Η ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ. (16ος -20ος αι.).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ. (16ος -20ος αι.)."

Transcript

1

2

3

4

5 Η ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ (16ος -20ος αι.).

6 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΣΠΥΡΟς Ι. ΑςΔΡΑΧΑς, ΓΙΑΝΝΗς ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟς, ΦΙΛΙΠΠΟς ΗΛΙΟΥ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟς Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗς (Ε) ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ Πανεπιστημίου 25, Γ' όροφος, τηλ

7 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ (16ος-20ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1986

8

9 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ σεται και η εργασία μιας μεγάλης μερίδας του εξαρτημένου ενεργού πληθυσμού της Ελλάδας. Πρόκειται για την παιδική εργασία. τόσο στις ελλείψεις της Ιστορικής μας γραφής όσο στις νοοτροπίες και τους προσανατολισμούς της πλούσιας και αξιόλογης άλλωστε παραδοσιακής Ιστοριογραφίας, που υποβάθμισε, περιθωριοποίησε η και απώθησε θέματα σημαντικά, όπως την παιδική και τη γυναικεία εργασία, την αξία της και τον κοινωνικό της ρόλο. Έτσι οι γνώσεις μας για την Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας είναι πολύ περιορισμένες και ατελείς. Ειδικότερα για το θέμα που μας απασχολεί η έλλειψη συστηματικών ερευνών γίνεται ακόμη πιο εμφανής. οι λιγοστές και διάσπαρτες έμμεσες πληροφορίες, που μας παραδίδονται μόνο για τους μαθητευόμενους σε μπουλούκια η συντροφιές κτιστάδων και σε μερικές ειδικότητες πλανοδίων τεχνιτών και συντεχνιτών, δεν μπορούν να μας διαφωτίσουν για το θεσμό της μαθητείας ούτε χρονικά ούτε τοπικά. Η παρούσα μελέτη δεν φιλοδοξεί να δώσει μια η περισσότερες λύσεις στο συνολικό πρόβλημα της εισόδου των νέων γενεών στον ενεργό πληθυσμό, αλλά προσπαθεί ν' αποκρυπτογραφήσει τους χανισμούς που διέπουν τα παραδοσιακά συστήματα μαθητείας και ν' αναζητήσει τους τρόπους προσαρμογής της παιδικής και νεανικής ηλικίας σ' αυτά. και σε άγνωστες αρχειακές πηγές, που επισημάναμε και μελετήσαμε.

10 1. τα νοταριακά κατάστιχα των συμβολαιογράφων της Κέρκυρας, που αποτελούν τμήμα του «Ιστορικού Αρχείου» της πόλης αυτής. 2. Tο Αρχείο Σταύρου Ιωάννου, φάκ. Πολιτεία Ιωαννίνων- Φόροι, Εσνάφια, Λάσσα και φάκ. Πολιτεία Ιωαννίνων-Ισνάφια, Βιλαέτι Ιωαννίνων. 3. οι εμπορικές εκθέσεις των γάλλων και αυστριακών προξένων στα Γιάννενα κατά τον 19ο αιώνα. 4. Γενικά Αρχεία του Κράτους. Αρχείο Γιάννη Βλαχογιάννη, φάκ. 80: Επαγγέλματα-Συνάφια-Ρουφέτια. 5. Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Κοζάνης. Αρχείο Κ. Δ. Τακιατζή-Κοεμτζή. 6. Ο υπ' αριθ. 5 κώδικας του Αρχιμανδρειού Ιωαννίνων. ρων συντεχνιών, τα απομνημονεύματα, οι τοπικές χρονογραφίες, τα περιηγητικά κείμενα, τα δημοτικά τραγούδια και οι οθωμα κώδικες. Ακόμη η έρευνα στο δημοσιευμένο υλικό δεν περιορίστηκε μόνο σε μελέτες η άρθρα, που αναφέρονται άμεσα η έμμεσα σταεπαγγέλματακαιτιςσυντεχνίες, αλλά στράφηκεκαιπροςτις εφημερίδεςκαιταπεριοδικά της εποχής για τη σφαιρική και όσο το δυνατόν ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος. Τέλος, για να συμπληρωθεί ο κύκλος των πληροφοριών, θεωρήσαμε απαραίτητο να προστρέξουμε και σε προφορικές μαρτυρίες. Με βάση λοιπόν το υλικό αυτό προχωρήσαμε στη συγγραφή της μελέτης μας, που τη χωρίσαμε έκτος από την εισαγωγή τα συμπεράσματα, σε δύο κεφάλαια. Στην εισαγωγή γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ο τρόπος με τον οποίο τα διάφορα επαγγέλματα ήταν οργανωμένα στον ελλαδικό χώρο τους τέσσερις προηγούμενους αιώνες. στη συνέχεια εξετάζεταιτοκοινό χαρακτηριστικό τους γνώρισμα, η εσωτερική τους Ιεράρχηση. Τέλος γίνεται μια σύντομη αναφορά στα παραδοσιακά συστήματα μαθητείας.

11 Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται το αρχικό στάδιο μαθητείας, που αποτελεί και την πιο δύσκολη περίοδο της συνολικής επαγγελματικήςεκπαίδευσηςτου μαθητευόμενου. Προσδιορίζεται το όριο ηλικίας και η γεωγραφική και κοινωνική προέλευση των παιδιών, που πρωτοέρχονται στη συντεχνία. Επισημαίνονται τα είδη καιηδιάρκεια μαθητείας και περιγράφονται οι άσχημες συνθήκ εργασίας, διατροφής και διαμονής των μαθητευομένων, οι όποιες πολλές φορές τους ανάγκαζαν να εγκαταλείψουν τους μάστορές τους για να σωθούν. Τέλος, το κεφάλαιο ολοκληρώνεταιμετην εξέτασητωνυποχρεώσεωντου τσιρακιού για τη μετάβαση του στηνεπόμενη επαγγελματικήβαθμίδα του κάλφα. Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στο στάδιο της καλφικής υ- πηρεσίας, που είναι και το τελευταίο της μαθητείας στο επάγγελμα. Αρχικάαναφέρεταιηδιάρκεια υπηρεσίας του κάλφα και η ηλικία που έχει συνήθως ένας βοηθός στη βαθμίδα αύτη. στη συν ερευνώνται το είδος, ο χρόνος και οι συνθήκες εργασίας το σθωτού εργάτη, καθώς και οι μορφές και το ύψος των αμοιβών του. Ακόμη επισημαίνονται τα αίτια, που τον οδηγούν στην εγκατάλειψη των μαστόρων και παρουσιάζονται τα είδη ποινών και ο τρόπος διαπαιδαγώγησης του. Το κεφάλαιο συμπληρώνετα τηνεξέτασητωνπροϋποθέσεων,που πρέπει να εκπληρώνει ο κάλ φας για την απόκτηση του τίτλου του μάστορα και την περιγραφή των δυσκολιών που συναντά για την προαγωγή του στη βαθ των μαστόρων. ηεργασίαμας, εξετάζεται η σκοπιμότητα των παραδοσιακών στημάτων μαθητείας. Τέλος στο Παράρτημα δημοσιεύονται ενδεικτικά μερικά χαρακτηριστικά έγγραφα από το υλικό που χρησιμοποιήθηκε και δύο πίνακες.

12 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ ΑΜΑΕ: Archives du Ministère des Affaires Étrangères, Correspondance Consulaire et Commerciale (Quai d'orsay, Paris) ΑΘΛΓΘ: Αρχείον του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού (περιοδικό) ΑΣΙ: Αρχείον Σταύρου Ιωάννου (Εθνική Βιβλιοθήκη) ΓΑΚ-ΑΓΒ: Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχείον Γιάννη Βλαχογιάννη Η.Χ.: Ηπειρωτικά Χρονικά (περιοδικό) Η.Ε.: Ηπειρωτική Εστία (περιοδικό) H.H.: Ηπειρωτικό Ημερολόγιο (περιοδικό) Ν.Ε.: Νέα Εστία (περιοδικό)

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Συνήθως όταν γίνεται, λόγος για τα επαγγέλματα, που συνδέονται άμεσα η έμμεσα με τη βιοτεχνία και το εμπόριο της εποχής που εξετάζουμε, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σ' αυτά που έχουν οργανωθεί συντεχνιακά, παρά σ' εκείνα που δεν έχουν συγκροτηθεί σε θεσμοθετημένο σώμα. Κι αυτό γιατί η εργασία στην περίοδο αύτη (16ος-20ός αι.) πραγματοποιείται κατά μεγάλο μέρος στο πλαίσιο των συντεχνιών, που συνιστούν ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα των αστικών πληθυσμικών συγκεντρώσεων. Από τον 16ο αιώνα τόσο στον τουρκοκρατούμενο ελλαδικό χώρο όσοκαιστον βενετοκρατούμενο οι πηγές αναφέρουν συντεχνιακές ενώσεις σε διάφορες πόλεις, που ήταν κυρίως διοικητικά, εμπορικά και βιοτεχνικά κέντρα. Έτσι, έχουμε συγκεκριμένες πληροφορίες ότι ως τα τέλη του 19ου αιώνα υπήρχαν οργανωμένες συντεχνίες στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αδριανούπολη, στη Φιλιππούπολη, στο Διδυμότειχο, στις Σέρρες, στην Καβάλα, στη Θεσσαλονίκη, στα Γιαννιτσά, στη Νάουσα, στην Έδεσσα, στη Βέροια, στην Κοζάνη, στη Σιάτιστα, στην Καστοριά, στην Αχρίδα, στο Μελένικο, στη Μοσχόπολη, στο Αργυρόκαστρο, στα Γιάννενα, στην Πρέβεζα, στην Άρτα, στα Τρίκαλα, στην Ελασσόνα, στη Λάρισα, στο Βόλο, στη Λειβαδιά, στο Γαλαξείδι, στην Αθήνα, στην Τρίπολη, στη Σπάρτη, στο Ναύπλιο, στη Δημητσάνα, στον Πύργο, στην Πάτρα, στην Κέρκυρα, στη Ζάκυνθο, στην Κρήτη, στην Ύδρα, στις Σπέτσες, στα Ψαρά, στη Χίο και στη Μυτιλήνη. Το συντεχνιακό σύστημα με την κυβερνητική υποστήριξη γνώρισε μια ανοδική πορεία τον 16ο αιώνα, η οποία συνεχίστηκε όλο τον 17ο και κορυφώθηκε τον 18ο, οπότε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα

14 αποτελούσαν το μονοπώλιο των συντεχνιών και η ανάπτυξή τους ήταν ισάξια αν όχι μεγαλύτερη από εκείνη της Δ. Ευρώπης. Είναι η εποχή που η συντεχνία παίρνει την πιο ώριμη και ολοκληρω μορφή της, με τέλεια οργάνωση, με οικονομική αυτοτέλεια και αυτονομία στη λειτουργία της. ται στις αρχές του 19ου αιώνα, με την παραβίαση του κλειστού αριθμού τους. η κατάλυση του παραδοσιακού αυτού κανόνα, πο είχε αποδειχθεί πολύτιμο προστατευτικό κέλυφοςγιατηνίδιατην ύπαρξη και τη ζωή της συντεχνίας, αποτέλεσε ολέθριο πλήγμα για το συντεχνιακό σύστημα και το οδήγησε σε μια χρόνια κ πουθα γίνει ιδιαίτερα αισθητή στα μέσα του ίδιου αιώνακαιθ κορυφωθεί προς τα τέλη του, οπότε θα επέλθει και ο αφανισμός του. χνιών, που ως τότε γινόταν προοδευτικά, παρουσίασε ξαφνικά στα τελευταία χρόνια του 19ου αι. μια αλματώδη πορεία, που οφείλεται κυρίως στην ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων, το αποκορύφωμα των οποίων υπήρξε η βιομηχανική επανάσταση. Το συντεχνιακό σύστημα, που από πολύ πιο πριν είχε φανερώσει τις αδυναμίες του στη νέου τύπου οικονομία, παρουσιάζεται την περίοδο αυτή εντελώς αναχρονιστικό και κατά συνέπεια σχυρο στον ανταγωνισμό των βιομηχανικών ευρωπαϊκών ειδών. από τις δυτικές ευρωπαϊκές χώρες, σε συνδυασμό με την πα έλλειψη ανταγωνιστικότητας των συντεχνιών της περιοχής, οδήγησαν τις επαγγελματικές αυτές συσσωματώσεις σε ολοκληρωτική καταστροφή και εξαφάνισαν τις παραδοσιακές μορφές της βιοτεχνίας. χνίες, υπάρχει και η πλανόδια εργατική δύναμη, που είναι οργανωμένη σε συντροφιές και έρχεται ν'αντισταθμίσειτηναδυναμία του τότε συστήματος να διατηρήσει εν α μόνιμο εργατικό δυ κό σε επιτόπια απασχόληση. η εξειδικευμένη αυτή εργατική δύναμη βρίσκει περιοδική απασχόληση κάθε φοράπουυπάρχει ανάγκη

15 σεμιαευρύτερη γεωγραφική κλίμακα, τόσο στις τουρκοκρατούμενες όσο και στις βενετοκρατούμενες περιοχές. Απότιςπιο χαρακτηριστικές πλανόδιες συντροφιές, που υστερούσαν σημαντικά σε οργάνωση από τις συντεχνίες, επισημαίνουμε: α) τις παρέες η κομπανίες των κτιστών και κουδαραίων, που αναλάμβαναν έργα, τα όποια δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν οι κάτοικοι μιας περιοχής με την προσωπική εργασίακαιμετα συστήματα αλληλοβοήθειας η με το ανεπαρκές ειδικευμένο προσωπικό. β) τις ομάδες η συντροφιές των πλανόδιων τεχνιτών και μικρεμπόρων (γυρολόγων), που πηγαίνουν να συναντήσουν τον πελάτη τους στα ηπειρωτικά και τα πεδινά χωριά, ενώ τα ομότεχνα συντεχνιακά μέλη περίμεναν το αγοραστικό κοινό καθηλωμένα στην αγορά της πόλης. Το φαινόμενο της πλανόδιας εργασίας ακολούθησε μια παραπλήσια πορεία προς το συντεχνιακό μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Απόεκείκαι μετά, αντίστροφα προς τις συντεχνίες, οι συντροφιές των πλανόδιων επαγγελματιών αυξήθηκαν σημαντικά,αφούαρκετά συντεχνιακά μέλη προτίμησαν ν' απαρνηθούν την ανεπαρκή και ανώφελη πια συντεχνιακή προστασία και ν'ακολουθήσουντο παράδειγμά τους. Παρά τις οργανωτικές και δομικές τους διαφορές, οι συντεχνίες καιοισυντροφιές παρουσιάζουν Ινα σημαντικό κοινό γνώρισμα, την εσωτερική ιεράρχηση. στην επαγγελματική πυραμίδα τη βάση καταλαμβάνει ο μαθητευόμενος, τη μέση ο κάλφας και την κορυφή ο μάστορας. ενώοιβοηθοί τους πληρώνονται με ετήσια αμοιβή. οι πλανόδιοι επαγγελματίες, που ταξιδεύουν, πληρώνονται για το έργο που επιτελούν συνολικά και ο μάστορας κατανέμει τις επί μέρους αμοιβές ανάλογα με τη θέση που έχουν τα μέλη της συντροφιάς στην ιεραρχία. σε μερικές περιπτώσεις η εργασία πραγματοποιείται με βάση το ημερομίσθιο αποκλειστικά και σύμφωνα με την επαγγελματική ιεραρχία.

16 Πώς όμως μπορούσε ο μαθητευόμενος να ολοκληρωθεί επαγγελματικά για ν' αποκτήσει τον επίζηλο και προνομιούχο τίτλο του μάστορα ; Απαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηντέλεια εκμάθηση των μυστικών του επαγγέλματος, τόσο στις συντεχνίες όσο και στις συντροφιές, ήταν η μακρόχρονη πρακτική εκπαίδευση του παιδιού η του νέου, που γινόταν από τον μάστορα στα αυστηρά καθορισμένα και παραδοσιακά πλαίσια του θεσμού της μαθητείας. συσσωματώσεις όσο και στις πλανόδιες συντροφιές, έχουν τις περισσότερες φορές πολλά κοινά χαρακτηριστικά, όπως: ηλικία, γεωγραφική και κοινωνική προέλευση, άσχημες συνθήκες εργασίας, διατροφής και διαμονής. Όμως παρά τις ομοιότητες αυτές, τα παιδιά και οι νέοι, που μαθητεύουν σε συντεχνιακά επαγγέλματα, γνωρίζουν πιο σκληρή δοκιμασία, αφού το καθεστώς μαθητείας σ' αυτά είναι αναμφισβήτητα πιο ανελαστικό, πιο άτεγκτο και πιο αυστηρό. Πιο συγκεκριμένα, το νομικό υπόβαθρο των συντεχνιών παρουσιάζει μεγαλύτερη πληρότητα και τελειότητα σε αντίθεση με το αντίστοιχο των συντροφιών, που φαίνεται υπερβολικά ασαφές και αδύναμο. τα καταστατικά, οι γραπτοί κανονισμοί, τα μητρώα των μελών, το διοικητικό συμβούλιο και ο θεσμός των εξετάσεων του υποψήφιου μάστορα είναι μερικά ενδεικτικά στοιχεία, που απουσιάζουναπότιςσυντροφιές, οι όποιες λειτουργούν αποκλειστικά σχεδόν με βάση το άγραφο εθιμικό δίκαιο. Έτσι,ενώστιςσυντροφιές ο μάστορας έχει τον τελευταίο λόγο σ' όλα τα θέματα και εξουσιάζει απόλυτα το βοηθητικό του προσωπικό, στα ισνάφια ο μάστορας δεν είναι η αυθεντία στο επάγγελμα, αφού πάνω από αυτόν βρίσκεται η συντεχνία, η οποία ασκεί τον έλεγχο της προαγωγής, ρυθμίζει την κινητικότητα στο εσωτερικό τωνεπαγγελματικώνομάδων και διαφυλάττειτηνεπαγγελματική ηθική, προστατεύοντας και διαιωνίζοντας τις παραδοσιακές μεθόδους κατασκευής η επεξεργασίας των προϊόντων. που μαθητεύει σε κάποιο συντεχνιακό μέλος, φαίνεται να είναι πιο

17 κατοχυρωμένος, αφού, σε περίπτωση που αδικείται από τον μάστορά του, μπορεί να προσφύγει στο διοικητικό συμβούλιο της συντεχνίας, ενώ αντίθετα, η θέση του μαθητευόμενου στη συντροφιά είναι πιο ανίσχυρη, μια και ο μάστοράς του δεν ελέγχεται από κανένα. βαση της συντεχνίας στα θέματα των εσωτερικών προαγωγών ποτέ δεν αποβαίνει προς όφελος των μαθητευομένων και κυρίως αυτών που προέρχονται από εξω-επαγγελματικές οικογένειες. Αντίθεταστιςσυντροφιές οι μαθητευόμενοι είναι συνήθως γιοι η συγγενείς των μαστόρων, οι όποιοι εκμεταλλευόμενοιτηναπουσία ανώτερου ελεγκτικού οργάνου, διευκολύνουν το πέρασμα των συγγενικών τους προσώπων από τη μια επαγγελματική βαθμίδα στην άλλη και πολλές φορές τους απονέμουν τον τίτλο του μάστορα, χωρίς να είναι εφοδιασμένοι με τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα, αφού δεν έχουν εξαντλήσει τον προβλεπόμενο χρόνο μαθητείας. της (κάλφας) αλλά μονοκοπανιά μάστορης, γιατί είχε τον πατέρα του πρωτομάστορα στη συντροφιά, αποκαλύπτει τη χαλαρότητα και ελαστικότητα των μηχανισμών που διέπουν τις εσωτερικές προαγωγές στα επαγγέλματα αυτά και ταυτόχρονα υποδηλώνει τη διαφορετική αντιμετώπιση και αντίδραση της συντεχνίας σε παρόμοια θέματα. το πιο ενδεικτικό, έρχεται να επιβεβαιώσει έμμεσατηναρτιότητα και δραστικότητα του συστήματος της συντεχνιακής μαθητείας, η οποία εντασσόταν στον ευρύτερο κύκλο των περιοριστικών συντεχνιακών λειτουργιών.

18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ A' ΤΣΙΡΑΚΙ - Α' ΣΤΑΔΙΟ ΜΑΘΗΤΕΙΑΣ

20

21 στη συνέχεια το δικαίωμα να δουλέψει σε δικό του εργαστήρι, μόνος του η συνεταιρικά, οφείλε από μικρός να μαθητεύσει σε κάποιο συντεχνιακό μέλος, το καθορισμένο από τη συντεχνία χρονικό διάστημα, ώστε να μεταπηδήσει αρχικά στην επόμενη επαγγελματική βαθμίδα του κάλφα 1 και σε δεύτερη φάση να κριθεί ικανός για την απόκτηση της μαστοριάς 2. Όπως προκύπτει από τα σχετικά έγγραφα της εποχής αλλά καιαπότηνπροφορική παράδοση, η συντεχνιακή μαθητεία στο πρώτο της στάδιο ήταν και μακρόχρονη και κοπιαστική και παραμελημένη. Επίσης μερικές ονομασίες που μας παραδίνονται για τον μαθητευόμενο σε διάφορες περιοχές είναι ενδεικτικές για τον κοινωνικό χαρακτηρισμό που του αποδίδεται στην διάρκεια της «πρωτοβάθμιας» εκπαίδευσής του. Έτσι βλέπουμε ότι στην Κο- 1. κάλφας = βοηθός εργασίας, αρχιτέκτονας, εργοδηγός, αρχιεργάτης. σταεπτάνησα λεγόταν και λαουρέντες (Βλ. Π. Χιώτης, Ιστορικά απομνημονεύματα της Νήσου Ζακύνθου, τ. Β', εν Κερκύρας 1858, σ. 407). 2. «Αι εργαζόμεναι επαγγελματικαί τάξεις ήτον από παλαιόν προ του 1800 ωργανωμέναι. Υπήρχαν παλαιόθεν και ενταύθα τα τόσον γνωστά «ισνάφια» εις α ισχύον αι γνωσταί διατάξεις περί αποκλεισμού απ' αυτών των ξένων προς το επάγγελμα αν δεν εδέχοντο να διέλθουν την ιεραρχικήν κλίμακα της πρακτικής τεχνικής εκπαιδεύσεως (τσιράκι, κάλφας, μάστορας)». Βλ. Πέτρος Σπανδωνίδης, «Μελένικος», ο νεκρός Μακεδονικός Ακριτης, Θεσσαλονίκη 1930, σ για την οθωμανική αυτοκρατορία γενικότερα βλ. Omer Lüfti Barkan, «Les principes économiques et sociaux de l'industrie urbaine et ses cadres corporatifs», Actes du Ile Congrès International des études du Sud-est européen, VI, Athènes 1981, σ. 147.

22 Κοζάνη το μικρό παιδί λέγεται, έκτος από τσιράκι 1, που είναι η πιο γνωστή και επικρατέστερη επαγγελματική ορολογία του εκπαιδευόμενου σ' ολόκληρη την οθωμανική αυτοκρατορία, και δούλος 2, στη Μοσχόπολη χουζμεκιάρης 3 και στα Επτάνησα υπηρέτης 4. Υπάρχουν βέβαια και άλλες ονομασίες για το νεοφερμένο παιδί στη συντεχνία, που αποδίδουν και τυπικά την ιδιότητά τουκαιοι όποιες ποικίλλουν από τόπο σε τόπο. στη Θράκη για παράδειγμα αποκαλείται μαθητής, μαθητούδι 5 και έζιαμπές 6, στα Γιάννενα παραγιός και καλφούδι 7, στην Πελοπόννησο ψυχογιός και μαστορόπουλο 8, στην Ύδρα μαθητής και παιδί 9, και στη Χίο κοπέλι τσιράκι = μαθητής σ' εργαστήρι η μαγαζί (τουρκ. çirak). Παράλληλα έχουμε και τον όρο τσιρακλίκι, που σημαίνει τη μαθητεία σ' εργαστήρι και πέρασε στη γλώσσα της εποχής και ως είδος παροχής υπηρεσίας. «Αυτό το τζιρακλίκι μόκαμε κι αυτός». Βλ. Ιω. Μακρυγιάννης, Απομνημονεύματα, εισαγωγή - σχόλια Σπ. Ασδραχά, έκδ. «Μέλισσα» - Α. Καραβίας, Αθήνα 1957, σ Βλ. Μιχ. Καλινδέρης, Αι συντεχνίαι της Κοζάνης επί Τουρκοκρατίας, εν Θεσσαλονίκη 1958, σ Βλ. Ν. Βέης, «εκ του καταστίχου της συντεχνίας των παντοπωλών της Μοσχοπόλεως έτους 1779», στο Byzantinisch-Neugriechische Jahrbücher, 7/3-4 (1930), σ Λεων. Ζώης, Αι εν Ζακύνθω συντεχνίαι, εν Ζακύνθω 1893, σ Βλ. Ελένη Βουραζέλη-Μαρινάκου, Αι εν Θράκη συντεχνίαι των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατίαν, Θεσσαλονίκη 1950, σ η λέξη είναι παραφθορά της τουρκικής ecnebi (ξένος, αλλοδαπός) και αναφέρεται στους μαθητευόμενους με εξω-συντεχνιακή προέλευση. Βλ. Μυρτ. Αποστολίδης, «Δύο έγγραφα εκ Φιλιππουπόλεως από των αρχών του 19ου αιώνος», Θρακικά 2(1929), σ Βλ. Κων. Φωτόπουλος, «τα ισνάφια των παπ'τσήδων και κονταρτζήδων τα παλιά χρόνια στα Γιάννινα», H.H. 1 (1979), σ Βλ. Νάσιος Συναδινός, οι τεχνίτες της Στεμνίτσας, Αθήνα 1979, σ. 30, πβ. και εφημ. Αυγή (4 Ιανουαρίου 1873). 9. Βλ. Αντώνης Μανικής, «τα συνάφια της προεπαναστατικής Ύδρας», το Μέλλον της Ύδρας 5 (1937), σ Βλ. Στ. Δ. Καββάδας, οι κώδικες της Χίου, μέρος Α', Χίος 1950, σ Από το 1894 (Ακρόπολις, 13 Μαρτίου) εμφανίζεται στο ελληνικό κράτος ο νεολογισμός εργατόπαιδες, που πιθανότατα αναφέρεταιόχι

23 1. Είσοδος στο επάγγελμα Ηλικία από δυσάρεστες εμπειρίες. Ειδικότερα τα παιδιά που έρχονταν από την ύπαιθρο 1, έκτος από το ψυχολογικό πρόβλημα του αποχωρισμού της οικογένειας, είχαν και πολλά προβλήματα προσαρμογής και εξοικείωσης με το καινούριο και άγνωστο περιβάλλον της πόλης και ιδιαίτερα με το χώρο της δουλειάς τους. δύσκολες και απογοητευτικές και συνιστούσαν το πρώτο αρνητικό πλέγμα στην ομαλή ανέλιξη των μελλοντικών αυτών μαστόρων. την κατάσταση έκανε πιο απελπιστική το γεγονός ότι τα παιδιά, που στέλνονταν στους συντεχνίτες για την εκμάθηση της τέχνης η του επαγγέλματος, βρίσκονταν ακόμη στο πρώτο στάδιο της σωματικής και πνευματικής τους ανάπτυξης και επομένως ήταν ακατάλληλα για εργασία. Επειδή γενικά οι συντεχνιακοί κανονισμοί δεν προέβλεπαν από ποιά ηλικία έπρεπε να προσλαμβάνεται, «στιχιέται», το παιδί από τον μάστορα, μπορούμε να υποθέσουμε πώς το θέμα αυτό αντιμετωπιζόταν διαφορετικά από κάθε συντεχνία. Αν και μας λείπουν οι άμεσες πηγές, θα προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε το κατώτερο και ανώτερο όριο ηλικίας των μαθητευομένων, στηριζόμενοι κυρίως στις έμμεσες γραπτές μαρτυρίες και στις λιγοστές άμεσες. η μελέτη των ντοκουμέντων αυτών μας επιτρέπει αρχικά να υποστηρίξουμε ότι υπάρχει μια αισθητή διαμόνο στα παιδιά που δουλεύουν στα εργοστάσια αλλά και στα παιδιά που μαθητεύουν στις συντεχνίες. Βλ. Στέφ. Κουμανούδης, Εισαγωγή νέων λέξεων, προλεγόμενα Κ. Θ. Δημαρά, Αθήνα , σ Βλ. I. Ισιδωρίδης Σκυλίτσης, Πτεροδρομία από Πειραιώς εις Λάρισσαν, Αθήναι 1885, σ. 21, όπου αναφέρονται χαρακτηριστικά τα έξης: «πλείστοι Θετταλομάγνητες αποδημούν εκ νεαράς ηλικίας οπουδήποτε καλεί αυτούς έργα σία και προκοπή σχεδόν όλοι αναχωρούν δέκα κάστανα έχοντες εν καλάθω και την ευχήν της απλοϊκής μανούλας των...».

24 διαφοροποίηση πάνω σ' αυτό το ζήτημα ανάμεσα στις βιοτεχνικές και εμπορικές συντεχνίες. που κυμαίνεται περίπου από 7 η 8 χρονών μέχρι 10, αφού συνήθως απέχουναπόκάθε σχολική φοίτηση η, στην καλύτερη περίπτωση, έχουν παρακολουθήσει μόνο τις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα που αναφέρεται στους νέους, οι όποιοι έρχονται από τη Μακεδονία και την Ήπειρο και ιδιαίτερα από την επαρχία Ανασελίτσας και τα περίχωρα των Ιωαννίνων, για να μαθητεύσουν στη συντεχνία των κτιστάδων της Κωνσταντινούπολης: «Μειράκια ακόμη υπό την επιτήρησιν του πατρός η συγγενούς τινός έρχονται εις την Κωνσταντινούπολη και εργάζονται εις τα κτίρια, μετακομίζοντα την άσβεστον και άμμον [...] οι πλειότεροι έμαθον εις τα σχολεία της πατρίδος των γράμματα αρκετά να γράφωσι τ' όνομά των και τινάς αριθμούς αναγκαίους ειςταέργα των. Πολλοί είναι αναλφάβητοι» 1. Ανοίγονταςμια μικρή παρένθεση εδώ για τον αναλαφαβητισμό των τσιρακιών, έχουμε να παρατηρήσουμε ότι μόνοστιςαρχέςτου 20ού αιώνα κατάφεραν οι μαθητευόμενοι, ύστερα από πολλές προσπάθειες, να παρακολουθούν στοιχειώδη μαθήματα σε νυκτερινά σχολεία. Πιο συγκεκριμένα στα Γιάννενα, μόλις τον Νοέμβριο του 1908 γράφτηκαν στη νυκτερινή σχολή του «Λαϊκού Συλλόγου» της πόλης 120 μαστορόπουλα, από ηλικία 10 ετών και πάνω, υστέρα από σχετική άδεια των γιαννιώτικων συντεχνιών. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσανοισυντεχνίες των παντοπωλών και χανιτζήδων, οι ο- ποίες δεν επέτρεψαν στους μαθητευόμενούς τους «να ακροώνται των μαθημάτων επί μίαν ώραν καθ' εσπέραν», προκαλώντας δικαιολογημένα απορία και θλίψη στον αρθρογράφο της εφημερίδας Φωνή της Ηπείρου Βλ. Α.Γ. Πασπάτης, Υπόμνημα περί του Γραικικού Νοσοκομείου των Επτά Πύργων, εν Αθήναις 1862, σ Βλ. εφημ. Φωνή της Ηπείρου, φ. 775 (14 Νοεμβρίου 1902).

25 Ανάλογη κίνηση παρατηρείται την ίδια εποχή και στην Αθήνα, όπου ο λες οι συντεχνίες παραχωρούν πρόθυμα στους μαθητές τους άδεια για να πηγαίνουν κάθε απόγευμα στον «Παρνασσό» και να φοιτούν «εις το κοινωφελές εκείνο καθίδρυμα» 1. Επιστρέφοντας στις μαρτυρίες, τις σχετικές με τον καθορισμό της ηλικίας των τσιρακιών, βλέπουμε ότι στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με τον περιηγητή Ε. M. Cousinery, οι ταμπάκηδες (βυρσοδέψες) της πόλης άρχιζαν να κανοναρχούν τους μαθητευόμενους από ηλικία 10 χρονών 2. Δεκάχρονα επίσης προσλαμβάνονται και τα παιδιά από τους δουλγέρηδες της Θράκης, όπως αναφέρει η Καλλιόπη Παπαθανάση-Μουσιοπούλου σε σχετική με τη συντεχνία αυτή μελέτη της 3. Ακόμηστιςπερισσότερες συντεχνίες της Ζακύνθου ο Λ. Ζώης μας πληροφορεί ότι απαγορευόταν να προσληφθεί παιδί κάτω από οχτώ χρονών 4. σε μερικά μάλιστα επαγγέλματα του ίδιου νησιού 1. Βλ. «Rapports sur l'activité des organisations privées helléniques», Premier Congrès balkanique de la protection de l'enfance, Athènes, 5-9 Απριλίου 1936, σ Βλ. E. M. Cousinery, Voyage dans la Macédoine contenant des recherches sur l'histoire, la géographie et les antiquités de ce pays, τ. A', Paris 1831, σ Βλ. Καλλιόπη Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, «η συντεχνία των δουλγέρηδων φορέας παραδοσιακής τέχνης και φυτώριο συνδικαλισμού», Πρακτικά Γ' συμποσίου Λαογραφίας, Θεσσαλονίκη 1978, σ σε αντίστοιχη ηλικία παρατηρούμε ότι αρχίζουν τη μαθητεία τους τα παιδιά που θέλουν ακολουθήσουντο επάγγελμα του γυρολόγου. Βλ. άρθρο με τίτλο: «Έμποροι των οδών»,στο περιοδικό οικονομική Επιθεώρησις, έτος 4ο, τ. Δ' (1876), σ Από ηλικία 8 χρόνων έστελναν και οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης τα παιδιά τους να μαθητεύσουν. για την πρώιμη αυτή χρησιμοποίηση των νέων σε βαριές σωματικές εργασίες ο γερμανός βουλευτής Karl Braun, που επισκέφθηκε το 1875 τη Θεσσαλονίκη, εξέφρασε τις αντιρρήσεις του προς τους πατεράδες των παιδιών. εκείνοι όμως του απάντησαν ότι έβρισκαν πολύ φυσικό ν' αρχίζει η σκληραγώγηση των παιδιών τους απ' αυτή την ηλικία, επειδή πίστευαν πώς ο νέος, που δεν είχε μάθει από πολύ μικρός να δουλεύει, δεν μπορούσε αργότερα ν' αναπληρώσει τη χαμένη ευκαιρία (Βλ. Π. Κ. Ενε-

26

27 Πόλεις, στις οποίες σύμφωνα με τις πηγές υπήρχαν συντεχνίες (16 ος -20 ος αιώνας)

28 ο μάστορας δεν δεχόταν ν' αναλάβει την εκπαίδευση του νέου, αν δεν είχε συμπληρωμένα τα 12 χρόνια 1. Τέλος, από έμμεσες μαρτυρίες διαπιστώνουμε ότι αρκετά παιδιά γεύονται τα δεινά της συντεχνιακής μαθητείας σε ηλικία 7 χρονών. ζαμε ότι τα περισσότερα παιδιά, που έρχονται να μαθητεύσουν σε παραγωγικές συντεχνίες, έκτος από λίγες εξαιρέσεις, δεν έχουν ξεπεράσει το δέκατο έτος της ηλικίας τους. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ελευθερία επιλογής του μάστορα και την απουσία του συντεχνιακού ελέγχου στο ζήτημα της ηλικίας αλλά και στο είδος εργασίας του τσιρακιού, περιέκλειε σοβαρούς κινδύνους για τους μαθητευόμενους, τόσο για τη σωματική τους ανάπτυξη όσο και για την πνευματική τους ολοκλήρωση. Αναφέρονται βέβαια και περιπτώσεις στις όποιες το παιδί, που πρόκειται να γνωρίσει την πρακτική τεχνική εκπαίδευση κοντά σε κάποιο βιοτέχνη, έχει περάσει στο στάδιο της εφηβείας, αλλά είναι πολύ σπάνιες 2. Αντίθετα, στις εμπορικές συντεχνίες οι νέοι που έρχονται να μαθητεύσουν έχουν συμπληρώσει το 14ο έτος της ηλικίας τους, Ενεπεκίδης, η Θεσσαλονίκη στα χρόνια , Θεσσαλονίκη 1981, σ. 143). τον ίδιο κανόνα φαίνεται ότι ακολουθούν και οι Χριστιανοί Λιάπιδες της Ηπείρου και Αλβανίας, οι όποιοι σύμφωνα με τον Π. Αραβαντινό (Περιγραφή της Ηπείρου εις μέρη τρία, μέρος Γ', εκδόσεις Εταιρείας Η- πειρωτικών Μελετών, Ιωάννινα 1984, σ. 369) συνηθίζουν να στέλνουν «τους υιούς αυτών εις μειρακιώδη ηλικίαν φθάσαντας, προς το υπηρετήσαι εις φίλον τινά έμπορον η τεχνίτην». 1. Βλ. Λ. Ζώης, Αι εν Ζακύνθω συντεχνίαι, σ στο συμφωνητικό της συντεχνίας των αμπατζήδων της Φιλιππούπολης και ειδικότερα στο 7ο άρθρο αναφέρεται: «πάρεξ αν είναι το τζιράκιμεηλικίαν καιτοισνάφι θελήση διά να τον κάμη ραέτι (χάρη)». Βλ. Μ. Αποστολίδης, «Δύο έγγραφα εκ Φιλιππουπόλεως», Θρακικά 2 (1929), σ Ακόμη η συντεχνία των μπακάληδων της Μοσχόπολης δέχεται ότι: «τα μικρά παιδιά έχουν να κάμουν χουζμέτι τρία χρόνια, τα δε μεγαλύτερα δύο μόνον χρόνια». Βλ. Ν. Βέης, «εκ του καταστίχου της συντεχνίας των παντοπωλών της Μοσχοπόλεως», ό.π., σ. 257.

29 Είσοδος Τούρκου μαθητευόμενου σε συντεχνία. (Täschner, Alt - Stamb. εικ. 24). Βλ. και Ελένη Βουραζέλη-Μαρινάκου, Αι ενθράκη συντεχνίαι τωνελλήνων κατά την Τουρκοκρατίαν, πίνακας Γ'.

30 αφού είναι, εφοδιασμένοι με περισσότερη παιδεία και έχουν αποκτήσει και τις πλέον στοιχειώδεις γνώσεις της εμπορολογίας, της λογιστικής και της διπλογραφίας 1. έμφαση ο χιώτης στην καταγωγή Ανδρέας Συγγρός στα απομνημονεύματά του, όταν πηγαίνοντας από τη Σύρο στην Κωνσταντινούπολη,σεηλικία14 ετών, για να ακολουθήσει το επάγγελμα του εμπόρου, δεν συνάντησε κανένα πρόβλημα στις ερωτήσεις καταστιχογραφίας και αριθμητικής, που του υπέβαλε ο μελλοντικός εκπαιδευτής του έμπορος Νικόλαος Δαμιανός για να τον προσλάβει ως μαθητευόμενο. με τα μαθήματα καταστιχογραφίας και πρακτικής εμπορικής λογιστικής που είχε παρακολουθήσει στη Σύρο, τρίτο τόπο μετανάστευσης της οικογένειάς του μετά την καταστροφή της Χίου από τους Τούρκους, κοντά στον «πρώτον γραμματικόν και καταστιχάρην» του Θεόδωρου Ροδοκανάκη, Νικόλαο Ζυγομαλά, είχε αποκομίσει σημαντικές γνώσεις για τα πρώτα βήματα της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας 2. Πόσο αναγκαία και απαραίτητη ήταν αυτή η παιδεία για επιτυχή σταδιοδρόμηση διαπιστώνεται κι αργότερα, όταν με την παραβίαση του κλειστού αριθμού των συντεχνιών και την παράνομη εισχώρηση ατόμων στις εμπορικές συντεχνίες, χωρίς καμιά η ελάχιστη επαγγελματική προπαιδεία, βλέπουμε ότι αρκετά τέτοια συντεχνιακά μέλη αναγκάζονται από τα πράγματα να παρακολουθούν, Ανκαιβρίσκονται στην ανώτερη επαγγελματική βαθμίδα, μαθήματα τόσο διπλογραφίας όσο και ξένης γλώσσας: 1883 Μαΐου 12, 1. Βλ. Φ. Μιχαλόπουλος, Μοσχόπολις, αι Αθήναι της Τουρκοκρατίας, , εν Αθήναις 1941, σ. 19. Πβ. και Πανδώρα 13 (1863), σ. 71. για τη διευκόλυνση και την ενημέρωση των έμπορωνεκδίδονταιαρκετά εμπορικά βιβλία, κυρίως προς τα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αι. για μια συνολική θεώρηση του θέματος, βλ. Τριαντάφυλλος Σκλαβενίτης, «τα ελληνικά εμπορικά εγχειρίδια της Βενετοκρατίας και της Τουρκοκρατίας», Ανακοίνωση στο Β' Διεθνές Συμπόσιο Ιστορίας, Αθήνα Βλ. Ανδρέας Συγγρός, Απομνημονεύματα, τ. Α', εν Αθήναις 1908, σ και

31 εσυμφώνησα μετ'αυτούόπωςμε διδάξει την Διπλογραφίαν [...] και την Γαλλικήν, τον μήνα 1 μετζήτιον αργυρόν 1. Χαρακτηριστικό είναι ακόμη και το παράδειγμα της παρακμής του εμπορικού επαγγέλματος στα Γιάννενα, για τους ίδιους λόγους, στην τελευταία τριακονταετία του 19ου αιώνα. Μάλισταοαυστριακός πρόξενος στην πρωτεύουσα της Ηπείρου Cajetan Zagorski, σεμιαέκθεσή του προς το Υπουργείο εμπορίου της Αυστροουγγαρίας, θεωρεί μεγάλο μειονέκτημα τη μη μαθήτευση και την άγνοια ξένων γλωσσών στους περισσότερους γιαννιώτες εμπόρους 2. Κι ε- μείς θα συμφωνήσουμε με την άποψη αυτή, αφού υπενθυμίσουμε ότιστιςαρχές του ίδιου αιώνα οι ευρωπαίοι περιηγητές, που επισκέφθηκαν τότε τα Γιάννενα, εντυπωσιάστηκαν από τη γλωσσομάθεια και τις ικανότητες της γιαννιώτικης εμπορικής τάξης. Τέλος, στη συντεχνία των πραγματευτάδων πήγαιναν σχεδόν μόνο οι νέοι, που είχαν κάποια ικανή προπαιδεία σε εμπορικά μαθήματα 3 και γνώριζαν υποφερτά κάποια ξένη γλώσσα 4. στις πε- 1. Βλ. «Κατάστιχον Κ. Ν. Ατλαζή, εμπόρου Κοζανίτου, εμπεριέχον διαφόρους πράξεις», Ιστορικόν Αρχείον Κοζάνης, Αρχείον Γ. Κοεμτζή. 2. Βλ. Nachrichten über Industrie Handel und Verkehr, aus dem Statistischen Departement im Κ. K. Handels-Ministerium, Wien 1884, σ με τα Β.Δ. της 18ης Αυγούστου 1856 και 3ης Αυγούστου 1857 διδάσκονταν υποχρεωτικά στα εμπορικά τμήματα των γυμνασίων της Σύρου και της Πάτρας η διπλογραφία, η εμπορική γεωγραφία και τα στοιχεία του εμπορικού δικαίου. Βλ. Α. Μανσόλας, Πολιτειογραφικαί πληροφορίαι περί Ελλάδος, εν Αθήναις 1867, σ «Ομολογώ εγώ ευδόκιμος χορτάτζης διδάσκαλος, του ποτέ μανούσου οικών εις την εξώπορταν του Χανδάκου της Κρήτης, ότι ομπλιγάρομαι εσένα του κυρ δημήτρι διπλαρά να μάθω τον υιόν σου τον αντώνη να γράφη φράγγικα μαρκαντέζικα και τον λογαριασμόν της πραγματείας όλον και καδέρνο της σπετζιαλιτάς σαλντάδι (εξοφλημένα), ρεπορτάδι, πρώτα, δεύτερα και καδέρνα ντε βιάντζο (έγγραφο ταξειδιού, φορτωτική) και καδέρνο ιν περσόνα σπαριάτο (ξεχωριστό) και καδέρνο φατορίας (τιμολόγιο) και της ιντράδας (εισαγωγή) καλά και εμπιστεμένα από δα και ομπρός να του δείχνω ώσθε να μάθη και να ατενδέρη και αυτός καλά...». Βλ. Κων. Μέρτζιος, «Σταχυολογήματα από τα κατάστιχα του νοταρίου Κρήτης Μιχαήλ Μαρά ( )», Κρητικά Χρονικά ΙΕ'-ΙΣΤ' ( ), τεύχ. 2, σ

32 περιοχέςπουέλειπαν αυτές οι δυνατότητες η ήταν ισχνές και περιορισμένες, οι εκεί πραγματευτάδες, που απέβλεπαν στην οικογενειακή διαδοχή, η άλλοι εξω-επαγγελματικοί γονείς, που επιθυμούσαν να προσανατολίσουν τα παιδιά τους στο επάγγελμα αυτό, τα έστελναν συνήθως στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπήρχανόλεςοι προϋποθέσειςγιαμιαολοκληρωμένη θεωρητική και πρακτική εκπαί δευση Γεωγραφική και κοινωνική προέλευση των μαθητευομένων Επιχειρώντας κανείς μια ανίχνευση στην προέλευση των παιδιών που πρωτοέρχονταν στη συντεχνία, θα διαπιστώσει ότι ένα μέρος του εργατικού αυτού δυναμικού ήταν συγγενείς των συντεχνιακών μελών, και κυρίως γιοι των μαστόρων, που ήθελαν να συνεχίσουν το επάγγελμα του πατέρα τους, ενώ το υπόλοιπο προέρχονταν από εξω-επαγγελματικές οικογένειες. θως από φτωχά οικογενειακά στρώματα και έρχονταν στις συντεχνίες από τα χωριά η τα γύρω προάστια και σπανιότερα από πιο απομακρυσμένες περιοχές. οι εξω-επαγγελματικές πηγές εφοδιασμού σε εργατική δύναμη των συντεχνιών είναι πολύ δύσκολο να επισημανθούνστηνευρύτερη ελληνική γεωγραφική κλίμακα, επειδή τα συντεχνιακά αρχεία, όσα σώζονται, σιωπούν. Πιο συγκεκριμένα, μέχρι τα τέλη σχεδόν του 18ου αιώνα, το παιδί που προσλαμβάνεται από κάποιο μάστορα σπάνια δηλώνεται στη συντεχνία, για ευνόητους λόγους. Αλλά κι αργότερα, από τη στιγμή δηλαδή που έγινε υποχρεωτική για το συντεχνιακό μέλος 1. ο Αναστάσιος Γούδας στο πολύτιμο έργο του, Βίοι Παράλληλοι, μας δίνει αρκετά τέτοια παραδείγματα. η Κωνσταντινούπολη, η πιο μεγάλη βιοτεχνική κυψέλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αποτελούσετοπιο σημαντικό «εκπαιδευτήριο» των χριστιανών τεχνιτών. Έτσι βλέπουμε ότι πολλοί κοντουράδες από τη γειτονική Θράκη πήγαιναν στην Πόληγιανα «σπουδάσουν» καλύτερα την τέχνη τους. Βλ. ΑΘΛΓΘ 11 ( ), σ. 168.

33 η γνωστοποίηση της πρόσληψης του μαθητευόμενου στους άλλους συναδέλφους του, πάλι τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας είναιανεπαρκή,αφούστασυντεχνιακά έγγραφα σημειώνεται μόνο το όνομα και το επώνυμο του προσλαμβανόμενου 1, και όχι ο τόπος καταγωγής του, έκτος από σπάνιες περιπτώσεις 2. Κατά συνέπεια η έλλειψη επαρκών δεδομένων δεν μας επιτρέπει να παρακολουθήσουμε την κίνηση της εξω-επαγγελματικής ανανέωσης των συντεχνιών, έστω και κατά μείζονες γεωγραφικές περιφέρειες, έκτος από λίγες περιπτώσεις, όπως στην Κωνσταντινούπολη 3 καιτην Ήπειρο. μεσων πληροφοριών που σε συνδυασμό με αντίστοιχα παραδείγματα από την Πόλη, μας δίνουν την ευχέρεια να προχωρήσουμε σεμιαγενικότερη διαπίστωση, η οποία πιθανότατα ισχύει και γι' άλλες ελληνικές περιοχές: δηλ. κάθε συντεχνία,ανάλογαμετην ειδίκευση των μελών της, απορροφά συνήθως παιδιά που ο τόπος καταγωγής τους έχει να παρουσιάσει κάποια παράδοση στο ίδιο επάγγελμα. Έτσι,σταΓιάννενα η συντεχνία των ψωμάδων και των σιμιτζήδων (κουλουράδων) ανανεώνεται κυρίως με νεανικό εργατικό 1. Πολλές φορές μάλιστα δεν γράφονταν ούτε τα επώνυμα, αλλά μόνο τα ονόματα των πατεράδων των παιδιών. Βλ. Δημ. Μάνακας, «Εσνάφια - ρουφέτια (συντεχνίαι) Διδυμοτείχου», ΑΘΛΓΘ 20 (1955), σ στους φορολογικούς καταλόγους των γιαννιώτικων συντεχνιών ( ) παρατηρούμε ότι σε αρκετούς συντεχνίτες δηλώνεται ο τόπος καταγωγής τους με ένα δεύτερο επίθετο αμέσως μετά το επώνυμό τους. Π.χ. Πάνος Καραμπούκας Αργυροκαστρίτης, Χατζή Διαμάντης Βελτσιστινός, Μίτζης από Κλαζιάδες (σημερινό Δροσοχώρι). 3. Βλ. την πολύτιμη εργασία του Α. Γ. Πασπάτη, Υπόμνημα περί του Γραικικού Νοσοκομείου, σ. 141: «Αι συντεχνίαιειςτηνκωνσταντινούπολη καθώς και εις τας μεγαλουπόλεις της οθωμανικής αυτοκρατορίας σύγκεινται πολλάκις από άνδρας του αυτού τόπου" καθώς οι χαλκείς (καλαντζήδες) και στρωματοποιοί (χαλάτζηδες) από την Τραπεζούντα και τα περίχωρα αυτής. οι κρεοπώλαι και κτίσται από το Αργυρόκαστρον και τα περίχωρα των Ιωαννίνων».

34 δυναμικό που προέρχεται από τα Ζαγοροχώρια 1, η συντεχνία των κρασοπούλων και ρακοπούλων επιλέγει τα περισσότερα τσιράκια της από την περιοχή της Ζίτσας 2 " στις συντεχνίες των τσαρτζήδων (υφασματεμπόρων) και γουναράδων διεισδύουν πιο εύκολα τα παιδιά που κατάγονται από το Ζαγόρι 3 και τα Γραμμενοχώρια 4- τη συντεχνία των αγωγιατών και χανιτζήδων εφοδιάζει με μαθητευόμενους το Μέτσοβο και τα γύρω χωριά 5 στους ραφτάδες και καποτάδες συντεχνίτες της ίδιας πόλης προσφέρεται άφθονη νεανική εργατική δύναμη από τις περιοχές των Τζουμέρκων, Μαλακασίου, Μετσόβου και Άσπροποτάμου 6 " η συντεχνία των χρυσικών και 1. Βλ. Ιω. Βογιατζίδης, «Περί της συνθηματικής γλώσσης των αρτοποιών Ζαγορίου», Λαογραφία Η' ( ), σ Βλ. Γ. Παπαγεωργίου, οι συντεχνίες ατά Γιάννενα κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ου αιώνα, Ιωάννινα 1982, σ. 77 και Βλ. επιστολή αχρονολόγητη του Σταύρου Ιωάννου προς τον Αλή πασά, ΑΣΙ, φάκ. Πολιτεία Ιωαννίνων-Ισνάφια. 4. Βλ. Αγγ. Χατζημιχάλη, «το ισνάφι των γουναράδων», Συνεταιριστής, άρ (1955), σ τα περισσότερα μέλη της γιαννιώτικης συντεχνίας των αγωγιατών ήταν Μετσοβίτες. Το φαινόμενο αυτό ερμηνεύεται εύκολα αν αναλογιστούμε ότι εκείνοι γνώριζαν καλύτερα από κάθε άλλον τις ανυπέρβλητες σχεδόν δ σκολίες που παρουσιάζονταν τον χειμώνα στο ψηλότερο σημείο (σημερινή Κατάρα) της διάβασης του εμπορικού δρόμου Γιαννίνων-Γρεβενών και κατάφερναν να τις ξεπεράσουν βλ. Αθ. Πετρίδης, Νεοελληνικά ανάλεκτα φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, τ. Α', μέρος Β', Αθήναι 1871, σ. 57. Ενδεικτικό είναι ακόμη το γεγονός ότι το μοναστήρι του Ιωάννου του Προδρόμου στο Νησί των Γιαννίνων, που άνηκε στη συντεχνία των χανιτζήδων και σοπούλων της πόλης, ανακαινίζεται εσωτερικά το 1891 με χρηματική συνδρομή αποκλειστικά του Ιωάννη Παπαζήση Μετσοβίτη, όπως μαρτυρεί η υπέρθυρος μικρογράμματη επιγραφή στην είσοδο του ναού: «Εν έτει 1891 Απριλίου 28 εδιορθόθη ά/πασα η Ζωγραφία δι' εξόδων / Ιωάννου Πα/πα Ζήσου Μετσοβίτου Χαντζή». Βλ. Α. Ξυγγόπουλος, «Μεσαιωνικά μνημεία Ιωαννίνων», Η.Χ. 1 (1926), σ. 57, σημ. 2. Πβ. και Αθανασία Τούρτα, «Νεκτάριος και Θεοφάνης οι Αψαράδες και η μονή Προδρόμου στο Νησί Ιωαννίνων», Η.Χ. 22 (1980), πίνακας η Αγγ. Χατζημιχάλη στην εργασία της Ραπτάδες-Χρυσοραπτάδες και καποτάδες, ανάτυπο από το Αφιέρωμα στη μνήμη του Μανόλη Τρι

35 αργυροχόων προσλαμβάνει παιδιά που προέρχονται από τις Καλαρρύτες 1 " οι νέοι που γίνονται δεκτοί στις συντεχνίες των καλαντζήδων και καζαντζήδων (χαλκουργών) κατάγονται από τα ορεινά χωριά της Θεσπρωτίας 2, των Τζουμέρκων,τωνΑγράφων 3 και της περιοχής των Κουρέντων 4 η συντεχνία των κτιστάδων, που σύμφωνα με την Αγγελική Χατζημιχάλη είναι πολυπληθέστατη και αριθμεί γύρω στα μέλη, τροφοδοτείται κυρίως από την περιφέρεια της Κόνιτσας 5, τα μαστοροχώρια των Τζουμέρκων (Πράμαντα, Άγναντα, Σκλουπο, Κουτσοβίτσα, Ραφταναίους, Κουκουλίτσα, Γρετσίστα) και τα Χουλιαροχώρια (Μιχαλίτσι, Δοβίσδαινα, Βασταβέτσι και Χουλιαράδες) 6. φυλλίδη, Αθήνα 1960, σ , αναφερόμενη στη σύνθεση των γιαννιώτικων αυτών συντεχνιών λέγει χαρακτηριστικά τα έξης: «και των δύο τούτων ισναφιών οι τεχνίτες των Γιαννίνων είναι: Μετσοβίτες, Σερρακιώτες, Καλλαρυτινοί, Αγναντίτες, Φουρκιώτες, Ματσακιώτες και γενικά Τζουμερκιώτες, Ασπροποταμίτες και λίγοι Γιαννιώτες». 1. οι χρυσοχόοι και ασημουργοί των Καλαρρυτών ήταν ονομαστοί για την τέχνη τους και παρουσιάζοντανωςπιοεπικίνδυνοι ανταγωνιστέςγια τους ομοτέχνους των Ιωαννίνων. Βλ. Γ. Παπαγεωργίου, οι συντεχνίες στα Γιάννενα, σ , όπου και η σχετική βιβλιογραφία. 2. Βλ. Κ. Φαλτάϊτς, οι πλανόδιοι ηπειρώται τεχνίται και η εθνική μας υπόθεσις,εν Αθήναις 1928, σ Βλ. εφημ. Αυγή (3 Δεκεμβρίου 1866) και εφημ. Παλιγγενεσία (4 Σεπτεμβρίου 1881). 4. Βλ. Στ. Παπαδόπουλος, η χαλκοτεχνία στον ελληνικό χώρο ( ) κατά τις προφορικές μαρτυρίες των χαλκουργών, Ναύπλιο 1982, σ. 94, αλλά και τον σχετικό πίνακα, σ Βλ. αναφορά του αυστριακού πρόξενου στα Γιάννενα Gajetan Zagorski προς το Υπουργείο Εμπορίου της Αυστροουγγαρίας στο Nachrichten über Industrie Handel und Verkehr, aus dem Statistischen Departement im Κ. K. Handels-Ministerium, Wien 1884, σ Πβ. και εφημ. Αυγή (5 Μαίου 1870). 6. Βλ. Χρίστος Σούλης, «τα κουδαρίτικα των Χουλιαροχωρίων της Η- πείρου, ήτοι περί της συνθηματικής γλώσσης των κτιστών των Χουλιαροχωρίων της Ηπείρου», Η.Χ, 5 (1930), σ

36 δείχνουν σαφή προτίμηση στα παιδιά που κατεβαίνουν από το Συρράκο, τις Καλαρρύτες και το Ματσούκι 1. μια ποικιλία, τόσο γεωγραφικής προέλευσης των μαθητευομένων, μεαδιαφιλονίκητητηνεπικράτησητουορεινούχώρου,όσοκαι κοινωνικής διαστρωμάτωσης, με έκδηλη την υπερίσχυση του φτωχού εργατικού δυναμικού. 3. Είδη και διάρκεια μαθητείας χνία για να διευκολύνουν τη δική τους προβληματική οικονομική θέση, χωρίς να εξασφαλίζουν, έστω και τα πιο υποτυπώδη εχέγγυα των απαραίτητων συνθηκών εργασίας και διαβίωσής τους. για το μόνο που ενδιαφέρονταν οι κηδεμόνες η οι επίτροποι των ανηλίκων παιδιών ήταν πώς να φύγουν αυτά το γρηγορότερο από κοντά τους και να μάθουν κάποια τέχνηη επάγγελμα,αδιαφορώνταςγια τη μεταχείριση που θα έχουν από τους μάστορές τους,αλλάκαι γιατηναντίδρασηηαντίσταση που θα έδειχνε η παιδική ηλικία, στερημένη από γονική προστασία, στους κινδύνους και πειρασμούς που ελλόχευαν στην πόλη 2. «να, σου παραδίνω το παιδί μου, το 1. Βλ. Ιω. Λαμπρίδης, Ηπειρωτικά Μελετήματα, Έκδοση Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών, Ιωάννινα , τχ. 5, μέρος Β', σ. 50, 6που αναφέρονται επιγραμματικά τα έξης: «Επειδή δε υπό των Αρταίων εμπόρων και ραπτών (καποτάδων) παρελαμβάνοντο και νέοι ως υπηρέται και βοηθοί εκτης ποιμενικής τάξεως των χωρίων Ματσούκη, Καλαρύτης και Σεράκου έμαθον και ούτοι [...] και εγένοντο ράπται έμποροι και ιδιοκτήται πλοίων και κύριοι φορτίων». 2. Αποκαλυπτική είναι η μαρτυρία του Γάλλου πρόξενου στα Γιάννενα Ε. Grasset: «Les enfants sont ainsi de bonne heure de gagner leur vie et c' est un avantage pour la famille [...] Cette domesticité révolte les uns. Cet abanton des autres dans le milieu corrompu d'une ville turque les expose à des tentations aux quelles ils doivent succomper [...] Et si à ces séductions il vient se mêler parfois quelques idées ou manoeuvres, comment des adolescents peu attachés à une famille qui les dé-

37 κρέας είναι δικό σου, τα κόκκαλα είναι δικά μου». Αυτή είναι συνήθως η στερεότυπη φράση, με διάφορες βέβαια παραλλαγές, στα εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που χρησιμοποιούσε ο πατέρας παραδίνοντας το παιδί του στον μάστορα 1. Επισημαίνονται ακόμη και περιπτώσεις κατά τις όποιες ο πατέρας δεν συνοδεύει το παιδί του στην πόλη,αλλάεξουσιοδοτεί γιατησύμβαση μαθητείας του γιου του κάποιο συγχωριανό η συμπατριώτη τους που ζει και εργάζεται εκεί. η δοκιμασία των παιδιών αυτών καθώς και των γονέων τους αποτυπώνεται πολύ εύστοχα σε άρθρο του περιοδικού Εβδομάς από τον Βλάση Σκορδέλη 2 : «Παις δεκαετής η δωδεκαετής το πολύ λαμβάνει την ευχήν των γονέων του, κάμνει τον σταυρόν του και αναχωρεί εκ του μικρού χωρίου του. εν μικρά πήρα εξηρτημένη από του ώμου έχει τον δεύτερον χιτώνά του και ολίγον άρτον ως μόνα εφόδια. Κατά την τελευταίαν στιγμήν του αποχαιρετισμού ο πατήρ αποτείνειπρος τον ξενητευόμενον υιόν του τας τελευταίας πατρικάς συμβουλάς του. να μη ξεχνάς, παιδί μου, την εκκλησιά, να ήσαι τίμιος και να θυμάσαι την μητέρα σου και τα αδέλφια σου. Άϊντε! πήγαινε 'ς το καλό! ο θεός μαζή σου! έχε την ευχή μου! désole, pourraient ils ne pas y prêter l'orreille». Correspondance Politique des Consuls, Turquie-Janina 7 ( ), f. 275r-276r. 1. στα Γιάννενα, σύμφωνα με την προφορική μαρτυρία του ογδονταπεντάχρονου τσαρουχά Γεωργίου Πάικου, ο πατέρας η η μάννα του μικρού παιδιού, που θεωρούσε μεγάλο ευεργέτημα να προσληφθεί ο γιος τους από ένα μάστορα στη δουλειά «για να φάει ψωμί», του έλεγε φεύγοντας: «κρέας σου δίνω κόκκαλα να πάρω». για τα Βαλκάνια γενικότερα βλ. Ζ. Shkodra, Esnafet Squiptare, Tirane 1973, σ. 93, J. Hadzivasiljevic, Juiza Stara Srbija, τ. 1, Beograd 1909, σ. 68, Η. Kresevljakovic, «Ecnafi i obrti u Bosni i Hercegovini » στο Zbornik za Narodni Zivot i Obicaje, τχ. 35, Zagreb 1951, σ. 87. Σύμφωνα μάλιστα με τον Νικ. Καζαντζάκη, (Αναφορά στον Γκρέκο, έκδ. Ελ. Καζαντζάκη, Αθήνα, σ. 66), στην Κρήτη τη φράση, «το κρέας δικό σου τα κόκκαλα δικά μου», απηύθυναν στον δάσκαλο και οι γονείς, που πήγαιναν για πρώτη φορά τα παιδιά τους στο σχολείο. 2. Βλ. Βλασ. Σκορδέλης, «Εικών εκ του σύγχρονου ιδιωτικού Βίου», Εβδομάς, 30 Ιουνίου 1890, σ. 2.

38 του, ότε ούτος εμβάλλει εις την χείρα του υιού του 4-5 κερμάτια, το μόνον κεφάλαιον, διά να εισέλθη εις τον πολυκύμαντον κόσμον. η μήτηρ κλαίει, ασπάζεται το παιδί τηςκαι εγχειρίζειειςαυτό ζεύγος περιποδίων, έργον των χειρών της καινουργές. Μετ' ολίγον ο παις γίνεται άφαντος όπισθεν των λόφων, οι δε γονείς επιστρέφουσιν εις την οικίαν των μεταξύ θλίψεως και χαράς αορίστων ελπίδων. δεν κάμνει σχέδια" η ηλικία του δεν γνωρίζει ακόμη τον κόσμον. η μόνη ευχή του είναι να δυνηθή ευκόλως ν' ανεύρη εν τη πόλει τον συμπατριώτην του, όστις προ εξ μηνώνείχεναναχωρήσηεκ του χωρίου του. Ήρκει ν' ανεύρη αυτόν" όλα τα άλλα ο Θεός θα τα έφερνε δεξιά. Ποίον αφήνει ο Θεός; Φθάνει εις την πόλιν και μετά τινας περιπετείας ευρίσκει τον συμπατριώτην του, τη βοηθεία δε αυτού εισέρχεται ως υπηρέτης...». Απότηνάλλη μεριά, οι μάστορες προσλάμβαναν τους μαθητευόμενους με ευχαρίστηση, γιατί ήταν αναγκαίοι και τις περισσότερες φορές τους έπαιρναν χωρίς αμοιβή η σαν πολύ φτηνή εργατική δύναμη. Απαραίτητα όμως, τόσο το τσιράκι τώρα όσο και ο κάλφας αργότερα, έπρεπε να είναι ομόθρησκοι προς τους μάστορές τους, Αν και σε μερικές περιοχές, παρά τον κανόνα, συνυπάρχουν αλλόθρησκοιαλλάκαιαλλοεθνείςσυντεχνίτες, συγκροτώντας τις λεγόμενες μικτές συντεχνίες. τοχυρωμένη και το κλείσιμο της συμφωνίας, που γινόταν ανάμεσα στον κηδεμόνα του μικρού παιδιού και τον μελλοντικό εκπαιδευτή του, έμενε πάντα σχεδόν σε προφορικό επίπεδο. Είχαμεόμωςτην τύχη να περιέλθει στα χέρια μας ένα τέτοιο συμφωνητικό, που το παραθέτουμε στο Παράρτημα 1. Ανάμεσα στα τόσα ενδιαφέροντα στοιχεία που παρουσιάζει το παραπάνω «μαρτυρικόν γράμμα», 1. Βλ. Παράρτημα, αριθ. εγγρ. 4.

39 είναι και το γεγονός ότι το κύρος του και η ισχύς του «εν παντί κριτηρίω δικαιοσύνης» απορρέει από τις υπογραφές των κατοίκων της κοινότητας, στην όποια ανήκουν τόσο ο μάστοραςόσοκαιο μαθητευόμενος. Αντίθετα,στιςπεριοχές που είχαν γνωρίσει τη βενετική κυριαρχία η τη Φραγκοκρατία γενικότερα το συμβόλαιο μαθητείας είχε νομική κάλυψη, αφού εγγραφόταν κάθε φορά ως ξεχωριστή συμβολαιογραφική πράξη στους νοταριακούς κώδικες 1, την οποία υπέγραφαν οι τοπικοί συμβολαιογράφοι και οι «παρακαλετοί» μάρτυρες 2. στις παραπάνω συμβάσεις μάλιστα οριζόταν και ποινική ρήτρα, τόσο για τον μάστορα όσο και για τον μαθητευόμενο, σε περίπτωση που ο ένας από τους δύο αθετούσε τις υποχρεώσεις του 3. τον υποχρεωτικό χρόνο μαθητείας του νέου, την πιθανή αμοιβή του καιτηντυχόν διατροφή και ενδυμασία του 4. Γενικά όμως ο μάστορας είχε απόλυτη ελευθερία στο να επιβάλει τους όρους, κάτω απότουςοποίους θα δεχόταν τον μαθητευόμενο, αφού η προσφορά ήταν μεγαλύτερη από τη ζήτηση, τουλάχιστον μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Ότανομάστορας τελικά προσλάμβανε το παιδί, ήταν υποχρεωμένος στη συνέχεια, σύμφωνα με τις σχετικές συντεχνιακές διατάξεις, να το δηλώσει στη συντεχνία του, γιατί ο μαθητευόμενος 1. Βλ. Στ. Δ. Καββάδας, οι κώδικες της Χίου, μέρος Α', Χίος 1950, σ Βλ. Κων. Μέρτζιος, «Σταχυολογήματα», ο'.π., σ Βλ. Ιωάννης Κίσκηρας, η σύμβασις μαθητείας εν τη βενετοκρατούμενη Κρήτη (μετ ανεκδότων εγγράφων εκ του Archivio di Stato της Βενετίας), Αθήναι 1968, σ στον κώδικα του Πυργιού της Χίου ( ) αναφέρεται ρητά απότον τοπικό συμβολαιογράφο, σε σχετική νοταριακή πράξη της 26ης Δεκεμβρίου 1722, ότι ο μάστορας είναι υποχρεωμένος να δώσει στο κοπέλι «διά ρόγαν σελλάνια (ασλάνια) 15 τον κάθε χρόνον και να τον εντύνη και να τον παπουτζόνη και τον ταγίζη κατά την τάξιν των κοπεληών». Βλ. Στ. Καββάδας, οι κώδικες της Χίου, μέρος Α', σ

40 μπορεί να εξουσιαζόταν και να κηδεμονευόταν από τον εκπαιδευτή του, αλλά στην ουσία βρισκόταν κάτω από την αυθεντία της εσναφικής οργάνωσης. «Σημειώνομεν», αναφέρει εγγραφή στον συντεχνιακό κώδικα των τεκτόνων της Φιλιππούπολης, «εις το κατάστιχον τους μαθητάδες όπου στοιχούνι, του μιστό τους, να ξεύρουνι τουν κυριό τους» 1. Επίσης, στο καταστατικό της συντεχνίας των μπακάληδων της Μοσχόπολης αναφέρεται ρητά: «όταν έχη τινάς χρείαν διά χουζμικιάρην, πρώτον να τον στοιχήση, ομπροστά εις το ρουφέτιον και ύστερα να τον εμπάση εις το εργαστήριον του, ειδέ και κρύφα κάμη καμμίαν συμφωνίαν να είναι το χουσμέτι του δούλου χαμένον και ναμηπιασθή εις το ρουφέτιον» 2. Αλλά και στη Ζάκυνθο η Γερουσία υποχρεώνει το 1840 όλους τους αρχιτεχνίτες και έμπορους τουνησιούνακαταγράφουν τα παιδιά, που έρχονται να μαθητεύσουν κοντά τους, στους αντίστοιχους συντεχνιακούς κώδικες 3. άρθρα, που καθόριζαν τον τρόπο μαθητείας του τσιρακιού, με μικρές κατά τόπους η κατά επαγγέλματα αποκλίσεις. Συνολικά οι συντεχνιακοί κανονισμοί, σε συνάρτηση με τις σωζόμενες μαθητειακές συμβάσεις και άλλες μαρτυρίες, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι προέβλεπαν τέσσερα είδη μαθητείας. στορά του, για τρία χρόνια συνήθως, χωρίς αμοιβή, αλλά ο τελευταίος είναι υποχρεωμένος να του προσφέρει φαγητό και κατοικία Βλ. Μυρτ. Αποστολίδης, «τα αρχεία του εν Φιλιππουπόλει εσναφίου των τεκτόνων», ΑΘΛΓΘ 1 ( ), σ Βλ. Ν. Βέης, «εκ του καταστίχου της συντεχνίας των παντοπωλών της Μοσχοπόλεως», ό.π., α Βλ. Λ. Ζώης, Αι εν Ζακύνθω συντεχνίαι, σ. 30 και Βλ. Μ. Καλινδέρης, Αι συντεχνίαι της Κοζάνης, σ. 29. Πβ. και Π. Παπαχριστοδούλου, «τα εσνάφια και η οικονομική και πνευματική άνθιση του ελληνισμού επί Τουρκοκρατίας», ΑΘΛΓΘ 16 (1951), σ. 59.

41 στη δεύτερη τα έξοδα διατροφής της πρώτης χρονιάς αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου ο πατέρας του μαθητευόμενου, γεγονόςπουείχεως συνέπεια τη συντόμευση της άμισθης μαθητείας, αφού κιόλας τη δεύτερη χρονιά ο νέος αμείβεται από τον μάστορά του με ετήσιο μισθό, έστω κι αν αυτός είναι πάντα πενιχρός και ασήμαντος 1. μια τρίτη μορφή μαθητείας έχουμε όταν οι μαθητευόμενοι παίρνουν από την αρχή κάποια υποτυπώδη αμοιβή από τους δασκάλους τους βιοτέχνες η εμπόρους, αλλά αναλαμβάνουν σχεδόνολοκληρωτικάοι ίδιοι τα έξοδα φαγητού και ενδυμασίας 2. Τέλος, στην τέταρτη κατηγορία ανήκουν οι μαθητευόμενοι που εξασφαλίζουναπότουςμάστορές τους μισθό, ενδυμασία, τροφή, στέγη και την πληρωμή των φόρων τους: ακόμη εσιμφωνήθη όπου ο αναστάσης διά τούτους τους δύο χρόνους να πάρη μαζή του τον ντήνον διά ουσμεκιάρην εις το εργαστήρι του να τον δουλεύη και να τον υπακούγη ως μάστουραν όπου τον είχεν και αυτός να τον προσέχει και έχει να τον δίδει διακόσια γρόσια τους δύο χρόνους και να τον κάμει τα συνηθισμένα φορέματα να τραβήξει και τα έξοδά του [...] και τα χαρατζοχάρτια του 3. Βέβαια, παρατηρούνται σποραδικά μερικές ασήμαντες διαφοροποιήσεις ανάμεσα στους μάστορες, οι όποιες μάλλον οφείλονται στην τήρηση η μη μερικών άγραφων συντεχνιακώνεθίμων.για παράδειγμα υπήρχε η συνήθεια να προσφέρει ο μάστοραςστοναρχάριο μαθητή του ένα ζευγάρι παπούτσια η τσαρούχια κι ένα φέσι, είτε κατά τη στιγμή της πρόσληψής του, είτε στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης (Χριστούγεννα-Πάσχα). Αυτή την παράδοση όμως λίγοι μάστορεςτηνακολουθούσαν,όπως συμπεραίνεται, τόσο 1. Βλ. Μ. Καλινδέρης, ό.π., σ για τον τύπο αυτό μαθητείας βλ. Ν. Βέης, «εκ του καταστίχου της συντεχνίας των παντοπωλών της Μοσχοπόλεως», ό.π., σ Πβ. και Μ. Αποστολίδης, «Δύο Έγγραφα εκ Φιλιππουπόλεως», Θρακικά 2 (1929), σ Βλ. Παράρτημα, αριθ. εγγρ. 4. Πβ. και Στ. Καββάδας, οι Κώδικες της Χίου, μέρος Α', σ. 88.

42

43 Περιοχέςπουέδωσανσυντροφίεςκτιστών

44 από γραπτές 1, όσο και από προφορικές μαρτυρίες 2. στορα δεν επηρεάζουν άμεσα τη διαπίστωση, ότι από τα τέσσερα είδη μαθητείας φαίνεται ως επικρατέστερο το τρίτο, ανεξάρτητα απότις τοπικές και χρονικές συγκυρίες, όπου το τσιράκι έχει αρχικά ασήμαντες αποδοχές, που αυξάνουν προοδευτικά με τον καιρό, παραμένοντας όμως πάντα σε χαμηλά επίπεδα. ρο ήταν τρία χρόνια (1001 μέρες 3 ), αν και το χρονικό αυτό διάστημα μπορούσε να ποικίλλει όχι μόνο από συντεχνία σε συντεχνία, αλλάκαιαπότόπο σε τόπο 4. Παρόλο που οι συντεχνιακές διατάξεις ήταν πάντα σαφείς στο θέμα αυτό, στην πραγματικότητα τις προσωπικές του ανάγκες. Έτσι, φθάνουμε σε περιπτώσεις που η μαθητεία, εξαιτίας περισσότερο της αρνητικής στάσης του μάστορα και λιγότερο της περιορισμένης παιδευτικής ικανότητας του παιδιού, όχι μόνο ξεπερνούσε τα τέσσερα και πέντε χρόνια 5, αλλά 1. Επιχειρώντας μια μικρή στατιστική προσέγγιση στις προσλήψεις των παιδιών που πραγματοποιήθηκαν από τους μαστόρους της συντεχνίας των δουλγέρηδων της Φιλιππούπολης, παρατηρούμε ότι μόνο εν ας μάστορας από τους 25 στο διάστημα στοιχίζει τον μαθητή του «διά χρονικήν κι' ένα φέσι και πλύσιμου γρ. 200». Βλ. Μ. Αποστολίδης, «τα αρχεία του εν Φιλιππουπόλει εσναφίου τεκτόνων», ΑΘΛΓΘ 1 ( ), σ Βλ. Στ. Παπαδόπουλος, η χαλκοτεχνία στον ελληνικό χώρο, σ Βλ. Georges Vadja, «Les corps de métiers en Turquie d'après deux publications de VI. Gordlevskij», Revue des Études Islamiques, Paris 1934, τεύχ. A', σ. 85. Πβ. και Halil Inalcik, «ο σχηματισμός κεφαλαίου στην οθωμανική αυτοκρατορία», στον τόμο οικονομική δομή των βαλκανικών χωρών στα χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας, ΙΕ'-ΙΘ' αι., Αθήνα 1979, σ ο Αλ. Φλωράκης, η λαϊκή λιθογλυπτική της Τήνου, Αθήνα 1981, σ , αναφερόμενος στους μαθητευόμενους μαρμαράδες του νησιού λέγει ότι: «ο παραγιός μένει στη δούλεψη του αφεντικού όσο να μάθη καλά τη δουλειά. Ποτέ όμως λιγότερο από 4 χρόνια». 5. Βλ. Τόμος εκκλησιαστικός, ονομαζόμενος θησαυρός νέος, και παλαιός της Αγίας Γραφής, πάνυ ωφέλιμος της ψυχής, καιτων Αγίων Πατέρων

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005 Βιβλιογραφία Βιβλιογραφία. Μακρής Κίτσος. Χιονιαδίτες ζωγράφοι. Αθήνα 1981. Εξάρχου Χρήστος. Η Φούρκα της Ηπείρου. Τουφίδης Σωτήρης. Η Κόνιτσα και τα χωριά της.κόνιτσα 1994. Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. 5. Σχετική αίτηση µαζί µε λεπτοµερείς οδηγίες θα χορηγείται από τις Υπηρεσίες Στατιστικής Νοµών σύµφωνα µε τον συνηµµένο πίνακα.

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. 5. Σχετική αίτηση µαζί µε λεπτοµερείς οδηγίες θα χορηγείται από τις Υπηρεσίες Στατιστικής Νοµών σύµφωνα µε τον συνηµµένο πίνακα. Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η 1. Από τη Γενική Γραµµατεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος (Γ.Γ.ΕΣΥΕ) ανακοινώνεται, ότι όσοι επιθυµούν να εργασθούν ως Ιδιώτες Συνεργάτες στις διενεργούµενες απογραφές και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ. Παρουσίαση: Έλενα Σιβιτανίδου Ανώτερη Λειτουργός Εργασίας ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΝΟΙΕΣ. Η εργοδότηση αλλοδαπών που είναι υπήκοοι

ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ. Παρουσίαση: Έλενα Σιβιτανίδου Ανώτερη Λειτουργός Εργασίας ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΝΟΙΕΣ. Η εργοδότηση αλλοδαπών που είναι υπήκοοι ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ Παρουσίαση: Έλενα Σιβιτανίδου Ανώτερη Λειτουργός Εργασίας Τμήμα Εργασίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΝΟΙΕΣ Η εργοδότηση αλλοδαπών που είναι υπήκοοι χωρών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝ Τεχνική προσέγγιση

ΜΑΝ Τεχνική προσέγγιση ΜΑΝ Τεχνική προσέγγιση Γιώργος Σπηλιωτόπουλος Κοινωνία της Πληροφορίας ΑΕ Μοσχάτο, 18-02-2014 Ιστορικό - Κατάσταση του έργου ΦΑΣΕΙΣ Δημοσίευση Προκήρυξης ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 3 Αυγούστου 2012 Ειδική Γραµµατεία Ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη..3 Εισαγωγή.4 Το Τμήμα Σπουδές.4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους Τμήματος Ιστορίας. 5 Καταγραφή Επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΡΓΟΥΝΤΑΙ Η ΑΠΟΡΡΟΦΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ «ΑΘΗΝΑ» 6/2 ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΙΔΡΥΜΑ

ΤΜΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΡΓΟΥΝΤΑΙ Η ΑΠΟΡΡΟΦΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ «ΑΘΗΝΑ» 6/2 ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΙΔΡΥΜΑ 1 186 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΡΑΚΗΣ (ΚΟΜΟΤΗΝΗ) ΚΟΜΟΤΗΝΗ 2 374 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΡΑΚΗΣ (ΚΟΜΟΤΗΝΗ) ΚΟΜΟΤΗΝΗ 3 42 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αθήνα 08/07/2014 Αρ. Πρωτ. 6492 Το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 3ο Επιστημονικό Πεδίο 3 5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Οι πτυχιούχοι της Σχολής: Στατιστικής του Πειραιά εγγράφονται στο Οικονομικό Επιμελητήριο, ενώ του Αιγαίου (2ο Πεδίο) δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας.

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας. Ο ΗΓΙΕΣ Το πρώτο ερώτηµα (Ερώτηµα 83) λειτουργεί σαν «φίλτρο» για να ξεχωρίσουµε τους εργαζόµενους και µπορούµε να το συµπληρώσουµε βάσει των απαντήσεων στο κυρίως ερωτηµατολόγιο. Αν ο ερευνόµενος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΩΝ, ΤΗΛΕΦΩΝΩΝ ΚΑΙ FAX ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΩΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Σ.ΕΠ.Ε.) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΝΤΥΠΩΝ Σ.ΕΠ.Ε.-Ο.Α.Ε.Δ.: https://eservices.yeka.gr ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΥ4691ΩΓ-ΠΗΛ. Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας. Αθήνα, 8 Μαΐου 2014

ΑΔΑ: ΒΙΦΥ4691ΩΓ-ΠΗΛ. Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας. Αθήνα, 8 Μαΐου 2014 Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας Αθήνα, 8 Μαΐου 2014 ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΑΠΛ/ΣΗΣ ΔΙΑΔ/ΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Ταχ. Δ/νση :Μενάνδρου 41-43 Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Τροποποίηση διατάξεων του π.δ/τος 50/2001 «Καθορισμός των προσόντων διορισμού σε θέσεις φορέων του δημόσιου τομέα», όπως αυτό ισχύει.

ΘΕΜΑ: Τροποποίηση διατάξεων του π.δ/τος 50/2001 «Καθορισμός των προσόντων διορισμού σε θέσεις φορέων του δημόσιου τομέα», όπως αυτό ισχύει. Αθήνα 27 Δεκεμβρίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: ΔΟΑ/ Φ.13/26502 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση Πρόταση για το νέο Γυμνάσιο Συντάκτες: Παναγιώτης Ε. Καταγής Θανάσης Ι. Νικολόπουλος Νίκος Ι. Παρίκος Γυμνάσιο Κατευθύνσεις 1. Γενική 2. Τεχνολογική 3.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στοιχεία που συμπληρώνονται από τον αιτούντα Στοιχεία ταυτοποίησης

Α. Στοιχεία που συμπληρώνονται από τον αιτούντα Στοιχεία ταυτοποίησης 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Πληροφοριακό έντυπο για οικογενειακή επανένωση πολίτη τρίτης χώρας που κατοικεί νομίμως στην Ελλάδα με σύζυγο και τέκνα Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αριθμός Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα έρθετε: Χάρτης χιλιομετρικών αποστάσεων: http://vivl-livad.voi.sch.gr/greek/livadeia/apostaseis.htm

Πώς θα έρθετε: Χάρτης χιλιομετρικών αποστάσεων: http://vivl-livad.voi.sch.gr/greek/livadeia/apostaseis.htm Ημερίδα με θέμα: Συνεργασίες λαϊκών βιβλιοθηκών - Εργαλεία, πρότυπα και συλλογικοί κατάλογοι" Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2006 Ώρα: 9.00 Λιβαδειά, Συνεδριακό Κέντρο Κρύας Χάρτης χιλιομετρικών αποστάσεων: http://vivl-livad.voi.sch.gr/greek/livadeia/apostaseis.htm

Διαβάστε περισσότερα

Συνδιοργάνωση του Γραφείου Στήριξης και Ηλεκτρονικής Προσβασιμότητας Α.με.Α τουα.τ.ε.ι.θ. με το Γραφείο Διασύνδεσης Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2011

Συνδιοργάνωση του Γραφείου Στήριξης και Ηλεκτρονικής Προσβασιμότητας Α.με.Α τουα.τ.ε.ι.θ. με το Γραφείο Διασύνδεσης Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2011 A.Τ.Ε.Ι.Θ Παγκόσμια Ημέρα A.με.A. Ενημερωτική Ημερίδα Συνδιοργάνωση του Γραφείου Στήριξης και Ηλεκτρονικής Προσβασιμότητας Α.με.Α τουα.τ.ε.ι.θ. με το Γραφείο Διασύνδεσης Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2011 Αμφιθέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ (Άνεργοι)

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ (Άνεργοι) ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΤΟΠΣΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ» Ταχ. Διευθ.: Χίου & Σαντορίνης 4, 26334, Πάτρα Τηλ.: 2610.226652, Fax: 2610.226653, E-mail: practker@otenet.gr ΕΣΠΑ 2007 2013, Ε.Π. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Δράση:

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Α :«Κατάργηση του ΟΠΑΔ-μεταφορά αρμοδιοτήτων στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ».

Θ Ε Μ Α :«Κατάργηση του ΟΠΑΔ-μεταφορά αρμοδιοτήτων στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ». Βαθμός Ασφαλείας.. Αθήνα, 9 Απριλίου 2014 ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΑΠΛ/ΣΗΣ ΔΙΑΔ/ΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Αριθμ. Πρωτ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 070/6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1/2012 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (Ε.Τ.Α.Α.)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1/2012 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (Ε.Τ.Α.Α.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ Αριθμ. Πρωτ.:71112/22-6-2012 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (Ε.Τ.Α.Α.) ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΑΡΟΧΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ενεργούντος (ούσας) με την ιδιότητα του νομίμου εκπροσώπου του μαθητού η των μαθητών. όνομα.γεννηθείς (θείσα)., την

ενεργούντος (ούσας) με την ιδιότητα του νομίμου εκπροσώπου του μαθητού η των μαθητών. όνομα.γεννηθείς (θείσα)., την ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ : - Του Σωματείου μή κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με την επωνυμία "ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ", του οποίου η έδρα είναι στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΜΒΕΒΛΗΜΕΝΩΝ ΙΑΤΡΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΜΒΕΒΛΗΜΕΝΩΝ ΙΑΤΡΩΝ ΟΡΙΖΩΝ Ασφαλιστική Α.Ε.Γ.Α Λεωφόρος Αμαλίας 26α, 105 57, Αθήνα Τηλ: +30 210 32 27 932-6, FAX: +30 210 32 25 540 Α.Φ.Μ: 094019480, Δ.Ο.Υ: ΦΑΕ ΑΘΗΝΩΝ Email: life@orizonins.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΜΒΕΒΛΗΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ 1 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ Θα πρέπει να γνωρίζουμε: 1. τις επιφάνειες του χώρου στις οποίες γίνεται μετάβαση της θερμότητας. 2. τις διαστάσεις των επιφανειών αυτών. 3. τη διαφορά θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα 5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα Γλώσσα Β Γυμνασίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Τετραδίου Εργασιών σχ. βιβλίο (σ.σ. 40-47) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ)

Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) Η ΟΓΕ αγωνίζεται από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της για την αναγνώριση της κοινωνικής αξίας της μητρότητας. Η στήριξη του νέου ζευγαριού, και ιδιαίτερα της γυναίκας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ 32 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Υ Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ (ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ) (ΠΡΩΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ) ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟ - Τ.Κ. 541 23 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προς: Θέμα: : Ανακοίνωση πρόσληψης ωρομίσθιου προσωπικού στο Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Ηπειρωτικών Σπουδών, που εδρεύει στα Ιωάννινα.

Προς: Θέμα: : Ανακοίνωση πρόσληψης ωρομίσθιου προσωπικού στο Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Ηπειρωτικών Σπουδών, που εδρεύει στα Ιωάννινα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ιωάννινα, 22/12/2009 Αρ. Πρωτ: 1368 Βαθμός Προτεραιότητας: Δ/νση: Κάνιγγος & Παπάζογλου 16 45444 Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς. Έκδοση 2012

Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς. Έκδοση 2012 Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς Έκδοση 2012 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΙΟΝΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΤΙΤΛΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΤΙΤΛΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΤΙΤΛΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Πτυχίο Νομικής Α.Ε.Ι. ή το ομώνυμο πτυχίο ή δίπλωμα Ε.Α.Π. (Α.Ε.Ι.) ή Π.Σ.Ε. (Α.Ε.Ι.) της ημεδαπής ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΙΤΗΣΗ- ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΤΗ ΔΕΗ

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΙΤΗΣΗ- ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΤΗ ΔΕΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΙΤΗΣΗ- ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΤΗ ΔΕΗ Α.ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ/ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΑΙΤΗΣΗ (1) 1. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ/ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ / Β.ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννινα: 18 Μαΐου 2015 Αριθμ. Πρωτ: 274

Ιωάννινα: 18 Μαΐου 2015 Αριθμ. Πρωτ: 274 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΠΕΡ/KH Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ.ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΝΟΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ----- Ταχ. Δ/νση: Λουκή

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήσης. ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ

Εγχειρίδιο χρήσης. ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ Εγχειρίδιο χρήσης ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ Εισαγωγή στο Μητρώο Επιμορφωτών Εκπαιδευτών Ενηλίκων Εφόσον είστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, ανοίξτε το φυλλομετρητή Microsoft

Διαβάστε περισσότερα

«Η επαγγελματική αποκατάσταση των ΑμΕΑ στην Κορινθία μέσα. από τα μάτια των εκπαιδευτικών»,

«Η επαγγελματική αποκατάσταση των ΑμΕΑ στην Κορινθία μέσα. από τα μάτια των εκπαιδευτικών», «Η επαγγελματική αποκατάσταση των ΑμΕΑ στην Κορινθία μέσα από τα μάτια των εκπαιδευτικών», της κα Κόντη Αλεξίας, Κοινωνικής Λειτουργού του Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Ν. Κορινθίας Τo Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Α. ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 3ο Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών Υγείας και Ζωής α) Βιολογία Γενικής Παιδείας [

Διαβάστε περισσότερα

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος.

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος. ΜΑΘΗΜΑ ΔΥΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Θεσσαλονίκη Καβάλα Κέρκυρα Θάσος Σαμοθράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 5. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΕΙΡΑΙΑΣ) ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΘΗΝΑ) ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΖΩΝΗΣ

ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΖΩΝΗΣ Τ.Ζ. > 1.500 / m2 Νομαρχία Περιοχή Κατώτατη Ανώτατη Αθηνών Αγία Βαρβάρα 750 1.100 Αθηνών Αγία Παρασκευή 1.400 2.050 Αθηνών Άγιος Δημήτριος 1.000 1.500 Αθηνών Άγιοι Ανάργυροι 1.000

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Βαθµός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί µέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: ----- Αθήνα, 18-09-2015 Αρ. Πρωτ. 146908/Δ2 -----

Βαθµός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί µέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: ----- Αθήνα, 18-09-2015 Αρ. Πρωτ. 146908/Δ2 ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 29/1/2015. Προς: όλους τους Τοπικούς Συλλόγους Θέμα: Εορτή Τριών Ιεραρχών

Αθήνα, 29/1/2015. Προς: όλους τους Τοπικούς Συλλόγους Θέμα: Εορτή Τριών Ιεραρχών Προς: όλους τους Τοπικούς Συλλόγους Θέμα: Εορτή Τριών Ιεραρχών Αθήνα, 29/1/2015 Αγαπητοί συνάδελφοι, Σε συνέχεια των όσων έχουμε πει σχετικά με το θέμα, διευκρινίζουμε ότι οι όποιες υπουργικές αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

IONIO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ TMHMA ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

IONIO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ TMHMA ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ IONIO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ TMHMA ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες: Στ. Πρεντουλή Μέγαρο Καποδίστρια, 49100 Κέρκυρα Τηλ.: 26610-87223 Φαξ: 26610-22293 Κέρκυρα, Αριθμ. Πρωτ.: ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ KAI ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Π.Ε. Ζακύνθου Δ/νση Ανάπτυξης Ζακύνθου Τμήμα Γραμματείας

Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Π.Ε. Ζακύνθου Δ/νση Ανάπτυξης Ζακύνθου Τμήμα Γραμματείας ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ (άρθρο 8 Ν.1599/1986) Σ2 Η ακρίβεια των στοιχείων που υποβάλλονται µε αυτή τη δήλωση μπορεί να ελεγχθεί µε βάση το αρχείο άλλων υπηρεσιών (άρθρο 8 παρ. 4 του Ν. 1599/1986) Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Τα στοιχεία που ακολουθούν αποτελούν ευρήματα της επιστημονικής ομάδας της ORIENTUM υπό την επίβλεψη των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού Νίκου Παυλάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201..

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201.. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Σας ενημερώνουμε ότι οι εγγραφές του νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 201., - 201.. θα πραγματοποιούνται από την. έως τις. Ιουνίου 201. τις παρακάτω ώρες:.... Δικαίωμα εγγραφής έχουν όσα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2011. Συντάκτης : Καθ. Ιωάννης Μπουρής με τη συνδρομή του Διευθυντή της ΣΔΟ Καθ. Γιώργου Γιαννακόπουλου

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2011. Συντάκτης : Καθ. Ιωάννης Μπουρής με τη συνδρομή του Διευθυντή της ΣΔΟ Καθ. Γιώργου Γιαννακόπουλου ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2011 Συντάκτης : Καθ. Ιωάννης Μπουρής με τη συνδρομή του Διευθυντή της ΣΔΟ Καθ. Γιώργου Γιαννακόπουλου ΣΔΟ-ΤΕΙ-Α Α/Α 1 Η ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Σ.Δ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το πρόγραμμα Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario) είναι η ακόλουθη:

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το πρόγραμμα Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario) είναι η ακόλουθη: Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario): Επαρχιακό Πρόγραμμα Προτεινόμενων Υποψήφιων Μεταναστών (Provincial Nominee Programme) Πληροφορίες σχετικά με τους Φοιτητές εξωτερικού Οι μετανάστες φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Το Υπογεγραμμένο Σύμφωνο Συνεργασίας του Δήμου με τη Γ.Γ.Δ.Β.Μ. για την Ίδρυση και Λειτουργία των Κ.Δ.Β.Μ.

1. Το Υπογεγραμμένο Σύμφωνο Συνεργασίας του Δήμου με τη Γ.Γ.Δ.Β.Μ. για την Ίδρυση και Λειτουργία των Κ.Δ.Β.Μ. Αθήνα, 10 Αυγούστου 2012 Αρ. Πρωτ.: 602/10/21977 Ανοιχτή Πρόσκληση προς τους Δήμους της Επικράτειας στο πλαίσιο των Πράξεων: «ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 301 Υποχρέωση και τρόπος αναγραφής κωδικού αριθμού Οι κατασκευαστές ή οι εισαγωγείς κοσμημάτων και λοιπών συναφών αντικειμένων, που αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγραμματισμός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυμνάσια και τα ΓΕ.Λ. για το σχ. έτος 2015-2016

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγραμματισμός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυμνάσια και τα ΓΕ.Λ. για το σχ. έτος 2015-2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

5. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

5. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 5. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΑΕΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΕΙΡΑΙΑΣ) ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΘΗΝΑ) ΠΑΝΤΕΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

5ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΕΙΡΑΙΑΣ) ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΘΗΝΑ)

5ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΕΙΡΑΙΑΣ) ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΘΗΝΑ) ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΕΙΡΑΙΑΣ) ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΘΗΝΑ) 5ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΑΓΡΙΝΙΟ) ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΔΡΑΜΑ τις 7 συν την τελευταία του έτους ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠ ΟΛΗ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ

1 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΔΡΑΜΑ τις 7 συν την τελευταία του έτους ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠ ΟΛΗ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ Α/Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΟΛΗ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 1 & ΘΡΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΔΡΑΜΑ τις 7 συν την τελευταία του έτους & ΘΡΑΚΗΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΕΒΡΟΥ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠ

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ Α.Π.... Ημερ.. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩ Ν ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΕΡΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ Α.με.Α

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ Α.με.Α ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ Α.με.Α του Δρ. Γεώργιου Β. Κανάτα Διδάκτορα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, Μsc Universita di Roma, Διευθυντή στη, Διεύθυνση Κοινωνικής Πρόνοιας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης Ακαδημαϊκό έτος 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης Ακαδημαϊκό έτος 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης Ακαδημαϊκό έτος 2012-13 Θέμα 3 ης εργασίας: Συζητείστε τον αντίκτυπο της α φάσης της βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα