εν μέρει σε απελευθέρωση κυτταροκινών, παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου και ενδοκυττάρια μείωση της παραγωγής τριφοσφωρικής αδενοσίνης. Οι κυτταροκίνες που προάγουν την φλεγμονώδη αντίδραση απελευθερώνονται από τα κύτταρα του Kupffer του ήπατος, ως απάντηση στην υποξία. Προκαλούν αγγειοδιαστολή, αυξημένη διαπερατότητα τριχοειδών και οίδημα. Οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου παράγονται μετά την κυτταρική επαναιμάτωση και έχουν τοξική δράση στις μεμβράνες των κυττάρων. Η παραγωγή τριφωσφορικής αδενοσίνης μειώνεται λόγω της ανεπαρκούς προσφοράς οξυγόνου και οδηγεί σε περιορισμό κυτταρικές δραστηριότητες που απαιτούν ενέργεια. Ιδιαίτερα επηρεάζεται η αντλία καλίου - νατρίου που ρυθμίζει την ενδοκυττάρια συγκέντρωση των ηλεκτρολυτών. Όταν η αντλία ανεπαρκεί, το νάτριο εισέρχεται στα κύτταρα συμπαρασύροντας νερό. Έτσι, 24

25 τα κύτταρα διογκώνονται, οι μεμβράνες χάνουν την ακεραιότητά τους και τα ενδοκυττάρια στοιχεία που διασπείρονται στον εξωκυττάριο χώρο προάγουν τη φλεγμονώδη αντίδραση. Η φλεγμονή με τη σειρά της αυξάνει τη διαπερατότητα των τριχοειδών και το οίδημα στο έντερο που επιτείνει την ενδοκοιλιακή υπέρταση. Η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης επιδεινώνει την άρδευση του εντέρου και έτσι συνεχίζεται ο φαύλος κύκλος κυτταρικής υποξίας κυτταρικού θανάτου φλεγμονής οιδήματος. Η διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αλλόθεση μικροβίων (bacterial translocation) από τoν αυλό του εντέρου στα μεσεντέρια λεμφογάγγλια, σε αλλόθεση τοξινών (endotoxin translocation) και σε ενδοεντερική έναρξη φλεγμονώδους αντίδρασης, γεγονότα που προδιαθέτουν σε ανεπάρκεια οργάνων πολλαπλών συστημάτων. 71,72 Σοβαρή ισχαιμία είναι δυνατόν να παρατηρηθεί στο βλεννογόνο του εντέρου ακόμη και κατά τη διενέργεια λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής, σε άτομα με βεβαρημένη σπλαγχνική κυκλοφορία. 74 Μελέτες σε πειραματικά μοντέλα αποδεικνύουν τη σχέση της σπλαγχνικής υποάρδευσης με τη βακτηριδιακή αλλόθεση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε απώτερες σηπτικές επιπλοκές. 50,75 Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ακόμη ότι υπάρχει σχέση μεταξύ ενδοκοιλιακής πίεσης μεγαλύτερης από 10 mmhg και σήψης, πολυοργανικής ανεπάρκειας, επανεπέμβασης και αυξημένης θνητότητας. 13 Οι επιπτώσεις της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης στη σπλαγχνική κυκλοφορία παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 5. Πίνακας 5: Επιπτώσεις της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης στη σπλαγχνική κυκλοφορία Αιματική ροή στην ηπατική αρτηρία Αιματική ροή στην πυλαία φλέβα Αιματική ροή στα άνω μεσεντέρια αγγεία Αιματική ροή στα ενδοκοιλιακά όργανα Ενδοβλεννογόνιο ph Αλλόθεση μικροβίων Ο ακριβής μηχανισμός της ελαττωμένης σπλαγχνικής κυκλοφορίας δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί. Ενδεχομένως οφείλεται στην άμεση επίδραση της αυξημένης 25

26 ενδοκοιλιακής πίεσης στις αντιστάσεις των αρτηριών ή στην έκλυση χυμικών παραγόντων ή σε συνδυασμό των δύο παραπάνω. 14 Φαίνεται ότι οι παραπάνω επιδράσεις είναι ανεξάρτητες από τις μεταβολές της καρδιακής παροχής και της αρτηριακής πίεσης, καθώς η διατήρηση σταθερής μέσης αρτηριακής πίεσης, καρδιακής παροχής και πίεσης ενσφήνωσης των πνευμονικών τριχοειδών δεν απέτρεψε την εμφάνισή τους. 32,55,77 Είναι βέβαιο όμως ότι η υποογκαιμία επιδεινώνει αυτές τις διαταραχές. Τα τελευταία χρόνια, σε αντιστοιχία με την ευρέως αποδεκτή και χρησιμοποιούμενη έννοια της πίεσης αιμάτωσης του εγκεφάλου (Cerebral Perfusin Pressure CPP) που υπολογίζεται ως η μέση αρτηριακή πίεση (ΜΑΡ) μείον την ενδοκράνιο πίεση (ICP), έχει προταθεί η χρήση της πίεσης αιμάτωσης της κοιλιάς (Abdominal Perfusion Pressure APP) που προκύπτει από την μέση αρτηριακή πίεση (ΜΑΡ) μείον την ενδοκοιλιακή πίεση (ΙΑΡ) [ΑΡΡ = ΜΑΡ ΙΑΡ]. Η παράμετρος αυτή υπολογίζει όχι μόνο τη βαρύτητα της ΙΑΡ αλλά και τη σχετική επάρκεια της αρτηριακής αιματικής ροής. Φαίνεται ότι αποτελεί ευαίσθητο προγνωστικό παράγοντα της σπλαγχνικής αιμάτωσης και ενδεχόμενο καταληκτικό στόχο της ανάνηψης, ο οποίος υπερτερεί έναντι των άλλων κοινών στόχων, όπως του αρτηριακού ph, του ελλείμματος βάσης, των γαλακτικών και της ωριαίας αποβολής των ούρων. 199,200 Οι μεταβολές στην σπλαγχνική κυκλοφορία επανέρχονται μετά την αποσυμπίεση της κοιλιάς. 5. Επιδράσεις στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) Η ενδοκοιλιακή υπέρταση επιδρά στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα αυξάνοντας την ενδοκρανιακή πίεση (Intracranial Pressure ICP) και ελαττώνοντας την πίεση άρδευσης του εγκεφάλου (Cerebral Perfusion Pressure CPP). Οι μεταβολές αυτές μελετήθηκαν σε πειραματικές και κλινικές μελέτες. 77 Έτσι, κατά τη διάρκεια λαπαροσκόπησης και λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της ICP. 78,79 Μελέτες σε πειραματόζωα χωρίς κρανιοεγκεφαλική κάκωση έδειξαν ότι η άνοδος της ενδοκοιλιακής πίεσης στα 25 mmhg προκαλεί σημαντική μείωση της CPP. 80 Ο μηχανισμός στον οποίο οφείλονται οι επιδράσεις αυτές φαίνεται πως είναι η αύξηση της ενδοθωρακικής και κεντρικής φλεβικής πίεσης. Η αύξηση αυτή παρεμποδίζει τη φλεβική επιστροφή του αίματος από τον εγκέφαλο μέσω της 26

27 σφαγίτιδας, διευρύνει την αγγειακή εγκεφαλική κοίτη και οδηγεί σε άνοδο την ICP. 77,81,82 Η υπόθεση αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι η κρανιακή κοιλότητα έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα, λόγω των άκαμπτων δομών που την περιβάλλουν, οπότε κάθε αύξηση ενός από τα περιεχόμενά της (εγκεφαλικό παρέγχυμα, αίμα, εγκεφαλονωτιαίο υγρό) οδηγεί σε συμπίεση των υπολοίπων. Ακόμη, η μείωση της αρτηριακής πίεσης, της καρδιακής παροχής και η αύξηση της ενδοκρανιακής πίεσης προκαλούν δραματική μείωση της CPP, η οποία πιθανώς επιδεινώνει τη νευρική βλάβη. Η κοιλιακή αποσυμπίεση αναστρέφει τις διαταραχές που προκαλούνται στο ΚΝΣ από την ενδοκοιλιακή υπέρταση. Πειραματικά διαπιστώθηκε ότι και η στερνοτομή, η περικαρδιοτομή και οι αμφοτερόπλευρες πλευροτομίες προλαμβάνουν την άνοδο της ICP κατά τη σταδιακή αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης Φλεγμονώδης απάντηση στην αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης Το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος εμπλέκεται στην παθογένεια της ανεπάρκειας πολλαπλών οργάνων, καθώς το 1/3 περίπου των ασθενών με το σύνδρομο αναπτύσσουν τέτοιου είδους ανεπάρκεια. Φαίνεται πως η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση προάγει την απελευθέρωση κυτταροκινών που προάγουν την φλεγμονώδη αντίδραση. Παρατηρήθηκε ότι την αύξηση της ενδοκοιλακής πίεσης ακολουθεί αύξηση των IL-1, IL-8, IL-1b και του TNF. 84 Είναι χαρακτηριστικό επίσης ότι παρατηρήθηκε αύξηση της IL-6 και του TNF-a μετά τη χειρουργική αποσυμπίεση της κοιλιάς, γεγονός που αποδόθηκε στο σύνδρομο επαναιμάτωσης και στο χειρουργικό stress. 16 Αντιστρόφως πάλι, άλλοι ερευνητές αναφέρουν ότι η αύξηση των επιπέδων των κυτταροκινών απορυθμίζει το μεταβολισμό, αυξάνει τις ανάγκες σε υγρά και τελικά οδηγεί στο σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος. 85 Οι επιδράσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης στη νεφρική λειτουργία αποτελούν βασικό τμήμα της παρούσης διατριβής και θα παρουσιασθούν αναλυτικότερα σε επόμενο κεφάλαιο. ε. Πρόληψη - αντιμετώπιση του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος 27

28 Ο πιο αποτελεσματικός όσο και πρώιμος τρόπος διαχείρισης του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος είναι να αναγνωρισθούν οι ασθενείς που βρίσκονται σε κίνδυνο να το παρουσιάσουν και να ληφθούν προληπτικά μέτρα με σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες ανάπτυξής του. 52 Το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος μπορεί να αναπτυχθεί τόσο σε χειρουργικούς όσο και σε ασθενείς με προβλήματα εσωτερικής παθολογίας. Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται οι ασθενείς με μείζον τραύμα που συχνά υφίστανται χειρουργική επέμβαση «ελέγχου της βλάβης» (damage control), ασθενείς που υφίστανται λαπαροτομία για μεγάλη αιμορραγία ή έχουν ήδη οιδηματώδες ή ισχαιμικό έντερο, και τέλος ασθενείς που υφίστανται μεγάλης διάρκειας, περίπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις, όπως αυτές στα αγγεία της κοιλίας. 86 Μηχανικά προβλήματα που προκαλούν δυσκολία στη σύγκλειση της κοιλιάς, όπως ο επιπωματισμός, το διατεταμένο έντερο και τα αιματώματα, αποτελούν επίσης προδιαθεσικούς παράγοντες. 87 Ακόμη, σε κίνδυνο βρίσκονται ασθενείς με εκτεταμένα τραύματα των άκρων, μηχανικά ή εγκαύματα. 88,89 Σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση του συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος στους ασθενείς αυτούς μπορεί να είναι ο όγκος των υγρών που χρησιμοποιήθηκε για ανάνηψη. Βρέθηκε ότι ο πλεονάζων όγκος υγρών αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση του συνδρόμου αυτού. 90 Στους ασθενείς με προβλήματα εσωτερικής παθολογίας η σηπτική καταπληξία, η οξέωση, οι διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού, οι πολλαπλές μεταγγίσεις, η ηπατική δυσλειτουργία με ασκίτη και η υποθερμία αποτελούν καταστάσεις, που, μόνες ή σε συνδυασμό, προδιαθέτουν στην αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. 25 Στους ασθενείς που αναγνωρίζεται ότι βρίσκονται σε κίνδυνο ανάπτυξης ενδοκοιλιακής υπέρτασης και συνδρόμου κοιλιακού διαμερίσματος πρέπει να παρακολουθείται στενά η ενδοκοιλιακή πίεση μέσω της ουροδόχου κύστης. Καθώς η αύξηση της πίεσης γίνεται συνήθως βαθμιαία, η μέτρησή της κάθε 8 ώρες είναι γενικώς επαρκής, εκτός εάν υπάρχει σημαντική ενδοκοιλιακή αιμορραγία, οπότε απαιτείται συχνότερη μέτρηση. 91 Όταν μετεγχειρητικά υπάρχουν οι παράγοντες κινδύνου που αναφέρθηκαν παραπάνω, η σύγκλειση της απονεύρωσης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης και στο σύνδρομο του κοιλιακού διαμερίσματος. Έτσι, επιλέγεται η προσωρινή σύγκλειση του κοιλιακού τραύματος, ώσπου να υποχωρήσουν οι υπεύθυνοι 28

29 παράγοντες. 92 H προσωρινή σύγκλειση του κοιλιακού τοιχώματος θα πρέπει να παρέχει ελεύθερη τάσης και υδατοστεγή κάλυψη του περιεχομένου της, ώστε αφενός να αποφεύγεται η αύξηση της ενδοπεριτοναϊκής πίεσης και αφετέρου να εμποδίζεται η απώλεια υγρών και η εκσπλάγχνωση. Αφού αναπτυχθεί σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος, η αντιμετώπιση συνίσταται στη μείωση της ενδοκοιλιακής πίεσης, έτσι ώστε να αρθούν οι επιπτώσεις της ενδοκοιλιακής υπέρτασης, και στην αποτροπή της εκ νέου αύξησής της. Αυτό σημαίνει κοιλιακή αποσυμπίεση με λαπαροτομία, λαπαροστομία ή και διαδερμική αποσυμπίεση με καθετήρα. Κατά την λαπαροτομία τυχούσες συλλογές παροχετεύονται και οι αιμορραγίες ελέγχονται. Η διαδερμκή αποσυμπίεση εκτελείται υπό την καθοδήγηση υπερήχου ή αξονικού τομογράφου και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως σε ασθενείς με ενδοπεριτοναϊκό υγρό, πύο ή αίμα, φαίνεται να είναι αποτελεσματική αποφεύγοντας τη χειρουργική αποσυμπίεση. 200 Μερικές φορές η χορήγηση μυοχαλαρωτικών μπορεί να ελαττώσει την πίεση επαρκώς και να επιτρέψει στον ασθενή να ανανήψει, καθώς η ενδοκοιλιακή υπέρταση δεν οδηγεί πάντα στο σύνδρομο του κοιλιακού διαμερίσματος. 93,95 Ένα σημαντικό πρόβλημα που απαντάται στην κλινική πράξη είναι η επιλογή του κατάλληλου χρόνου για χειρουργική παρέμβαση. Έχει προταθεί η παρέμβαση να βασίζεται σε τιμές παραμέτρων όπως η μέγιστη πίεση αεραγωγών, η διούρηση, η μεταφορά οξυγόνου και βέβαια η ενδοκοιλιακή πίεση. 17,19,41. Πάντως, προς το παρών δεν υπάρχουν απόλυτες κατευθυντήριες γραμμές, και έτσι για κάθε ασθενή που παρουσιάζει αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης και λειτουργικές διαταραχές θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο της κοιλιακής αποσυμπίεσης. Η έγκαιρη διενέργεια της αποσυμπίεσης επιφέρει αποκατάσταση των διαταραγμένων λειτουργιών. Η πίεση στους αεραγωγούς ελαττώνεται, η καρδιακή παροχή αυξάνεται και βελτιώνεται η νεφρική λειτουργία. Πάντως, παρά τη δραματική βελτίωση στις επιμέρους λειτουργίες των οργάνων στο 80% των ασθενών, τελικά μόνο ένα μικρό ποσοστό από αυτούς επιβιώνει. 16 Η κοιλιακή αποσυμπίεση σχετίζεται με αρκετούς κινδύνους. Αναφέρθηκε ήδη ότι οι ασθενείς με σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος μπορεί να έχουν ελαττωμένο ενδαγγεικό όγκο παρά τις επαρκείς ενδείξεις σχετικών παραμέτρων π.χ. της κεντρικής φλεβικής πίεσης. Έτσι, κατά την διάρκεια της αποσυμπίεσης μπορεί να εμφανισθεί αιμοδυναμική αστάθεια. Άλλες καρδιοαγγειακές διαταραχές που έχουν αναφερθεί κατά την κοιλιακή αποσυμπίεση είναι η κακοήθης αρρυθμία και η ασυστολία. Αυτές 29

30 αποδίδονται σε επαναιμάτωση των κοιλιακών σπλάγχνων που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση στο αίμα των επιπέδων προϊόντων του αναερόβιου μεταβολισμού. 52 Η αποσυμπίεση ακόμη συνδέεται με υποτροπή αιμορραγίας, οπότε πρέπει να εκτελείται σε χειρουργική αίθουσα. Αν η μεταφορά του ασθενούς εγκυμονεί κινδύνους, η αποσυμπίεση μπορεί να γίνει και επί κλίνης στην μονάδα εντατικής θεραπείας με την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν όλα τα κατάλληλα μέτρα για τη σωστή προετοιμασία του ασθενούς και θα υπάρχει ο αναγκαίος εξοπλισμός για την αντιμετώπιση τυχόν επιπλοκών. 41,94 Η παραμονή ανοιχτών κοιλιακών τοιχωμάτων συνεπάγεται μια μεγάλη τραυματική επιφάνεια που οδηγεί σε απώλεια υγρών, εκθέτει τα σπλάγχνα σε κίνδυνο τραυματισμού και αφυδάτωσης και αποτελεί οδό μόλυνσης. Τα προβλήματα αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον κατάλληλο τρόπο. 16 Η απλούστερη μέθοδος από τις πολλές που έχουν προταθεί είναι η «σύγκλειση» με χρήση ρουχολαβίδων. 96 Απλή τεχνική ακόμη είναι η κάλυψη του τραύματος με κομπρέσες εμποτισμένες με φυσιολογικό ορό και ποβιδόνη και η τοποθέτηση στη συνέχεια αυτοκόλλητου, υδατοστεγούς φύλου πλαστικού. Παραλλαγές αυτής της μεθόδου έχουν να κάνουν με τη χρήση ειδικών υλικών για την κάλυψη του τραύματος όσο και τη χρήση παροχετεύσεων και αναρροφήσεων. 98,99 Δημοφιλής και φθηνή μέθοδος είναι η δημιουργία καλύμματος από αποστειρωμένο σάκο πλύσεων της ουροδόχου κύστης, το «σάκο της Bogota», που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Londoni στην Bogota της Κολομβίας. Ο σάκος αυτός συρράπτεται στα χείλη του τραύματος, είναι διαφανής και επιτρέπει την επισκόπηση του εντέρου. 97 Τέλος, η «ανοιχτή κοιλιά» μπορεί να καλυφθεί και με συνθετικό πλέγμα που επίσης συρράπτεται στα χείλη του τραύματος και δίνει τη δυνατότητα πτύχωσης κατά την υποχώρηση της κοιλιακής διάτασης. Είναι διαθέσιμοι αρκετοί τύποι πλεγμάτων μερικοί απορροφήσιμοι - μερικοί μάλιστα με ενσωματωμένο «φερμουάρ» για επαναλαμβανόμενη διάνοιξη και έλεγχο της περιτοναϊκής κοιλότητας. 92,100 Η μόνιμη σύγκλειση των κοιλιακών τοιχωμάτων επιχειρείται όταν η γενική κατάσταση του ασθενούς βελτιωθεί και η τάση στην κοιλιακή χώρα μειωθεί. Αυτό συμβαίνει συνήθως 3 έως 4 ημέρες μετά την αποσυμπίεση, όταν με την κινητοποίηση των υγρών και την αυξημένη διούρηση μειωθεί το οίδημα στα σπλάγχνα. Εάν η σύγκλειση δεν επιτευχθεί εντός δύο εβδομάδων, τότε η κοιλιακή χώρα καλύπτεται με δερματικό μόσχευμα και η οριστική σύγκλειση επιχειρείται 6 έως 12 μήνες αργότερα. 30

31 στ. Επίπτωση - πρόγνωση Αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης παρατηρείται συχνά στους ασθενείς των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, αν και πολλές φορές μια ήπια άνοδο της δεν αναγνωρίζεται. Επίσης, όπως έχει ήδη αναφερθεί, δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με το επίπεδο της ενδοκοιλιακής πίεσης που προκαλεί ενδοκοιλιακή υπέρταση και σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος. Από την διεθνή βιβλιογραφία ακόμη, απουσιάζουν οι τυχαιοποιημένες προοπτικές πολυκεντρικές μελέτες από μεικτές Μ.Ε.Θ. και συναντώνται αναδρομικές ή μικρές προοπτικές κλινικές μελέτες με αμφιλεγόμενα στοιχεία. Οι παραπάνω λόγοι εξηγούν γιατί δεν είναι απολύτως γνωστή η επίπτωση του συνδρόμου αλλά και η πρόγνωση των ασθενών που πάσχουν από αυτό. Η πιο γνωστή πιλοτική μελέτη από τους Malbrain και συν. έδειξε ότι η επίπτωση της αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης σε ασθενείς γενικής Μ.Ε.Θ. ήταν αρκετά υψηλή, περίπου 17,5%. Αφορούσε δε στο 6,1% των ασθενών που υποβλήθηκαν σε εκλεκτικές χειρουργικές επεμβάσεις, στο 19,8% των ασθενών με προβλήματα εσωτερικής πεθολογίας και στο 39,4% των ασθενών που υποβλήθηκαν σε επείγουσα ενδοκοιλιακή επέμβαση. Η παρουσία μικρής μόνο αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης στα 12mmHg προκαλούσε σημαντική δυσλειτουργία οργάνων και αποτελούσε ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα νοσηρότητας και θνητότητας. 15 Μετά την κοιλιακή αποσυμπίεση, παρότι περισσότεροι από το 80% των ασθενών παρουσιάζουν σημαντική κλινική βελτίωση, τελικά επιβιώνουν σημαντικά λιγότεροι. Η επιβίωση υπολογίζεται περίπου στο 53% ( κυμαίνεται από 17% έως 75% ανάλογα με τη μελέτη). 102 Η πτωχή πρόγνωση οφείλεται ενδεχομένως στην καθυστερημένη διενέργεια κοιλιακής αποσυμπίεσης και στη συστηματική φλεγμονώδη αντίδραση που πυροδοτείται από την αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση και οδηγεί σε πολυοργανική ανεπάρκεια, παρά τη θεραπευτική αντιμετώπιση. 103 B. ΣΗΨΗ 31

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Επαμεινώνδας Ν. Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στους ιστούς ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ B. ΠΝΕΥΜΟΘΩΡΑΚΑΣ

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ B. ΠΝΕΥΜΟΘΩΡΑΚΑΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ Συχνότερα τα κατάγματα 5 ης - 9 ης πλευράς. Τα κατάγματα 1 ης -2 ης πλευράς απαιτούν πολύ ισχυρή δύναμη, γεγονός που τα συνδέει με αυξημένη πιθανότητα κάκωσης ενδοθωρακικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοκοιλιακή Πίεση. Α. Λαχανά ΜΕΘ ΝΙΜΤΣ

Ενδοκοιλιακή Πίεση. Α. Λαχανά ΜΕΘ ΝΙΜΤΣ Ενδοκοιλιακή Πίεση Α. Λαχανά ΜΕΘ ΝΙΜΤΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Ορισμοί Μέτρηση της ΕΚΠ Παράγοντες κινδύνου Παθοφυσιολογικές Επιδράσεις αυξημένης ΕΚΠ Επιδράσεις στο Αναπνευστικό Σύστημα Επιδράσεις στο Καρδιαγγειακό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ Κωνσταντίνα Σωτηρίου Αναισθησιολόγος, Επιμ. Β' ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός ΕΑΕ Νοέμβριος 2010 Αερισμός - Κατανομή αερισμού Περιοχικές διαφορές στον αερισμό Καμπύλη ενδοτικότητας Αιμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακό Τραύµα Αρχές ιαχείρισης Θέµατα Τακτικής & Στρατηγικής. Στυλιανός Χ. Κατσαραγάκης Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής

Κοιλιακό Τραύµα Αρχές ιαχείρισης Θέµατα Τακτικής & Στρατηγικής. Στυλιανός Χ. Κατσαραγάκης Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής Κοιλιακό Τραύµα Αρχές ιαχείρισης Θέµατα Τακτικής & Στρατηγικής Στυλιανός Χ. Κατσαραγάκης Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Χειρουργική Μονάδα Εντατικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Σημαντικά Δεδομένα Περίπου 60% ηλικιωμένων με κοιλιακό πόνο που προσέρχονται στο ΤΕΠ με κοιλιακό πόνο χρήζουν εισαγωγής και 40% χρήζουν χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΘΩΡΑΚΑ & ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΘΩΡΑΚΑ

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΘΩΡΑΚΑ & ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΘΩΡΑΚΑ ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΘΩΡΑΚΑ & ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΘΩΡΑΚΑ ΘΩΡΑΚΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΥΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΘΩΡΑΚΙΚΗ ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ Ή ΘΩΡΑΚΟΚΕΝΤΗΣΗ Εισαγωγή βελόνας μέσα στην υπεζωκοτική κοιλότητα ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Θεραπευτική Αποσυμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Πίεση Αίματος Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας 1 Το Κυκλοφορικό Σύστημα Μηχανισμός μεταφοράς ουσιών στο ανθρώπινο σώμα Σύστημα κοιλοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή. Εικόνα 13. Η πνευµονική αναπνοή.

Αναπνοή. Εικόνα 13. Η πνευµονική αναπνοή. Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 35-45 Αναπνοή Η αναπνοή είναι η βασική λειτουργία του οργανισµού, κατά την οποία χρησιµοποιείται το οξυγόνο και αποβάλλεται το διοξείδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΡΗΞΗ 2ης ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ ΣΩΛΗΝΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑΣ

ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΡΗΞΗ 2ης ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ ΣΩΛΗΝΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑΣ ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ Α Τμήμα Γενικής Χειρουργικής, ΓΝΑ ΚΑΤ, Κηφισιά Η διάτρηση του 12δακτύλου από σωλήνα γαστροστομίας αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή. Να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΖΌΜΕΝΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ ΣΕ ΜΕΘ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΦΛΕΒΙΚΟΥ ΚΑΘΕΤΗΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ)

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ) ΟΡΙΣΜΟΙ Πρωτοπαθής: εντός 24 ωρών από τον τοκετό. Απώλεια αίματος > 500 ml. Η πιο συχνή μορφή σοβαρής μαιευτικής αιμορραγίας. Δευτεροπαθής: η απώλεια αίματος που εκδηλώνεται μετά από 24 ώρες έως και 12

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΑΜΕΣΗ / ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ 1,5% επισκέψεων εξωτερικών ιατρείων (>) 5% επισκέψεων ΤΕΠ 10% Επικίνδυνη

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ 1 ΑΕΡΙΣΜΟΣ Ατμοσφαιρικός αέρας= 78,6% άζωτο 20,5%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS Damage Control «Η λιγότερο κατανοητή έννοια της δεκαετίας» Απλά σημαίνει: Εάν ο πολυτραυματίας ασθενής οδηγηθεί στο χειρουργείο πρέπει να γίνει κάτι για τα κατάγματα των μακρών

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα.

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση.

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Γεώργιος Ζιμπιλίδης - Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. 25 Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Ζιμπιλίδης Γεώργιος Τμήμα Αγγειογράφου και Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ο. ΜΙΧΑΗΛ ΗΛΙΑΣ Α. ΜΠΑΣΤΟΥΝΗΣ ISBN 978-960-372-098-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1. Απάντηση του οργανισμού στην κάκωση... 1 Φυσιολογία της

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΪΟΣ 2013 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Ασθενής με οξύ κοιλιακό άλγος Παρουσιάζεται από: Ραφαηλίδη Β 1, Καραδήμου Β 1, Χανδόλια Μ 2, Γαβριηλίδου A 1 1 Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Εμβολισμός Ινομυωμάτων Μήτρας Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Cardiovascular and Interventional Radiological Society of

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικός Αερισμός ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΟΡΑΚΙΔΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΕΛΕΝΗ ΜΟΥΛΟΥΔΗ

Μηχανικός Αερισμός ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΟΡΑΚΙΔΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΕΛΕΝΗ ΜΟΥΛΟΥΔΗ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 45 Μηχανικός Αερισμός ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΟΡΑΚΙΔΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΕΛΕΝΗ ΜΟΥΛΟΥΔΗ 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΑΕΡΙΣΜΟΥ Οι ανάγκεs μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1 κ ε φ ά λ α ι ο Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1.1 Αλγόριθμοι στην Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση Το πρώτο διεθνές συνέδριο για τις κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines) για την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των αχρήστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις:

Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις: ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΓΕΝΙΚΟ TMHMA ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Δρ. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 2013 Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις: Η γνώση της εκτίμησης και αντιμετώπισης των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

11. 3. Μάθημα χειρουργικής ΙΑ εξαμήνου Χειρουργική (ΙΑ0344) Τρίμηνη Κλινική Άσκηση

11. 3. Μάθημα χειρουργικής ΙΑ εξαμήνου Χειρουργική (ΙΑ0344) Τρίμηνη Κλινική Άσκηση 11. 3. Μάθημα χειρουργικής ΙΑ εξαμήνου Χειρουργική (ΙΑ0344) Τρίμηνη Κλινική Άσκηση 11. 3.1. Ενημερωτικό Φύλλο Μαθήματος (Ε.Φ.Μ.) - Σκοπός/Στόχοι: Η εκπαίδευση του φοιτητή στην διάγνωση και αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακέντηση πλευριτικής συλλογής Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Παρακέντηση πλευριτικής συλλογής Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παρακέντηση πλευριτικής συλλογής Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ενδείξεις παρακέντησης υπεζωκοτικής συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα