ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα"

Transcript

1 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων για οικοδόμηση της γνώσης Η παιδαγωγική προσέγγιση που αξιοποιείται στην ενότητα αυτή βασίζεται στη θεωρία του οικοδομισμού και στην κοινωνικο-κεντρική άποψη για τη μάθηση και τη γνωστική ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, στην αρχή της ενότητας παρουσιάζεται ως αφόρμηση ένα πρόβλημα αποστολή, το οποίο καθορίζει το πλαίσιο της διερεύνησης. Στη συνέχεια, παρατίθεται μία ακολουθία δραστηριοτήτων, η οποία σκοπό έχει να στηρίξει τον/τη μαθητή/τρια στην προσπάθειά του/της να διερευνήσει και να λύσει το αρχικό πρόβλημα, να αναπτύξει δεξιότητες διερεύνησης, συλλογιστικές δεξιότητες και εμπειρίες. Κάθε δραστηριότητα επιτρέπει την ενεργό εμπλοκή του/της μαθητή/τριας στη μαθησιακή διαδικασία, την ανάδειξη των ιδεών των μαθητών/τριών, την αναδόμηση των ιδεών, την εφαρμογή των νέων ιδεών και την ανασκόπησή τους. Μέσα από τη συνεργατική μάθηση που προτείνεται, οι μαθητές/τριες, δυνητικά, αναπτύσσουν δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας και προωθείται η καλλιέργεια των ιδιοτήτων του δημοκρατικού πολίτη. Οι παρεμβάσεις του/της εκπαιδευτικού, σύμφωνα με το συγκεκριμένο μαθησιακό υλικό, περιορίζονται σε εισαγωγικές οδηγίες, σε παροτρύνσεις για παραγωγικό διάλογο εντός των ομάδων, σε ερωτήσεις για προβληματισμό, σε εξαιρετικά σύντομη ανατροφοδότηση, σε εντοπισμό πιθανών εναλλακτικών ιδεών και σε καθοδήγηση για εννοιολογική αλλαγή και κατανόηση. Οργάνωση τάξης: Εργασία σε ομάδες (Συνεργατική μάθηση) Συνολική χρονική διάρκεια: 7,5 διδακτικές περίοδοι Προτεινόμενος διδακτικός χρόνος για δραστηριότητες και εισαγωγικό μέρος : 7 διδακτικές περίοδοι Προτεινόμενος χρόνος για αξιολόγηση εργασιών για το σπίτι: 0,5 διδακτική περίοδος

2 Προγραμματισμός Διδακτικής Ενότητας: Γνωριμία Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Ενότητα 1: Ανακαλύπτοντας τη διατροφή μας Δραστηριότητα 3.1: Ποια προβλήματα υγείας αντιμετωπίζει ο κ. Ευριπίδης Καλοφαγάς; Δραστηριότητα 3.2: Δομή του κυκλοφορικού συστήματος Εισαγωγή στην ενότητα Αιμοφόρα αγγεία, Καρδία, Κυκλοφορία του αίματος Δραστηριότητα 3.3: Δομή και λειτουργία της καρδίας Δραστηριότητα 3.4: Δομή και λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων Εργαστηριακή Δραστηριότητα 3.5: Η πορεία του αίματος στον ανθρώπινο οργανισμό Δραστηριότητα 3.6 Μια αρχική εκτίμηση για τα προβλήματα υγείας του κ. Ευριπίδη: Δραστηριότητα 3.7: Το αίμα και τα συστατικά του Δραστηριότητα 3.8: Ποια είναι η λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο κ. Ευριπίδης; Καρδία, αντλία, μυοκάρδιο, αορτή, αριστερός κόλπος, δεξιός κόλπος, αριστερή κοιλία, δεξιά κοιλία, διγλώχινη βαλβίδα ή μιτροειδής, κάτω κοίλη φλέβα, πνευμονική αρτηρία, πνευμονικές φλέβες, οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα. Αρτηρίδια, αρτηρίες, τριχοειδή αγγεία, φλέβες, φλεβίδια, αρτηριακή πίεση του αίματος, υπέρταση, υπόταση, σφυγμός, παλμός της καρδίας, στεφανιαία αρτηρία, αρτηριοσκλήρυνση, ισχαιμία του μυοκαρδίου, στηθάγχη, έμφραγμα, αγγειοπλαστική με μπαλονάκι, ηλεκτροκαρδιογράφημα, στένωση, ταχυκαρδία Μεγάλη ή συστηματική κυκλοφορία, Μικρή ή πνευμονική κυκλοφορία, Καρδιακή ή στεφανιαία κυκλοφορία Αξιολόγηση δεδομένων Εξαγωγή συμπερασμάτων Αίμα, πλάσμα, ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια, αιμοδοσία, αιμοδότης, αιμοδέκτης, ομάδες αίματος, παράγοντας ρέζους, Καρδιαγγειακά νοσήματα Αξιολόγηση δεδομένων Εξαγωγή συμπερασμάτων 1, ,25 Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0,5 Επαναληπτικές σελίδες Β. Μαθησιακές Επιδιώξεις της Ενότητας 1. Εννοιολογική κατανόηση: Κατανόηση των ακόλουθων εννοιών: Αίμα, Αιμοπετάλια, Αιμοφόρα αγγεία, Αορτή, Αρτηρίδια, Αρτηρίες, Βαλβίδες, Έμμορφα συστατικά αίματος, Ερυθρά αιμοσφαίρια, Λευκά αιμοσφαίρια, Μεγάλη κυκλοφορία, Μικρή (πνευμονική) κυκλοφορία, Πλάσμα, Στεφανιαία αρτηρία, Φλέβες, Φλεβίδια. 2. Επιστημολογική επάρκεια: Κατανόηση του τρόπου ανάπτυξης της επιστημονικής γνώσης, του ρόλου της επιστημονικής μεθοδολογίας και του πειράματος στην επιστήμη, της σχέσης θεωρίας και δεδομένων, παρατήρησης και ερμηνείας της παρατήρησης.

3 3. Συλλογιστικές και Πρακτικές δεξιότητες - ικανότητες: Προώθηση της ανάπτυξης της κριτικής σκέψης, δημιουργικής σκέψης, δεξιοτήτων επιχειρηματολογίας, δεξιοτήτων παρατήρησης, ανάπτυξης υποθέσεων, σχεδιασμού και εκτέλεσης πειράματος, ελέγχου μεταβλητών, δεξιοτήτων επικοινωνίας και συνεργασίας. 4. Στάσεις, Αξίες και Συμπεριφορές: Ανάπτυξη θετικών στάσεων σε θέματα ισορροπημένης διατροφής, υγιεινού τρόπου ζωής, πρόληψης ασθενειών, καθώς και σε θέματα αγωγής υγείας. 5. Εμπειρίες: Προτείνονται δραστηριότητες επέκτασης με επισκέψεις σε ειδικά κέντρα ή με την εφαρμογή της αποκτηθείσας γνώσης στην πράξη, οι οποίες επιτρέπουν την ανάπτυξη εμπειριών για έναν καλύτερο, πιο ισορροπημένο και υγιεινό τρόπο ζωής. Γ. Γενικοί Στόχοι της Ενότητας Οι μαθητές/τριες θα πρέπει να είναι σε θέση Να αναγνωρίζουν και να περιγράφουν τα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος. Να περιγράφουν τις βασικές λειτουργίες του κυκλοφορικού συστήματος. Να ονομάζουν τα συστατικά του αίματος. Να εξηγούν τον ρόλο των συστατικών του αίματος. Να ονομάζουν ασθένειες που σχετίζονται με το κυκλοφορικό σύστημα και να εξηγούν τρόπους πρόληψής τους. Να αντιλαμβάνονται τη σχέση μεταξύ πεπτικού και κυκλοφορικού συστήματος. Να εξηγούν πώς η διατροφή και ο τρόπος ζωής του ανθρώπου επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος. Δ. Ειδικοί Στόχοι της Ενότητας Οι μαθητές/τριες θα πρέπει να είναι σε θέση Να περιγράφουν τη δομή του κυκλοφορικού συστήματος. Να συμπληρώνουν ενδείξεις που αφορούν στα διάφορα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος του ανθρώπινου οργανισμού. Να περιγράφουν τις απόψεις των ανθρώπων για την κυκλοφορία του αίματος πριν τον 17ο αιώνα. Να αντιλαμβάνονται τη σημασία του ερευνητικού έργου του Ουίλιαμ Χάρβεϊ (17ο αιώνα μ.χ) και να αναστοχάζονται για τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της επιστήμης της εκάστοτε εποχής. Να περιγράφουν την εσωτερική κατασκευή της καρδίας και να συμπληρώνουν σχετικές ενδείξεις. Να εξηγούν τον ρόλο των βαλβίδων της καρδίας.

4 Να εξηγούν γιατί στην καρδία το αίμα αναπαρίσταται με δύο διαφορετικά χρώματα. Να περιγράφουν τη δομή των οργάνων του κυκλοφορικού συστήματος. Να εξηγούν γιατί η καρδία χαρακτηρίζεται ως διπλή αντλία. Να εξηγούν ποιες κοιλότητες αποτελούν την κάθε αντλία (δεξιά και αριστερή). Να εξηγούν με ποιo/α αγγείο/α ή βαλβίδα εισέρχεται ή εξέρχεται το αίμα από τις επιμέρους κοιλότητες της καρδίας. Να περιγράφουν τη ροή του αίματος μέσα στην καρδία. Να ονομάζουν τα είδη των αιμοφόρων αγγείων του κυκλοφορικού συστήματος. Να αναφέρουν διαφορές μεταξύ φλεβών και αρτηριών. Να εξηγούν γιατί οι αρτηρίες έχουν παχύτερα μυϊκά τοιχώματα σε σχέση με τις φλέβες. Να εξηγούν πώς επιτυγχάνεται η μονόδρομη ροή του αίματος στις φλέβες. Να περιγράφουν την πορεία κίνησης διαφόρων μικρομοριακών ουσιών μεταξύ κυττάρων και τριχοειδών. Να περιγράφουν πώς οι θρεπτικές ουσίες μεταφέρονται στα κύτταρα. Να εξηγούν τι είναι η αρτηριακή πίεση και ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές αρτηριακής πίεσης για έναν υγιή ενήλικα. Να περιγράφουν την πορεία του αίματος, καθώς και τον σκοπό για τον οποίο γίνεται για: α. Μεγάλη κυκλοφορία, β. Μικρή κυκλοφορία, γ. Στεφανιαία κυκλοφορία. Να ονομάζουν τα συστατικά του αίματος. Να εξηγούν τον ρόλο των ερυθρών αιμοσφαιρίων του αίματος. Να εξηγούν τον ρόλο των λευκών αιμοσφαιρίων του αίματος. Να εξηγούν τον ρόλο των αιμοπεταλίων του αίματος. Να ονομάζουν τις ομάδες αίματος. Να εξηγούν τον ρόλο του παράγοντα ρέζους στον ανθρώπινο οργανισμό. Να εξηγούν ποιο πρόβλημα δημιουργείται αν ένα άτομο μεταγγιστεί με αίμα που δεν είναι συμβατό με τη δική του ομάδα αίματος. Να ονομάζουν τα είδη αντιγόνων που καθορίζουν τις τέσσερις ομάδες αίματος στον άνθρωπο. Να σχεδιάζουν μοντέλα για να εξηγούν τη σχέση μεταξύ δομής και λειτουργίας του κυκλοφορικού συστήματος. Να παρατηρούν, προσεκτικά, σχεδιαγράμματα και να εξάγουν συμπεράσματα για θέματα που αφορούν στη λειτουργία της καρδίας και τη ροή του αίματος. Να κατασκευάζουν ιστογράμματα με βάση δεδομένα που τους δίνονται. Να συλλέγουν σχετικές πληροφορίες για το κυκλοφορικό σύστημα από κείμενο. Να εξηγούν γιατί το επίπεδο του οξυγόνου και του διοξειδίου του άνθρακα διαφέρει στα διάφορα μέρη του σώματος. Να ανακαλούν μερικές σοβαρές παθήσεις που αφορούν στο κυκλοφορικό σύστημα. Να αναφέρουν τρόπους πρόληψης των καρδιαγγειακών παθήσεων. Να προτείνουν ατομικές και συλλογικές δράσεις που θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παθήσεων. Να αποκτήσουν θετικές στάσεις και συμπεριφορές όσον αφορά θέματα υγείας και πρόληψης ασθενειών.

5 Ε. Εναλλακτικές ιδέες των μαθητών/τριών Κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας της ενότητας αυτής, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι ορισμένοι μαθητές/τριες μπορεί να έχουν τις ακόλουθες εναλλακτικές ιδέες, με βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία (Driver et al., 1998; Mintzes, 1984; Μαυρικάκη κ.ά., 2007). Δεν αντιλαμβάνονται ότι η καρδία λειτουργεί ως διπλή αντλία. Ταυτίζουν την έννοια «φλέβα» με την έννοια «αγγείο». Δεν αντιλαμβάνονται ότι το αίμα είναι ένας ιστός και θεωρούν ότι είναι ένα κόκκινο υγρό που απλώς κυκλοφορεί στο σώμα. Δεν συσχετίζουν το κόκκινο χρώμα του αίματος με την παρουσία των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Δεν αντιλαμβάνονται ότι το αίμα των αρτηριών είναι πλούσιο σε οξυγόνο σε σχέση με αυτών των φλεβών. Αντιστέκονται στο γεγονός ότι το αίμα περιέχει κύτταρα και χημικές ουσίες. Δεν αντιλαμβάνονται ότι το πεπτικό σύστημα συνεργάζεται με το κυκλοφορικό. Στ. Απαραίτητες Προαπαιτούμενες Γνώσεις Με τη φωτοσύνθεση συντίθενται θρεπτικές ουσίες που μεταφέρονται σε όλα τα μέρη του φυτού, και οι οποίες αποτελούν τη βάση της τροφικής αλυσίδας στη Γη. Οι ετερότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν χημικές ουσίες και ενέργεια μέσω της τροφής τους που παίρνουν από το περιβάλλον. Ο άνθρωπος εξασφαλίζει τις χημικές ουσίες και την ενέργεια που χρειάζεται ο οργανισμός του μέσω της τροφής του. Τα οργανικά συστήματα αποτελούνται από όργανα που συνεργάζονται μεταξύ τους για να επιτελέσουν μια λειτουργία. Στον άνθρωπο το πεπτικό σύστημα συνεργάζεται με το κυκλοφορικό.

6 Ζ. Σχόλια για τον/την εκπαιδευτικό που αφορούν στις δραστηριότητες της Ενότητας 3 Η Ενότητα 3: «Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα» αφορά στη δομή και τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος, καθώς και σε διάφορες παθήσεις που σχετίζονται με αυτό. Με βάση το σενάριο της ενότητας αυτής, οι μαθητές/τριες συνεχίζουν να βρίσκονται στο Κέντρο «Πρόληψη και Υγεία» της πόλης τους και ετοιμάζονται να υποδεχθούν ένα νέο μέλος της οικογένειας Καλοφαγά, τον κ. Αριστείδη. Ο κ. Αριστείδης είναι ο πατέρας του κ. Ηλία Καλοφαγά και αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, για τα οποία θα ζητήσει βοήθεια από το κέντρο. Οι μαθητές/τριες θα πρέπει να διαβάσουν την αποστολή τους και να ενημερωθούν για την πορεία εργασίας τους από τον/την εκπαιδευτικό τους. Θα ήταν χρήσιμο να γίνουν οι απαραίτητες συνδέσεις με το γενικό σενάριο που αφορά στις ενότητες 1, 2, 3,4 και παρουσιάστηκε στην αρχή της ενότητας 1. Η κα Αποστολία Ιατροπούλου, η υπεύθυνη του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» παρουσιάζει το ιατρικό ιστορικό του κ. Αριστείδη, καθώς και τους ειδικούς επιστήμονες που θα συνεργαστούν μαζί με τους/τις μαθητές/τριες για να τους/τις βοηθήσουν στην αποστολή τους. Θα ήταν χρήσιμο οι μαθητές/τριες να μελετήσουν το ιατρικό ιστορικό του κ. Αριστείδη, αρχικά, ατομικά και μετά ομαδικά και να υπογραμμίσουν τις πληροφορίες εκείνες που θεωρούν σημαντικές για την αποστολή τους.

7 Στη Δραστηριότητα 3.1, οι μαθητές/τριες καλούνται να γράψουν την άποψή τους για τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο κ. Αριστείδης με βάση το ιατρικό ιστορικό που τους παρουσίασε η κα Αποστολία, καθώς, επίσης, και τρόπους αντιμετώπισής τους. Είναι σημαντικό να τονισθεί στους/στις μαθητές/τριες ότι στη Δραστηριότητα αυτή καταγράφουν την άποψή τους και στη συνέχεια θα ακολουθήσουν άλλες δραστηριότητες, για να μελετήσουν επακριβώς τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κ. Αριστείδης. Στο τέλος της ενότητας αυτής μπορούν να επανέλθουν για να ελέγξουν τις απαντήσεις τους. Στη Δραστηριότητα 3.2, οι μαθητές/τριες καλούνται να αποδώσουν θεατρικά έναν διάλογο μεταξύ του καρδιολόγου του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» και του κ. Αριστείδη και να απαντήσουν σε ερωτήματα που αφορούν σε γενικά ζητήματα υγιεινής του κυκλοφορικού συστήματος. Θα ήταν καλό, οι μαθητές/τριες να αφεθούν, πρώτα, να διαβάσουν το θεατρικό έργο εξατομικευμένα και μετά δύο αγόρια να το αποδώσουν θεατρικά στην ολομέλεια της τάξης. Θα ήταν, επίσης, ενδιαφέρον να γίνει μια μικρή προετοιμασία από τον/την εκπαιδευτικό ή και τους/τις μαθητές/τριες για μια σκηνογραφική πρόταση με βάση το περιεχόμενο του θεατρικού έργου έτσι ώστε να ενεργοποιηθούν τα κίνητρα των μαθητών/τριών και να καλλιεργηθεί η δημιουργική σκέψη και η φαντασία τους. Στο σημείο αυτό, μπορεί να δοθεί χρόνος στους/στις μαθητές/τριες να αναφέρουν προσωπικές τους εμπειρίες με επισκέψεις στον καρδιολόγο είτε των παππούδων/γιαγιάδων, είτε των γονέων τους και να εντοπισθούν εναλλακτικές ιδέες που υπάρχουν για τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος.

8 Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες θα πρέπει να συσχετίσουν την καρδία με το κυκλοφορικό σύστημα και να διαπιστώσουν ότι αυτή αποτελεί ένα σημαντικό όργανό του. Στη Δραστηριότητα , θα πρέπει να εντοπίσουν το πού ακριβώς βρίσκεται η καρδία στον ανθρώπινο οργανισμό. Η αξιοποίηση χαρτών και άλλων μοντέλων (προπλάσματος) στην τάξη μπορεί να βοηθήσει αρκετά προς αυτή την κατεύθυνση. Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες με βάση τις προϋπάρχουσες γνώσεις τους και με βάση εποπτικό υλικό που θα πρέπει να τους δοθεί από τον/την εκπαιδευτικό (π.χ. χάρτες ή μοντέλα του κυκλοφορικού συστήματος), πρέπει να συμπληρώσουν τις ενδείξεις που αφορούν στα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος. Στη δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες καλούνται, με βάση την προϋπάρχουσα γνώση τους, να γράψουν την άποψή τους για τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος. Η καταγραφή των απόψεων των μαθητών/τριών είναι σημαντική, διότι αφενός ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να εντοπίσει τις προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών/τριών, και αφετέρου τις εναλλακτικές τους ιδέες. Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες καλούνται να κάνουν κάποιες πρώτες συσχετίσεις μεταξύ κυκλοφορικού, πεπτικού και αναπνευστικού συστήματος, καταγράφοντας ουσίες που μεταφέρονται από και προς τα κύτταρα. Στη συνέχεια, οι μαθητές/τριες θα κληθούν ξανά να κάνουν ανάλογες συσχετίσεις, ούτως ώστε να κατανοήσουν τον τρόπο και τη σημασία της συνεργασίας των διαφόρων οργανικών συστημάτων του ανθρώπινου οργανισμού. Στη Δραστηριότητα 3.2.2, οι μαθητές/τριες μετά την παρακολούθηση ενός βίντεο που αφορά σε ζητήματα ιστορίας της επιστήμης και της ιατρικής, καλούνται να καταγράψουν τις απόψεις των επιστημόνων για την κυκλοφορία του αίματος πριν και μετά το ερευνητικό έργο του Ουίλιαμ Χάρβεϊ τον 17 ο αιώνα μ.χ. Η Δραστηριότητα αυτή μπορεί να συνεισφέρει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου ανάπτυξης της επιστημονικής γνώσης.

9 Στη Δραστηριότητα 3.3, οι μαθητές/τριες βρίσκονται στο ιατρείο του καρδιολόγου του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» και με τη βοήθεια ενός μοντέλου της καρδίας, καθώς και με τη βοήθεια των προσομοιώσεων που υπάρχουν στο CD με το διδακτικό υλικό για τη Β Γυμνασίου θα πρέπει να κατανοήσουν ότι η καρδία λειτουργεί ως αντλία. Στο «Γνωρίζετε ότι...», δίνονται βασικές πληροφορίες για τη δομή και τη λειτουργία της καρδίας, τις οποίες ο/η εκπαιδευτικός θα ήταν χρήσιμο να συζητήσει και να τις επεξηγήσει στην ολομέλεια της τάξης. Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να ζητήσει από τους/τις μαθητές/τριες να περιγράψουν τον μηχανισμό λειτουργίας μιας αντλίας που γνωρίζουν με βάση τις δικές τους εμπειρίες και να κάνουν τις συγκρίσεις με τον μηχανισμό λειτουργίας της καρδίας. Στη Δραστηριότητα 3.3.2, οι μαθητές/τριες θα ήταν χρήσιμο να μελετήσουν, αρχικά, εξατομικευμένα την εσωτερική δομή της καρδίας και στη συνέχεια να συζητήσουν ομαδικά τα διάφορα ερωτήματα που δίνονται και να τα απαντήσουν. Ο ρόλος των βαλβίδων θα γίνει πιο εύκολα κατανοητός στους/στις μαθητές/τριες, αν γίνει παραλληλισμός με τις βαλβίδες των ελαστικών των αυτοκινήτων. Θα ήταν χρήσιμο να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες των μαθητών/τριών και να δοθούν οι απαραίτητες επεξηγήσεις, όπου χρειαστεί. Ο/Η εκπαιδευτικός θα ήταν καλό να συμπληρώσει τις διάφορες ενδείξεις που αφορούν στην καρδιά, έτσι ώστε όλοι οι μαθητές/τριες να μπορέσουν να κάνουν τις απαραίτητες διορθώσεις.

10 Στο μέρος αυτό της αποστολής τους, οι μαθητές/τριες, με τη βοήθεια του σχεδιαγράμματος της Δραστηριότητας 3.3.3, αναμένεται να διαπιστώσουν ότι από όλα τα μέρη του σώματος, το φτωχό σε οξυγόνο και πλούσιο σε διοξείδιο του άνθρακα αίμα (μπλε χρώμα) επιστρέφει στην καρδία, στον δεξιό της κόλπο, ενώ το πλούσιο σε οξυγόνο και φτωχό σε διοξείδιο του άνθρακα αίμα, προερχόμενο από τους πνεύμονες (κόκκινο χρώμα), φτάνει στον αριστερό κόλπο, από εκεί ωθείται στην αριστερή κοιλία, για να μεταφερθεί στη συνέχεια σε όλα τα μέρη του σώματος. Στον πίνακα 3.3.4, οι μαθητές/τριες με τη βοήθεια της Δραστηριότητας και 3.3.3, αναμένεται να κατανοήσουν ότι επικοινωνία στις κοιλότητες της καρδίας υπάρχει μόνο μεταξύ κόλπων και κοιλιών. Οι δύο κόλποι δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, ούτε και οι δύο κοιλίες. Ο δεξιός κόλπος επικοινωνεί με τη δεξιά κοιλία με ένα στόμιο, στο οποίο υπάρχει βαλβίδα που λέγεται τριγλώχινη βαλβίδα. Ο αριστερός κόλπος επικοινωνεί με την αριστερή κοιλία με ένα στόμιο, στο οποίο υπάρχει η διγλώχινη βαλβίδα. Το «Γνωρίζετε ότι...» δίνει μια ολοκληρωμένη περιγραφή της πορείας του αίματος μέσα στην καρδία. Είναι σημαντικό να διαβαστεί στην ολομέλεια της τάξης και να δοθούν οι απαραίτητες επεξηγήσεις όπου χρειάζεται. Η αξιοποίηση των ταινιών που υπάρχουν στο CD Βιολογία Β Γυμνασίου που έχει δοθεί στους/στις εκπαιδευτικούς, είναι σημαντική για την καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας της καρδίας και του κυκλοφορικού συστήματος στον άνθρωπο.

11 Στη Δραστηριότητα 3.4.1, οι μαθητές/τριες με βάση τις προϋπάρχουσες γνώσεις τους και με βάση το σχήμα που τους δίνεται, θα πρέπει να συμπληρώσουν τις ενδείξεις που αφορούν στα είδη των αιμοφόρων αγγείων. Με τη δραστηριότητα αυτή έχουμε στόχο να κατανοήσουν καλύτερα οι μαθητές/τριες τον τρόπο επικοινωνίας των διαφόρων αιμοφόρων αγγείων του ανθρώπινου οργανισμού, καθώς και το σχετικό μέγεθος του κάθε είδους αγγείου. Στις Δραστηριότητες , οι μαθητές/τριες αναμένεται να γνωρίσουν τα ονόματα των αγγείων του κυκλοφορικού συστήματος (αρτηρίες, φλέβες και τριχοειδή αγγεία). Οι αρτηρίες έχουν παχύτερο και ελαστικότερο τοίχωμα από αυτό των φλεβών. Επίσης, οι φλέβες έχουν στο εσωτερικό τους βαλβίδες που εμποδίζουν την προς τα κάτω κίνηση του αίματος, διευκολύνοντας έτσι την ανοδική προς την καρδία πορεία του. Στη Δραστηριότητα 3.4.6, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στο ότι τα τριχοειδή αγγεία είναι αγγεία που βρίσκονται στο τέλος των αρτηριών και στην αρχή των φλεβών. Τα τριχοειδή αγγεία έχουν πολύ μικρή διάμετρο και το τοίχωμά τους είναι πολύ λεπτό (αποτελείται από μια στιβάδα κυττάρων), γεγονός που επιτρέπει την ανταλλαγή ουσιών μεταξύ των κυττάρων του σώματος και του αίματος. Οι μαθητές/τριες θα πρέπει αρχικά να εργαστούν εξατομικευμένα και στη συνέχεια ομαδικά. Ο/Η εκπαιδευτικός θα ήταν σημαντικό να στηρίξει την ομαδική εργασία των μαθητών/τριών, καθώς υπάρχουν πολλές παρανοήσεις αναφορικά με την ανταλλαγή ουσιών μεταξύ αίματος και κυττάρων του σώματος.

12 Στη Δραστηριότητα 3.4.8, θα ήταν χρήσιμο να γίνει, όπου είναι δυνατόν, επίδειξη χρήσης του πιεσόμετρου, ώστε οι μαθητές/τριες να αποκτήσουν την εμπειρία της μέτρησης της αρτηριακής πίεσης. Επίσης, οι μαθητές/τριες θα ήταν καλό να αναφέρουν εμπειρίες τους που αφορούν σε θέματα αρτηριακής πίεσης (συγγενείς ή γνωστούς που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπέρτασης ή υπότασης), να εντοπισθούν παρανοήσεις που πιθανώς υπάρχουν και να συζητηθούν στην ολομέλεια της τάξης, με απώτερο στόχο την εννοιολογική αλλαγή. Στη Δραστηριότητα 3.4.9, οι μαθητές/τριες, αρχικά, εξατομικευμένα και στη συνέχεια στο πλαίσιο της ομάδας τους, θα πρέπει με τη βοήθεια του κειμένου που τους δίνεται να εξαγάγουν συμπεράσματα για τις πιθανές αιτίες της υψηλής αρτηριακής πίεσης. Θα ήταν χρήσιμο να αφεθούν οι μαθητές/τριες να περιγράψουν τις εμπειρίες που πιθανώς έχουν γύρω από το ζήτημα αυτό. Η παρουσίαση των εμπειριών των μαθητών/τριών βοηθά στην απόκτηση θετικών στάσεων για το μάθημα, καθώς και στην καλύτερη σύνδεση της σχολικής γνώσης με την καθημερινή ζωή.

13 Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες με την αξιοποίηση των εικόνων που τους δίνονται, καθώς και με την προβολή των σχετικών ταινιών για τις καρδιαγγειακές παθήσεις που έχουν δοθεί στους/στις εκπαιδευτικούς (CD για Βιολογία Β Γυμνασίου-Ενότητα 3), αναμένεται να κατανοήσουν τις αιτίες της αρτηριοσκλήρυνσης, καθώς και τις επιπτώσεις της στον ανθρώπινο ς οργανισμό. Οι μαθητές/τριες είναι καλό να περιγράψουν τις εμπειρίες τους για άτομα με αρτηριοσκλήρυνση, καθώς και τρόπους πρόληψης που γνωρίζουν. Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες μελετώντας διάφορα ηλεκτροκαρδιογραφήματα, αναμένεται να κατανοήσουν αφενός τον ρόλο της τεχνολογίας στην ιατρική και στη διάγνωση διαφόρων παθήσεων, και αφετέρου να αναστοχαστούν γύρω από τον μηχανισμό της στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας. Η παρουσίαση σχετικών εμπειριών των μαθητών/τριών είναι σημαντική, διότι βοηθά στην απόκτηση θετικών στάσεων για το μάθημα της Βιολογίας, καθώς και στην καλύτερη σύνδεση της σχολικής γνώσης με την καθημερινή ζωή.

14 Στη Δραστηριότητα 3.5, οι μαθητές/τριες εξακολουθούν να βρίσκονται στο γραφείο του καρδιολόγου του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» και καλούνται να μελετήσουν τις τρεις (3) βασικές κυκλοφορίες (πορείες) του αίματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι μαθητές/τριες θα ήταν χρήσιμο να μελετήσουν, αρχικά, ομαδικά, τις τρεις (3) βασικές κυκλοφορίες (πορείες) του αίματος, και στη συνέχεια εξατομικευμένα, και να απαντήσουν τις σχετικές ερωτήσεις: 1. Μεγάλη κυκλοφορία: Αριστερή κοιλία Αορτή Αρτηρίες Τριχοειδή αγγεία ιστών Φλέβες Κοίλες φλέβες Δεξιός κόλπος. 2. Μικρή κυκλοφορία: Δεξιός κόλπος Δεξιά κοιλία Πνευμονική αρτηρία Τριχοειδή αγγεία πνευμόνων Πνευμονικές φλέβες Αριστερός κόλπος 3. Καρδιακή ή στεφανιαία κυκλοφορία Αορτή Στεφανιαίες αρτηρίες Στεφανιαία τριχοειδή αγγεία Στεφανιαίες φλέβες Στεφανιαίος κόλπος Στη Δραστηριότητα 3.6.1, οι μαθητές/τριες καλούνται να κάνουν μια αρχική εκτίμηση για τα προβλήματα υγείας του κ. Ευριπίδη, με βάση τα αποτελέσματα των μέχρι τώρα εξετάσεων που έχει κάνει ο καρδιολόγος. Για τη δραστηριότητα αυτή απαιτείται οι μαθητές/τριες να συλλέξουν δεδομένα με βάση τις προηγούμενες δραστηριότητες της ενότητας αυτής και να καταγράψουν συνοπτικά τη συσχέτιση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων που έγιναν στον κ. Ευριπίδη και των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει.

15 Στη Δραστηριότητα 3.7, οι μαθητές/τριες επισκέπτονται τον βιολόγο του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» και συνεργάζονται μαζί του για τη διεξαγωγή μιας σειράς αναλύσεων αίματος του κ. Ευριπίδη. Οι μαθητές/τριες μέσα από αυτή τη διαδικασία έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν τη δομή και τις λειτουργίες του αίματος. Στη Δραστηριότητα 3.7.3, οι μαθητές/τριες αναμένεται να καταγράψουν, με βάση την προϋπάρχουσα γνώση τους, τα μέρη του αίματος όπως ξεχωρίζουν μετά τη φυγοκέντρηση. Στόχος είναι να εντοπιστούν τυχόν παρανοήσεις των μαθητών/τριών για τα συστατικά του αίματος και να γίνει προσπάθεια για εννοιολογική αλλαγή. Η μέθοδος της φυγοκέντρησης διδάσκεται στο μάθημα της Χημείας και θα ήταν χρήσιμο να γίνει η ανάλογη αναφορά και να τονιστεί η διεπιστημονικότητα των διαφόρων θεμάτων στην επιστήμη. Στη Δραστηριότητα 3.4.1, οι μαθητές/τριες μαζί με τον βιολόγο του Κέντρου «Πρόληψη και Υγεία» καλούνται να κάνουν αιματολογικές εξετάσεις στον κ. Αριστείδη, για να μπορέσουν να έχουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Οι μαθητές/τριες μέσα από αυτή τη διαδικασία θα έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν και να γνωρίσουν τα συστατικά του αίματος, καθώς και τον ρόλο τους στον ανθρώπινο οργανισμό. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει στους/στις μαθητές/τριες να συνδέσουν την επιστημονική σχολική γνώση με την καθημερινή τους ζωή και τις εμπειρίες τους. Να αντιληφθούν ότι στη σημερινή κοινωνία της γνώσης και της τεχνολογίας, οι βασικές επιστημονικές γνώσεις είναι απαραίτητες, για να μπορούμε να διαχειριζόμαστε ζητήματα της καθημερινότητάς μας, όπως είναι η βασική κατανόηση των εργαστηριακών μας εξετάσεων ή η σωστή χρήση φαρμάκων, ή ακόμη και η ορθή επικοινωνία με τον γιατρό μας.

16 Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες καλούνται να κάνουν μικροσκοπικές παρατηρήσεις έτοιμων παρασκευασμάτων δειγμάτων αίματος, να σχεδιάσουν και καταγράψουν τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών τους. Ο/Η εκπαιδευτικός θα ήταν χρήσιμο να δώσει ένα έτοιμο παρασκεύασμα με δείγμα αίματος σε κάθε ομάδα εργασίας, ούτως ώστε να μπορούν όλες οι ομάδες να κάνουν τις παρατηρήσεις τους παράλληλα. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν αρκετά έτοιμα παρασκευάσματα δειγμάτων αίματος στο βιολογικό εργαστήριο του σχολείου, οι μισές ομάδες εργασίας θα ήταν χρήσιμο να ασχοληθούν με τη Δραστηριότητα και οι υπόλοιπες με τις μικροσκοπικές παρατηρήσεις. Στη συνέχεια, να γίνει ανταλλαγή στην εργασία των ομάδων. Απώτερος στόχος είναι η εξοικονόμηση χρόνου και η ομαλή λειτουργία των ομάδων εργασίας. Τα μικροσκόπια θα ήταν χρήσιμο να τοποθετηθούν εκ των προτέρων στους χώρους εργασίας των ομάδων, ούτως ώστε να μην υπάρξει απώλεια χρόνου. Στη Δραστηριότητα , παρόλο που δίνονται οι εικόνες όλων των ειδών λευκών αιμοσφαιρίων, οι μαθητές/τριες δεν χρειάζεται να γνωρίζουν τα ονόματα των διαφόρων ειδών. Απλά θα ήταν χρήσιμο να αντιληφθούν ότι υπάρχουν διάφορα είδη λευκών αιμοσφαιρίων, τα οποία καταπολεμούν τα μικρόβια που εισέρχονται στον οργανισμό μας με διάφορους τρόπους.

17 Στη Δραστηριότητα , οι μαθητές/τριες θα ήταν χρήσιμο να μελετήσουν, αρχικά εξατομικευμένα και στη συνέχεια στην ομάδα τους, το ένθετο που αφορά στον ρόλο της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων στον ανθρώπινο οργανισμό. Στη συνέχεια, ο/η εκπαιδευτικός με τη βοήθεια αναστοχαστικών ερωτήσεων θα ήταν χρήσιμο να συζητήσει τα βασικά σημεία του ένθετου στην ολομέλεια της τάξης και να δώσει τις απαραίτητες επεξηγήσεις. Στη συνέχεια, οι μαθητές/τριες θα πρέπει να μελετήσουν το «Γνωρίζετε ότι..» και να προσπαθήσουν να απαντήσουν στο ερώτημα που ακολουθεί. Συγκεριμένα, οι μαθητές/τριες θα πρέπει με βάση τα όσα γνωρίζουν για το ιατρικό ιστορικό του κ. Αριστείδη, καθώς και με βάση τα όσα έχουν μάθει για τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος, να προσπαθήσουν να εξηγήσουν γιατί ο κ. Ευριπίδης κουράζεται εύκολα. Δεδομένου ότι η ερώτηση αυτή απαιτεί δεξιότητες σύνθετου συλλογισμού, θα ήταν σημαντικό ο/η εκπαιδευτικός να στηρίξει τις ομάδες εργασίας με σχετικά υποστηρικτικά και αναστοχαστικά ερωτήματα. Στη Δραστηριότητα 3.7.6, οι μαθητές/τριες καλούνται να εξηγήσουν, με βάση τις εμπειρίες τους, τι είναι αιμοδοσία, καθώς και τον ρόλο της στη ζωή μας. Στη δραστηριότητα αυτή είναι σημαντικό να γίνει μια σύντομη συζήτηση στην ολομέλεια της τάξης για τη σημασία της αιμοδοσίας, κατά την οποία οι μαθητές/τριες να διατυπώσουν τις εμπειρίες τους. Στη Δραστηριότητα 3.7.7, οι μαθητές/τριες μέσα από τις πληροφορίες που δίνονται στη σχετική ταινία, καθώς και μέσα από το σχεδιάγραμμα που αφορά στην επί τοις εκατόν (%) κατανομή των διαφόρων ομάδων αίματος στον παγκόσμιο πληθυσμό, αναμένεται να κατανοήσουν την έννοια των ομάδων αίματος στον ανθρώπινο οργανισμό και τη σημασία τους για τις μεταγγίσεις.

18 Στη Δραστηριότητα 3.7.8, οι μαθητές/τριες αναμένεται, με βάση τον πίνακα που δίνεται, να μπορέσουν να διαπιστώσουν πόσα και ποια είδη αντιγόνων καθορίζουν τις τέσσερις ομάδες αίματος στον άνθρωπο. Στην παρούσα δραστηριότητα δεν γίνεται αναφορά στον μνημονικό κανόνα συμβατότητας ομάδων αίματος (σχήμα αιμοδοσίας), διότι υπάρχει σχετική άσκηση για το σπίτι (άσκηση 8.α). Κατά την επίλυση της άσκησης αυτής, οι μαθητές/τριες θα πρέπει, με βάση τα δεδομένα που έχουν στη διάθεσή τους, να προσπαθήσουν να καταλήξουν από μόνοι τους στον μνημονικό κανόνα αιμοδοσίας. Στη Δραστηριότητα 3.7.9, δίνεται ένα σχεδιάγραμμα που παρουσιάζει την επί τοις εκατόν (%) κατανομή των διαφόρων ομάδων αίματος και του συστήματος Ρέζους στον παγκόσμιο πληθυσμό. Με βάση αυτό το σχεδιάγραμμα, και με βάση τις πληροφορίες που δίνονται στο «Γνωρίζετε ότι..»., αναμένεται οι μαθητές/τριες να μπορέσουν να καταλήξουν στην ομάδα αίματος και στο σύστημα Ρέζους που έχει περισσότερες πιθανότητες να ανήκει ο κ. Ευριπίδης (Ο + ). Στη Δραστηριότητα , μέσα από το παράδειγμα του κ. Αριστείδη, οι μαθητές/τριες αναμένεται να συμπεράνουν ότι άτομα με ομάδα Ο μπορούν να δώσουν αίμα σε άτομα οποιασδήποτε ομάδας (πανδότες), ενώ άτομα της ομάδας ΑΒ μπορούν να πάρουν αίμα από οποιαδήποτε ομάδα (πανδέκτες).

19 Στην άσκηση , οι μαθητές/τριες καλούνται, με βάση τα δεδομένα που έχουν συλλέξει, μέχρι αυτό το στάδιο της διερεύνησής τους, για τα διάφορα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο κ. Ευριπίδης, να συμπληρώσουν κατάλληλα τον σχετικό πίνακα. Ο συνοπτικός αυτός πίνακας είναι σημαντικό να συμπληρωθεί ορθά από όλους/όλες τους/τις μαθητές/τριες, διότι θα είναι πολύ χρήσιμος για τη σύνταξη της τελικής έκθεσης προς τον κ. Αριστείδη. Στον πίνακα αυτό θα βρίσκονται συγκεντρωμένες πληροφορίες που αφορούν στα προβλήματα υγείας του κ. Αριστείδη, στα είδη εξέτασης που του έγιναν στο κέντρο «Πρόληψη και Υγεία», στα αποτελέσματα των διαφόρων εξετάσεων, καθώς και στη συσχέτιση των αποτελεσμάτων της κάθε εξέτασης και των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει ο κ. Αριστείδης. Τα ένθετα που δίνονται αφορούν διάφορα σημαντικά καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς και τρόπους πρόληψής τους και είναι σημαντικό να σχολιαστούν στην ολομέλεια της τάξης και να γίνει προσπάθεια για ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών για το θέμα αυτό. Μια προέκταση των ένθετων αυτών αποτελεί η άσκηση 10 για το σπίτι, όπου οι μαθητές/τριες με βάση άρθρο ημερήσιας εφημερίδας της Κύπρου, καλούνται να γράψουν τι μπορούμε να κάνουμε ως κοινωνία, και ο καθένας μας ξεχωριστά, για να αντιμετωπίσουμε τις καρδιαγγειακές παθήσεις στην Κύπρο.

20 Στη δραστηριότητα 3.8, οι μαθητές/τριες, με βάση τα στοιχεία και τα δεδομένα που έχουν συλλέξει μέχρι τώρα, θα πρέπει να ετοιμάσουν μια επιστολή, η οποία θα απευθύνεται προς τον κ. Ευριπίδη. Στην επιστολή θα πρέπει να αναφέρουν τα εξής: 1. Διάγνωση για τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο κ. Ευριπίδης, με βάση τα αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων που του έγιναν. 2. Εισηγήσεις για τους τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων του κ. Ευριπίδη. Οι εισηγήσεις πρέπει να είναι τεκμηριωμένες με βάση τις επιστημονικές πληροφορίες και τα δεδομένα που θα συλλέξουν κατά την πορεία της διερεύνησής τους. Οι μαθητές/τριες μπορούν να βρούν επιπλέον πληροφορίες που πιστεύουν ότι θα τους βοηθήσουν, αξιοποιώντας και άλλες επιστημονικά έγκυρες και αξιόπιστες πηγές. Η επιστολή πρέπει να είναι σύντομη και με πολύ συγκεκριμένες πληροφορίες που θα αφορούν στα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο κ. Αριατείδης, καθώς και στους τρόπους αντιμετώπισής τους.

21 Οι ασκήσεις 1, 2, 3 και 4 για το σπίτι στοχεύουν στην εξέταση βασικών δηλωτικών γνώσεων για τη δομή και τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος. Αναμένεται ότι όλοι οι μαθητές και οι μαθήτριες θα είναι σε θέση να τις απαντήσουν.

22 Στην άσκηση 5 για το σπίτι, οι μαθητές/τριες θα πρέπει να μελετήσουν τα σχεδιαγράμματα που τους δίνονται και στη συνέχεια να ετοιμάσουν ένα ραβδοειδές διάγραμμα για τα ακόλουθα: 1. Τα ποσοστά (%) των διάφορων συστατικών του αίματος. 2. Τα ποσοστά (%) του άμορφου και του έμμορφου μέρους του αίματος. Οι μαθητές/τριες αναμένεται ότι δεν θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην κατασκευή των διαγραμμάτων. Αν ορισμένοι/ες μαθητές/τριες δεν έχουν δεξιότητες κατασκευής ραβδογράμματος, τότε μπορούν να χρησιμοποιήσουν ειδικό τετραγωνισμένο χαρτί, για να εξασκηθούν και να κατανοήσουν τον τρόπο κατασκευής τέτοιων ραβδογραμμάτων. Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιήσουν και τον υπολογιστή τους αν έχουν εξειδικευμένες γνώσεις για το θέμα αυτό. Στην άσκηση 6 για το σπίτι, οι μαθητές/τριες θα πρέπει να μελετήσουν τον πίνακα με τα δεδομένα που τους δίνονται και να προσπαθήσουν να εξηγήσουν τις διαφορές στη ροή του αίματος που παρουσιάζονται σε διάφορα μέρη του σώματος ενός ατόμου που βρίσκεται σε κατάσταση ξεκούρασης, μετά το φαγητό, και σε κατάσταση άσκησης. Η άσκηση αυτή στοχεύει στο να κατανοήσουν οι μαθητές/τριες ότι η ροή του αίματος στα διάφορα μέρη του σώματος αλλάζει ανάλογα με τις λειτουργίες των διαφόρων οργάνων του οργανισμού μας.

23 Η Άσκηση 7 για το σπίτι έχει ως στόχο να επαναλάβουν οι μαθητές/τριες τα όσα έχουν μάθει για την αρτηριοσκλήρυνση και να αναστοχαστούν γύρω από τους τρόπους πρόληψής της. Η Άσκηση 8 για το σπίτι έχει ως στόχο να εμβαθύνουν οι μαθητές/τριες τις γνώσεις τους για τις ομάδες αίματος και τον παράγοντα ρέζους, και να καταλήξουν από μόνοι τους στον μνημονικό κανόνα που αφορά τις ομάδες αίματος.

24 Οι ασκήσεις 10, 11 και 12 αποτελούν επαναληπτικές ασκήσεις που στόχο έχουν να βοηθήσουν τους/τις μαθητές/τριες να αξιολογήσουν τις γνώσεις που απέκτησαν όσον αφορά στο κυκλοφορικό σύστημα, αλλά και να προβληματιστούν γύρω από το τι μπορούμε να κάνουμε ως κοινωνία, αλλά και ο καθένας μας ξεχωριστά, για να αντιμετωπίσουμε τις καρδιαγγειακές παθήσεις, στην Κύπρο, οι οποίες αποτελούν πρώτη αιτία θανάτου στη χώρα μας.

25 Η επαναληπτική σελίδα, στο τέλος κάθε ενότητας, είναι σημαντική για την επανάληψη της ενότητας και την αυτοαξιολόγηση του/της μαθητή/τριας. Το «Επεξηγώ λέξεις κλειδιά...» εμπεριέχει λέξεις κλειδιά που είναι σημαντικές να μελετηθούν, δεδομένου ότι αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της ενότητας. Έμφαση θα πρέπει, επίσης, να δοθεί στις συνδέσεις μεταξύ των εννοιών για την ολοκληρωμένη κατανόηση της ενότητας. Το «Μπορώ...» εμπεριέχει τις βασικές γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που θα πρέπει να αποκτήσει ο/η κάθε μαθητής/τρια στο τέλος της κάθε ενότητας, με βάση τους ειδικούς στόχους της ενότητας. Το «Ας θυμηθούμε...» εμπεριέχει βασικά ερωτήματα για την αυτοαξιολόγηση του/της μαθητή/τριας. Προτείνεται ως δραστηριότητα επέκτασης, αν υπάρχει διαθέσιμος χρόνος, να γίνει επίσκεψη στο Καρδιολογικό Ίδρυμα Κύπρου για ενημέρωση όσον αφορά τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον τρόπο πρόληψης και αντιμετώπισής τους. Μπορεί να αξιοποιηθεί το CD «Εγκυκλοπαίδεια του Ανθρώπινου Σώματος», το οποίο υπάρχει σε όλα τα Δημόσια Γυμνάσια της Κυπριακής Δημοκρατίας, για εμβάθυνση και αναστοχασμό γύρω από τη δομή και τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος. Η συνεργασία με τους/τις καθηγητές/τριες άλλων ειδικοτήτων για την ετοιμασία διαθεματικών /διεπιστημονικών εργασιών και η παρουσίασή τους στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Επιτροπής Αγωγής Υγείας, καθώς και των Ομίλων του σχολείου, μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική προσέγγιση των ζητημάτων που αφορούν στο κυκλοφορικό σύστημα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να οργανωθεί μια θεατρική παράσταση, να γίνει συγγραφή ενός διηγήματος, να παρουσιαστούν εικαστικά διάφορες πτυχές του κυκλοφορικού συστήματος, κ.λπ.

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Βιολογία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2014 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρησιμότητα κυκλοφορικού συστήματος 1. Μεταφορά O2 θρεπτικών συστατικών στους ιστούς 2. Απομάκρυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 7: Φυσιολογία της καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Μια ενότητα για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών για τους μαθητές της Στ Δημοτικού Ανάπτυξη ενότητας από την Ομάδα Χημείας Λυκείου PROFILES (2013): Ελένη Ανδρέου,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

«Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνιών στη διδακτική πράξη» Χρήστος Πράμας

«Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνιών στη διδακτική πράξη» Χρήστος Πράμας Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στην κατεύθυνση της καλλιέργειας Γνώσεων και Ικανοτήτων για τη ζωή με την αξιοποίηση των ΤΠΕ: Διδακτικές παρεμβάσεις στην ενότητα της "Θερμότητας" στην Ε' τάξη Χρήστος Πράμας

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://www.teensafenet.wordpress.

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://www.teensafenet.wordpress. ΣΤΑΔΙΟ I : Προετοιμασία-Εισαγωγή-Διερεύνηση (διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες) Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://wwwteensafenetwordpresscom

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ)

Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ) Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ) Σχολείο: Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού.. Ειδικότητα.Φυσικός Μάθημα που δίδαξε: Φυσικές Επιστήμες (Βιολογία Α Γυμν/σίου και κάποιες φορές Γεωγραφία Α Γυμν/σίου) Μήνες:

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Ο ετήσιος προγραμματισμός πρέπει να ανταποκρίνεται στους Δείκτες Επιτυχίας της κάθε τάξης ξεχωριστά.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Διδακτική ενότητα: Μαθησιακό περιβάλλον τάξης διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

«Το θαυματουργό υγρό της ζωής»

«Το θαυματουργό υγρό της ζωής» «Το θαυματουργό υγρό της ζωής» Κυριαζοπούλου Σοφία Φυσικός, Υπεύθυνη ΕΚΦΕ Ροδόπης sophia@inp.demokritos.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κυκλοφορικό σύστημα του ανθρώπου εξετάζεται μέσα σε 3-4 διδακτικές ώρες για τους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»

«Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» Όμιλος Εκπαιδευτικών Χρηστών Πληροφορικής Τεχνολογίας Κύπρου «Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 08:30-13:30 Α107 Χορηγοί: «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγικά στοιχεία 2. Ένταξη του διδακτικού σεναρίου στο πρόγραμμα σπουδών 3. Οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. «Το Φως» Παναγιωτάκης Χαράλαμπος 1, Βενιώτη Ανθή 2

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. «Το Φως» Παναγιωτάκης Χαράλαμπος 1, Βενιώτη Ανθή 2 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Το Φως» Παναγιωτάκης Χαράλαμπος 1, Βενιώτη Ανθή 2 1 Καθηγητής, Φυσικός, 2 ο Γενικό Λύκειο Αγ. Νικολάου Κρήτης xaralpan@gmail.com 2 Καθηγήτρια, Φυσικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

PROFILES Διδακτικό/Μαθησιακό υλικό ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

PROFILES Διδακτικό/Μαθησιακό υλικό ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ PROFILES Διδακτικό/Μαθησιακό υλικό ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Μια ενότητα για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών για τους μαθητές της Στ Δημοτικού Ανάπτυξη ενότητας από την Ομάδα Δημοτικής Εκπαίδευσης PROFILES (2013):

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2008 Ερευνητικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε Δημοτικά Σχολεία της Ελλάδος 70 Ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας Δημοτικό Σχολείο Μαγούλας ( Νομού

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Αθανάσιος Βράντζας 1 vrantzas@sch.gr 1 Καθηγητής Πληροφορικής Περίληψη Στην εργασία αυτή θα επιχειρηθεί να παρουσιαστεί η διδασκαλία του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ «Οι παροιμίες του τόπου μας» Αθήνα Μάρτιος 2008 Εκπαιδευτικό σενάριο 1 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμικές δομές επανάληψης - Όσο συνθήκη... επανάλαβε

Αλγοριθμικές δομές επανάληψης - Όσο συνθήκη... επανάλαβε ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Κοκκαλάρα Μαρία 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 1.1 Τίτλος διδακτικού σεναρίου Αλγοριθμικές δομές επανάληψης - Όσο συνθήκη... επανάλαβε 1.2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Το

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 15: Ενεργός Μετεωρολογικός Χάρτης

Σενάριο 15: Ενεργός Μετεωρολογικός Χάρτης Σενάριο 15: Ενεργός Μετεωρολογικός Χάρτης Ταυτότητα Σεναρίου Τίτλος : Ενεργός Μετεωρολογικός Χάρτης Γνωστικό Αντικείμενο: Εφαρμογές Πληροφορικής-Υπολογιστών Διδακτική Ενότητα: Διερευνώ - Δημιουργώ Ανακαλύπτω,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 17 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συσχετίζουν τους θανάτους από το κάπνισμα με καρκίνο και παθήσεις των πνευμόνων, στην πράξη, περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα;

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Αξιολόγηση Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Προτεινόµενα Κριτήρια Αξιολόγησης Αυτό το µοντέλο παρέχει επιπλέον δυνατότητα για αξιολόγηση των µαθητών, χωρίς την ανάγκη να υπάρξει

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA B και Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

XHMEIA B και Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ XHMEIA B και Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΧΗΜΕΙΑ Β ΚΑΙ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ» ΔΡΑΣΗ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ - ΜΕΡΑ» Σχολική χρονιά 2007-2008 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αριθμός Ερευνητικής Εργασίας:.. Ημερομηνία Υποβολής:..

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα