Καρκίνος πνεύμονα σταδίου ΙΙΙΑ με περιορισμένη Ν2 νόσο: Εισαγωγική χημειοθεραπεία και εκτομή ή χειρουργική θεραπεία και συμπληρωματική χημειοθεραπεία;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καρκίνος πνεύμονα σταδίου ΙΙΙΑ με περιορισμένη Ν2 νόσο: Εισαγωγική χημειοθεραπεία και εκτομή ή χειρουργική θεραπεία και συμπληρωματική χημειοθεραπεία;"

Transcript

1 Ανασκόπηση Καρκίνος πνεύμονα σταδίου ΙΙΙΑ με περιορισμένη Ν2 νόσο: Εισαγωγική χημειοθεραπεία και εκτομή ή χειρουργική θεραπεία και συμπληρωματική χημειοθεραπεία; Ευάγγελος Σεψάς 1, Νικόλαος Θεάκος 1, Νικόλαος Πολυδώρου 1, Κωνσταντίνος Βάχλας 1, Αγγελική Αθανασοπούλου 2, Όλγα Τοπαρλάκη 3, Ιωάννης Γκιόζος 4 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» 2 4 η Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» 3 Νοσηλευτική Υπηρεσία ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» 4 Ογκολογικό Τμήμα 3 ης Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Λέξεις κλειδιά: - Καρκίνος πνεύμονα - Εισαγωγική χημειοθεραπεία - Μετεγχειρητική χημειοθεραπεία - Ν2 Νόσο Aλληλογραφία Ευάγγελος Σεψάς Τηλ.: και Ο καρκίνος του πνεύμονα (ΚΠ) αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου από κακοήθεια στον άνθρωπο με θανάτους στις ΗΠΑ ετήσια και άνω του ενός εκατομμυρίου παγκόσμια 1. Από το σύνολο των ετήσια διαγνωζόμενων περιστατικών, το 85% περίπου αφορούν 10 μη-μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα (ΜΜΚΠ), ο οποίος σχετίζεται με 5ετή επιβίωση της τάξης του 15%. Το 30% των ασθενών με ΜΜΚΠ και το 10% του συνολικού αριθμού των ασθενών με ΚΠ διαγιγνώσκονται με τοπικά εκτεταμένη νόσο σταδίου ΙΙΙΑ εξαιτίας της ύπαρξης Ν2 νόσου, δηλαδή μεταστάσεων στους ομόπλευρους μεσοθωρακικούς λεμφαδένες 2. Η ετερογενής αυτή ομάδα ασθενών βρίσκεται στην οριακή ζώνη μεταξύ των χειρουργήσιμων σταδίων Ι και ΙΙ και του ανεγχείρητου ΙΙΙΒ και χαρακτηρίζεται από 5ετή επιβίωση που κυμαίνεται από 13-23%. Οι θεραπευτικές επιλογές αντιμετώπισης αυτών των ασθενών αποτελούσαν ανέκαθεν αντικείμενο διχογνωμίας. Με τον όρο περιορισμένη Ν2 νόσο (minimal or limited N2 disease) εννοούμε τους ασθενείς με ΚΠ και μετάσταση σε μια μόνο ομάδα, ή σταθμό 3 ομόπλευρων μεσοθωρακικών λεμφαδένων χωρίς διάσπαση της κάψας τους και επέκταση στον περιβάλλοντα κυτταρολιπώδη ιστό συνολικού μεγέθους 2 cm. Οι ασθενείς αυτοί εμφανίζουν τη μεγαλύτερη επιβίωση μετά από χειρουργικά πλήρη εκτομή της νόσου, γι αυτό και ο όρος «χειρουργήσιμος Ν2 ΜΜΚΠ» την καθορίζει με σαφήνεια. Παρά την εφαρμογή της χειρουργικής θεραπείας (ΧΡΘ) στα στάδια Ι ως ΙΙΑ, ποσοστό ασθενών που φτάνει το 60% υποτροπιάζουν και τελικά καταλήγουν ακόμη και μετά από πλήρη εκτομή της μακροσκοπικά υφιστάμενης νόσου των. Οι υποτροπές αυτές στο 1/3 των περιστάσεων είναι τοπικές (local recurrences) και οι υπόλοιπες απομακρυσμένες (distant recurrences) ή συνδυασμός τοπικών και εξωθωρακικών, με το μεσοθωράκιο, τον εγκέφαλο, τα οστά και τον ετερόπλευρο πνεύμονα να αποτελούν τις συχνότερες εστίες μεταστάσεων. Η παρουσία υποκλινών μικρομεταστάσεων την περίοδο

2 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος αφαίρεσης της πρωτοπαθούς εστίας αποτελεί το πιθανότερο αίτιο υποτροπής. Γι αυτόν τον λόγο η χορήγηση χημειοθεραπείας (ΧΜΘ) με τη μορφή εισαγωγικής (ΕΙΣ) ή συμπληρωματικής (ΣΥΜ) έχει βρεθεί ότι βελτιώνει την επιβίωση των ασθενών με χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ. Επίσης, η χρήση συνδυασμένης ΕΙΣ-ΧΜΘ και Ακτινοθεραπείας (ΑΚΘ) αποτελεί ικανοποιητική επιλογή στην πολυπαραγοντική αντιμετώπιση (Multimodality treatment) ασθενών με MMKP σταδίου IIIA (N2). Οι επιλογές θεραπευτικής αντιμετώπισης του χειρουργήσιμου ΜΜΚΠ σήμερα είναι οι εξής: (α) ΕΙΣ-ΧΜΘ + ΧΡΘ, (β) ΧΡΘ + ΣΥΜ-ΧΜΘ ή ΧΡΘ + ΣΥΜ (ΧΜΘ + ΑΚΘ), (γ) ΕΙΣ (ΧΜΘ + ΑΚΘ) + ΧΡΘ και (δ) ΧΜΘ + ΑΚΘ 4. Στο άρθρο αυτό θα αναφερθούμε στις επιλογές (α) και (β) και θα συγκρίνουμε τα μεταξύ τους αποτελέσματα. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πλεονεκτήματα της ΕΙΣ-ΧΜΘ αποτελούν: (1) η καλύτερη ανοχή διότι δεν δίδεται όπως η ΣΥΜ-ΧΜΘ σε ασθενείς που αναρρώνουν μετά από ΧΡΘ, (2) η ελάττωση ή εξάλειψη της μεσοθωρακικής νόσου (Ν2 Ν1 Ν0) με αποτέλεσμα την υποσταδιοποίηση της νόσου (down staging of the disease) ή αλλιώς την αποστείρωση του μεσοθωράκιου, (3) η πρώιμη καταστροφή των μικρομεταστάσεων, (4) η παροχή της δυνατότητας in-vivo ελέγχου της ευαισθησίας στα χημειοθεραπευτικά φάρμακα και (5) η ΕΙΣ-ΧΜΘ μπορεί να επιφέρει μείωση του μεγέθους του όγκου. Μειονεκτήματα της είναι: (1) η εμφάνιση επιπλοκών από την τοξικότητα των φαρμάκων, (2) η αναγκαστική καθυστέρηση στην εφαρμογή της ΧΡΘ και (3) η προκαλούμενη αύξηση της μετεγχειρητικής νοσηρότητας και θνητότητας ως αποτέλεσμα της προεγχειρητικής χορήγησης χημειοθεραπείας. Η εισαγωγική χημειοθεραπεία αποτελεί πολύ καλό μοντέλο στη μελέτη νέων φαρμάκων, διότι ο όγκος παραμένει ανεπηρέαστος από άλλες παρεμβάσεις με αποτέλεσμα τα φάρμακα να φτάνουν στον στόχο τους σε υψηλές συγκεντρώσεις και με ομοιόμορφο τρόπο μέσω του άθικτου από χειρουργικές κακώσεις ή ακτινοθεραπεία, τριχοειδικού δικτύου. Μ αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η πρώιμη αντιμετώπιση των μικρομεταστάσεων και η ευκολότερη χορήγηση ικανών δόσεων ΧΜΘ αφού η γενική κατάσταση του ασθενή είναι καλή (π.χ. απουσία ΧΑΠ) και ανεπηρέαστη από εξωγενείς παράγοντες όπως η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοθεραπεία. Σκοπός της είναι η υποσταδιοποίηση ενός αρχικά ανεγχείρητου όγκου και η μετέπειτα χειρουργική αντιμετώπιση του. Κύριο μειονέκτημα της μεθόδου, επί αποτυχίας της, είναι η ενδεχόμενη μετατροπή ενός οριακά χειρουργήσιμου όγκου σε ανεγχείρητο εξαιτίας της χρονικής καθυστέρησης στην ενδεχόμενη εφαρμογή της χειρουργικής θεραπείας. Τη δεκαετία του 90 σχεδιάστηκαν και πραγματοποιήθηκαν 4 τυχαιοποιημένες μελέτες με σκοπό τη σύγκριση του συνδυασμού ΕΙΣ-ΧΜΘ και ΧΡΘ προς μόνη τη ΧΡΘ στον χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙΑ (Ν2). Οι δύο πρώτες των Roth και Rossel από την Ισπανία διενεργήθηκαν σε μικρό σχετικά δείγμα ασθενών και κατέδειξαν σημαντική υπεροχή του σκέλους της ΧΜΘ προς μονή της τη ΧΡΘ όσον αφορά τη συνολική επιβίωση 5. Η Τρίτη (Japan Clinical Oncology Group) τερματίστηκε πρόωρα, χωρίς όμως μέχρι τότε, να καταδείξει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο σκελών. Η τέταρτη και μεγαλύτερη μελέτη πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία, περιλάμβανε ασθενείς σταδίων Ι, ΙΙ και ΙΙΙΑ και έδειξε υπεροχή της ΕΙΣ-ΧΜΘ και της ΧΡΘ προς τη ΧΡΘ 6. Η μελέτη των Roth και συν., πραγματοποιήθηκε στο University of Texas M.D. Anderson Cancer Center το 1994 και το Από το 1987 έως το 1993, 60 ασθενείς είτε έλαβαν προεγχειρητικά τρείς κύκλους κυκλοφωσφαμίδης, ετοποσίδης και σισπλατίνα, είτε υποβλήθηκαν μόνο σε ΧΡΘ. Στις περιπτώσεις ανταπόκρισης της νόσου χορηγούνταν τρεις επιπλέον κύκλοι ΧΜΘ και ακολουθούσε η χειρουργική παρέμβαση 7. Μετά τους τρεις πρώτους κύκλους ΧΜΘ παρατηρήθηκε μερική (μείωση μεγέθους μεσοθωρακικών λεμφαδένων στην CT θώρακα) ή πλήρης (εξάλειψη προϋπαρχόντων διογκωμένων λεμφαδένων) ανταπόκριση σε ποσοστό 35%. Η αρχική μέση επιβίωση για την ομάδα των ασθενών που υποβλήθηκε σε προεγχειρητική ΧΜΘ ήταν 64 μήνες και για την ομάδα των ασθενών που υποβλήθηκε μόνο σε ΧΡΘ 11 μήνες (p=0.018), με ποσοστά τριετούς επιβίωσης 43% και 19% (p=0.048) και πενταετούς επιβίωσης 36% και 15%, αντίστοιχα (p=0.056). Ιστολογική επιβεβαίωση της Ν2 νόσου είχε γίνει στο 85% των ασθενών με μεσοθωρακοσκόπηση ή μεσοθωρακοτομή, ενώ στους υπόλοιπους υπήρχε μόνο κλινική σταδιοποίηση με CT θώρακα. Ορισμένα περιστατικά αφορούσαν Τ3Ν0 και Τ3Ν1 όγκους, ενώ στις περιπτώσεις που η χειρουργική εκτομή εκτιμήθηκε ως ατελής (incomplete resection, μη ριζική R1) επιλεκτικά χορηγήθηκε και ΣΥΜ-ΑΚΘ μεσοθωρακίου. Η περίφημη «Study from the Barcelona people» πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία από τους Rosell και συν. Το 1994 και το ,8. Επίσης, εξήντα ασθενείς από το 1989 έως το 1991, με θετικές βιοψίες λεμφαδένων για Ν2 νόσο, είτε έλαβαν τρεις κύκλους μιτομυσίνης, κυκλοφωσφαμίδης και σισπλατίνας και κατόπιν υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση, είτε υποβλήθηκαν απευθείας σε ΧΡΘ και στη

3 82 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος 2015 συνέχεια όλοι έλαβαν ΑΚΘ μεσοθωρακίου με 50 Gy. Το ποσοστό μερικής ή πλήρους ανταπόκρισης έφτασε το 60% με αρχική μέση επιβίωση 20% για τους ασθενείς που έλαβαν ΧΜΘ συγκριτικά με 5% με τους ασθενείς που υποβλήθηκαν μόνο σε ΧΡΘ (p<0.001) και πενταετή επιβίωση 17% και 0% αντίστοιχα (p<0.001). Οι μελέτες των Roth και Rossel εξέπληξαν και συνάμα εντυπωσίασαν την ιατρική κοινότητα, ενώ σύντομα έγιναν παγκόσμια γνωστές. Δέχτηκαν όμως, όπως ήταν αναμενόμενο και ανελέητη κριτική διότι: (1) δεν υπήρχε σε όλα τα περιστατικά ιστολογική επιβεβαίωση της Ν2 νόσου με αποτέλεσμα πιθανά σφάλματα στο είδος της θεραπευτικής αντιμετώπισης, (2) πλήρης ιστολογική ανταπόκριση (μικροσκοπική εξάλειψη των ζώντων καρκινικών κυττάρων στους μεσοθωρακικούς λεμφαδένες) παρατηρήθηκε σε χαμηλό ποσοστό 5%, (3) το χειρουργικό αποτέλεσμα υπήρξε φτωχότερο του συνήθως αναμενόμενου με απώτερη επιβίωση μετά ΧΡΘ μόνον 15% στη μελέτη των Roth και συν. και μηδενική στων Rossel και συν. (4) ο αριθμός των ασθενών ήταν μικρός, τα περιστατικά ανομοιογενή (υπήρχαν ασθενείς σταδίων Τ3Ν0 και Τ3Ν1), ενώ εκλεκτικά χορηγήθηκε και ΣΥΜ-ΑΚΘ μεσοθωρακίου. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι αυτές οι δύο μελέτες ταρακούνησαν την ιατρική κοινότητα και αποτέλεσαν το έναυσμα ώστε και άλλοι ερευνητές παγκόσμια να ξεκινήσουν αντίστοιχες μελέτες πάνω στο συγκεκριμένο θέμα 8. Η μεγαλύτερη μελέτη όλων έγινε από την «The French Thoracic Group» και τους Depterre και συν. Το Περιλάμβανε 355 ασθενείς σταδίων ΙΒ,ΙΙ και ΙΙΙΑ ιστολογικά βεβαιωμένου ΜΜΚΠ, εκ των οποίων 122 είχαν Ν2 νόσο και μερικοί από αυτούς ογκόμορφη Ν2 (Ν2 bulky disease), δηλαδή λεμφαδενικά blocks στο μεσοθωράκιο μεγαλύτερα των 2 εκ. στην υπολογιστική τομογραφία (CT) θώρακα. Οι ασθενείς έλαβαν είτε δύο κύκλους μιτομυσίνης, κυκλοφωσφαμίδης και σισπλατίνας, ενώ στους έστω και μερικά ανταποκριθέντες είτε χορηγήθηκαν άλλοι δύο κύκλοι ΧΜΘ είτε υποβλήθηκαν μόνο σε ΧΡΘ. Όσοι τελικά αποδείχθηκαν με Τ 3 και/ή Ν 2 νόσο και των δύο σκελών θεραπείας, έλαβαν επιλεκτικά και ΣΥΜ-ΑΚΘ μεσοθωρακίου με 60 Gy. Περιέργως έγιναν περισσότερες πνευμονεκτομές από λοβεκτομές και συγκεκριμένα 56% στην ομάδα των ασθενών που υποβλήθηκαν σε ΧΡΘ και 48.5% και 6.7% αντίστοιχα, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους. Σημαντική κλινική ανταπόκριση παρατηρήθηκε στο 64% των ασθενών ενώ μόνο το 6% των ασθενών ανέπτυξαν τοπική υποτροπή ή μεταστατική νόσο 9. Η συνολική επιβίωση ήταν 37 μήνες για τους ασθενείς που υποβλήθηκαν απευθείας σε ΧΡΘ, ενώ η τετραετής επιβίωση ήταν 44% για την ΕΙΣ-ΧΜΘ και 35% για την ΧΡΘ. Στατιστικά βρέθηκε ότι ωφελήθηκαν μόνο οι ασθενείς σταδίων Ι και ΙΙ από τη χορήγηση ΕΙΣ-ΧΜΘ (p=0,027), αλλά με αυξημένο ποσοστό περιεγχειρητικών θανάτων: 10% στο σκέλος της ΕΙΣ-ΧΜΘ και 4,5% στις ΧΡΘ. Σύμφωνα με μία μετα-ανάλυση 7 μελετών που συμπεριλάμβαναν 988 ασθενείς 10, η εισαγωγική χημειοθεραπεία βελτίωσε την επιβίωση τους με HR 0,82% (95% CI ) γεγονός που μεταφράζεται σε απόλυτο όφελος επιβίωσης 6% στην πενταετία 10. Παράλληλα, παρατηρήθηκε και ανάλογο κέρδος επιβίωσης σύμφωνα με το στάδιο της νόσου (ΙΑ:+4%, ΙΒ:+6% ;ΙΙ-ΙΙΙ:=7%), αλλά δεν σημειώθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά μεταξύ των χημειοθεραπευτικών σχημάτων που περιείχαν πλατίνα και του είδους της συμπληρωματικής θεραπείας (χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία). Όταν τα διαμορφωμένα πλέον αποτελέσματα της European Intergroup Trial προστέθηκαν στην εν λόγω μετά-ανάλυση, παρατηρήθηκε αύξηση του HR στο 0.87 με παράλληλη απώλεια της στατιστικής σημαντικότητας σχετικά με τη βελτίωση της τελικής έκβασης των ασθενών. Από τα συγκεντρωτικά στοιχεία μίας πρόσφατης μεταανάλυσης 10 μελετών 11, διαπιστώθηκε οριακό όφελος στην επιβίωση των ασθενών με χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙΑ που αντιμετωπίσθηκαν αρχικά με τη χορήγηση εισαγωγικής χημειοθεραπείας με φάρμακα που περιείχαν πλατίνα ενώ μετεγχειρητικά έλαβαν συμπληρωματική χημειοθεραπεία (HR=0.81, 95% CI: ). Παρόλα αυτά, τα συγκεντρωτικά στοιχεία της συγκεκριμένης μετα-ανάλυσης προήρθαν από ετερογενείς πληθυσμούς ασθενών, οι οποίοι έλαβαν διάφορα σχήματα χημειοθεραπευτικών πλατινούχων φαρμάκων ενώ δεν περιελάμβαναν συγκεκριμένα δεδομένα σχετικά με την υποκατηγορία των ασθενών με ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙΑΝ2. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΑ 3 ης ΓΕΝΙΑΣ Από το 2000 και μετά εμφανίζονται στη βιβλιογραφία μελέτες που αφορούν τη χορήγηση ΕΙΣ-ΧΜΘ με τη χρήση νεότερων φαρμάκων 3 ης γενιάς όπως η βινορελμπίνη, η γεμσιταβίνη, η πακλιταξέλη και η δοσεταξέλη, μερικές φορές σε μεγάλο αριθμό ασθενών, όπως: (1) Η μελέτη της European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC) 08941, η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2000 και περιελάμβανε 47 ασθενείς 12. (2) Η μελέτη του Swiss Group for Clinical Research (SAAK), η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2003 και περιελάμβανε 90 ασθενείς 13, (3) Η μελέτη των De Marinis και συν. που στοιχειοθετήθηκε το

4 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος , (4) Η μελέτη EORTC 8958, η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2003 και περιελάμβανε 52 ασθενείς 15, (5) Η μελέτη The Italian Lung Cancer Project Observation Study, η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2003 και περιελάμβανε 129 ασθενείς 16, (6) Η μελέτη EORTC 8984, η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2006 και περιελάμβανε 46 ασθενείς 17, και (7) Η μελέτη του «The Spanish Lung Cancer Group (S9901), η οποία στοιχειοθετήθηκε το 2007 και περιελάμβανε 136 ασθενείς 18. Στις μελέτες αυτές αποδείχθηκε ως ο σημαντικότερος προγνωστικός παράγοντας είναι η υποσταδιοποίηση του μεσοθωράκιου (mediastinal downstaging) ενώ αποτελεσματικότερος φαρμακευτικός συνδυασμός, με σύνοδο αποδεκτή τοξικότητα, αποδείχθηκε εκείνος που περιελάμβανε τη σισπλατίνη και τη γεμσιταβίνη. Συμπερασματικά, δείχτηκε ότι η ΕΙΣ-ΧΜΘ με σύγχρονα φάρμακα είναι πρακτικά εφικτή και ωφέλιμη σε ασθενείς με ΜΜΚΠ πρώιμου σταδίου ΙΙΙΑΝ2 ενώ έχει αποδεκτή τοξικότητα. Τα στοιχεία από τις προαναφερθείσες 7 μελέτες συνηγορούν ότι η μέση επιβίωση των ασθενών κυμάνθηκε από 15,8 έως 27,6 μήνες ενώ απαιτούνται μελέτες φάσης ΙΙΙ με μεγάλο αριθμό ασθενών για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων 19. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΜΜΚΠ ΣΤΑΔΙΟΥ ΙΙΙΑ (Ν 2) Η χειρουργική θεραπεία εφαρμοζόμενη μετά ΕΙΣ-ΧΜΘ σχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα 30 ημερών, η οποία κυμαίνεται από 8% ως 12% 20,21, ενώ το 85% των θανάτων αφορά πνευμονοεκτομές, συνήθως δεξιές, με συνηθέστερα αίτια το βρογχοπλευρικό συρίγγιο και το ARDS 22. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην ανάγκη βελτίωσης των αναισθησιολογικών μεθόδων, κυρίως με μείωση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών περιεγχειρητικά και λήψη μέτρων αποφυγής βαροτραύματος, όπως και στην εφαρμογή ειδικών χειρουργικών τεχνικών προστασίας του βρογχικού κολοβώματος (ενίσχυση επούλωσης αποφυγή βρογχοπλευρικού συριγγίου) με κάλυψη του από κρημνούς που διατηρούν τη δική τους αιμάτωση όπως είναι οι μεσοπλεύριοι μύες, το διάφραγμα και το μείζον επίπλουν. Σε αντίθεση με τα αποτελέσματα της προεγχειρητικής σταδιοποίησης, κάποιοι ασθενείς, είτε κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης μετά από ταχείες βιοψίες λεμφαδένων ή κατά την τελική παθολογοανατομική εξέταση, αποδείχθηκε ότι είχαν μη αναμενόμενη Ν 2 νόσο (unsuspected or unforeseen N 2 disease) 23. Περίπου το 25% όλων των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θωρακοτομή βρέθηκαν να έχουν μη αναμενόμενη Ν 2 νόσο. Διεγχειρητικά, εάν η πλήρης εκτομή του όγκου ήταν τεχνικά εφικτή, ο ασθενής θα έπρεπε να υποβληθεί σε θεραπευτική εκτομή (λοβεκτομή ή πνευμονεκτομή) με πλήρη λεμφαδενικό καθαρισμό του μεσοθωρακίου ή συστηματική δειγματοληψία των μεσοθωρακικών λεμφαδένων, υπό την προϋπόθεση ότι έχει διενεργηθεί προεγχειρητική σχολαστική σταδιοποίηση της νόσου (οδηγίες ACCP Μαΐου 2013). Το ποσοστό της 5ετούς επιβίωσης των ασθενών μετά πλήρη εκτομή κυμαίνεται μεταξύ 14%- 30%, ενώ τα καλύτερα αποτελέσματα αφορούν αρρώστους με περιορισμένη Ν 2 νόσο 23,26. Οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε λοβεκτομή ή διλοβεκτομή πνεύμονα εμφάνισαν στατιστικά μεγαλύτερη επιβίωση από τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε πνευμονεκτομή, μεγαλύτερο διάστημα ελεύθερο νόσου και πενταετή επιβίωση 27% και 12% αντίστοιχα. Όταν ο πρωτοπαθής όγκος εντοπίζεται στον αριστερό άνω λοβό του πνεύμονα με διήθηση των λεμφαδένων στο αορτοπνευμονικό παράθυρο και στην παρα-αορτική περιοχή, η μέση 5ετής επιβίωση κυμαίνεται γύρω στο 40%. Περίπου το 27% - 36% των ασθενών εμφανίζουν skip μεταστατική νόσο, δηλαδή Ν 2 χωρίς Ν1 νόσο, στοιχείο που σχετίζεται με βελτιωμένη επιβίωση, η οποία λόγω μικρότερου συνολικού φορτίου όγκου είναι μεγαλύτερη από το σύνηθες 27. Ο πλήρης λεμφαδενικός καθαρισμός του μεσοθωρακίου ή η συστηματική δειγματοληψία των λεμφαδένων σύμφωνα με την αρχική θέση (lobe specific) εμφάνισης του πρωτοπαθή πνευμονικού όγκου είναι απαραίτητη για την ακριβή σταδιοποίηση του ασθενή. Επίσης, από πολλούς ερευνητές τέθηκε το δίλημμα, μήπως πρέπει να χειρουργούνται μόνον όσοι εμφανίζουν αποστείρωση των λεμφαδένων του μεσοθωρακίου, μια και αυτό αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα βελτίωσης της επιβίωσης. Στις Οδηγίες του American College of Chest Physicians (ACCR) του Μαΐου του 2013 αναφέρεται ότι δεν αποτελεί αντένδειξη η πνευμονεκτομή μετά ΕΙΣ-ΧΜΘ. (Πολλοί ασθενείς που μελετήθηκαν είχαν λάβει προεγχειρητικά και ΑΚΘ), ενώ στα προηγούμενα Guide Lines του Σεπτεμβρίου του 2008 κάτι τέτοιο αποτελούσε χαρακτηριστική αντένδειξη γεγονός που αποδεικνύει την προσφορά των μοντέρνων αναισθησιολογικών και χειρουργικών τεχνικών στη μείωση του κινδύνου βρογχοπλευρικού συρριγγίου. Επίσης, στις πρόσφατες οδηγίες του ACCP αναφέρεται ότι άρρωστοι με discrete N 2 node involvement (di screte=διακριτικός=limited=minimal=περιορισμένος) αντιμετωπιζόμενοι είτε με ΧΜΘ+ΑΚΘ είτε με ΕΙΣ-ΧΜΘ + ΧΡΘ εμφανίζουν παρόμοια επιβίωση όπως καταδεικνύ-

5 84 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος 2015 εται στις σχετικές τυχαιοποιημένες προοπτικές μελέτες, μέχρι σήμερα. Παρ όλα αυτά ξεκαθαρίζεται ότι δεν αντενδείκνυται θεραπεία με ΕΙΣ-ΧΜΘ+ΧΡΘ + (πιθανά) ΑΚΘ σε ασθενείς, οι οποίοι το επιλέγουν υποβαλλόμενοι σε πολυπαραγοντική αγωγή (trimodality treatment) από ομάδα ειδικών με Θωρακοχειρουργό, Ογκολόγο και Ακτινοθεραπευτή, σε εξειδικευμένα κέντρα, με εμπειρία στην αντιμετώπιση της φαρμακευτικής τοξικότητας και της αυξημένης περιεγχειρητικής θνητότητας. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Η ΣΥΜ-ΧΜΘ σκοπό έχει την καθυστέρηση ή ματαίωση της υποτροπής της νόσου μετά από επιτυχημένη χειρουργική επέμβαση εκτομής. Οι πρώτες μελέτες που έγιναν τη δεκαετία του 80 (προ της χρήσης της πλατίνας) απέτυχαν να δείξουν όφελος επιβίωσης από τη χορήγηση ΣΥΜ-ΧΜΘ μόνης ή σε συνδυασμό με ΣΥΜ-ΑΚΘ. Σαν αίτια αποτυχίας θεωρούνται ο μικρός αριθμός ασθενών και τα μάλλον αναποτελεσματικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα της εποχής εκείνης που δρούσαν με υψηλή τοξικότητα και απαιτούσαν αυξημένο κόστος. Το 1995 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα μιας μεγάλης μετα-ανάλυσης επί συνόλου ασθενών από 52 μελέτες, η οποία ανέφερε αύξηση του ποσοστού επιβίωσης κατά 5% την πενταετία για τη ΣΥΜ-ΧΜΘ με βάση την πλατίνα (όφελος από 1% ως 10% με HR=0.08 και 95% CI) και 13% μείωση της πιθανότητας θανάτου σε σχέση με μόνη τη ΧΡΘ 28. Σημαντικότερες μελέτες μετά το 2000 περιελάμβαναν στο χορηγούμενο σχήμα τη σισπλατίνα υπήρξαν οι εξής: 1) Των Scaliotti GV και συν. με ασθενείς το , 2) των Waller D και συν. με 381 ασθενείς το , 3) των Douillard JY και συν. με 224 ασθενείς το 2006 (ANITA trial) 31 και 4) των Le Chevalier T και συν. με ασθενείς, το 2008 που ήταν και η μεγαλύτερη (IALT trial) 32. To 2006 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της μελέτης LACE (Lung Adjuvant Cisplatin Evaluation) μιας μεγάλης αθροιστικής ανάλυσης (Pooled analysis) πέντε μελετών 33, των ALPI 34, ANITA 31, BLT 25, IALT 32 και JBR10 35, επί συνόλου ασθενών με ποσοστό 25% νοσούντων σταδίου ΙΙΙΑ (Ν2) και μετεγχειρητική παρακολούθηση όλων επί πενταετία τουλάχιστον. Το πηλίκο κινδύνου επιβίωσης ήταν HR=0,84 υπέρ της ΣΥΜ-ΧΜΘ (P<0.001) γεγονός που μεταφράστηκε σε ποσοστό 5,5% οφέλους επιβίωσης την πενταετία (5,8±1,6%) με ταυτόχρονη στατιστικά σημαντική επιμήκυνση του διαστήματος ελεύθερου νόσου (DFS). Η αποτελεσματικότητα των διαφόρων φαρμάκων της χορηγηθείσας ΧΜΘ με βάση την πλατίνα, εκτιμήθηκε χωρίς ετερογένεια μεταξύ των μελετών, ενώ το όφελος επιβίωσης διέφερε αναλόγως του σταδίου της νόσου: HR=1,40 (IA), HR=0.93 (IB), HR=0.83 (II), HR=0,83 (III). Επίσης, φάνηκε ότι η ΧΜΘ απέδωσε καλύτερα σε ασθενείς καλής γενικής κατάστασης, κυρίως σταδίων ΙΙ και ΙΙΙΑ και επιλεγμένα σταδίου ΙΒ, ενώ η επιβίωση δεν σχετίστηκε με το φύλο, την ηλικία, τον ιστολογικό τύπο και το είδος της εκτομής πνεύμονα (λοβεκτομή ή πνευμονεκτομή). Επίσης, δείχτηκε ότι υπερείχαν οριακά οι 4 κύκλοι με σισπλατίνα και βινορελβίνη Cisplatin και Vinorelbine σε σχέση με άλλα φαρμακευτικά σχήματα. Συνήθως χρησιμοποιούνται συνδυασμοί πλατίνας και ενός άλλου φαρμάκου, όπως της βινορελμπίνης, της γεμσιταμπίνης ή της πακλιταξέλης, ενώ ερωτηματικά παραμένουν ο ιδανικός αριθμός κύκλων ΧΜΘ, η χρήση μη-πλατινούχων συνδυασμών και η πιθανή θέση των νεότερων παραγόντων. Σημασία, βεβαίως πάντοτε έχει το όφελος από τη ΧΜΘ να ισοσκελίζει την τοξικότητα και το κόστος αυτής. Η καρμποπλατίνα μπορεί να χρησιμοποιείται αντί της κλασικής πλατίνας χωρίς ουσιαστική διαφορά αποτελεσματικότητας. Η πλατίνα θεωρείται ελαφρώς καλύτερη με ποσοστά ανταπόκρισης 30% προς 24% αντίστοιχα σε θεραπεία πρώτης γραμμής προχωρημένοι ΜΜΚ, αλλά είναι περισσότερο εμετογόνος, νεφροτοξική και νευροτοξική επί των περιφερικών νεύρων, ενώ η καρμποπλατίνα είναι περισσότερο μυελοτοξική. Κατά συνέπεια, η πλατίνα συστήνεται σε νέους ασθενείς με καλή νεφρική λειτουργία και σε καλή γενική κατάσταση 36. Όσον αφορά τους ασθενείς σταδίου Ι Β, όπου κατά γενική ομολογία υφίστανται τα φτωχότερα οφέλη, υπάρχει μόνον μία κλινική μελέτη των Strauss GM και συν., που ανακοινώθηκε το 2004 και κατέδειξε στατιστικά σημαντικό όφελος επιβίωσης με ΣΥΜ-ΧΜΘ σε σχέση με μόνη τη ΧΡΘ 37,38. Εκτός των κλασσικών ενδοφλέβια χορηγούμενων ΧΜΘ φαρμάκων υπάρχει το UFT (Uracil-Tegafur), το οποίο λαμβάνεται από το στόμα, αποτελεί πρόδρομη ουσία της 5-φλουορακίλης και έχει μελετηθεί κυρίως στην Ιαπωνία. Η μεγαλύτερη μετα-ανάλυση σχετικά με την αποτελεσματικότητα του UFT ανακοινώθηκε το 2005 από τους Hamada, Tanaka και Ohta 39. Η μετα-ανάλυση αυτή περιλάμβανε ένα σύνολο 6 εργασιών με ασθενείς στη συντριπτική πλειονότητα τους σταδίου Ι (Τ 1 Ν 0 =1.308 και Τ 2 Ν 0 =674), οι οποίοι έπασχαν κυρίως από αδενο-ca. Η πενταετής και επταετής επιβίωση με UFT υπολογίστηκε στο 81,5% και 76,5% προς 77,2% και 69,5% για τη χειρουργική θεραπεία Ρ=0.011 και αντίστοιχα, που μεταφράζεται

6 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος σε όφελος επιβίωσης την επταετία =7% με HR=0.74 (95% CI: 0,61-088) και Ρ= Η μεγαλύτερη μετα-ανάλυση ασθενών που έλαβαν ΣΥΜ-ΧΜΘ και έχει ανακοινωθεί μέχρι σήμερα, παρουσιάστηκε το 2007 από τους Stewart, Burdett και Tierney επί ασθενών 40. Περιλάμβανε 30 μελέτες, εκ των οποίων σε 15 χορηγήθηκε μόνο σισπλατίνα, σε 7 σισπλατίνα και UFT και σε 8 μελέτες μόνο UFT, ενώ ασθενείς (17%) ήταν σταδίου ΙΙΙ. Το HR ήταν 0,87 (Ρ< ) υπέρ της ΧΜΘ, που μεταφράστηκε σε όφελος επιβίωσης 4% την πρώτη πενταετία. Η συνολική πενταετής επιβίωση των ασθενών που έλαβαν ΧΜΘ ήταν 64%, συγκριτικά με το αντίστοιχο ποσοστό (60%) της πενταετούς επιβίωσης στην οκταετία ήταν 5%, με βελτίωση του DFS κατά 5,1% και απουσία στατιστικά σημαντικής διαφοράς μεταξύ των χορηγούμενων ΧΜΘ παραγόντων, του σταδίου της νόσου και του οφέλους επιβίωσης. Η προσφορά της ΣΥΜ ΧΜΘ παγκόσμια θεωρείται τεράστια. Κάθε χρόνο τίθεται διάγνωση καρκίνου πνεύμονα σε ανθρώπους ανά την υφήλιο. Από αυτούς το 85% περίπου αφορά ΜΜΚΠ, ενώ οι μισοί σχεδόν ασθενείς εκτιμώνται ως έχοντες προοπτική χειρουργικής θεραπείας. Το 75% όσων χειρουργήθηκαν θα λάβουν ΣΥΜ ΧΜΘ, που σημαίνει περιπτώσεις τον χρόνο, που και αυτό με τη σειρά του μεταφράζεται σε αποφυγή θανάτων-ετήσια ανά τον κόσμο μετά από χορήγηση μετεγχειρητικής ΧΜΘ με βάση την πλατίνα. Η προσθήκη ΣΥΜ ΑΚΘ μειώνει τον κίνδυνο τοπικών υποτροπών της νόσου χωρίς να βελτιώνει τη συνολική επιβίωση. Η ιδανική θεραπεία ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙ Α με περιορισμένη Ν 2 νόσο ακόμη και σήμερα παραμένει αδιευκρίνιστη. Η πολυπαραγοντική αντιμετώπιση του (multimodality treatment) με συνδυασμό ΧΡΘ και ΧΜΘ και πιθανή προσθήκη ΑΚΘ φαίνεται ότι αποδίδει τα καλύτερα αποτελέσματα. Ο αρχικός ενθουσιασμός υπέρ της ΕΙΣ ΧΜΘ που προερχόταν από τις πρωτοποριακές μελέτες Roth και Rosell, οι οποίοι κατέδειξαν βελτίωση της 5ετούς επιβίωσης της τάξης του 15% έως 20% σε σχέση με μόνη τη ΧΡΘ, έχει σαφώς υποχωρήσει μια σε πρόσφατες μελέτες με σύγχρονα φάρμακα 3 ης γενιάς η μέση επιβίωση κυμαίνεται γύρω στους 22 μήνες (16-28 μήνες). Οι περισσότεροι ερευνητές σήμερα συστήνουν ΕΙΣ ΧΜΘ στον χειρουργήσιμο καρκίνο πνεύμονα σταδίου ΙΙΙ Α (Ν 2) χωρίς όμως αυτό να αποτελεί επίσημη 11 οδηγία κάποιας Ιατρικής Εταιρείας ανά τον κόσμο εκτός των NCCN guidelines. Μελέτες σε εξέλιξη όπως η ευρωπαϊκή SAKK-16/00 φάσης ΙΙΙ και η RTOG 0229 φάσης ΙΙ ερευνούν διάφορα σχήματα εισαγωγικής θεραπείας με σύγχρονα ΧΜΘ φάρμακα και την προσθήκη ή μη της ΧΡΘ και της ΑΚΘ. Η μετεγχειρητική χημειοθεραπεία, αντίθετα, αποτελεί θεραπεία εκλογής στον χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙ, ΙΙΙ Α και πιθανά Ι Β με όφελος πενταετούς επιβίωσης της τάξης του 5%, ενώ μετά από πρόσφατες μελέτες φαίνεται και προσδοκάται ότι ο συνδυασμός νέων διπλών σχημάτων με βάση την πλατίνα μπορεί να εκτοξεύσει το όφελος επιβίωσης, σε σύγκριση με τη ΧΡΘ, ακόμη και στο επίπεδο του 8%-15%. 36 Ιδανικό θα ήταν να μπορούσαμε εκ των πρότερων, με κάποιο τρόπο να εντοπίζαμε τους ασθενείς που θα ωφελούνταν από τη χορήγηση ΕΙΣ-ΧΜΘ (ενδεχομένως οι ασθενείς με μικρομεταστάσεις) σε αντίθεση με εκείνους που δεν θα εμφάνιζαν κανένα όφελος (π.χ. οι ανθεκτικοί στη ΧΜΘ ή οι ασθενείς που είναι ελεύθεροι μικρομεταστάσεων), ώστε αυτοί να οδηγούνται άμεσα και χωρίς οποιαδήποτε χρονοτριβή στο χειρουργείο προκειμένου να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση εκτομής πνεύμονα. Η ραγδαία ανάπτυξη της μοριακής βιολογίας στους τομείς της διάγνωσης και της θεραπείας του καρκίνου του πνεύμονα, παρέχει ελπίδες ότι στο προσεχές μέλλον θα μπορούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια να χορηγούμε πιο εξατομικευμένη αγωγή σε μια νόσο, η οποία παρά τις σύγχρονες εξελίξεις εξακολουθεί να έχει υψηλή θνησιμότητα. Η απάντηση στο ερώτημα «ποιοι ασθενείς θα υποβάλλονται σε ΧΜΘ και με ποια φάρμακα;» φαίνεται ότι θα δοθεί από την εφαρμογή στην καθημερινή πράξη μεθόδων ανίχνευσης ακριβέστερων προγνωστικών και βιολογικών δεικτών ανευρισκόμενων εντός υλικού βιοψίας ή στους εξαιρεθέντες όγκους. Η επιστήμη της μοριακής βιολογίας με τη μορφή της Εξατομικευμένης Θεραπείας (customized therapy) ή της φαρμακογενομικής (pharmacogenomics) ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα με ελπιδοφόρα, μέχρι σήμερα, αποτελέσματα μελετώντας το γονιδιακό προφίλ των καρκινωμάτων 42,43. Η ανάλυση των ιστολογικών χαρακτήρων των όγκων της μελέτης IALT κατέδειξε ότι χαμηλά επίπεδα του γονιδίου ERCC1 (Excision Repair Cross-Complementing) προδικάζουν καλή ανταπόκριση στη ΧΜΘ με βάση την πλατίνα. Άλλοι βιολογικοί δείκτες όπως η ριβονουκλεοτιδική ρεδουκτάση ΜΙ καθώς και γενομικές (Genomic) και πρωτεομικές (Proteomic) μέθοδοι βρίσκονται υπό εκτίμηση, όσον αφορά την ικανότητα τους στην πρόβλεψη της μετεγχειρητικής υποτροπής και της ανταπόκρισης του στη ΧΜΘ προκειμένου να χορηγείται μοριακά στοχευμένη θεραπεία 44. Με σκοπό να δοθεί απάντηση στο βασικό ερώτημα που διαπραγματεύεται το άρθρο μας και να καθοριστεί με σαφήνεια η αντιμετώπιση των ασθενών με χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙ Α (Ν 2), σχεδιάστηκε η «NATS Trial» της Ισπανικής Ογκολογικής Ομάδας, μια τυχοποιημένη

7 86 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 1ο, Τόμος 28ος, Ιανουάριος - Μάρτιος 2015 προοπτική μελέτη φάσης ΙΙΙ, με συμμετοχή 42 Κέντρων από 5 Ευρωπαϊκές χώρες και 624 ασθενείς ιστολογικών σταδίων Ι Α, Ι Β, ΙΙ, ΙΙΙ Α (Τ 3Ν 1) (το 70% εξ αυτών σταδίου Ι) 45. Οι ασθενείς αυτοί ταξινομήθηκαν σε τρεις ομάδες, και είτε χειρουργήθηκαν, είτε έλαβαν περιεγχειρητικά ΕΙΣ-ΧΜΘ ή ΣΥΜ-ΧΜΘ. Τα αποτελέσματα της πολυαναμενόμενης αυτής μελέτης ανακοινώθηκαν τον Αύγουστο του 2009 στο San Francisco της California των ΗΠΑ κατά τη 13 th World Conference on Lung Cancer (WCLC). Η μελέτη δεν κατέδειξε όφελος επιβίωσης από τη χορήγηση ΕΙΣ ή ΣΥΜ-ΧΜΘ συγκριτικά με μόνη τη ΧΡΘ. Αξίζει να σημειωθεί ότι διαπιστώθηκε καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών στην ΕΙΣ (το 97% έλαβε 3 κύκλους Carboplatin και Paclitaxel προεγχειρητικά) παρά στη ΣΥΜ ΧΜΘ (έλαβε το 66%, δηλαδή μόνον 139 ασθενείς), ενώ στα 5 χρόνια δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στο χρονικό διάστημα με σταθερή χωρίς υποτροπή νόσο (Progression Free Survival- PFS) μεταξύ των τριών ομάδων: 38,3% στην ομάδα των ασθενών που έλαβαν ΕΙΣ ΧΜΘ, 36,6% στην ομάδα της ΣΥΜ ΧΜΘ και 34% στους ασθενείς που υποβλήθηκαν μόνο σε ΧΡΘ. Η πενταετής επιβίωση ήταν 46,6% και 45,5% αντίστοιχα για τους ασθενείς που έλαβαν ΕΙΣ ΧΜΘ ή ΣΥΜ ΧΜΘ και 44% για τους ασθενείς που υποβλήθηκαν μόνο σε ΧΡΘ, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους, ενώ γενικά η ΧΜΘ υπήρξε καλώς ανεκτή χωρίς ουσιαστικές διάφορες στις παρενέργειες μεταξύ ΕΙΣ και ΣΥΜ σκέλους. Παρόλα αυτά, λεπτομερής ανάλυση της μελέτης βάσει προγνωστικών παραγόντων δεν κατέδειξε κάποια σημαντική διαφορά μεταξύ των 3 ομάδων. Συγκεκριμένα, αποδείχτηκε ότι οι ασθενείς κλινικού σταδίου ΙΙ και ΙΙΙ Α (Τ 3Ν 2) είχαν το μεγαλύτερο όφελος επιβίωσης από την ΕΙΣ ΧΜΘ συγκρινόμενοι με τους ασθενείς των άλλων δύο ομάδων. Η πενταετής επιβίωση των ασθενών ήταν αντίστοιχα: 36,6% ΕΙΣ ΧΜΘ, 31% ΧΡΘ. Οι αναλυτές της μελέτης NATCH συνεχίζουν να εκτιμούν και να αναλύουν τα αποτελέσματα της χρησιμοποιώντας πλέον βιολογικούς δείκτες ως προγνωστικούς παράγοντες. Επίσης, πιστεύουν ότι στο μέλλον είναι μάλλον απίθανο να επαναληφθεί ανάλογη μελέτη στην Ευρώπη ή την Αμερική λόγω μεγάλης δυσκολίας ένταξης ασθενών σε μελέτες με χειρουργικό σκέλος. Ο καθηγητής Peter Goldstraw, πρόεδρος της IASLC, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της NATCH trial είπε πως «αυτή η μελέτη πιθανότατα να αποτελέσει τη μοναδική στο είδος της όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ ΕΙΣ και ΣΥΜ χημειοθεραπείας. Η μελέτη δεν υποστηρίζει πως η ΧΜΘ δεν αποδίδει, αλλά μας λέει ότι πρέπει να επιλέγονται προσεκτικά αυτοί που θα τη λάβουν. Άλλοι επιφανείς σχολιαστές τόνισαν το γεγονός αν και η μελέτη απέτυχε του σκοπού της, δηλαδή να αποδείξει υπεροχή μιας εκ των τριών μεθόδων, εντούτοις παρείχε κάποια στοιχεία μικρής υπεροχής της ΕΙΣ ΧΜΘ. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι το 70% των ασθενών βρίσκονται σε στάδια Ι Α και Ι Β, τα οποία σε γενικές γραμμές δεν ωφελούνται από τη χορήγηση συστηματικής θεραπείας, ενώ στο σκέλος της ΣΥΜ πολλοί ασθενείς δεν ολοκλήρωσαν τους απαιτούμενους 3 κύκλους ΧΜΘ λόγω μετεγχειρητικών επιπλοκών, με αποτέλεσμα τα αντίστοιχα συμπεράσματα να εξαχθούν μόνο από 139 περιστατικά μειώνοντας πιθανά το όφελος επιβίωσης των ασθενών αυτού του σκέλους. Παρόμοια αποτελέσματα κατέδειξε και η μελέτη ASCO 2008 της Αμερικανικής Ογκολογικής Εταιρείας με περιστατικά από 31 μελέτες (ΕΙΣ ΧΜΘ=10 και ΣΥΜ ΧΜΘ=22) 46. Κι από αυτή τη μελέτη φάνηκε ότι το ΠΟΤΕ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΕΙ ΧΜΘ έχει μικρή επίδραση στην έκβαση ασθενών με χειρουργήσιμο ΜΜΚΠ, όσον αφορά τη νοσηρότητα, τη θνητότητα, το μεσοδιάστημα ελευθέρου νόσου και τη συνολική επιβίωση. Συμπερασματικά, για τον ΜΜΚΠ σταδίου ΙΙΙ με περιορισμένη Ν 2 νόσο μπορούμε να πούμε ότι οι καλύτερα σχεδιασμένες, άρα και πιο αξιόπιστες μελέτες απέτυχαν να δείξουν μια καθαρή στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των διαθέσιμων θεραπειών. Η ριζική χειρουργική εξαίρεση με την έννοια της αφαίρεσης ολόκληρης της μακροσκοπικής νόσου εξακολουθεί να παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος στην πολύ παραγοντική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, αυτού του σταδίου, ενώ στο μέλλον η χορήγηση ΧΜΘ είτε με τη μορφή εισαγωγικής, είτε ως συμπληρωματική (μετεγχειρητική) θα καθορίζεται από τη Μοριακή Βιολογία, η οποία εκτιμώντας τη βιολογική επιθετικότητα των όγκων ουσιαστικά θα διενεργεί βιολογική σταδιοποίηση της νόσου, επιπρόσθετα της μέχρι σήμερα υφιστάμενης ανατομικής (ΤΝΜ), κατόπιν βεβαίως εξατομίκευσης της νόσου Ν 2 νόσου μετά τη γνωμάτευση ογκολογικού συμβουλίου. Βιβλιογραφία Βλέπε αγγλικό κείμενο.

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Καρκίνος πνεύμονα Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Σταδιοποίηση Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και Θεραπεία Άρης Πολύζος Παθολόγος Ογκολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθήνα Επιδηµιολογία -Αιτιοπαθογένεια Α) Κάπνισµα:Ένοχο για το 85-90% των καρκίνων πνεύµονος x 30vs

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Πρωτότυπη Εργασία Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Θεόδωρος Καραΐσκος 1, Όλγα Ανανιάδου 1, Κωνσταντίνος Διπλάρης 1, Νικόλαος Μιχαήλ 1, Γεώργιος Σαρηγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ):

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ): ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ): ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός έχει σχεδιαστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΤΠΑΡΧΕΙ ΟΦΕΛΟ ΑΠΟ ΣΗΝ Χ/Θ ΣΟΤ ΑΘΕΝΕΙ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΤΜΟΝΑ; ΜΜΚΠ Αυξάνει τα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ Βιογραφικό Σημείωμα Ονοματεπώνυμο Ελένη Γαλάνη Πατρώνυμο Παναγιώτης Υπηκοότητα Ελληνική Διεύθυνση εργασίας Β Ογκολογική κλινική Νοσοκομείο METROPOLITAN Tel: 210 4809661-2 Mob: 6944172478

Διαβάστε περισσότερα

Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε

Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε Ανασκόπηση Capitonnage ή όχι; Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική για υδάτιδες κύστεις των πνευμόνων και πότε Fatmir Caushi 1, Genta Qirjako 2, Armela Çuko 3, Rezart Oketa 1, Agron Menzelxhiu 1,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Stenzl (πρόεδρος), J.A. Witjes, N.. owan, Μ. De Santis, M. Kuczyk, T. Lebret, A.S. Merseburger, M.J. Ribal, A. Sherif Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα Επιστηµονικό Πρόγραµµα Χαιρετισµός ρ Αθανάσιος Αθανασιάδης Πρόεδρος της ΕΟΠΕ Επιστηµονικοί Υπεύθυνοι ιευθυντές Σπουδών Επιστηµονικό Πρόγραµµα. ΑΛΙΑΝΗ, Α. ΜΠΑΜΙΑΣ Ι. ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑΣ, Χ. ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μάθημα 7ο ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο πληθυσμός της Ευρώπης το 2004 ήταν 456 εκατομμύρια σχεδόν το 7% του συνολικού πληθυσμού της γης. Ο καρκίνος αποτελεί την μεγαλύτερη αιτία νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

NCCN 2012 www.nccn.org ΑCCP 2007 www.guide LINES\guideCHEST2007 ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

NCCN 2012 www.nccn.org ΑCCP 2007 www.guide LINES\guideCHEST2007 ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ NCCN 2012 www.nccn.org ΑCCP 2007 www.guide LINES\guideCHEST2007 ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Επιδημιολογία Πρώïμη διάγνωση Μονήρης όζος Διάγνωση Ιστολογική

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα της πλαστικής αποκατάστασης;

Ποια είναι τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα της πλαστικής αποκατάστασης; Πηγή: Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών µε καρκίνο µαστού Άλµα Ζωής Ποια είναι τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα της πλαστικής αποκατάστασης; Αυτά και άλλα ερωτήµατα απαντώνται από τον ηµήτρη Μαστοράκο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος των όρχεων

Ο καρκίνος των όρχεων Ο καρκίνος των όρχεων Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Ουρολογική Κλινική ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης 1 Σύγκρουση συµφερόντων Καµία 2 Ηλικία ασθενών 10% < 20 ετών 70% 20 40 ετών 20% > 40 ετών Ο µέσος όρος ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μονήρης Πνευμονικός Όζος Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» ΟΡΙΣΜΟΙ Όζος: σφαιρική ή ωοειδής σκίαση με σαφή όρια, 3 εκ, περιβαλλόμενη από

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός 1979, 1982 καρκίνος του ορθού σταθμοί εισαγωγή της ολικής εκτομής του μεσοορθού (OEM) αρχές 2000 προεγχειρητική θεραπεία (ακτινο-

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού 2 Εισαγωγή Περιεχόμενα 3 Εισαγωγή Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία συγκεκριμένων τύπων καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον Καρκίνο Κεφαλής Τραχήλου

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον Καρκίνο Κεφαλής Τραχήλου 2012 Hellenic Society of Medical Oncology Consensus Meeting on Head and Neck Cancer Σ. Αγγελάκη, Η. Αθανασιάδης, Χ. Ανδρεάδης, Α. Βαδαλούκα, Κ. Βαχτσεβάνος, Ι. Γιωτάκης, Κ. αρδούφας, Β. Καραβασίλης, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD 256 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 6, Τεύχος 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2007 ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD Νέα μελών της ΕΟΠΕ ESMO Conference Lugano (ECLU) To καλοκαιρινό εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ Μεγάλος Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (10cm) στο Δεξιό Λοβό του Ήπατος σε Υπερήλικα Ασθενή (74 ετών). Αντιμετώπιση με Δεξιά Ηπατεκτομή.

Πολύ Μεγάλος Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (10cm) στο Δεξιό Λοβό του Ήπατος σε Υπερήλικα Ασθενή (74 ετών). Αντιμετώπιση με Δεξιά Ηπατεκτομή. (10cm) στο Δεξιό Λοβό Ασθενή (74 ετών). Μαχιά Γεωργία, Μεταξάς Θεόδωρος, Χειρουργικό και Αναισθησιολογικό Τμήμα, Euromedica «Κυανούς Σταυρός, Θεσσαλονίκη ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Πνεύμονος. 16 η. Σάββατο-Κυριακή 30-31 Μαΐου 2009. Μετεκπαιδευτική Διημερίδα

Καρκίνος Πνεύμονος. 16 η. Σάββατο-Κυριακή 30-31 Μαΐου 2009. Μετεκπαιδευτική Διημερίδα Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας 16 η Μετεκπαιδευτική Διημερίδα Καρκίνος Πνεύμονος Σάββατο-Κυριακή 30-31 Μαΐου 2009 Συνεδριακό Κέντρο ΑΤΕΙ Πατρών ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015.

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015. Οργάνωση: Ερευνητική Εταιρεία Ουρογεννητικής Ογκολογίας Ημερίδα με θέμα Καρκίνος Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης Xορηγoύνται 4 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) 8Παρασκευή Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ ΠΕ Νοσηλεύτρια, MSc, PhD Διευθύντρια Νοσηλευτικής Υπηρεσίας Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Athens, Greece December 7-9, 2006 Athens Hilton Hotel ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πολλά χρόνια ζωής, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε μέχρι πρόσφατα, χαρίζουν σήμερα στους ασθενείς με καρκίνο οι επιστήμονες στη χώρα μας.

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ

ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ Aποτελεί μια λεπτή και διάφανη μεμβράνη, που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια της περιτοναϊκής και πυελικής κοιλότητας καθώς και όλα τα σπλαγχνικά όργανα που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1 Τσίλης Ν Κορρές Γ Παπαδημητρίου Ν Κόμις Α Γεωργαντάς Η Μαραγκουδάκης Π Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθήνας, Αττικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αθήνας. Διευθυντής Καθ. Δ. Κανδηλώρος Σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

XEIΡΟΥΡΓΗΣΙΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΕΞΑΙΡΕΣΙΜΟΣ ΟΓΚΟΣ. Μ. Χαραλαμπάτου Επιμελήτρια Α Γ.Ν Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ

XEIΡΟΥΡΓΗΣΙΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΕΞΑΙΡΕΣΙΜΟΣ ΟΓΚΟΣ. Μ. Χαραλαμπάτου Επιμελήτρια Α Γ.Ν Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ XEIΡΟΥΡΓΗΣΙΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΕΞΑΙΡΕΣΙΜΟΣ ΟΓΚΟΣ Μ. Χαραλαμπάτου Επιμελήτρια Α Γ.Ν Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ EKTIMHΣΗ ΡΙΣΚΟΥ Περιεγχειρητική θνητότητα και νοσηρότητα Μακροχρόνια λειτουργική αναπηρία Αρρυθµία Έµφραγµα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ)ΚΑΡΚΙΝΟΥ) ))))))))))))ΤΟΥ)ΠΝΕΥΜΟΝΑ)

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ)ΚΑΡΚΙΝΟΥ) ))))))))))))ΤΟΥ)ΠΝΕΥΜΟΝΑ) ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ)ΚΑΡΚΙΝΟΥ) ))))))))))))ΤΟΥ)ΠΝΕΥΜΟΝΑ) )))))))))))))))))))))))))))))Ιωάννης)Δ.)Τσιμπουκέλης) ))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))Πνευμονολόγος)))))))))) Ο"καρκίνος"του"πνεύμονα"είναι"το"δεύτερο"

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΑΛΛΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΑΛΛΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΑΛΛΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Θέμα: Η Αναγκαιότητα του Ογκολογικού Συμβουλίου στη Βελτίωση της Αντιμετώπισης του Ασθενούς Διοργάνωση Ογκολογικο Συμβούλιο της Βιοκλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Ουροποιητικού

Καρκίνος Ουροποιητικού Διοργάνωση: Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: Καρκίνος Ουροποιητικού Χορηγούνται 3 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) Ορθοπαιδικό Κέντρο Έρευνας & Εκπαίδευσης Π.Ν. Σουκάκος Τρίτη 20 Μαϊου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ..Not everything that counts can be counted and not everything that can be counted counts.. Albert Einstein ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ «Σταδιοποίηση και φυσική ιστορία (πρόγνωση) καρκίνου πνεύμονα»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou Οργάνωση: Ελληνική και Διεθνής Εταιρεία Μοριακά Στοχευμένων Εξατομικευμένων Θεραπειών Σε συνεργασία: με τη Μονάδα Χημειοθεραπείας Γ.Ν. Βόλου «Αχιλλοπούλειο» 2 η Ογκολογική Υπό την αιγίδα: του Δήμου Βόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ Βασική συνιστώσα οποιασδήποτε θεραπευτικής απόφασης στους ασθενείς με κακοήθη νόσο, αποτελούν η ολοκληρωμένη γνώση της ιστολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ 7-8 Μαρτίου 2014 MAKEDONIA PALACE ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Διοργάνωση Ουρολογικό Ογκολογικό Τμήμα Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Υπό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα