Λοιμώξεις σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λοιμώξεις σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα"

Transcript

1 Ανασκόπηση Λοιμώξεις σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα Γιώργος Δημόπουλος 1, Ειρήνη Καραμπελά 2, Ειρήνη-Σοφία Καράμπη 3, Φώτης Δρακοπαναγιωτάκης 4, Μαρία Θεοδωρακοπούλου 5, Απόστολος Αρμαγανίδης 6 1 Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας, 2 Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Επιμελήτρια Α', 3 Πνευμονολόγος, Εξειδικευόμενη στην Εντατικολογία, 4 Πνευμονολόγος, Εξειδικευόμενος στην Εντατικολογία, 5 Χειρουργός-Εντατικολόγος, Επιμελήτρια Α, 6 Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας, Β Κλινική Εντατικής Θεραπείας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Χαϊδάρι Λέξεις-κλειδιά: - μονοκλωνικά αντισώματα, - ανοσοκατασταλτικά, - λοιμώξεις Αλληλογραφία: Γιώργος Δημόπουλος Β Κλινική Εντατικής Θεραπείας, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο "Αττικόν" Ρίμινι 1, 12462, Χαϊδάρι Τηλ./Tηλεομοιότυπο: Περiληψη. Τα μονοκλωνικά αντισώματα (ΜΑ) χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία κακοήθων και φλεγμονωδών νόσων καθώς και σε μεταμοσχευθέντες ασθενείς. Τα ΜΑ δρουν έναντι ειδικών αντιγόνων (διαλυτοί σύνδεσμοι-υποδοχείς, πρωτεΐνες που συνδέονται με τη μεμβράνη, κυτταροκίνες). Άνω των 30 ΜΑ χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη όπως το rituximab, έναντι του CD-20 αντιγόνου των B λεμφοκυττάρων, το bevacizumab έναντι του VEGF, το infliximab και adalimubab έναντι του TNF-a και το omalizumab έναντι της κυκλοφορούσας IgE. Η χρήση των ΜΑ έχει σχετισθεί με την εμφάνιση λοιμώξεων λόγω της ανοσοτροποποιητικής τους δράσης. Η επίπτωση λοιμώξεων από ερπητοϊούς, Pneumocystis jirovecii και Mycobacterium tuberculosis είναι αυξημένη στους ασθενείς που λαμβάνουν ΜΑ. Η πρόληψη των λοιμωδών επιπλοκών βασίζεται στην κλινική εκτίμηση των ασθενών πριν τη χορήγηση των ΜΑ και τη στενή παρακολούθηση των εργαστηριακών παραμέτρων που σχετίζονται με την εμφάνιση λοίμωξης κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Πνεύμων 2012, 25(4): Εισαγωγή Τα μονοκλωνικά αντισώματα (ΜΑ) είναι μόρια που προέρχονται από ζώντα κύτταρα, στοχεύουν κυτταρικά στοιχεία του καταρράκτη της ανοσολογικής απάντησης / φλεγμονής και δρουν έναντι ειδικών αντιγόνων προκαλώντας την αναστολή ή μείωση της λειτουργίας ορισμένων κυττάρων, τη μειωμένη λειτουργικότητα των Β και/ή Τ λεμφοκυττάρων και την αναστολή της δράσης ορισμένων κυτταροκινών. 1 Τα ΜΑ χρησιμοποιούνται εδώ και τρεις δεκαετίες, σε μεταμοσχευθέντες ασθενείς με σκοπό την αντιμετώπιση της οξείας απόρριψης μοσχεύματος, για την αντιμετώπιση κακοήθων νοσημάτων του αιμοποιητικού (λέμφωμα, λευχαιμία), για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και πρόσφατα για τη θεραπεία και άλλων φλεγμονωδών νόσων (Πίνακας 1) 1,2. Το ΜΑ για το οποίο υπάρχει μεγάλη εμπειρία είναι το Rituximab που χρησιμοποιείται κυρίως έναντι των CD20+ λεμφωμάτων [χρόνια λεμφογενής λευχαιμία/λέμφωμα από μικρά λεμφοκύτταρα (CLL), θυλακιώδες λέμφωμα (FL), λέμφωμα οριακής ζώνης (MZL), λεμφοκυτταροπλασματικό λέμφωμα (LPL)] αλλά την τελευταία δεκαετία έχουν εγκριθεί από το FDA

2 396 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 Πίνακας 1. Βιολογικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται σε μη-ρευματολογικές, μη-αιματολογικές νόσους Νόσος Βιολογικός παράγων Μηχανισμός δράσης Ψωρίαση Infliximab Anti-TNF Adalimumab Anti-TNF Etanercept Εξουδετερώνει τη δράση του TNF Ustekinumab Anti-IL12/IL23 (p40 subunit) Briakinumab (σε ανάπτυξη) Anti-IL12/IL23 (p40 subunit) Φλεγμονώδης νόσος εντέρου Infliximab Anti-TNF Adalimumab Anti-TNF Ραγοειδίτις Infliximab Anti-TNF Adalimumab Anti-TNF Βρογχικό Άσθμα Omalizumab Anti-IgE Mepolizumab (σε ανάπτυξη) Anti-IL5 Σακχαρώδης Διαβήτης Ι Teplizumab (σε ανάπτυξη) Μη ενεργοποιημένο anti-cd3 Otelixizumab (σε ανάπτυξη) Μη ενεργοποιημένο anti-cd3 Σακχαρώδης Διαβήτης ΙΙ Anakinra (σε ανάπτυξη) Ανασυνδυασμένος ανταγωνιστής υποδοχέα IL1 Σκλήρυνση κατά πλάκας Interferon β Ανοσορρύθμιση Natalizumab Antiα4 integrin Rituximab Καταστολή B-κυττάρων (anti-cd20) Alemtuzumab (υπό ανάπτυξη) Καταστολή λεμφοκυττάρων(anti-cd52) (Food and Drug Administration) και χρησιμοποιηθεί πάνω από 30 μόρια ΜΑ ενώ για εκατοντάδες άλλα έχει επιβεβαιωθεί η βιοδραστικότητα αναμένοντας τη σειρά παραγωγής τους. 2,3 Τα ΜΑ στοχεύουν, ανάλογα με τη νόσο για την οποία χρησιμοποιούνται, διάφορους στόχους (διαλυτούς συνδέσμους-υποδοχείς, πρωτεΐνες που συνδέονται με τη μεμβράνη, κυτταροκίνες) χωρίς όμως να περιορίζουν τη δράση τους σε συγκεκριμένο στόχο, αφού πυροδοτούν ταυτόχρονα και άλλους ανοσολογικούς μηχανισμούς που τροποποιούν την αναγνώριση και την άμυνα του οργανισμού έναντι ενδογενών και εξωγενών αιτίων. 3 Οι παράπλευρες αυτές δράσεις οδήγησαν στην αυξημένη επίπτωση επιπλοκών λοιμώδους αιτιολογίας [ειδικά σε ΗIV(+) ασθενείς με CD4 <50 κύτταρα/ml] στις οποίες περιλαμβάνονται λοιμώξεις από διάφορους τύπους ιών [κυτταρομεγαλοϊός (CMV), ιός JC (JCV) που προκαλεί την πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια (PML) κ.λπ.], η φυματίωση, η επανενεργοποίηση της ηπατίτιδας Β, λοίμωξη από Pneumocystis jirovecii και λοιμώξεις από κοινά βακτήρια 3. Αυτή η ανασκόπηση θα παρουσιάσει τις συχνότερες λοιμώξεις στους ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα καθώς και την κατάλληλη αγωγή. ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ (ΜΑ) ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΑ στην ογκολογία Rituximab (αντίσωμα έναντι CD20) Το αντιγόνο CD20 εκφράζεται σε φυσιολογικά Β-κύτταρα προάγοντας την ανάπτυξη και δραστηριότητά τους και σε νεοπλασματικά Β-κύτταρα (>90% σε non-hodgkin λέμφωμα, 10% σε χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία) 4. Το anti-cd20 ΜΑ είναι το rituximab (αντίσωμα με χιμαιρικές ιδιότητες) που προέρχεται από τον πίθηκο και τον άνθρωπο (anti-cd20 MoAb IDEC-2B8 πιθήκου με ανθρώπινη IgG1) και ενώνεται με ένα επίτοπο του CD20, προάγοντας την απόπτωση και κυτταρική λύση μέσω κυτταροτοξικής εξαρτώμενης δράσης του συμπληρώματος 5. Το rituximab χορηγείται ενδοφλεβίως κάθε εβδομάδα για 4 εβδομάδες, σε δόση 375 mg/m 2 για 3-6 μήνες προκαλώντας σοβαρή καταστολή των Β-κυττάρων. Το ritixumab έχει ένδειξη και για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Trastuzumab (αντίσωμα έναντι HER2) Το ΜΑ anti-her2 είναι ένας διαμεμβρανικός υποδοχέας 185-kDa, μέλος της οικογένειας υποδοχέων της τυροσινικής κινάσης που ενώνεται με ένα επίτοπο στη

3 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος μεμβράνη του ανθρώπινου αυξητικού επιδερμικού υποδοχέα 2 (Human Εpidermal Growth Factor Receptor 2, HER2), αναστέλλει άμεσα την αύξηση των κυττάρων, επάγει την απόπτωση και εμποδίζει την αγγειογένεση σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού. Το trastuzumab χορηγείται ενδοφλεβίως σε δόση φόρτισης 4 mg/kg που ακολουθείται από δόση 2 mg/kg άπαξ 6. Gemtuzumab ozogamicin (αντίσωμα έναντι CD33) Το CD33 είναι μια τύπου I διαμεμβρανική γλυκοπρωτεΐνη που εκφράζεται στην επιφάνεια μυελοειδών κυττάρων και σε βλάστες σε οξεία μυελοειδή λευχαιμία. Το gemtuzumab ozogamicin προσδένεται στη κυτταρική επιφάνεια των λευχαιμικών κυττάρων CD33(+) προάγοντας την ενδοκυττάρωση και την απελευθέρωση calicheamicin, τα επίπεδα της οποίας μειώνονται από τη γλουταθειόνη για να σχηματίσουν ένα δραστικό ενδιάμεσο σύμπλοκο με σκοπό να ενωθεί με το DNA και να προάγει την απόπτωση 7. Το ΜΑ Gemtuzumab ozogamicin αποσύρθηκε λόγω τοξικότητας κατόπιν αποφάσεως του FDA. Bevacizumab (αντίσωμα έναντι VEGF) Ο αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγων [Vascular endothelial growth factor (VEGF)] είναι ένας αγγειογενετικός παράγων, του οποίου η δραστικότητα καθορίζεται από την ενεργοποίηση του υποδοχέα VEGF 2 [VEGFR-2 (Flk-1/KDR)] που έχει υψηλή συγγένεια με τη κινάση της τυροσίνης, ενώ μπορεί να προσδεθεί και σε άλλες κυτταρικές επιφάνειες, όπως με τον υποδοχέα VEGF1 και τη neuropilin-1 και -2 (υποδοχείς που βρίσκονται στο ενδοθήλιο των αιμοφόρων και λεμφοφόρων αγγείων) 8. Η δράση του VEGF στα κύτταρα μέσω του VEGFR-2 υποδοχέα οδηγεί σε μιτωτική και αγγειογενετική δράση και αναστολή του κυτταρικού θανάτου. Το bevacizumab εξουδετερώνει τη δράση του VEGF (σε περιπτώσεις ραβδομυοσαρκώματος, καρκίνου παχέος εντέρου, καρκίνου πνεύμονα) αναστέλλοντας την αύξηση του όγκου, δυσχεραίνοντας την αιμάτωσή του και μειώνοντας την πυκνότητα και διαπερατότητα της μικροκυκλοφορίας του 9. ΜΑ στα αυτοάνοσα/φλεγμονώδη και λοιμώδη νοσήματα Infliximab, Αdalimumab, Golimumab (αντισώματα έναντι TNFα) Ο παράγων νέκρωσης του όγκου [Tumor necrosis factor alpha (TNFα)] είναι μια προ-φλεγμονώδης κυτταροκίνημεσολαβητής που σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή και καχεξία. Το ΜΑ infliximab [anti-tnf-alpha MoAb] χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση αυτοάνοσων νοσημάτων (ρευματοειδής αρθρίτιδα, νόσος του Crohn, ελκώδης κολίτιδα, ψωρίαση και αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα). Το ΜΑ infliximab αναστέλλει τη προσκόλληση του TNFα στους υποδοχείς του, εξουδετερώνοντας όλες τις μορφές του, ενώ ο ανταγωνιστής του TNFα εξουδετερώνει μόνο τους διαλυτούς υποδοχείς TNF-α και β. 10 Το ΜΑ adalimumab δρα επίσης έναντι του TNFα και οδηγεί σε μεγάλη μείωση των επιπέδων των κυτταροκινών και των δεικτών φλεγμονής σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, ινωδογόνο), ενώ πρόσφατα ένα νέο ΜΑ έναντι του TNFα, το golimumab με παρόμοια δράση με το infliximab χορηγείται μόνο ή σε συνδυασμό με methotrexate για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, της ψωριασικής αρθρίτιδας και της ενεργού αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας χορηγούμενο υποδορίως άπαξ μηνιαίως. 11,12 Palivizumab έναντι αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) O αναπνευστικός συγκυτιακός ιός [Respiratory syncytial virus (RSV)] που ανήκει στο γένος Pneumovirus και στην οικογένεια Paramyxoviridae προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις σε παιδιά και ενήλικες. Το palivizumab δρα έναντι της F πρωτεΐνης του RSV και αποτελεί το πρώτο ΜΑ που χρησιμοποιήθηκε για τη πρόληψη λοιμώξεων από τον ιό αυτό. 13 Eculizumab έναντι CD5 Το ΜΑ eculizumab έναντι CD5 χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα για την αντιμετώπιση του αιμολυτικού-ουραιμικού συνδρόμου (HUS) μετά από λοίμωξη από Escherichia coli που παράγει Shigatoxin (STEC-HUS) και χαρακτηρίζεται από θρομβωτική αγγειοπάθεια. 14 ΜΑ στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος Οmalizumab, mepolizumab, pitrakinra, daclizumab Το omalizumab είναι ένα anti-ige ΜΑ, που προσκολλάται στα κυκλοφορούντα IgE αντισώματα και αποτρέπει τη σύνδεσή τους με υποδοχείς στα μαστοκύτταρα και βασεόφιλα κύτταρα μειώνοντας κατ αυτόν τον τρόπο τον αριθμό των παροξύνσεων. 15 Το mepolizumab δρα έναντι των IL5 κυκλοφορούντων αντισωμάτων, η pitrakinra είναι μια ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη που προσδένεται στην IL-4Ra ενώ το daclizumab συνδέεται με τα CD25 αναστέλλοντας τη σύνδεση τους με την IL-2 και την ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων Το daclizumab ενδείκνυται ως συστατικό της αντιαπορριπτικής αγωγής στις μεταμοσχεύσεις, έχει χρησιμοποιηθεί έναντι της σκλήρυνσης κατά πλάκας και παρόλο που δεν έχει ένδειξη χρησιμοποιείται για τον καλύτερο έλεγχο του βρογχικού άσθματος.

4 398 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 ΜΑ υπό ανάπτυξη ΜΑ έναντι CD26 Η CD26 είναι μια γλυκοπρωτεΐνη επιφανείας με δράση dipeptidyl peptidase IV που εμπλέκεται στην ενεργοποίηση T-λεμφοκυττάρων και στην ανάπτυξη κακοήθων νοσημάτων στον άνθρωπο (μεσοθηλίωμα, καρκίνος νεφρού). Το υπό ανάπτυξη ΜΑ έναντι CD26 προκαλεί λύση των κυττάρων στο κακόηθες μεσοθηλίωμα, αναστέλλοντας τον ΤΝFα και μεταθέτοντας το CD26 από την κυτταρική επιφάνεια στον πυρήνα του κυττάρου, δρώντας κατ αυτόν τον τρόπο σαν αναστολέας της αύξησης των κακοήθων κυττάρων. 19 ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ Ο αποδιδόμενος κίνδυνος εμφάνισης λοίμωξης μετά από θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, γιατί δεν είναι δυνατό να αξιολογηθεί εάν οφείλεται στη κύρια νόσο (κακοήθης ή αυτοάνοση) και /ή στη συγχορήγηση των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων και ΜΑ. 20 Οι λοιμώδεις επιπλοκές που εμφανίζονται μετά από θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα μπορεί να είναι λοιμώξεις από κοινά βακτήρια, ιογενείς λοιμώξεις (συμπεριλαμβανομένης και της ηπατίτιδας), διηθητικές μυκητιάσεις, φυματίωση και ευκαιριακές λοιμώξεις με κυριότερο εκπρόσωπο την πνευμονία από Pneumocystis jirovecii. Λοιμώξεις απο ερπητοϊούς Λοίμωξη απο κυτταρομεγαλοϊό (Cytomegalovirus, CMV) Η λοίμωξη από CMV μπορεί να εκδηλωθεί ως πνευμονία, εντερίτιδα, εγκεφαλίτιδα, αμφιβληστροειδίτιδα, ηπατίτιδα ή ως καταστολή του μυελού των οστών και έχει συσχετισθεί με διάφορα ΜΑ στα οποία περιλαμβάνονται τα anti-tnf-α παράγωγα (ο TNF-α ελέγχει την αντιγραφή του CMV), το infliximab, το alemtuzumab και το rituximab. 21 Σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται οι ασθενείς-δέκτες αλλογενούς μυελού των οστών, οι ασθενείς με λεμφοϋπερπλαστική νόσο και οι ασθενείς με χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία. Η παρακολούθηση και αντιμετώπιση των ασθενών αυτών απαιτεί α) εβδομαδιαίο έλεγχο με PCR για CMV φορτίο ή με pp65 για CMV αντιγοναιμία (ως κρίσιμο χρονικό σημείο θεωρείται η 4η εβδομάδα από τη χορήγησή τους, γιατί τότε παρατηρείται η πλέον σοβαρή λεμφοπενία), β) προφύλαξη με αντιϊκά φάρμακα (valgaciclovir, acyclovir σε μεγάλες δόσεις, valacyclovir) κατά τη διάρκεια της θεραπείας και για τουλάχιστον 2 μήνες μετά το τέλος αυτής και γ) χορήγηση θεραπείας με valgaciclovir και valacyclovir σε συμπτωματικούς ασθενείς με αντιγοναιμία ή θετική PCR με ταυτόχρονη διακοπή του ΜΑ (επαναχορηγείται μετά από το πέρας επιτυχούς αντι-cmv θεραπείας) 22. Σε περίπτωση που το ιϊκό φορτίο αυξάνει και ο ασθενής είναι ασυμπτωματικός χορηγείται pre-emptive (δυνητικά πρώιμη) θεραπεία, χωρίς όμως να έχει καθορισθεί η διάρκειά της (χορηγείται συνήθως για ημέρες και έως ότου αρνητικοποιηθεί το ιϊκό φορτίο). Λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr (EBV) Ο EBV ανήκει στην οικογένεια των ερπητοϊών, προκαλεί σε νέες ηλικίες λοιμώδη μονοπυρήνωση και σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς κακοήθεις νόσους (ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα, λέμφωμα Burkitt, νόσο Hodgkin) προσβάλλοντας τα Β- και Τ-λεμφοκύτταρα. Σε μεταμοσχευθέντες ασθενείς που είναι σε θεραπεία με ΜΑ (κυρίως με alemtuzumab και anti-tnf-α παράγοντες) η λοίμωξη από EBV οδηγεί στην ανάπτυξη λεμφοϋπερπλαστικής νόσου (Post-Trasnsplant Lymphoproliferative Disease, PTLD). 23 Σε περίπτωση που οι δέκτες οργάνων είναι οροαρνητικοί και οι δότες οροθετικοί για ΕBV DNA, απαιτείται η παρακολούθηση των μεταμοσχευθέντων δεκτών με ποσοτική μοριακή μέθοδο ανίχνευσης ΕBV DNA ανά μήνα, για ένα έτος από την έναρξη της θεραπείας με ΜΑ 23. Σε περίπτωση που στους οροαρνητικούς δέκτες ανιχνεύεται ΕBV DNA μειώνεται η ανοσοκατασταλτική θεραπεία και αυξάνεται η συχνότητα παρακολούθησης των επιπέδων ΕBV DNA χωρίς να είναι ξεκάθαρο όμως εάν πρέπει να διακόπτεται το ΜΑ 24. Εάν αναπτυχθεί PTLD, παραδόξως μπορεί να χορηγηθεί σα θεραπεία το ΜΑ rituximab (απαντά το 50% των περιπτώσεων) που χαρακτηρίζεται όμως από πολλές ανεπιθύμητες δράσεις (καταστολή CD20 αντιγόνου στα κακοήθη Β-λεμφοκύτταρα κ.λπ.) 24. Λοίμωξη από τον ιό Varicella-Zoster (VZV) Η θεραπεία με infliximab, adalimumab και etanercept σχετίζεται περισσότερο με την εμφάνιση ή επαναδραστηριοποίηση λοίμωξης από VZV 21. Στους ασθενείς αυτούς χορηγείται θεραπεία με acyclovir ή valaciclovir και διακόπτεται η χορήγηση των ΜΑ που επαναχορηγούνται μόλις εξαφανισθούν οι φυσαλίδες 25. Ο εμβολιασμός αντενδείκνυται γιατί το εμβόλιο περιέχει ζώντες μικροοργανισμούς και δεν είναι ασφαλής η χορήγησή του σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία ή θεραπεία με anti-tnf-α παράγωγα. 21,25

5 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 Λοιμώξεις από HSV και HHV-8 Ο HSV (Herpes simplex virus) και ο ΗΗV-8 (Human Herpes virus 8 (HHV-8/KSHV) έχουν ενοχοποιηθεί για σποραδικές περιπτώσεις λοιμώξεων μετά από θεραπεία με infliximab, adalimumab και rituximab 21,26. Λοιμώξεις από ΗΒV και HCV (Ιοι ηπατίτιδας B και C) Η επαναδραστηριοποίηση της HBV είναι πολύ συχνή σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με rituximab, infliximab, etanercept και adalimumab. Στους ασθενείς που θα υποβληθούν σε θεραπεία με ΜΑ πρέπει να ελέγχεται το επιφανειακό αντιγόνο του HBV (HBsAg) και σε περίπτωση που είναι θετικό χορηγείται προφύλαξη με νουκλεοσιδικά/νουκλεοτιδικά ανάλογα. Η προφύλαξη χορηγείται 1 εβδομάδα πριν από την έναρξη της θεραπείας και επιτελείται με (α) λαμιβουδίνη σε δόση 100mg PO μια φορά την ημέρα εάν τα επίπεδα HBV DNA είναι χαμηλά και η διάρκεια της θεραπείας αναμένεται για διάστημα <1 έτος και (β) tenofovir (300 mg/ημέρα ΡΟ) ή entecavir ( mg PO/ημέρα) εάν τα επίπεδα HBV DNA είναι >2000ΙU/mL και η διάρκεια της θεραπείας αναμένεται να είναι μεγαλύτερη του έτους 27. Η στρατηγική αυτή προτείνεται για να αποφευχθεί η εμφάνιση αντοχής που εμφανίζεται με μεταλλάξεις στην HBV DNA πολυμεράση. Σε ασθενείς με HBsAg (-) και HbcAg (+) (anti-hepatitis B core) ή δείκτες που υποδεικνύουν παλιά λοίμωξη, επιβάλλεται η συχνή ποσοτική παρακολούθηση του HBV DNA του ορού και η χορήγηση προφύλαξης έστω και εάν τα επίπεδα είναι χαμηλά (<100 copies/ml) 27. Η χορήγηση ΜΑ σ αυτούς τους ασθενείς διακόπτεται, ενώ η έκβαση εξαρτάται από τα ιϊκά επίπεδα που ανιχνεύονται τη στιγμή της διάγνωσης. Η θεραπεία με anti-tnf-α παράγοντες (infliximab, etanercept) και rituximab φαίνεται ότι είναι μάλλον ασφαλής για ΗCV θετικούς ασθενείς. 28 Φυματίωση (ΤΒ) O κίνδυνος εμφάνισης ενεργού ΤΒ λοίμωξης είναι υψηλός σε ασθενείς με φλεγμονώδεις αρθρίτιδες (κυρίως σε ρευματοειδή αρθρίτιδα) και αυξάνεται μέχρι και 25 φορές μετά από θεραπεία με ΜΑ. Η επανενεργοποίηση λανθάνουσας ΤΒ αποτελεί τον κυριότερο μηχανισμό και έχει συσχετισθεί κυρίως με τη χορήγηση anti-tnf-α παραγόντων (ο κίνδυνος εμφάνισης είναι υψηλότερος μετά από χορήγηση infliximab και adalimumab παρά με etanercept) αφού ο TNF-α αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ανοσολογικής άμυνας του οργανισμού έναντι του M. tuberculosis και άλλων ενδοκυττάριων βακτηρίων 29. Οι μηχανισμοί που είναι υπεύθυνοι για την εμφάνιση ΤΒ είναι 399 πολύπλοκοι γιατί εμπλέκονται πολλοί παθογενετικοί οδοί και διάφορα κύτταρα, αλλά περιληπτικά θα μπορούσε να λεχθεί ότι αφορούν τη μείωση της ανοσολογικής μνήμης των Τ-κυττάρων και την αναστολή της προστατευτικής δράσης του συμπληρώματος 30. Ο έλεγχος της ΤΒ λοίμωξης σ αυτούς τους ασθενείς ξεκινά με την εφαρμογή της δερματικής δοκιμασίας φυματίνης (PPD) που «μετρά» τη κυτταρική ανοσία και από τις δοκιμασίες IGRA που «μετρούν» τη παραγωγή in vitro IFN-γ από κυκλοφορούντα μονοκύτταρα 31. Οι δοκιμασίες αυτές έχουν κάποιους περιορισμούς ως προς τη χρήση τους, που αφορούν τη χαμηλή ειδικότητα της δερματικής δοκιμασίας φυματίνης για τη διάγνωση ενεργού νόσου σε ασθενείς με προηγούμενο εμβολιασμό με BCG και τα «απροσδιόριστα αποτελέσματα» (indeterminate results) που συχνά συνοδεύουν την εφαρμογή των IGRA σε ασθενείς με ανοσολογικές φλεγμονώδεις νόσους 31. Οι ασθενείς που είναι σε θεραπεία με ΜΑ πρέπει να υπόκεινται σε προσυμπτωματικό έλεγχο (screening) για ιστορικό παλαιάς ΤΒ ή επαφή με ΤΒ και ακτινογραφία θώρακος σε πρόσθια και πλάγια θέση 32. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος σε σχέση με τα αποτελέσματα των δοκιμασιών PPD και IGRAs κατευθύνουν την απόφαση έναρξης θεραπείας για λανθάνουσα φυματίωση ή για ενεργό νόσο. Η θεραπεία της λανθάνουσας φυματίωσης από M. tuberculosis περιλαμβάνει τη χορήγηση διαφόρων θεραπευτικών σχημάτων (ανάλογα με τη χώρα) και αφορούν τη χορήγηση isoniazid σε δόση 300 mg την ημέρα για 6-12 μήνες, isoniazid με rifampicin για 3 μήνες ή rifampicin για 4 μήνες 32. Η χορήγηση isoniazid σε δόση 300 mg την ημέρα για 9 μήνες θεωρείται ως η πλέον δημοφιλής θεραπεία λανθάνουσας ΤΒ και πρέπει να αρχίζει 4 εβδομάδες πριν από την έναρξη της θεραπείας με ΜΑ (Πίνακας 2). Πνευμονία από Pneumocystis jirovecii Η πνευμονία από Pneumocystis jirovecii αποτελεί μια σοβαρή επιπλοκή σε ασθενείς που λαμβάνουν χημειοθεραπεία ή θεραπεία με ανοσοκατασταλτικούς παράγοντες (fludarabine, alemtuzumab, rituximab κ.λπ.) 33. Μέχρι πρότινος θεωρείτο σπάνια σαν επιπλοκή αλλά η επίπτωση της φαίνεται να μεταβάλλεται μετά από την εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων περισσότερο έντονης χημειοθεραπείας ή άλλης ανοσοκατασταλτικής θεραπείας (dose-dense chemotherapy: τα φάρμακα χορηγούνται σε μικρότερα χρονικά διαστήματα απ ότι στη κανονική στρατηγική χημειοθεραπείας) 34. Πιο συγκεκριμένα, σε διάφορες μελέτες με μικρές σειρές ασθενών που ήταν σε θεραπεία με CHOP ή R-CHOP 14 (adriamycin, cyclophosphamide,

6 400 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 Πίνακας 2. Παρακολούθηση ασθενών που είναι σε θεραπεία με ΜΑ για ΤΒ λοίμωξη vincristine και prednisone, με ή χωρίς rituximab κάθε 2 αντί 3 εβδομάδων) παρατηρήθηκε αυξημένη επίπτωση πνευμονίας από Pneumocystis jirovecii (έως 11%) που είχε επιβεβαιωθεί μικροβιολογικά και σαν πιθανά αίτια θεωρήθηκαν α) η πιο συχνή έκθεση των ασθενών σε αυξημένες δόσεις κορτικοστεροειδών και ανοσοκατασταλτικών παραγώγων (καταστολή Β-κυττάρων) και β) οι φαρμακοκινητικές ιδιότητες των παραγώγων που χρησιμοποιούνται (προσλαμβάνεται μεγαλύτερη ποσότητα φαρμάκου από τα μακροφάγα και τα μονοκύτταρα με αποτέλεσμα να αποδίδεται αφενός μεγαλύτερη ποσό- τητα φαρμάκου απευθείας στον όγκο, άρα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της θεραπείας και αφετέρου να μεταβάλλεται η ανοσολογική απόκριση των μακροφάγων και μονοκυττάρων) Τα δεδομένα μέχρι στιγμής είναι περιορισμένα αλλά σε ασθενείς με dose-dense στρατηγική θεραπείας (σε ασθενείς όπου χορηγείται η θεραπεία κάθε 3 εβδομάδες δεν είναι απαραίτητη η χορήγηση προφυλακτικής θεραπείας) η πρόληψη της πνευμονίας από Pneumocystis jirovecii είναι απλή και εύκολη και επιτελείται με τη χορήγηση trimethoprim sulfamethoxazole (3 φορές την εβδομάδα).

7 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος Σχήμα 1. Λοιμώξεις σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα ανάλογα με το χρόνο και την άνοση απάντηση. Στις πρώτες 4 εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας με ΜΑ πιο συχνά εμφανίζονται βακτηριακές, ιογενείς και αγνώστου αιτίας λοιμώξεις, ενώ μετά από τον 2o μήνα αυξάνεται η επίπτωση των μυκητιασικών λοιμώξεων. Μυκητιασικές Λοιμώξεις Οι μυκητιασικές λοιμώξεις φαίνεται ότι συνδέονται στενά με τη χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων αν και τα δεδομένα είναι περιορισμένα και αφορούν κυρίως τα ΜΑ με anti-tnfα δράση (etanercepτ, infliximab, adalimumab και rituximab) 39. H αναστολή της παραγωγής ιντερφερόνης γ, η μειωμένη έκφραση υποδοχέων αναγνώρισης και η μείωση της απόπτωσης των λευκοκυττάρων θεωρούνται πιθανοί μηχανισμοί εμφάνισης μυκητιασικών λοιμώξεων σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με etanercepτ, infliximab και adalimumab, ενώ η υπογαμμασφαιριναιμία, η ουδετεροπενία, η μειωμένη δράση των Β-κυττάρων (πτωχή απάντηση αντισώματος σε νέα αντιγόνα) και η πιθανή αλληλεπίδραση με τα Τ-κύτταρα θεωρούνται πιθανοί αντίστοιχοι μηχανισμοί σε ασθενείς που είναι σε θεραπεία με rituximab 40,41. Οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την εμφάνιση αυτών των λοιμώξεων είναι η αντίδρασημοσχεύματος-ξενιστή (GVHD), προηγούμενο ιστορικό διηθητικής ασπεργίλλωσης ή άλλης διηθητικής λοίμωξης από υφές, ο αποικισμός από μύκητες, η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, τα ταξίδια σε περιοχές υψηλού κινδύνου για ενδημικές μυκητιάσεις (π.χ. ιστοπλάσμωση, κοκκιδιοειδομύκωση), οι υψηλού κινδύνου δραστηριότητες και τα έργα κατασκευών στα οποία πιθανά να εκτίθεται ο ασθενής 42. Λοιμώξεις από υφές (64 περιπτώσεις ασπεργίλλωσης) αναφέρονται κυρίως σε ασθενείς με αιματολογική κακοήθεια και μεταμόσχευση μυελού (75%), από ζύμες σε 64 περιπτώσεις και λοιμώξεις από Cryptococcus spp σε 28 περιπτώσεις. Λοιμώξεις από ενδημικούς μύκητες (29 περιπτώσεις κοκκιδιοειδομύκωσης, 84 περιπτώσεις ιστοπλάσμωσης, 2 περιπτώσεις βλαστομύκωσης, 1 περίπτωση σποροτρίχωσης) και 4 περιπτώσεις ζυγομύκωσης έχουν αναφερθεί επίσης από μικρές σειρές περιστατικών Συμπερασματικά, η θεραπεία με ΜΑ αποτελεί μια σύγχρονη και πολλά υποσχόμενη αντιμετώπιση κακοήθων και φλεγμονωδών νόσων που προσβάλλουν τον άνθρωπο. Η αυξημένη χρήση τους τα τελευταία χρόνια συνδυάστηκε με την εμφάνιση λοιμώξεων που θεωρήθηκαν αποτέλεσμα πιο έντονης τροποποίησης της ανοσολογικής απάντησης. Η πρόληψη της εμφάνισης αυτών των λοιμώξεων στηρίζεται κυρίως στην αξιολόγηση των ασθενών πριν από την έναρξη της θεραπείας και στη στενή παρακολούθηση παραμέτρων που σχετίζονται με λοιμώξεις κατά τη διάρκεια της θεραπείας. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Βλέπε αγγλικό κείμενο)

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Αναγνωστοπούλου Διευθύντρια Μικροβιολογικού Τμήματος ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός

Μαρία Αναγνωστοπούλου Διευθύντρια Μικροβιολογικού Τμήματος ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Μαρία Αναγνωστοπούλου Διευθύντρια Μικροβιολογικού Τμήματος ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Οι ιογενείς λοιμώξεις είναι σημαντικά αίτια θνητότητας και θνησιμότητας σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς όπως Λήπτες συμπαγών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Φαρμακευτική Αγωγή Έκδοση από 2016 13. Βιολογικά Φάρμακα Νέες προοπτικές έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια με ουσίες γνωστές ως βιολογικοί παράγοντες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων από τους anti TNF παράγοντες ρ. Γκίκας Κατσιφής Επιμελητής Ρευματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Υπεύθυνος Ιατρικής Eκπαίδευσης και Έρευνας Η πλειοτρόπος δράση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 1 Επιστημονικά πορίσματα Στις 10 Μαρτίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι η Ανεξάρτητη Ομάδα Παρακολούθησης Δεδομένων Ασφαλείας παρατήρησε σε τρεις κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Εικόνα 1.24: α) Σύνδεση αντισώματος - αντιγόνου, β) συμπληρωματικότητα αντισώματος - αντιγόνου, γ) ένα αντίσωμα συνδέεται με περισσότερα από ένα αντιγόνα. Στάδια ανοσοβιολογικής απόκρισης Η αντίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011 ά ς. ύ ς ή ί ή ή. ώ Costa Navarino 26/6/2011 ά ή : ίπ 5% ύ π ύ ά- ά ή ά ή ά ή/ ώ - ά ή : ό ή ά π ό π ί ς ό έ - π ά ά ς- έ ς ά ής π ί ς ύ- ύς ό ς ής π ί ς ς ό ύ ά ά ή ί έ ς π ύς ί ς ή ή ς ής ής Ά ώ π ή

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργητική Ανοσοποίηση. Παθητική Ανοσοποίηση

Ενεργητική Ανοσοποίηση. Παθητική Ανοσοποίηση Νοσοκομείο Παίδων «η ΑγίαΣοφία» Ενεργητική Ανοσοποίηση Παθητική Ανοσοποίηση Μαρία Κανάριου Ιανουάριος 2008 Τμήμα Ανοσολογίας- Ιστοσυμβατότητας Αδρό σχήμα της απάντησης του ανοσιακού συστήματος Αντιγόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 24/01/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2013 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Μάθημα/Τάξη: Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Κεφάλαιο: Άνθρωπος και Υγεία (1.1-1.3.3) Ονοματεπώνυμο Μαθητή: Ημερομηνία: 17-10-2016 Επιδιωκόμενος Στόχος: 70/100 ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ Μάρτιος 2015 Οξεία ιογενής ηπατίτιδα Αίτια Ιός της ηπατίτιδας Α (Hepatitis A Virus-HAV) Iός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΙΑ Η ανοσία (α- στερητικό + νόσος) είναι η ικανότητα ενός οργανισμού να αμύνεται ενάντια σε κάποιον εξωτερικό βλαπτικό παράγοντα και να μην υφίσταται τις συνέπειές του.

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

??? Πρωτοπαθής Ανοσοανεπάρκεια (ΠΑΑ) ΠΑΑ. βλάβη σε

??? Πρωτοπαθής Ανοσοανεπάρκεια (ΠΑΑ) ΠΑΑ. βλάβη σε Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες ες Ευαισθητοποίηση Καταγραφή Μαρία Γ. Κανάριου Τµήµα Ανοσολογίας -Ιστοσυµβατότητας Ειδικό Κέντρο & Κέντρο Αναφοράς Πρωτοπαθών Ανοσοανεπαρκειών Παιδιατρικής Ανοσολογίας Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB Γυναίκα ετών 52 με ΡΑ από 20ετίας Θεραπεία με DMARDS έως το 2004 2005-2006 θεραπεία με ANAKINRA 2007-2008 θεραπεία με ETANERCEPT 2009-2010 θεραπεία με ADALIMUMAB

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 40 Επιστημονικά πορίσματα Ο αριθμός των επιστημονικών στοιχείων που ανακύπτουν όσον αφορά την προϊούσα πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια (PML) σε ασθενείς που έλαβαν θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 5. α. Σπειραματοπάθεια ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ Μορφολογικές (ιστολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς λοιμώξεις Μυκητιάσεις. Κωνσταντίνος Μακαρίτσης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ιογενείς λοιμώξεις Μυκητιάσεις. Κωνσταντίνος Μακαρίτσης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ιογενείς λοιμώξεις Μυκητιάσεις Κωνσταντίνος Μακαρίτσης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ - ΙΟΙ ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ - ΙΟΙ Οι ιοί έχουν ένα κεντρικό πυρήνα (core) από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ KEΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Οι παρακάτω καμπύλες αναφέρονται σε συγκεντρώσεις αντισωμάτων σε τρια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο μίας δόσης 0,8 ml περιέχει 40 mg adalimumab. Το adalimumab

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. Εξειδίκευση: προϊόντα (κύτταρα ή αντισώματα) ειδικά για το αντιγόνο. Μνήμη: κύτταρα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. Εξειδίκευση: προϊόντα (κύτταρα ή αντισώματα) ειδικά για το αντιγόνο. Μνήμη: κύτταρα ΕΙΔΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Εξειδίκευση: προϊόντα (κύτταρα ή αντισώματα) ειδικά για το αντιγόνο Μνήμη: κύτταρα ΑΝΤΙΓΟΝΟ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΞΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΓΥΡΗ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ε. ΠΕΤΕΙΝΑΚΗ Aναπληρώτρια Καθηγήτρια Μικροβιολογίας Διευθύντρια Εργαστηρίου Μικροβιολογίας ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ φάση της κλινικής ιατρικής Η μικροβιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα Συχνότητα παρουσίας αυτοαντισωμάτων 1. Έχει σχέση με το ίδιο το φάρμακο 2. Την οδό χορήγησης 3. Την συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Remicade 100 mg κόνις για πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Remicade 100 mg κόνις για πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM Hyper-IgM Syndrome (HIgM) ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος Φίλων Ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Μετάδοση παθογένεια φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία Ομάδα Εργασίας για τη Φυματίωση Μετάδοση - παθογένεια φυματίωσης Ορισμός αιτιολογία Μετάδοση Παθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1 1) Το τρυπανόσωµα προκαλεί: α. δυσεντερία. β. ελονοσία. γ. ασθένεια του ύπνου. δ. χολέρα. 2) Τα κύτταρα που παράγουν ιντερφερόνες έχουν µολυνθεί από: α. βακτήρια. β. ιούς. γ. πλασµώδια. δ. πρωτόζωα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογόνοι Ιοί. Πέτρος Καρακίτσος

Ογκογόνοι Ιοί. Πέτρος Καρακίτσος Ογκογόνοι Ιοί Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής, Διευθυντής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογί Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνώ Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚ Ιστορική αναδρομή 1908 Wilhelm Ellerman

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Παράγοντες που επηρεάζουν το είδος της θεραπείας σε ασθενείς με λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου

HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου HPV-Εμβόλιο: Νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου Θεόδωρος Αγοραστός Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Α.Π.Θ., Α' Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. Παπαγεωργίου ισό αιώνα μετά

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ σύγχρονο Φάσμα προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο 25ης Μαρτίου 111 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 20 990-210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 50 658-210 50 60 845 Γραβιάς 85 -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Διαγνωστική προσέγγιση και διαφορική διάγνωση λεμφοκυττάρωσης Ορισμός λεμφοκυττάρωσης: Aπόλυτη λεμφοκυττάρωση:

Διαβάστε περισσότερα

- Ποιά εικόνα παρουσιάζει η νόσος;

- Ποιά εικόνα παρουσιάζει η νόσος; Ηπατίτιδα είναι μία νόσος που χαρακτηρίζεται από βλάβη ενός ζωτικού οργάνου που είναι το ήπαρ, η σοβαρότητα της οποίας εξαρτάται από την αιτία που την προκαλεί, από την γενική κατάσταση του ατόμου και

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

το Avastin χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα αντικαρκινικά φάρμακα για τη θεραπεία ενηλίκων που πάσχουν από τους ακόλουθους τύπους καρκίνου:

το Avastin χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα αντικαρκινικά φάρμακα για τη θεραπεία ενηλίκων που πάσχουν από τους ακόλουθους τύπους καρκίνου: EMA/487897/2016 EMEA/H/C/000582 Περίληψη EPAR για το κοινό βεβασιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ!ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ!ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ!ΚΝΣ!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ!ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ!ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ!ΚΝΣ! ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣΕΠΙΠΛΟΚΕΣΛΟΙΜΩΞΕΩΝΚΝΣ ΜΑΡΘΑΣΠΗΛΙΩΤΗ Νευρολόγος Α ΝευρολογικήΚλινική ΝοσοκομείοΑΧΕΠΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ15/12/2012 ΕΝΤΟΠΙΣΗΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΚΝΣ/ΠΝΣ ΚΝΣ Εγκέφαλος Μήνιγγες Νωτιαίος μυελός ΠΣ Περιφερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 19 Ιουνίου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στα σκουπίδια πετιούνται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες Ομφαλικά Μοσχεύματα (βλαστοκυτταρα), τα οποία δίνουν ανεκτίμητη βοήθεια και λύση στο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 Περιεχόμενα Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii Κεφάλαιο 1 2 3 4 Εισαγωγή 1 Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης.... 3 Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 1 Δράση μέσω φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα

Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα Σαρκοείδωση Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα Σύφιλη Λέµφωµα Αριθµός εστιών Εστιακή Τοξοπλάσµωση Ρετινοβλάστωµα Κυστικέρκωση Πολυεστιακή ARN Φυµατίωση Μύκητες Σ. λευκών κηλίδων Birdshot VKH

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Η αξιοποίηση του εύρους των δυνατοτήτων της κυτταρομετρίας ροής στην Ανοσολογία προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου Είδος µεταµοσχευµένου οργάνου (σε συµπαγές όργανο 1,4-2 %, καρδιά 1,8-9,8 %, καρδιά µε πνεύµονα 4,6-12,5 % και πάγκρεας µε άλλο όργανο µέχρι 32% ) Ηλικία του λήπτη (συχνότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Στην διάρκεια του προηγούµενου χρόνου, έχει σηµειωθεί σηµαντική πρόοδος στην θεραπεία τόσο κοινών όσο και σπανίων µορφών καρκίνου, που οδηγεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα