Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις : ο τρόπος διαμόρφωσης της επικοινωνιακής κυβερνητικής πολιτικής έναντι της Γαλλίας και της Τουρκίας. ΜΕΡΟΣ Α.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις : ο τρόπος διαμόρφωσης της επικοινωνιακής κυβερνητικής πολιτικής έναντι της Γαλλίας και της Τουρκίας. ΜΕΡΟΣ Α."

Transcript

1 Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις : ο τρόπος διαμόρφωσης της επικοινωνιακής κυβερνητικής πολιτικής έναντι της Γαλλίας και της Τουρκίας. Εισαγωγή ΜΕΡΟΣ Α Στην προσπάθειά μας να προσεγγίσουμε το διεθνές σύστημα από επικοινωνιακή σκοπιά η πρώτη διαπίστωση είναι ότι αυτό δεν μπορεί να ιδωθεί παρά μόνο ως ένας ιδιαίτερα πολύπλοκος μηχανισμός στη λειτουργία του οποίου εμπλέκονται πολλές παράμετροι. Η άνοδος του εθνικισμού κατά τον 18 ο και 19 ο αιώνα οδήγησε στην οργάνωση της διεθνούς κοινωνίας σε αυτό που αποκαλούμε έθνη-κράτη και έθεσε το έθνος στο επίκεντρο της επικοινωνιακής διαδικασίας. Οι εξελίξεις που άρχισαν να σημειώνονται στον τομέα της θεωρίας αλλά και τεχνολογίας της επικοινωνίας ήδη από τις αρχές του 20 ου αιώνα οδήγησαν στη σημερινή επικοινωνιακή έκρηξη και τεχνολογική επανάσταση. Η δύναμη των ΜΜΕ δεν άργησε να γίνει αντιληπτή στις κυβερνήσεις των χωρών στην προσπάθειά τους να καλλιεργήσουν την εθνική τους εικόνα τόσο στο εσωτερικό των χωρών τους όσο και στη διεθνή σκηνή. Η χρησιμοποίηση των ΜΜΕ από τις κυβερνήσεις έγινε είτε για να εξασφαλιστεί συναίνεση για εμπλοκή σε πολεμικές αναμετρήσεις μέσω της προπαγάνδας, είτε για να εξασφαλιστεί η στήριξη των πολιτών σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως για παράδειγμα η χρησιμοποίηση του ραδιοφώνου στις αρχές του 20 ου αιώνα για τον σκοπό αυτό. Με την πάροδο όμως του χρόνου και την εισαγωγή των Δημοσίων Σχέσεων στην επικοινωνιακή πρακτική των κρατών, τα ΜΜΕ άρχισαν να εμφανίζονται δυναμικά σε αυτό που αποκαλούμε διαδικασία καλλιέργειας της εθνικής εικόνας. Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις των κρατών που θα αποτελέσουν το αντικείμενο εξέτασης της παρούσας εργασίας, αφορούν στην επικοινωνιακή διαδικασία που ακολουθεί ένα έθνος, η πολιτική ηγεσία ενός κράτους προς τα άλλα έθνη, τις κυβερνήσεις άλλων κρατών και προς τη διεθνή κοινή γνώμη. Με άλλα λόγια αφορούν στη διαχείριση της εθνικής εικόνας από τους κυβερνητικούς δρώντες, έτσι ώστε να είναι εφικτή η υιοθέτηση από τη διεθνή κοινότητα θέσεων που να είναι συμβατές με αυτές που επιθυμεί η εκάστοτε πολιτική εξουσία. Επομένως, μέλημα των κυβερνήσεων στο πλαίσιο των Διεθνών Δημοσίων Σχέσεων είναι ο τρόπος καλλιέργειας θετικής εθνικής εικόνας και η προβολή αυτής στη διεθνή σκηνή. 1

2 Για το λόγο αυτό στοιχεία που θα προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε είναι μεταξύ άλλων οι έννοιες του εθνικού χαρακτήρα, των στερεοτύπων, της (εθνικής) εικόνας αλλά και να προσδιορίσουμε το ρόλο αυτών στην επικοινωνιακή διαδικασία κτισίματος της εικόνας ενός κράτους στη διεθνή σκηνή, ενώ σε ένα δεύτερο επίπεδο θα εξετάσουμε και την παράμετρο της πρόσληψης (perception) της εικόνας από τους εξωτερικούς δρώντες και παρατηρητές. Στη συνέχεια, θα επιχειρηθεί μια σύντομη ιστορική αναδρομή αυτής ακριβώς της καλλιέργειας της εθνικής εικόνας από τις κυβερνήσεις καθώς και ο τρόπος με τον οποίο εμπλέκεται η προπαγάνδα στο κτίσιμο της εθνικής εικόνας. Τέλος, γίνεται αναφορά σε πρακτικά παραδείγματα που διαφωτίζουν τα όσα έχουν ήδη αναφερθεί. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, θα εξετάσουμε συγκεκριμένα τον τρόπο με τον οποίο η εκτελεστική εξουσία (η Κυβέρνηση) διαμορφώνει την επικοινωνιακή της πολιτική σε δύο περιπτώσεις : έναντι της Γαλλίας και έναντι της Τουρκίας. Αντιλαμβανόμαστε ότι η επικοινωνιακή διαδικασία των κρατών σε επίπεδο Διεθνών Δημοσίων Σχέσεων μπορεί να περιγραφεί μόνο εντασσόμενη σε ένα πολύπλοκο σύστημα. Αν θεωρήσουμε ότι σχηματικά μπορεί να παρασταθεί ως ένα τρίγωνο στην κορυφή του τριγώνου θα πρέπει να τοποθετήσουμε τους κατ εξοχήν αρμόδιους φορείς για τη χάραξη και την άσκηση της επικοινωνιακής πολιτικής δηλαδή το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Τύπου και ΜΜΕ. Στη βάση του τριγώνου όμως θα πρέπει να τοποθετήσουμε αφ ενός τα ΜΜΕ και το ρόλο τους στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής και αφ ετέρου τη Διεθνή Κοινή Γνώμη έτσι όπως αυτή εκφράζεται μέσω Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και της Κοινωνίας των Πολιτών. Θα αναφερθούμε επομένως σε αυτό που ονομάζουμε Διπλωματία των Μέσων ( Media Diplomacy) καθώς επίσης και στην έννοια της Δημόσιας Διπλωματίας (Public Diplomacy). Αυτό που θα πρέπει να έχουμε υπ όψιν μας σε όλα όσα εξετάζουμε είναι ότι αφ ενός δεν πρόκειται για μια απλή διαδικασία και αφ ετέρου ότι όσο δύσκολα οικοδομείται η θετική εθνική εικόνα τόσο εύκολα αυτή μπορεί να καταστραφεί. Επιπλέον, η συμπεριφορά των κρατών δεν συμπίπτει πάντα με τη συμπεριφορά των μεμονωμένων ατόμων. Παρ όλο που στη διεθνή τους συμπεριφορά ο ρόλος των προσωπικοτήτων και των προσωπικών σχέσεων διαδραματίζει αξιοσημείωτο ρόλο εντούτοις, η συμπεριφορά των κρατών ως κοινωνικών συστημάτων κατά κανόνα δεν 2

3 ανταποκρίνεται ούτε στα κίνητρα των εκάστοτε ηγετών τους ούτε σε εκείνα των μελών τους. Ο καλύτερος τρόπος για την καλλιέργεια της εθνικής εικόνας των κρατών προέρχεται από την προσήλωση στις δημοκρατικές αρχές και αξίες, από την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την επιδίωξη πολιτικών διαφάνειας και εξωστρέφειας. 1. Η Εξωτερική Πολιτική και οι παράμετροι που την καθορίζουν Πριν επιχειρήσουμε να αναλύσουμε αυτό που αποκαλούμε επικοινωνιακή διαδικασία και πώς αυτή εκφράζεται μέσω των Διεθνών Δημοσίων Σχέσεων, πρέπει να αναφερθούμε στην έννοια της εξωτερικής πολιτικής, εφ όσον η τελευταία είναι αλληλένδετη με τη συμπεριφορά των κρατών στη διεθνή σκηνή. Η προσπάθεια όμως να ορίσει κάποιος επακριβώς το τι είναι «εξωτερική πολιτική» παραμένει ένα εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο καθώς οι περιγραφικοί ορισμοί που της έχουν αποδοθεί ποικίλλουν και καλύπτουν ένα ευρύ πεδίο στο οποίο δρουν πολλοί μετέχοντες. Κατά συνέπεια, το να αρκεστούμε στην εξίσωση της εξωτερικής πολιτικής με την «τέχνη του εφικτού» ή την «τέχνη του διαπραγματεύεσθαι» δεν μας προσφέρει τίποτα παραπάνω από το να μας προϊδεάσει για όλα όσα μπορεί να περιλαμβάνει η έννοια της εξωτερικής πολιτικής. Συνεχίζοντας την προσπάθεια να διακριβώσουμε την παραπάνω έννοια θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σ εκείνον τον ορισμό που την ορίζει ως «το άθροισμα των ενεργειών πράξεων ή παραλείψεων που διαμορφώνουν τη σχέση ενός κράτους με τις άλλες μονάδες της διεθνούς κοινωνίας». 1 Σε ένα δεύτερο επίπεδο, μπορούμε να επισημάνουμε το δυναμικό του χαρακτήρα της εξωτερικής πολιτικής, αφού είναι κάτι που βρίσκεται σε αέναη κίνηση, σε συνεχή διαμόρφωση, σε αμφίδρομη κινητικότητα. Για τη χάραξη και την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής είναι σαφές ότι την ευθύνη στις δημοκρατίες φέρει η εκάστοτε πολιτική ηγεσία (η εκτελεστική εξουσία), η οποία και επωμίζεται το βάρος της εκπροσώπησης της χώρας στην παγκόσμια σκηνή. 1 Βύρων Θεοδωρόπουλος, Παράμετροι Εξωτερικής Πολιτικής, εκδόσεις Ι. Σιδέρης, Αθήνα, 2001, σελ

4 Όμως δεν πρόκειται για ασκήσεις επί χάρτου, αλλά όπως αναφέρθηκε για πράξεις ή παραλείψεις που απευθύνονται προς άλλα κράτη (σε διμερές ή πολυμερές επίπεδο), Διεθνείς Οργανισμούς (για παράδειγμα ο ΟΗΕ, ο ΠΟΕ, το ΔΝΤ ), Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις ( Διεθνής Αμνηστία ), ή ενώσεις κρατών ( όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ή η ένωση χωρών ASEAN) και στοχεύουν στο να προβάλουν και να κάνουν αποδεκτές τις θέσεις μιας χώρας στα ζητήματα που την ενδιαφέρουν. Αυτό με τη σειρά του έρχεται να φανερώσει την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος άσκησης αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής καθώς πρόκειται για ένα «παιχνίδι» με πολλούς δρώντες και απρόβλεπτες πολλές φορές ανατροπές. Επομένως, κρίνεται σκόπιμο στο σημείο αυτό να γίνει μια σύντομη και επιγραμματική αναφορά στις παραμέτρους εκείνες που επηρεάζουν την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. 2 Σ εκείνες που μεταβάλλονται με βραδείς ρυθμούς και το μέγεθός τους είναι εκ των προτέρων γνωστό ανήκουν η γεωφυσική, η γεωγραφική και η κλιματική. Η οικονομική παράμετρος είναι μια από τις πλέον σημαντικές καθώς το ειδικό της βάρος, έτσι όπως εκφράζεται μέσω των οικονομικών συμφερόντων, αδυναμιών και συσχετισμών οικονομικών μεγεθών άλλων χωρών, είναι σε θέση να επηρεάσει ή να κατευθύνει τη λήψη αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική. Ο ρόλος των προσωπικοτήτων στην εξωτερική πολιτική είναι επίσης ιδιάζουσας σημασίας, αφού στις ίδιες συνθήκες η δράση διαφορετικών προσωπικοτήτων και πολιτικών ηγετών θα οδηγούσε σε διαφορετική εκτίμηση της κατάστασης και πιθανότατα σε διαφορετικά αποτελέσματα. Η κοινωνική συναίνεση σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό αλλά σίγουρα πάνω από ένα minimum αποδοχής αποτελεί μια ακόμη παράμετρο για την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής και την αποφυγή κλυδωνισμών στην εσωτερική πολιτική σκηνή. Σε συνάφεια με την προηγούμενη παράμετρο αναφέρονται και οι εσωτερικές πολιτικές δομές του κράτους, το σύνολο των αξιών κάθε κοινωνίας και κατ επέκταση η ιστορική του πορεία έτσι όπως έχει διαμορφωθεί στο μήκος του χρόνου. Ένα άλλο στοιχείο που θα πρέπει να συνεκτιμήσουμε είναι η δυναμική του χρόνου καθώς αφ ενός ενυπάρχει σε κάθε παράμετρο και αφ ετέρου έχει μη αναστρέψιμη πορεία. Προκειμένου επομένως να ληφθεί κάποια απόφαση στην εξωτερική πολιτική δεν αρκεί μόνο η στάθμιση όλων των εμπλεκομένων παραμέτρων αλλά η χρονική στιγμή, η συγκυρία των καιρών μπορεί να αποβεί επίσης καθοριστικής σημασίας. 2 Ό.π.,σελ

5 Ολοκληρώνοντας την αναφορά μας στις παραμέτρους που πρέπει να λαμβάνονται υπ όψιν κατά τη χάραξη και άσκηση της εξωτερικής πολιτικής θα αναφερθούμε επίσης επιγραμματικά σε δύο ακόμη στοιχεία, στα οποία θα δώσουμε το χαρακτηρισμό «ψευδοπαράμετροι». Πρόκειται για τις λέξεις και τα σύμβολα συνθήματα. Η σημασία των λεκτικών σχημάτων, των λέξεων στην εξωτερική πολιτική καταδεικνύεται από την ενδεχόμενη βαρύτητα που κρύβεται και ανακαλύπτεται κατά την προσπάθεια αποκωδικοποίησής τους. Από την άλλη πλευρά, η επίκληση λεκτικών ή μη συμβόλων και συνθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε ακρότητες, σε παράλογες και βεβιασμένες ενέργειες, συναισθηματικά φορτισμένες και ενίοτε με ολέθρια αποτελέσματα στην εξωτερική πολιτική μιας χώρας καθώς αυτό που συμβαίνει είναι ότι τα σύμβολα και τα συνθήματα υποκαθιστούν την ουσία του προβλήματος. Το τελευταίο σημείο στο οποίο θα αναφερθούμε αφορά στην αντίληψη (perception) που έχει ένα κράτος για το ίδιο. Πώς δηλαδή αυτό αντιλαμβάνεται τις δικές του δυνατότητες και σε σχέση με τα άλλα κράτη καθώς επίσης και πώς προσλαμβάνει τη συμπεριφορά των άλλων κρατών προς το ίδιο και τη διεθνή κοινότητα. Η εκτίμηση των δικών του δυνατοτήτων ή ακόμα και των δυνατοτήτων των άλλων δε σημαίνει κατ ανάγκη ότι ανταποκρίνεται και στην πραγματικότητα. Ο Θουκυδίδης περιέγραψε με τη λέξη «δόξα» (από το ρήμα δοκέω ω που σημαίνει νομίζω, πιστεύω) ακριβώς ό,τι θεωρούμε ότι μας αντιπροσωπεύει (self-perception) και όχι απαραίτητα αυτό που ισχύει στην πραγματικότητα. 3 Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η δόξα αυτή κάθε φορά που προβάλλεται στη διεθνή σκηνή μέσω της συμπεριφοράς του κράτους αποτελεί στην ουσία την εικόνα του ίδιου του κράτους (nation image). 2. Σύντομη ιστορική αναδρομή της καλλιέργειας της εικόνας από τους πολιτικούς δρώντες και ο ρόλος της προπαγάνδας Αυτό που δεν μπορεί να ισχυριστεί κάποιος είναι ότι η καλλιέργεια της εικόνας ξεκίνησε με την εμφάνιση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ήδη η Βίβλος αναφέρει παραδείγματα που αφορούν στον εθνικό χαρακτήρα και την εικόνα που παρουσιάζουν τα Σόδομα για παράδειγμα, όπου αναφέρεται ότι ο Θεός δεν μπορούσε να βρει ούτε δέκα αθώους ανθρώπους εκεί. Ο Erwin Paneth στο έργο του «Development of Advertising from Antiquity to the Present» αναφέρει ότι η προπαγάνδα έχει μακρά 3 Ό.π., σελ

6 παράδοση σε όλες τις χώρες. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Θεμιστοκλής είχε σμιλέψει προπαγανδιστικά μηνύματα σε πέτρα τοποθετημένα σε σημεία ορατά από τον εχθρικό στόλο. Σύμφωνα με τον Sturminger (1960) οι Έλληνες επέδειξαν ιδιαίτερες προπαγανδιστικές ικανότητες κυρίως κατά τους περσικούς πολέμους. Σε ένα λόγο για τους πεσόντες ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι ο Περικλής επισημαίνει ότι οι Σπαρτιάτες όταν είχαν καταφέρει μια μικρή νίκη ισχυρίζονταν ότι μόνο με ένα μικρό τμήμα των δυνάμεων τους είχαν επιφέρει μια συντριπτική νίκη εναντίον των Αθηναίων. Σε περίπτωση ήττας, ισχυρίζονταν ότι ολόκληρος ο στρατός των Αθηναίων είχε επιτεθεί σε ένα μικρό τμήμα των Σπαρτιατών και είχε επιτύχει μια ασήμαντη νίκη. Ο Μέγας Αλέξανδρος αναφέρεται ως ο δημιουργός της πρώτης «ομάδας ανταποκριτών πολέμου». Η τακτική της προπαγάνδας ακολουθήθηκε με συνέπεια από τον Λουδοβίκο XVIII της Γαλλίας, τον Ναπολέοντα, τους Πρώσους Αξιωματούχους με τη δημιουργία μεταξύ άλλων γραφείων τύπου. Για τον Bismarck, η διπλωματία και ο τύπος πορεύονται τόσο κοντά το ένα στο άλλο, τόσο που μοιάζουν σαν δύο σιδηροδρομικές ράγιες που καταλήγουν στον ίδιο προορισμό. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο γίνονται οι πρώτες οργανωμένες προσπάθειες χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης και οργάνωσης προπαγανδιστικής εκστρατείας. Για το λόγο αυτό δεν είναι τυχαίο που μια από τις πρώτες ενέργειες των Βρετανών ήταν να κόψουν τις γερμανικές υπερπόντιες καλωδιακές συνδέσεις έτσι ώστε αφ ενός οι Γερμανοί να αποκοπούν από τη διεθνή ροή πληροφόρησης και αφ ετέρου κάθε πληροφορία που δημοσιευόταν στην Αμερική για τον πόλεμο να προέρχεται αποκλειστικά από τις συμμαχικές δυνάμεις. Ο Phillip Knightley σημειώνει μάλιστα ότι οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες είχαν δημιουργήσει τμήμα Αμερικής, έργο του οποίου ήταν να παρακολουθεί τον αμερικανικό τύπο, αποβλέποντας στον επηρεασμό της αμερικανικής κοινής γνώμης, έτσι ώστε να λάβει η Αμερική την απόφαση να πολεμήσει στο πλευρό της Entente. O Sir Gilbert Parker ως επικεφαλής του τμήματος είχε καταρτίσει λίστα αλληλογραφίας (mailing-list) αποτελούμενη από αμερικανούς καθοδηγητές γνώμης. 4 Στην Αμερική ο Πρόεδρος Woodrow Wilson το 1917 αναγνωρίζοντας τη σημασία της προπαγάνδας δημιουργεί την «Committee on Public Information» υπό την εποπτεία του δημοσιογράφου George Creel με σκοπό τη διεξαγωγή προπαγάνδας για λογαριασμό της Αμερικής τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Για τον Creel η εκστρατεία αυτή έμοιαζε σαν μια τεράστια επιχείρηση 4 Phillip Knightley, The First Casualty, εκδ. Prion, London, 2001 (πρώτη έκδοση 1975), σελ

7 πώλησης. Ο Creel χρησιμοποίησε κάθε είδος μαζικής και διαπροσωπικής επικοινωνίας αφίσες, φυλλάδια, δελτία τύπου, ομιλίες, υλικό για μαθητές, ραδιόφωνο και κινηματογραφικές ταινίες. Οι Mock και Larson (1939) υιοθέτησαν την άποψη της CPI ότι οι «λέξεις κέρδισαν τον πόλεμο». Τέλος, ο Vaughn (1980) υποστήριξε την άποψη ότι «η CPI τα κατάφερε τόσο καλά διότι οργάνωσε τον πατριωτικό ενθουσιασμό εκεί όπου υπήρχε και τον δημιούργησε εκεί όπου δεν υπήρχε». 5 Λίγο αργότερα και η Σοβιετική Ένωση δημιουργεί τη δική της μηχανή προπαγάνδας. Στη Μεγάλη Βρετανία ιδρύεται το 1918 το «Department for Enemy Propaganda» υπό το Λόρδο Northcliffe. Ο Hitler στο βιβλίο του «Mein Kampf» («Ο Αγών μου») ορίζει την προπαγάνδα ως την πληροφόρηση εκείνη που είναι εσκεμμένα μεροληπτική. 6 Αυτό που κρίνει μια προπαγανδιστική εκστρατεία ως επιτυχή για παράδειγμα είναι η συναισθηματική απήχηση που αυτή θα έχει. Η λέξη προπαγάνδα προέρχεται από το λατινικό ρήμα «propagare» και σημαίνει τον πολλαπλασιασμό κάποιου πράγματος δημιουργώντας παρακλάδια. Ο Lasswell ορίζει την προπαγάνδα σαν «τη χειραγώγηση των συμβόλων ως μέσο για τον επηρεασμό της στάσης σε αμφιλεγόμενα θέματα. Ενώ για τον Martin η διεθνής προπαγάνδα ορίζεται ως «η πειστική επικοινωνιακή δράση μιας κυβέρνησης απευθυνόμενης σε ξένο κοινό». Ο Jacques Ellul (1965) σημειώνει: «ο πραγματικός προπαγανδιστής οφείλει να είναι ψυχρός όπως ένας χειρουργός. Υπάρχουν υποκείμενα και αντικείμενα. Ένας προπαγανδιστής που πιστεύει σε αυτά που λέει και αφήνεται να γίνει ο ίδιος το θύμα του δικού του παιχνιδιού θα έχει τις ίδιες αδυναμίες με ένα χειρουργό που εγχειρίζει ένα αγαπημένο πρόσωπο ή με ένα δικαστή που καλείται να δικάσει ένα μέλος της οικογένειάς του». Διακρίνονται τρεις μορφές προπαγάνδας. Στη μαύρη προπαγάνδα η ταυτότητα του προπαγανδιστή δεν αποκαλύπτεται και κάθε προσπάθεια καλύπτεται από δόλο. Η γκρίζα προπαγάνδα αποτελείται από ισχυρισμούς αμφίβολης ποιότητας ή εγκυρότητας, των οποίων η πηγή σκοπίμως αποφεύγεται να αναφερθεί. Τέλος, η λευκή προπαγάνδα θεωρείται η ευρεία διάδοση πληροφοριών από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως «αληθινών». Γενικά μπορούμε να αναφέρουμε, ότι η αξιοπιστία σε μια προπαγανδιστική εκστρατεία δεν έχει να κάνει τόσο με την «αλήθεια» αυτή κάθε αυτή αλλά περισσότερο 5 Karen S. Miller, U.S. Public Relations History: Knowledge and Limitations, στο Communication Yearbook 23, Sage Publications, Inc., 2000, σελ Ό.π., σελ

8 εξαρτάται από το γνωστικό πλαίσιο αναφορών του κοινού στο οποίο στοχεύουμε. Οι λέξεις και κυρίως τα slogan έρχονται να παίξουν το δικό τους ρόλο σε μια προπαγανδιστική εκστρατεία. Λέξεις που χρησιμοποιούνται ευρέως, έχουν μια ασαφή περιγραφική σημασία και είναι φορτισμένες με ένα έντονο συναισθηματικό περιεχόμενο κρίνονται ως ιδιαίτερα κατάλληλες για προπαγανδιστική χειραγώγηση. Σε αυτές ανήκουν λέξεις όπως δημοκρατία, μεταρρύθμιση, πρόοδος, δικαιοσύνη, ιερός πόλεμος, απελευθερωτικός αγώνας και πλήθος άλλων. Σύμφωνα με τον Sturminger πρωτοπόρος σε αυτό ήταν ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β του οποίου η μεγαλύτερη διπλωματική- προπαγανδιστική κίνηση ήταν η υιοθέτηση της «πανελλήνιας ιδέας». Σύμφωνα με μια συγκριτική ανάλυση των λόγων των Hitler και Roosevelt μεταξύ των ετών 1935 και 1939 παρατηρήθηκαν σαφείς διαφορές αλλά και ορισμένες ομοιότητες. Και για τους δύο έμφαση δόθηκε α) στη λεκτική αποδοχή παραδοσιακών ηθικών αξιών συμπεριλαμβανομένων της ειρήνης και της μη επίθεσης, β) στις ιδέες γύρω από το εθνικό μεγαλείο και γ) στα απλά διχοτομικά σχήματα: μαύρο vs. άσπρου. Αυτές ακριβώς οι ομοιότητες ανάμεσα στους λόγους των Hitler και Roosevelt μπορούν να θεωρηθούν ως ενδεικτικά χαρακτηριστικά μιας επιτυχημένης προπαγάνδας. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο αποτελούν παράδειγμα καλλιέργειας της εθνικής εικόνας. Καθώς δεν υπάρχει στο σημείο αυτό η δυνατότητα αναλυτικής παράθεσής του (ο αναγνώστης μπορεί να το μελετήσει στο βιβλίο του Michael Kunczik Images of nations and international public relations ) αναφέρουμε απλώς τον αντίκτυπο που άφησαν οι αγώνες στη διεθνή κοινή γνώμη. Μεταξύ άλλων στάλθηκαν ευχαριστήρια τηλεγραφήματα από 67 ξένους ραδιοφωνικούς ανταποκριτές στο Reich Minister for Popular Enlightenment and Propaganda, επικεφαλής του οποίου ήταν ο Göbbels. Στα τηλεγραφήματα αυτά εκδηλωνόταν ο θαυμασμός για τα επιτεύγματα της γερμανικής ραδιοφωνίας τόσο στο οργανωτικό όσο και στο τεχνικό πεδίο. Ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε επίσης τις ραδιοφωνικές ομιλίες του Roosevelt στα τέλη της δεκαετίας του 30. Ο Roosevelt κατόρθωσε να αποκτήσει την υποστήριξη του αμερικανικού λαού για το «New Deal» και να ανυψώσει το ηθικό του, παρ όλο που το «New Deal» δεν έφερε την οικονομική ανάκαμψη που υποσχόταν. Ο Daniel J. Boorstin αναφέρει ότι ενώ το ψευδογεγονός είναι μια αμφιλεγόμενη αλήθεια, η προπαγάνδα είναι ένα ελκυστικό ψέμα και συνεχίζει αναφέροντας η προπαγάνδα είναι εκείνη που υποκαθιστά τα δεδομένα με γνώμες σε σχέση με τα ψευδογεγονότα τα οποία είναι τα ίδια συνθετικά δεδομένα που παρακινούν 8

9 με έμμεσο τρόπο τους ανθρώπους να διαμορφώσουν τη γνώμη τους με βάση τα δεδομένα αυτά. Η προπαγάνδα όμως τους υποκινεί άμεσα προβαίνοντας σε κρίσεις για λογαριασμό τους. Τέλος, η προπαγάνδα είναι εκείνη που λειτουργεί αφαιρετικά, υπεραπλουστεύοντας την εμπειρία, σε αντίθεση με τα ψευδογεγονότα που κάνουν την εμπειρία να φαίνεται περισσότερο σύνθετη απ ότι πραγματικά είναι. 3. Δημόσιες Σχέσεις: Μια σύντομη αναφορά στην ιστορική τους εξέλιξη Οι Δημόσιες σχέσεις είναι ένα πολυσχιδές πεδίο όπου συνυπάρχουν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες, η πολιτική επιστήμη, η ψυχολογία και οι σπουδές επικοινωνίας. 7 Ο Byerly (1993) σημειώνει ότι «πριν από το επάγγελμα των Δημοσίων Σχέσεων, υπήρχε η πρακτική». 8 Αυτό που επιχειρείται μέσω των Δημοσίων Σχέσεων είναι η ικανοποίηση συγκεκριμένων συμφερόντων και η επίτευξη συγκεκριμένων στόχων μέσω της διοχέτευσης πληροφοριών. Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις από την πλευρά τους αποβλέπουν στην αλλαγή της εικόνας ενός κράτους όπως αυτή προβάλλεται στη διεθνή σκηνή είτε πρόκειται για το δικό μας είτε του αντιπάλου. Οι Διεθνείς Δημόσιες Σχέσεις αποτελούν πλέον όπως έχει αναφερθεί αναπόσπαστο τμήμα των διεθνών σχέσεων. Αν θα έπρεπε να επικεντρωθούμε στο πρώτιστο μέλημα μιας εταιρείας δημοσίων σχέσεων θα έπρεπε να αναφερθούμε στην προσπάθεια για εξαφάνιση της αρνητικής εικόνας πριν αρχίσει η οικοδόμηση της νέας εικόνας. Ιδιαίτερα οι δημόσιες σχέσεις μεταξύ των εθνών είναι οι πιο δύσκολες δημόσιες σχέσεις. O Fabian σημειώνει ότι έργο των Δημοσίων Σχέσεων είναι να «παρουσιάσουν ένα λαό σε κάποιον άλλο όσο γίνεται πιο αρεστό. Ανταλλάσσονται πρέσβεις, κανονίζονται επισκέψεις, οργανώνονται καλλιτεχνικά γεγονότα, δίνεται ανθρωπιστική βοήθεια, προσκαλούνται πολίτες της άλλης χώρας για πολιτιστικές και μορφωτικές ανταλλαγές». 9 «Παρ όλο που η λέξη δημόσιες είναι η μία από τις δύο λέξεις στον όρο δημόσιες σχέσεις ελάχιστοι από αυτούς που τις εξασκούν έχουν μια σαφή ιδέα του τι ακριβώς σημαίνει δημόσιο». 10 Οι δημόσιες σχέσεις φαίνεται να ξεκίνησαν στις Η.Π.Α. 7 Karen S. Miller, U.S. Public Relations History: Knowledge and Limitations, στο Communication Yearbook 23, Sage Publications, Inc., 2000, σελ Ό.π., σελ R. Fabian, Die Meinungsmacher: Eine unheimliche Grossmacht, Hamburg, James E. Grunig και Todd Hunt, Managing public relations, New York, 1984, σελ

10 στο τέλος του 19 ου στις αρχές του 20 ου αιώνα. Ο αρχικός τους στόχος περιοριζόταν στο να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στην κριτική που ασκούνταν στις επιχειρήσεις από δημοσιογράφους, συγγραφείς και κοινωνικούς κριτικούς. Για το λόγο αυτό κατάλληλοι να διεκπεραιώσουν αυτή την αποστολή θεωρήθηκαν οι δημοσιογράφοι. Ο Ivy Ledbetter Lee θεωρείται ο πατέρας των σύγχρονων δημοσίων σχέσεων. Ο Lee ήταν εκείνος που εργαζόμενος για την «Pennsylvania Railroad» διαμόρφωσε μια σειρά από αρχές (Declaration of principles) τις οποίες κοινοποίησε μέσω του τύπου. Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι στόχος δεν ήταν η δημιουργία ενός μυστικού γραφείου τύπου αλλά η παροχή ακριβούς και άμεσης πληροφόρησης για θέματα που αξίζει το κοινό να πληροφορηθεί, υιοθετώντας με τον τρόπο αυτό μια «ανοιχτή» πολιτική. Έθεσε επομένως τέλος στην έως τότε πολιτική της μυστικοπάθειας. Αυτή ακριβώς η δήλωση αρχών του Lee αποτέλεσε ορόσημο στον καθορισμό του έργου των δημοσίων σχέσεων και επηρέασε την εξέλιξή τους. Το νέο και αποφασιστικής σημασίας στοιχείο είναι ότι αυτός που ασκεί το έργο των δημοσίων σχέσεων δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο ρόλο του φερέφωνου αλλά έργο του είναι η προώθηση τέτοιων πολιτικών που να στοχεύουν στη διόρθωση μιας λάθους εικόνας ή συμπεριφοράς, πράγμα που θα είχε ως συνέπεια τη θετική αντιμετώπιση εκ μέρους του τύπου. Για τον σκοπό αυτό, και ενώ μέχρι τότε τα ατυχήματα κρατούνταν μυστικά, ο Lee οργάνωνε τη μεταφορά δημοσιογράφων στον τόπο του δυστυχήματος, με έξοδα της εταιρίας ενώ παράλληλα τους διευκόλυνε στη συλλογή πληροφοριών και στη λήψη φωτογραφιών. Η ανοιχτή πολιτική που ακολούθησε ο Lee έφερε γρήγορα αποτελέσματα. Συνεχίζοντας στο ίδιο πνεύμα ο Lee προσπάθησε να «εξανθρωπίσει» την εικόνα της εταιρίας με το να θέσει στην κυκλοφορία ιστορίες ανθρώπινου ενδιαφέροντος. Έτσι άρχισε σταδιακά να διαμορφώνεται ένα άλλο πρόσωπο της εταιρίας που εκφραζόταν μέσω κοινωνικών προγραμμάτων, αγροτικής εκπαίδευσης για τους νέους, υποτροφιών, ασφαλιστικών προγραμμάτων κ.τ.λ. Ολόκληρη η βιομηχανία των δημοσίων σχέσεων στηρίζεται στο αξίωμα ότι εάν η δημοσιότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον κάποιου τότε μπορεί εξίσου καλά να χρησιμοποιηθεί και υπέρ αυτού. Η εξέλιξη των δημοσίων σχέσεων περιλαμβάνει τέσσερις φάσεις: 1) Στην πρώτη φάση συμπεριλαμβάνονται οι αντεπιθέσεις στις επιθέσεις που δεχόταν το κεφάλαιο από τους «σκανδαλοθήρες». 2) Η δεύτερη φάση από το 1914 έως το 1918 καλύπτει τις δραστηριότητες της «Committee on Public Information» για τις ανάγκες της προπαγάνδας κατά τον πόλεμο. 3) Η τρίτη φάση που καλύπτει την περίοδο από το 10

11 1919 έως το 1929 σηματοδοτείται από την εμφάνιση το 1923 του βιβλίου του Edward Bernays Crystallizing Public Opinion. 4) Τέλος, η τέταρτη φάση θεωρείται η περίοδος των σύγχρονων δημοσίων σχέσεων με αφετηρία το Ο ίδιος όμως ο Bernays στην τρίτη έκδοση το 1961 του βιβλίου του Crystallizing Public Opinion διακρίνει στην πορεία εξέλιξης των δημοσίων σχέσεων στην Αμερική επτά φάσεις Η περίοδος του «The Public be Damned» Η περίοδος του ενημερωμένου κοινού Η περίοδος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου Η άνοδος ενός νέου επαγγέλματος Το επάγγελμα των δημοσίων σχέσεων Η περίοδος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου σήμερα (1961) Η εξάπλωση των δημοσίων σχέσεων. Στη δεκαετία του 20 οι δημόσιες σχέσεις στην Αμερική άρχισαν να αποκτούν τα χαρακτηριστικά μιας πλήρους επαγγελματικής απασχόλησης. Η παρουσίαση και προβολή των δραστηριοτήτων και των σκοπών των πολιτικών και κοινωνικών δρώντων θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική. Οι δημόσιες σχέσεις μετατράπηκαν από μια πρωτίστως αμυντική δραστηριότητα σε μια ανοιχτή και αμφίδρομη διαδικασία. Οι James E. Grunig και Todd Hunt το 1984 προχωρούν στην ταξινόμηση τεσσάρων μοντέλων δημοσίων σχέσεων. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτών των τεσσάρων μοντέλων είναι τα ακόλουθα: James E. Gruning και Todd Hunt, Managing public relations, New York, 1984, σελ. 22, όπως αναφέρεται στο Michael Kunczik, Images of nations ό.π.,σελ

12 ΜΟΝΤΕΛΟ Χαρακτηριστικά Πράκτορας Τύπου Δημόσια Πληροφόρηση Αμφίδρομη Ασύμμετρη Αμφίδρομη Συμμετρική /Δημοσιότητα Σκοπός Προπαγάνδα Διάχυση της Επιστημονική Αμοιβαία πληροφόρησης πειθώ κατανόηση Φύση Μονόδρομη, Μονόδρομη, Αμφίδρομη, Αμφίδρομη, επικοινωνίας ολοκληρωμένη, η αλήθεια Δυσανάλογα Ισορροπημένα η αλήθεια όχι σημαντική αποτελέσματα αποτελέσματα αναγκαία Επικοινωνιακό μοντέλο Πηγή- Αποδέκτης Πηγή- Αποδέκτης Πηγή- Αποδέκτης- Ομάδα- Ομάδα- Ανάδραση Φύση έρευνας Μικρή Μικρή, αναγνωσιμότητα, αναγνωστικό Διαπλαστική, αξιολόγηση στάσεων Διαπλαστική, αξιολόγηση κατανόησης κοινό Ηγετικές P.T.Barnum Ivy Lee Edward L. Bernays, ιστορικές φυσιογνωμίες Bernays παιδαγωγοί, επαγγελματίες ηγέτες Τομείς πρακτικής εφαρμογής Αθλητισμός, θέατρο, προώθηση Κυβερνήσεις, Μη κερδοσκοπικοί Ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, οργανισμοί Κανονιστικές επιχειρήσεις, πρακτορεία προϊόντων οργανισμοί, επιχειρήσεις Ποσοστιαία κάλυψη 15% 50% 20% 15% 12

13 3. 1 Δημόσιες Σχέσεις για τη χούντα των Συνταγματαρχών και ελληνικές κυβερνήσεις Σύμφωνα με αναφορά των Kotler και Levy (1969) και η ελληνική χούντα των Συνταγματαρχών το 1967 κατέφυγε στις υπηρεσίες μιας μεγάλης εταιρείας δημοσίων σχέσεων της Νέας Υόρκης όταν διαπίστωσε ότι τα διεθνή ΜΜΕ ήταν εχθρικά απέναντί τους. Σύντομα ολοσέλιδες καταχωρήσεις σε αμερικανικές εφημερίδες με τίτλο «Η Ελλάδα σώθηκε από τον Κομμουνισμό» (Greece Was Saved From Communism) έκαναν την εμφάνισή τους, εξηγώντας γιατί η ανάληψη της εξουσίας από τους Συνταγματάρχες ήταν απαραίτητη για την σταθερότητα της Ελλάδας και του κόσμου. 12 Σύμφωνα με άρθρο του περιοδικού Newsweek (18/03/1968) με τίτλο «Δημόσιες σχέσεις για τους Συνταγματάρχες» ( PR for the Colonels) μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες δημοσίων σχέσεων της Νέας Υόρκης η «Thomas J. Deegan Co.» - η οποία μεταξύ άλλων ασκούσε και τις δημόσιες σχέσεις για λογαριασμό της Coca-Cola, της RCA και της Time Inc.- είχε υπογράψει διετές συμβόλαιο με τους Συνταγματάρχες αξίας δολλαρίων. Οι στόχοι της εταιρείας δημοσίων σχέσεων επικεντρώνονταν στην αύξηση της κάλυψης θεμάτων σχετικών με την ελληνική οικονομία τόσο από τον ημερήσιο όσο και από τον περιοδικό τύπο, έτσι ώστε η Ελλάδα να προβληθεί ως χώρα κατάλληλη για επενδύσεις. 13 Σύμφωνα με τον Fabian (1970, 20) η βρετανική εταιρία Fraser είχε τεθεί επίσης στην υπηρεσία του δικτατορικού καθεστώτος ευελπιστώντας στη βελτίωση της εικόνας του στη Βρετανία. Όταν οι Σοσιαλιστές ανέλαβαν την εξουσία στην Ελλάδα το 1981 ο τότε Πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου προσέλαβε την αμερικανική εταιρεία δημοσίων σχέσεων «Fenton Communications Inc.» δαπανώντας 6 χιλιάδες δολλάρια το μήνα προκειμένου να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη ότι μια σοσιαλιστική κυβέρνηση δεν είναι και τόσο κακό πράγμα. 12 P. Kolter και S. J. Levy, «Broadening the concept of marketing», στο Journal of Marketing, αρ. 33, 1969, σελ. 11, όπως αναφέρεται στο Michael Kunczik, Images of nations ό.π., σελ Οι προσπάθειες των Συνταγματαρχών για θετική προβολή της χώρας μέσω των δημοσίων σχέσεων αποκαλύφθηκαν από την εφημερίδα Washington Post. Η εφημερίδα είχε δημοσιεύσει επιστολή προς το Διευθυντή, όπου η Μελίνα Μερκούρη φαινόταν να μάχεται για την εγκαθίδρυση μιας δημοκρατίας «τύπου Μόσχας» στην Ελλάδα. Αποδείχθηκε όμως ότι η επιστολή είχε γραφεί από τον αντιπρόεδρο της εταιρείας δημοσίων σχέσεων Burson Marsteller Associates. 13

14 3.2 Δημόσιες Σχέσεις ξένων κυβερνήσεων Γραφεία δημοσίων σχέσεων προσλαμβάνονται και από τις κυβερνήσεις ξένων κρατών με σκοπό την προώθηση της εικόνας τους κυρίως στις ΗΠΑ και σε περίοδο ειρήνης. Για παράδειγμα η κυβέρνηση του Πακιστάν προσέλαβε το 1989 έναν πρώην σύμβουλο του Προέδρου Carter, τον Mark Siegel, προκειμένου να διαμορφώσει το πρόγραμμα επαφών της νέας Πρωθυπουργού Benazir Bhutto με τα ΜΜΕ. Ο Siegel οργάνωσε μια πενθήμερη καμπάνια στα ΜΜΕ με κεντρικό θέμα τη διαδικασία μετάβασης του Πακιστάν στη Δημοκρατία, πράγμα που παρουσιάστηκε ως νίκη για τις αμερικανικές πολιτικές αξίες. Η δημοσιότητα που έλαβε η επίσκεψη απέφερε αποτελέσματα καθώς πέτυχε την αύξηση της βοήθειας προς το Πακιστάν, σε μια εποχή που άλλα προγράμματα βοήθειας μειώνονταν. 14 Και η κυβέρνηση του Κουβέιτ χρησιμοποίησε το μηχανισμό των δημοσίων σχέσεων προκειμένου να πληροφορήσει τη διεθνή κοινότητα για φρικαλεότητες που είτε όντως έλαβαν χώρα είτε κατασκευάστηκαν. Συγκεκριμένα, η οργάνωση «Πολίτες για ένα ελεύθερο Κουβέιτ» προσέλαβε την εταιρία δημοσίων σχέσεων Hill & Knowlton και ξόδεψε 11 εκατομμύρια δολλάρια προκειμένου να επιτύχει τη δυτική επέμβαση στο κατεχόμενο Κουβέιτ. Ο Saddam Hussein παρουσιάστηκε ως ένας εχθρός που δεν πρέπει να μείνει ατιμώρητος. Καθιερώθηκαν μέρες πληροφόρησης, κατασκευάστηκαν ειδικές ταινίες με αποτέλεσμα να πειστούν τα μέλη του Κογκρέσου να ασκήσουν την επιρροή τους υπέρ της έκκλησης για στρατιωτική επέμβαση. Η γνωστή ιστορία με τις θερμοκοιτίδες όπως και η κατάθεση «αυτόπτη μάρτυρα» στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Κογκρέσου των ΗΠΑ αποτελούν παραδείγματα κατασκευασμένων γεγονότων, εντασσόμενων στην εκστρατεία δημοσίων σχέσεων Μία πρώτη ανίχνευση της «εικόνας» στη διεθνή σκηνή Αυτό που συνήθως εννοούμε ως διεθνές σύστημα δεν μπορεί να νοηθεί παρά μόνο ως ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο δίκτυο, όπως ήδη αναφέραμε. Ως εκ τούτου ο ρόλος 14 Doris A. Graber, Mass Media and American Politics, Washington D.C., Congressional Quarterly Press, 1997, σελ Brian McNair, Εισαγωγή στην Πολιτική Επικοινωνία, εκδόσεις Κατάρτι, Αθήνα, σελ

15 των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην επικοινωνιακή διαδικασία λαμβάνει χώρα στην καρδιά αυτού του δικτύου και όχι έξω και μακριά από αυτό. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης λόγω του ότι μεταδίδουν πληροφορίες για τα έθνη, ουσιαστικά ανήκουν σε αυτούς που διαμορφώνουν κατά ένα μέρος και τις εθνικές εικόνες. Κατά συνέπεια, πρέπει να αποτελεί ιδιαίτερη μέριμνα των ασκούντων την εξωτερική και επικοινωνιακή πολιτική η επιδίωξη σύναψης και καλλιέργειας επαφών με δημοσιογράφους και αρχισυντάκτες έγκριτων εφημερίδων και περιοδικών με παγκόσμια εμβέλεια, καθώς οι τελευταίοι είναι εκείνοι που θα χρωματίσουν θετικά ή αρνητικά κάποια ενέργεια ή δραστηριότητα και θα επισημάνουν κάποια παράλειψη. Ενδεικτικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ως ευρωπαϊκές «ηγέτιδες δυνάμεις» στο πεδίο του τύπου τους «Times», την «Die Zeit», τη «Frankfurter Allgemeine Zeitung», τη «Le Monde», την «El Pais» και ως αμερικανικές την «The Washington Post», την «The New York Times», και την «The Wall Street Journal». Περιοδικά όπως ο «Economist», το «Newsweek» και το γερμανικό «Der Spiegel» δίνουν το στίγμα της παγκόσμιας οικονομίας και πολιτικής. Κράτη, τα οποία διαθέτουν υψηλή τεχνολογία επικοινωνίας ασκούν μεγαλύτερη επίδραση και έλεγχο στη ροή της παγκόσμιας πληροφόρησης και ως εκ τούτου έχουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι άλλων στην οικοδόμηση και προβολή της διεθνούς τους εικόνας. 16 Πρόκειται στην ουσία για μια αμφίδρομη σχέση όπου οι μεν διαμορφωτές πολιτικής παρέχουν πληροφορία στους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, είτε μέσω διαπροσωπικών επαφών είτε μέσω επίσημης και συστηματικής ενημέρωσης προς τον τύπο («Briefing»,δελτία τύπου), οι δε διαμορφωτές άποψης λαμβάνουν την πληροφορία, την αξιολογούν και την μεταδίδουν δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό έναν κύκλο ανατροφοδότησης. Η εικόνα που έχουμε για ένα κράτος μοιάζει σαν ένα παζλ τα κομμάτια του οποίου προέρχονται από διαφορετικές πηγές πληροφόρησης. Σε όλα αυτά δηλαδή πέραν του ρόλου των μέσων ως πηγή άντλησης πληροφοριών και κατ επέκταση ως αφετηρία διαμόρφωσης της εθνικής εικόνας, σημαντικό πεδίο δράσης ανήκει στις εμπορικές δραστηριότητες και ανταλλαγές, στον τουρισμό, στις δημόσιες σχέσεις και στην προπαγάνδα αλλά και στις διπλωματικές επαφές, στο ρόλο των μυστικών υπηρεσιών και στις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας που προσφέρει η τεχνολογία όπως το διαδίκτυο (Internet) και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ( ). 16 Bosah Ebo, Media diplomacy and foreign policy: toward a theoretical framework, στο News media and foreign relations: a multifaceted perspective, Ablex Publishing Corporation, 1997, σελ

16 Αυτό που έχει ενδιαφέρον να επισημάνουμε είναι ότι παρατηρείται διαφοροποίηση τόσο ως προς την χρησιμοποιούμενη πηγή πληροφόρησης όσο και ως προς την έμφαση που δίνεται στην κάθε πληροφορία από διαφορετικούς ανθρώπους. Παράγοντες που λειτουργούν ενισχυτικά της διαμόρφωσης της εικόνας για τα άλλα κράτη είναι η προσωπική εμπειρία των ανθρώπων, οι βιωματικές δηλαδή εμπειρίες και η συμμετοχή των ατόμων σε αυτό που ονομάζουμε διαπολιτισμικό διάλογο. Τα ταξίδια, η επαφή με άλλες κουλτούρες, η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας και η επαφή με τη λογοτεχνική παραγωγή της χώρας αποκτούν βαρύνουσα σημασία στη διαδικασία διαμόρφωσης της εικόνας. Δεν θα πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι πολλές από τις προκαταλήψεις που έχουμε για κάποιο κράτος / έθνος συνήθως συνεχίζουν να μεταφέρονται στο μήκος του χρόνου. Για παράδειγμα, ιστορικά γεγονότα του παρελθόντος εξακολουθούν να έχουν και στο παρόν μια ισχύουσα δυναμική. Χαρακτηριστικό συνοδευτικό στοιχείο της εικόνας είναι ότι όταν αυτή διαμορφωθεί και εντυπωθεί στη συνείδηση μιας ομάδας ανθρώπων, ενός λαού, η εικόνα αυτή έχει την τάση να είναι ανθεκτική. Σύμφωνα με τους Deutsch και Merritt αυτό οφείλεται στο ότι «η ανθρώπινη σκέψη και φαντασία είναι πολύ ανθεκτικές σε απότομες πιέσεις του περιβάλλοντος. Σχεδόν τίποτε στον κόσμο δε φαίνεται ικανό να αλλάξει την εικόνα που έχει το 40% του πληθυσμού, ακόμη και σε μια ή δυο δεκαετίες». 17 Η εικόνα αυτή τείνει με την πάροδο του χρόνου να μεταβληθεί σε στερεότυπο και ως τέτοιο μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Ο Walter Lippmann στο κλασσικό πλέον έργο του «Public Opinion» αναφέρει μεταξύ άλλων: «ο άνθρωπος μαθαίνει να βλέπει με το νου του το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, το οποίο ποτέ δε θα δει, δε θα αγγίξει, δε θα οσφρησθεί, δε θα ακούσει ή θα θυμηθεί. Δημιουργεί βαθμιαία για τον εαυτό του και στο κεφάλι του μια αξιόπιστη εικόνα του κόσμου, που βρίσκεται πέρα από το βεληνεκές του». 18 Οι κυβερνήσεις των κρατών όμως από την πλευρά τους ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη θετική προβολή της πολιτικής τους και της εικόνας τους στο εξωτερικό. Για τον σκοπό αυτό οι περισσότερες από τις αναπτυγμένες χώρες έχουν δημιουργήσει ειδικούς οργανισμούς για την προώθηση των δημοσίων σχέσεών τους. Από τους πλέον γνωστούς κρατικούς οργανισμούς είναι το United States Information Agency.Όμως τα σκήπτρα στη δαπάνη χρημάτων για το διεθνές image making κρατούσε τουλάχιστον 17 Deutsch and Merritt: Effects of Events on National and International Images, In: Kelman. H.C (ed.), ό.π.,1965, σελ.183, στο Kunczic Michael, Images of Nations and International Public Relations, Media and Communication Department of Friendrich-Ebert-Stiftung ( FES), Bonn,1990, σελ Walter Lippmann, Public Opinion, New York, 1922, στο ίδιο. 16

17 με τα στοιχεία της δεκαετίας του 80 η πρώην Σοβιετική Ένωση. Σύμφωνα με το περιοδικό ΤΙΜΕ (9 Σεπτεμβρίου 1985) η πρώην Σοβιετική Ένωση δαπανούσε 3 δισεκατομμύρια δολλάρια το χρόνο σε διεθνή προπαγάνδα ποσό που υπερβαίνει κατά 4 φορές το αντίστοιχο των Η.Π.Α.. Το αμερικανικό υπουργείο των Εξωτερικών σε αναφορά του το 1987 σημειώνει ότι η Σοβιετική Ένωση δαπάνησε 4 δισεκατομμύρια δολλάρια το 1982 σε διεθνή προπαγάνδα. Η πρώην Δυτική Γερμανία και η Γαλλία (κατά τη δεκαετία του 80) δαπανούσαν περίπου το 1% του εθνικού τους προϋπολογισμού σε ενημερωτικά και πολιτιστικά προγράμματα. Το 1980 η Γαλλία δαπάνησε περίπου 1 δισεκατομμύριο δολλάρια στις ανωτέρω δραστηριότητες. Για τη Γαλλία όμως αυτό το είδος της Δημόσιας Διπλωματίας (public diplomacy) αποτελεί ένα εργαλείο ιδιαίτερης σημασίας για την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 1977 η γαλλική κυβέρνηση παρείχε το 70% του προϋπολογισμού του Agence France Press (AFP). Ένα άλλο παράδειγμα που δείχνει την επιτυχία που μπορεί να φέρει η προσεγμένη καλλιέργεια της εικόνας είναι ο Καναδάς. Στα χρόνια μεταξύ του 1896 και 1903 οι μετανάστες από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς τον Καναδά αυξήθηκαν από 108 σε πράγμα που σύμφωνα με τον Paneth οφείλεται στην καλλιέργεια της εικόνας του Καναδά που έγινε μεταξύ άλλων με την προώθηση των καναδικών προϊόντων, την πληροφόρηση για τη χώρα μέσω του τύπου και τις οργανωμένες επισκέψεις για γνωριμία με τη χώρα που οργάνωσαν οι εκδότες εφημερίδων. Αυτό που αποτελεί όμως δύσκολο εγχείρημα είναι το πώς η αξιοπιστία που είναι ο στόχος κάθε επικοινωνιακής διαδικασίας θα αποσυνδεθεί από τις προσπάθειες χειραγώγησης. Ο κίνδυνος αυτός εστιάζεται κυρίως στο ότι τα Μέσα μπορούν να δημιουργήσουν μια δικιά τους «πραγματικότητα» η οποία ενδέχεται να διαφέρει κατά πολύ από την ίδια την «πραγματικότητα» και γι αυτό συχνά αναφέρεται ότι τα ΜΜΕ λειτουργούν σαν παραμορφωτικός φακός. Τα Μέσα δια της επιλεκτικότητας ως προς τη συλλογή των πληροφοριών και την προβολή μεμονωμένων τμημάτων των συμβαινόντων στον κόσμο (λειτουργούν δηλαδή ως πυλωροί / θυροφύλακες gatekeepers) δημιουργούν την εντύπωση μιας κοινωνικής πραγματικότητας. Η επίδραση που ασκούν τα Μέσα αυξάνεται στην περίπτωση που δεν υπάρχει άλλη πηγή ενημέρωσης πράγμα που σημαίνει ότι εκλείπει ταυτόχρονα και η δυνατότητα ελέγχου της αξιοπιστίας της «πραγματικότητας των Μέσων». Ένα σημείο που θα πρέπει επίσης να επισημάνουμε είναι ότι από την πλευρά των αξιωματούχων η αξιοπιστία δεν εξισώνεται απαραιτήτως με την αλήθεια. Ένας από 17

18 τους επικεφαλής του Βρετανικού Υπουργείου των Εξωτερικών στον τομέα της ενημέρωσης του τύπου, απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ανέφερε : «Νομίζετε ότι σας λέμε ψέματα. Αλλά πραγματικά δεν το κάνουμε. Εντούτοις, όταν το ανακαλύψετε αυτό, θα διαπράξετε ένα ακόμη μεγαλύτερο σφάλμα. Θα νομίσετε ότι σας λέμε την αλήθεια». 19 Βέβαια, πολλά έχουν αλλάξει από τότε στις σχέσεις των Μέσων Ενημέρωσης με την Εξωτερική πολιτική αλλά η λεπτή ισορροπία που τη χαρακτηρίζει παραμένει μία από τις σταθερές. 3.4 Απόπειρες ορισμού του έθνους και του εθνικού χαρακτήρα Αν ανατρέξουμε στη βιβλιογραφική έρευνα για τον προσδιορισμό της έννοιας του έθνους θα διαπιστώσουμε την πληθώρα των επιστημονικών προσεγγίσεων για το τι είναι έθνος. Για τον Anthony Smith για παράδειγμα, τα έθνη στη σημερινή τους μορφή δεν είναι τίποτε άλλο από την μετεξέλιξη των εθνικών κοινοτήτων που αναπτύχθηκαν κατά τον Μεσαίωνα. Ο Hobsbawn θεωρεί το έθνος ως μια από τις πολλές παραδόσεις που έχουν επινοηθεί (invented traditions) από την πλευρά των πολιτικών ελίτ προκειμένου αυτές να νομιμοποιήσουν την εξουσία τους. Ο Benedict Anderson δίνει στο έθνος μια άλλη διάσταση καθώς θεωρεί ότι είναι μια κοινότητα, η οποία μέσα από την τυπογραφία και τον καπιταλισμό ( print capitalism) βλέπει η ίδια τον εαυτό της σαν μια ομογενοποιημένη ομάδα. Πρόκειται δηλαδή για μια «φανταστική κοινότητα». Τέλος, ο Ernest Gellner θεωρεί ότι ο εθνικισμός ήταν αυτός που δημιούργησε τα έθνη καθώς η εκβιομηχάνιση προσέφερε τις κατάλληλες συνθήκες ώστε να διαμορφωθούν ομογενοποιημένες, κεντρικά κατευθυνόμενες εθνικές κουλτούρες. 20 Οι Duijker και Frijda στο βιβλίο τους National character and national stereotypes διακρίνουν τις εξής έννοιες του όρου εθνικός χαρακτήρας. 1. Συγκεκριμένα ψυχολογικά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν τους πολίτες ενός συγκεκριμένου έθνους. Η αντίληψη του εθνικού 19 Philip Taylor, Brushfires and Firefighters, στο Global Communication, International Affairs and the Mass Media since 1945, New York, Routledge, 1997, σελ Ernest Gellner, Nations and Nationalism, εκδ. Blackwell, Oxford, Cambridge, 1983, και Anthony D. Smith, The Ethnic Origins of Nations, εκδ. Blackwell, Oxford, Cambridge, 1986, και Eric Hobsbawn και Terence Ranger ( επιμ.), The Invention of Tradition, εκδ. Cambridge University Press, Cambridge, 1983, John Hutchinson & Anthony D. Smith ( επιμ.), Nationalism, εκδ. Oxford University Press, Oxford, New York,

19 χαρακτήρα περιγράφεται ως σόφισμα, από τη στιγμή που τα τεστ προσωπικότητας σε κάθε έθνος, έδειξαν εξατομικευμένες διαφοροποιήσεις υποκείμενες σε ποσοτική ανάλυση. 2. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνουν οι Inkeles και Levinson στο «Handbook of Social Psychology», ο εθνικός χαρακτήρας πρέπει να αναφέρεται στον τρόπο ή στους τρόπους κατανομής των μεταβλητών προσωπικότητας σε μία δεδομένη κοινωνία. 3. Βασική δομή προσωπικότητας. 4. Σύστημα συμπεριφορών, αξιών και ιδεωδών τα οποία είναι κοινά στα μέλη μιας ορισμένης κοινωνίας. Με δεδομένες τις δυσκολίες που αφορούν στην έννοια του εθνικού χαρακτήρα, οι Duijker και Frijda προτείνουν ένα μοντέλο έρευνας-καθοδήγησης ιεραρχικά δομημένο: «Εντοπισμένος πρωταρχικά είναι ένας μικρός αριθμός ευρέως οριζομένων αξιών, οι οποίες είναι κοινές στην πλειονότητα των συμμετεχόντων ενός πολιτισμού, μερικές φορές ακόμη και με αντίθετα αποτελέσματα στη συμπεριφορά των συμμετεχόντων σε υποπολιτισμικά σύνολα. Σε ένα κατώτερο επίπεδο συναντάμε περισσότερο συγκεκριμένους κανόνες και αξίες που αντιπροσωπεύουν κοινές αντιλήψεις μικρότερων ομάδων πληθυσμών, που εντάσσονται σε ακόμη μικρότερα σύνολα, όπως η κουλτούρα ή και οι υποδιαιρέσεις αυτής. Τέλος, έχουμε τη δομή της προσωπικότητας, η οποία παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποικιλομορφία, όχι μόνο από το ένα υποσύνολο στο άλλο αλλά και εντός του κάθε υποσυνόλου. Προς επίρρωσιν της δυσκολίας ορισμού του όρου εθνικός χαρακτήρας, αναφέρεται ότι πολλοί επιστήμονες κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες να ερευνήσουν ένα φαινόμενο, το οποίο τελικά αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει. Στο βιβλίο του «Nationalism and its alternatives», ο Karl W. Deutsch παραθέτει ένα ευρωπαϊκό ρητό, σύμφωνα με το οποίο: «Ένα έθνος είναι ένα σύνολο ατόμων που τα ενώνει ένα κοινό λάθος σχετικά με τους προγόνους τους και μια κοινή αντιπάθεια για τους γείτονές τους». 3.5 Ο ρόλος των στερεοτύπων Ο Walter Lippmann στο έργο του «Public Opinion» το 1922 έκανε λόγο γι αυτό που ορίζεται ως εξωτερικός κόσμος και για τις εικόνες που υπάρχουν στο κεφάλι 19

20 μας γι αυτόν. 21 Όρισε το «στερεότυπο» ως ένα υπεραπλουστευμένο σχήμα που μας βοηθά να βρούμε νόημα στον κόσμο. Σαν παραδείγματα αναφέρει την στερεοτυπική αντιμετώπιση που έχουμε για μεγάλες κατηγορίες ανθρώπων όπως οι «Γερμανοί», οι «Νοτιοευρωπαίοι», οι «Νέγροι» και πολλοί άλλοι. Η λειτουργία του στερεότυπου σύμφωνα με τον Lippmann είναι ικανοποιήσει τις ανάγκες μας αλλά και να ενδυναμώσει τις προκαταλήψεις μας. Ο Lippmann αποδίδει τον εθνικό χαρακτήρα και την εθνική νοοτροπία σε στερεότυπα. 22 Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν τα στερεότυπα αυτά όντως ισχύουν αποτελώντας τον «πυρήνα της αλήθειας» στις αντιλήψεις μας για τα άλλα έθνη. Οι έρευνες έχουν αδιαμφισβήτητα αποδείξει ότι τα επίμαχα χαρακτηριστικά αποδίδονται σε άλλα έθνη κατά τρόπο ώστε να είναι εύκολο να εδραιωθεί η οποιαδήποτε προκατάληψη. Η θεωρία του «πυρήνα της αλήθειας» υποστηρίζει ότι εάν ήταν δυνατό να ορισθούν τα χαρακτηριστικά μιας συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας επακριβώς και αντικειμενικά, και εάν συγχρόνως κάποιος εξέταζε τις αντιλήψεις μιας άλλης ομάδας σχετικά με την πρώτη, θα καταλήγαμε σε μια περισσότερο από τυχαία αντιστοιχία μεταξύ των δύο γκρουπ δεδομένων. Ένα παράδειγμα που θα μπορούσε να διαφωτίσει τον προβληματισμό σχετικά με τα στερεότυπα, είναι η εικόνα των Εβραίων ως πλούσιων, άπληστων και πανούργων, η οποία διαμορφώθηκε με ένα παρόμοιο ως προς τα προαναφερόμενα τρόπο. Στην Ευρώπη του 10 ου και 11 ου αιώνα, η οικονομική σημασία των πόλεων αυξήθηκε σημαντικά, με αυξανόμενη ζήτηση για κεφάλαια. Κατόπιν διαταγής της Εκκλησίας, απαγορεύθηκε στους Χριστιανούς να δανείζουν χρήματα εντόκως, ενώ αυτό επιτρεπόταν στους Εβραίους. Ως εκ τούτου, για μεγάλο χρονικό διάστημα, όλοι οι τραπεζίτες ήταν Εβραίοι. Η αρνητική εικόνα των Εβραίων προερχόμενη από την εποχή αυτή, διαιωνίστηκε, παρόλο που βεβαίως δεν ήταν όλοι τραπεζίτες. Στην πραγματικότητα, αυτή η κατηγορία Εβραίων (τραπεζίτες) αποτελούσε μια ασήμαντη αριθμητικά μειονότητα, αν και κατά τη ναζιστική περίοδο μια φημολογούμενη παγκόσμια συνομωσία των Εβραίων καπιταλιστών, εξακολουθούσε να αναπαράγεται σαν την εικόνα το εχθρού. Συμπληρωματικά μπορούμε να πούμε ότι αυτό που αποκαλούμε εθνικός χαρακτήρας στην ουσία είναι ένα στερεότυπο που πολλές φορές λειτουργεί ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε ότι το χαμηλό 21 Ό.π., σελ Walter Lippmann, Κοινή Γνώμη, εκδ. Κάλβος, Αθήνα, 1988, σελ

21 επίπεδο των έγχρωμων στις ΗΠΑ ήταν το αποτέλεσμα μιας διχοτομικής συμπεριφοράς. Το χαμηλό βιοτικό επίπεδο και η έλλειψη παιδείας των εγχρώμων οδηγούσαν στο να ενδυναμώνονται οι προκαταλήψεις με αποτέλεσμα αυτοί να συμπεριφέρονται σύμφωνα με το στερεότυπο που τους είχε αποδοθεί. Παρ όλο που πέρα από κάθε αμφισβήτηση οι περισσότερες προκαταλήψεις για τα άλλα έθνη είναι στην ουσία υπερβολές ή και εντελώς άσχετες, η θεωρία του «πυρήνα της αλήθειας» ως προς τις προκαταλήψεις δεν θα έπρεπε απλώς να θεωρηθεί ως ανασκευαστική. Για παράδειγμα οι Secord και Backman αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός τέτοιου πιθανού πυρήνα στην περίπτωση που δύο έθνη έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι και τα δύο περιγράφουν τους εαυτούς τους με κολακευτικούς όρους ενώ τα άλλα με υποτιμητικούς. Κατ αυτόν τον τρόπο οι Βρετανοί αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως συγκρατημένοι που σέβονται την ιδιωτική ζωή των άλλων ενώ οι χαρακτηρισμοί που αποδίδονται στους Αμερικανούς είναι ενοχλητικοί, απερίσκεπτοι και ξιπασμένοι. Αντιστρόφως, οι Αμερικανοί περιγράφουν τους Άγγλους ως ψυχρούς και σνομπ, ενώ για τους εαυτούς τους κρατούν τους χαρακτηρισμούς των φιλικών, ανοιχτόκαρδων και εξωστρεφών. Η σχέση που διαφαίνεται ανάμεσα στα στερεότυπα, τα ψευδογεγονότα και την προπαγάνδα είναι ότι τα στερεότυπα λόγω της απλούστευσης που τα διακρίνει τείνουν περισσότερο προς την προπαγάνδα και λιγότερο προς τα ψευδογεγονότα καθώς τα τελευταία ευνοούν τη δραματοποίηση των συμβαινόντων. 3.6 Η εικόνα σε σχέση με τα στερεότυπα στο διεθνές σύστημα Ο όρος «εικόνα» έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στις Η.Π.Α. κατά τη δεκαετία του 50 και χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το ξεχωριστό προφίλ ενός δημοσίου προσώπου, ενός έθνους, ενός λαού και ούτω καθεξής. Το σημαντικό αναφορικά με την εικόνα είναι ότι το εκάστοτε υποκείμενο είναι εκείνο που δημιουργεί και καλλιεργεί την εικόνα του. Η διαδικασία αυτή μπορεί δραστικά να επηρεασθεί από τις δραστηριότητες των δημοσίων σχέσεων. Αντιθέτως, στις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα επικρατεί η αντίληψη ότι αυτά είναι προϊόντα του περιβάλλοντος. Η εικόνα όμως από την πλευρά της ενέχει το στοιχείο της διάπλασης και αλλαγής, καθώς δεν γίνεται αντιληπτή μόνο 21

22 ως υπάρχουσα στο παρόν, αλλά συνδέεται με το παρελθόν και εμπερικλείει μελλοντικές προσδοκίες. Οι εικόνες από την πλευρά τους συνιστούν μια ιδιαίτερη πραγματικότητα. Η εικόνα κάθε κράτους μπορεί να γίνει αντιληπτή αν θεωρηθεί κυρίως ως ένα σώμα από παγιωμένες προκαταλήψεις, αποτέλεσμα μακροχρόνιας ιστορικής διαδικασίας. Οι κοινωνικές προκαταλήψεις για παράδειγμα, μπορούν να ορισθούν ως οι εκπεφρασμένες πεποιθήσεις μιας συγκεκριμένης ομάδας για μια άλλη ομάδα χωρίς να εξετάζεται η ορθότητα αυτών. Η στάση (attitude) από την άλλη πλευρά σύμφωνα με τον Allport ορίζεται ως η προδιάθεση (αποτέλεσμα εκμάθησης) που έχουν τα άτομα να αντιδρούν με έναν σταθερά ευνοϊκό ή μη τρόπο απέναντι στα ερεθίσματα. Στο περίφημο βιβλίο του Allport «The nature of prejudice» αναφέρεται: «Είτε ευνοϊκό είτε όχι το στερεότυπο είναι μια υπερβολική πίστη συνυφασμένη με μια κατηγορία. Η λειτουργία του είναι να δικαιολογήσει (κατά τρόπο ορθολογικό) τη συμπεριφορά μας σχετικά με αυτήν την κατηγορία». Μια αρχικά ουδέτερη κατηγορία μεταβάλλεται σε στερεότυπο εάν και όταν αυτή «εμπλουτιστεί» με εικόνες και εννοιολογικές κρίσεις. Τα στερεότυπα δεν είναι από τη φύση τους αρνητικά. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «το στερεότυπο γύρω από τα στερεότυπα είναι ότι όλα τα στερεότυπα είναι κακά και αυτό το στερεότυπο, όπως όλα τα στερεότυπα, δεν είναι παρά μια μεγάλη απλοποίηση». Δεν μπορεί κανένας να ζήσει χωρίς τέτοιου είδους προκαταλήψεις. Συμπληρώνουν τα κενά πληροφόρησης που έχουμε και προσφέρουν ένα είδος προσανατολισμού. Τα στερεότυπα επομένως μπορεί να είναι θετικά ή αρνητικά. Τα περισσότερα από αυτά, τα οποία αποδίδονται στα άλλα έθνη περιλαμβάνουν τόσο αρνητικά όσο και θετικά χαρακτηριστικά (attributes). Ο Lippmann στο βιβλίο του «Public Opinion» σημειώνει μεταξύ άλλων: «μας μιλούν για τον κόσμο χωρίς να τον έχουμε δει. Φανταζόμαστε πράγματα πριν να έχουμε τη δυνατότητα της προσωπικής εμπειρίας. Και αυτές οι προκαταλήψεις ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα, ενώ η μόρφωση είναι εκείνη που μας βοηθάει να είμαστε περισσότερο συνειδητοποιημένοι». Χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αντιλαμβάνεται κάποιος τη σχέση μεταξύ του «είναι» και του «φαίνεσθαι», αποτελεί το γνωστό απόσπασμα από το έβδομο βιβλίο του Πλάτωνα, όπου περιγράφεται ότι κάποιοι άνθρωποι ζούσαν από την παιδική τους ηλικία σε μια υπόγεια σπηλιά, δεμένοι έτσι ώστε να μην μπορούν να κινηθούν και η μοναδική αντίληψη που είχαν για τον έξω κόσμο ήταν οι σκιές που σχημάτιζαν οι άνθρωποι που περνούσαν έξω από τη σπηλιά. Θεωρώντας επομένως τον κόσμο των 22

23 σκιών ως τη μοναδική πραγματικότητα, βγαίνοντας από τη σπηλιά δεν θα μπορούσαν να αποδεχθούν τον πραγματικό κόσμο ή να πείσουν όσους είχαν παραμείνει στη σπηλιά για την ύπαρξη του κόσμου αυτού. Κατά συνέπεια, η εθνική εικόνα σύμφωνα με τον Kenneth Boulding γίνεται αντιληπτή σαν τη γνωστική αναπαράσταση, την οποία ένα άτομο διατηρεί για μια συγκεκριμένη χώρα ή για να το θέσουμε πιο απλά, αυτά τα οποία ένα άτομο θεωρεί ως αληθή για ένα συγκεκριμένο έθνος. 23 Το τι είναι πραγματικό και τι όχι έρχεται σε δεύτερη μοίρα καθώς ο κάθε άνθρωπος συμπεριφέρεται σαν να ήταν αληθινές οι αντιλήψεις του για τον κόσμο. Η παθολογία του διεθνούς συστήματος σύμφωνα με τον Boulding οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ούτε η λαϊκή ούτε η επιστημονική γνώση μπορούν να διαμορφώσουν κατάλληλες εικόνες αυτού του διεθνούς συστήματος. Προς το παρόν οι επιστήμονες αδυνατούν να παράσχουν την πληροφόρηση που απαιτείται για τη δημιουργία μιας ρεαλιστικής εικόνας αυτού. Επιπλέον, η παθολογία του διεθνούς συστήματος γίνεται περισσότερο εμφανής στη σύγκριση με την επιστήμη. Ενώ η μυστικότητα και η φαλκίδευση των στοιχείων καταδικάζονται ως πρακτικές από την επιστήμη στο διεθνές σύστημα αντιθέτως, με το πρόσχημα του εθνικού συμφέροντος και της εθνικής ασφάλειας η μυστικότητα και η χρησιμοποίηση ψευδών νομιμοποιούνται. Προχωρώντας πιο πέρα, ο Josef Stalin σημειώνει ότι «οι λέξεις είναι ένα πράγμα και οι πράξεις κάτι διαφορετικό. Οι ωραίες λέξεις είναι οι μάσκες για τις άσχημες πράξεις». Ο Boulding σε άλλο σημείο σημειώνει : «Συνολικά οι εικόνες του διεθνούς συστήματος στο μυαλό όσων λαμβάνουν τις αποφάσεις αντλούνται μέσα από μια λογοτεχνική (literary) διαδικασία, μια μείξη ιστορίας, αναμνήσεων παρελθόντων γεγονότων, συζητήσεων μαζί με έναν τεράστιο όγκο κακά αφομοιωμένων, απρόσεκτα συγκεντρωμένων πληροφοριών της τρέχουσας πραγματικότητας» Kenneth E. Boulding, The image, Ann Arbor, Mich., 1965, όπως αναφέρεται στο Michael Kunczik, Images of nations ό.π., σελ Kenneth E. Boulding, Learning and reality-testing process in the international system, στο Journal of International Affairs, αρ. 21, σελ. 9, όπως αναφέρεται στο Michael Kunczik, Images of nations ό.π.,σελ

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακές Επικοινωνίες

Επιχειρησιακές Επικοινωνίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Επιχειρησιακές Επικοινωνίες Ενότητα # 1: Εισαγωγή στην Επιχειρησιακή Επικοινωνία Πρόδρομος Γιαννάς Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη,

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη, Directorate-General for Communication Public Opinion Monitoring Unit Brussels, 30 January 2013 Αξιότιμα Μέλη, Ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014, βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να σας αποστείλω τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2013 ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Information and Communication Technologies in Education Distance Learning

Information and Communication Technologies in Education Distance Learning Information and Communication Technologies in Education Distance Learning K. Vassilakis / M. Kalogiannakis Περίγραμμα Αποσαφήνιση του πεδίου Παράγοντες που επηρέασαν την εξαε Η συζήτηση για την τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ BRAND ΕΛΛΑΔΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη την εχθρεύεται. Η γραφειοκρατία, η πολυνομία, η διαφθορά,

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

it, s that simple ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ REPOWERGREECE.COM

it, s that simple ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ REPOWERGREECE.COM WE it, s that simple ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ REPOWERGREECE.COM Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της Ελλάδας προϋπόθεση για να ακούσει και να δεχτεί η διεθνής κοινότητα την όποια

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα Ηλεκτρονική Διαφήμιση Αντωνιάδου Όλγα Διαφήμιση στο διαδίκτυο Το διαδίκτυο είναι αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2011 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2011 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για την προετοιμασία μιας ομαδικής εργασίας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας με θέμα τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, διάβασες το παραπάνω κείμενο. Να γράψεις μια περίληψη του κειμένου αυτού

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία Από το Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013, η KPMG International σε συνεργασία με την διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία ερευνών Brandon

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 74. Φθινόπωρο 2010 ΚΥΠΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ) Μαρτίου 2011 ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 74. Φθινόπωρο 2010 ΚΥΠΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ) Μαρτίου 2011 ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 74 ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Φθινόπωρο 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΥΠΡΟΣ (ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ) Μαρτίου 2011 Αντιπροσωπεία της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr Athens Women Forum 2015 η palladian communications specialists διοργανώνει το athens women forum 2015, με σκοπό τη δημιουργία ενός ετήσιου θεσμού συνάντησης, διαλόγου και διαβούλευσης, με επίκεντρο τη

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή 1. ΤΠΕ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ (DIGITAL DIVIDE) Η ψηφιακή τεχνολογία πάνω στην οποία στηρίζονται οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ Ακ. έτος 2013-14 ΗΓΕΣΙΑ ΗΓΕΤΕΣ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ Ηγέτης: Το άτομο που στο πλαίσιο ενός συνόλου ασκεί την μεγαλύτερη επιρροή στα υπόλοιπα μέλη (δεν ταυτίζεται πάντα με την

Διαβάστε περισσότερα