Το τέλος της αυτονομίας στην σύγχρονη μοντέρνα τέχνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το τέλος της αυτονομίας στην σύγχρονη μοντέρνα τέχνη"

Transcript

1 Γιούλη Ράπτη Επίκουρη Καθηγήτρια Φιλοσοφίας του Ε.Μ.Π Το τέλος της αυτονομίας στην σύγχρονη μοντέρνα τέχνη Η αυτονομία του καλλιτεχνικού έργου θα ειδωθεί μέσα από τη χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας,η οποία είχε εισχωρήσει ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα,σε όλα τα επίπεδα της επικοινωνιακής αλληλοδράσης και του καλλιτεχνικού πολιτισμού, με μια προοπτικη ριζικά ανατρεπτική. Σ ένα πρώτο στάδιο,θα αναπτύξουμε τις θέσεις του Theodor Adorno για την αυτονομία του εργου τέχνης,όταν ο ίδιος αναφέρεται κυρίως στην τέχνη της πρωτοπορίας. Σ ένα δεύτερο στάδιο, θα αναζητήσουμε μέσα από τα στοιχεία της σύγχρονης αφαίρεσης που ενσωματώνει η νεότερη μοντέρνα τέχνη, την κριτικη διάσταση των καλλιτεχνών απέναντι στην κοινωνία.κύριος στόχος θα είναι ο έλεγχος αντίστασης της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας,έχοντας υπόψιν οτι η ιστορία τείνει να ξεχνά αυτήν την αντίσταση της τέχνης και να ελαχιστοποιεί την ικανότητά της να επαναστατεί.θα αναφερθούμε επιλεκτικά σε έργα των καλλιτεχνών στις δεκαετίες 60 και 90. Α. Αυτονομία του έργου τέχνης. Είναι γνωστό ότι η τέχνη είναι αφενός μεν, μια δραστηριότητα που χαίρει μιάς ιδιαίτερης αυτονομίας που αποκτήθηκε με κόπο από τους καλλιτέχνες, από την εποχή της Αναγέννησης και μετά. Αλλά συγχρόνως,έχουμε και την τέχνη ως φαινόμενο που συνδέεται με την οικονομική,πολιτική και ιδεολογική ιστορία μιάς κοινωνίας. Η αισθητική έχει συνεπώς ως αντικείμενο μια καλλιτεχνική δημιουργία που είναι ελεύθερη και συγχρόνως αναπόφευκτα εμπλεκόμενη στην ζωή των ανθρώπων και των κοινωνιών. 1

2 Ο Adorno διακρίνει την αυτόνομη τέχνη από τα έργα της «l art pour l art,τα οποία είναι συνειδητά τοποθετημένα σε απόσταση από μια περιφρονημένη πραγματικότητα,όπως ήταν αυτή του 19 ου αιώνα.επιχειρηματολογεί υπέρ της υπεροχής της αυτόνομης τέχνης που οφείλεται στις κριτικές της ιδιότητες.όπως ισχυρίζεται ο φιλόσοφος «η τέχνη έχει περιέλθει σήμερα και από κοινωνική άποψη σε αδιέξοδο.αν μετριάσει της αυτονομία της θα παραδοθεί στην υπηρεσία της υφιστάμενης κοινωνίας. Αν παραμείνει αυστηρά περιχαρακωμένη στην αυθυπαρξία της,θα ενσωματωθεί εξίσου εύκολα σαν ένας ακίνδυνος κλάδος μεταξύ άλλων» 1. Σύμφωνα με τον γερμανό φιλόσοφο, η αυτονομία της μοντέρνας τέχνης καθίσταται το κατεξοχήν χαρακτηριστικό της αισθητικής κατάστασης στις συνθήκες της νεωτερικότητας. Σε αυτό το σημείο, κρίνουμε απαραίτητη μία αναφορά στη μοντέρνα τέχνη των αρχών του 20 ου αιώνα, η οποία κοινωνικοποιείται, ξεπερνά τον μεταφυσικό χαρακτήρα της τέχνης των προηγούμενων αιώνων και ταυτόχρονα παράγει μία άρνηση ως προϊόν της αντίθεσή της με την καινούργια τάξη της καπιταλιστικής παραγωγής. Σε αυτή την δυνατότητα, άλλωστε, της άρνησης θεμελιώνεται και ο αυτόνομος χαρακτήρας της μοντέρνας τέχνης. Είναι γεγονός, ότι η τέχνη της πρωτοπορίας,η μοντέρνα τέχνη των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα,παρήγαγε αισθητικές αξίες με απόλυτα τεχνικά μέσα.αυτή η προσπάθεια των καλλιτεχνών της πρωτοπορίας βρίσκει υποστηρικτή τον Adorno, ο οποίος μιλά για μια τέχνη ως προιόν της ανθρώπινης χειραφέτησης. Μιλά για μια τέχνη που πρέπει να είναι μέσον κοινωνικής αναμόρφωσης.πρόκειται για μια τέχνη αυτόνομη. Κατ αρχήν, θα προσεγγίσουμε την αφαιρετική τέχνη. Διαπιστώνουμε ότι δεν αρκεί να οδηγήσει κανείς στα άκρα αυτήν την απελευθέρωση των μορφών για να αποδεσμεύσει την ζωγραφική από κάθε αναπαράσταση καποιου αναγνωρίσιμου 1 Βλ. Adorno, Theodor, Τhéorie Esthétique (Klincksieck,Paris,1974), ελλ.μετ.αισθητική Θεωρία, (Αλεξάνδρεια,Αθήνα,2000)σελ

3 αντικειμένου.ο εξωτερικός κόσμος έχει αρχίσει να εξαφανίζεται από την ζωγραφική. Αν εξετάσουμε τις αφηρημένες μορφές προς τις οποίες στράφηκε η μοντερνα τέχνη,διαπιστώνουμε ότι παρουσιάζονται ως μια αισθητικοκαλλιτεχνική συγκεκριμενοποίηση της συνειδητής και κριτικής αντίδρασης απέναντι α)στις καταστροφές που δημιούργησε η καπιταλιστική επέκταση και βαρβαρότητα και β)στην υποβάθμιση και μετατροπή του ατόμου σε αντικείμενο 2.Σ αυτή την περίπτωση το έργο της μοντέρνας τέχνης αμφισβητεί την πραγματικότητα και δρά αποτελεσματικά στο κοινό. Ο Wassily Kandinsky πχ., αντιμετωπίζοντας το προβλημα της σχέσης της τέχνης με την κοινωνία θα πει χαρακτηριστικά:«οσο πιο τρομακτικός γίνεται ο κόσμος,τόσο περισσότερο αφηρημένη γίνεται η τέχνη,ενώ ένας κοσμος ευτυχισμένος δημιουργεί μια τέχνη ρεαλιστική» 3.Πιστεύει,δηλαδή,ότι η αντικειμενική πραγματικότητα μπορεί να αντιμετωπιστεί «αφηρημένα» και ετσι απλοποιεί την μορφή στο βαθμό της γεωμετρικής απεικόνισης.(εικόνα 1.Θαλασσομαχία,1913).Είναι πλέον εμφανές ότι στις παραμονές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου οι πρωτοπορίες δεν αρκούνται να επιβεβαιώνουν την έλευση της μοντέρνας τέχνης.εκδηλώνουν την αγωνία τους για το μέλλον. Όπως ισχυρίζεται ο Adorno, όταν το έργο τέχνης αμφισβητεί την πραγματικότητα και βρίσκει ανταπόκριση στον θεατή, είναι εξαιτίας της μη συνηθισμένης του μορφής.πρόκειται για μια μορφή αποδομημένη,κατακερματισμένη(εικόνα 2) (Picasso,Οι δεσποινίδες της Αβινιόν,1907).Αυτός ο πίνακας του 1907 είναι για την μοντερνα ζωγραφική ότι είναι για την μουσική το Κουαρτέτο για έγχορδα αρ.2 σε φα δίεση ελάσσονα του Arnold Schonberg.Πρόκειται για την πρώτη δοκιμή ατονικής γραφής. 2 Έχω κάνει εκτενή ανάπτηξη του θέματος στο άρθρο μου,π.ράπτη: «Αρνητική Αισθητική.Πρός μια νέα ορθολογικότητα;» στα Χρονικά Αισθητικής με τίτλο:η Αισθητική στην αρχή της Τρίτης Χιλιετίας,Τόμος 41Β/ ,εκδ.Ιδρυμα Παναγιώτη και Εφης Μιχελή,σς Ο ζωγράφος αναπτύσσει την θεωρία του για την ζωγραφική, στο Wassily Kandinsky, Για το πνευματικό στην τέχνη(εκδ.νεφέλη,αθήνα,1981) 3

4 Διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει πλέον η αρμονική σύνθεση του όλου με τα μέρη του,όπως υπήρχε στα έργα της παράδοσης,αλλα η αυτονόμηση του μέρους.καταλήγει ο φιλόσοφος οτι αυτά τα έργα τέχνης είναι και τά δύο: αισθητικά μορφώματα και κοινωνικά γεγονότα 4. Εάν λοιπόν, η μοντέρνα τέχνη,κατά τον Adorno,χαρακτηρίζεται από μια τάση να στρέφεται,όπως είδαμε,εναντίον της ίδιας της μορφής της και να αμφισβητεί τις συνθετικές δυνατότητες συγκρότησής της,τότε τα ιστορικά κινήματα οδηγούν την δυνατότητα αυτή στα όρια της. Ο Adorno γράφει την «Αισθητική Θεωρία»του σε μια εποχή μεταβατική, όσον αφορά το οντολογικό καθεστώς της τέχνης στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες.πρόκειται για ένα έργο ημιτελές που διεκόπη απο τον αιφνίδιο θάνατό του, το 1967.Παρόλα αυτά είναι γνώστης του γεγονότος, ότι οι βαθιές μεταβολές του πολιτιστικού συστήματος είναι μη αναστρέψιμες και κινδυνεύουν να απειλήσουν την επιβίωση της ίδιας της καλλιτεχνικής δημιουργίας, σάμπως ο αισθητικός ορθολογισμός να μην μπορεί παρά να παραιτηθεί μπροστά στον εργαλειακό ορθολογισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η μελλοντική τέχνη έχει, από τούδε και στο εξής, πολύ λίγες πιθανότητες να καταφέρει να διατηρήσει αλλά και να εκφράσει αυτό το οποίο αποκαλεί «μνήμη του συσσωρευμένου πόνου». Ό,τι παρατηρούμε στην Guernica του Πικάσσο είναι σώματα διαμελισμένα και ξεσκισμένα από την βαρβαρότητα.(εικόνα 3), Guernica 1937) Θα πρέπει να τονίσουμε επίσης, ότι για τον Αdorno,η μορφή ισοδυναμεί,η ακόμα καλυτερα,αποτελεί το ίδιο το περιεχόμενο του οποίου η σημασία είναι άκρως ιστορική και κοινωνική.θα μπορούσαμε να αναφερθούμε επίσης, στα αγαλματίδια σε ύψος 3,4 και 5 εκ.που μετέφερε o Albert Giacometti στο Παρίσι, μετά την απελευθέρωση, το (Εικόνα 4): τα γλυπτά του Albert Giacometti). 4 Βλ. Adorno,Theodor, Τhéorie Esthétique,ο.π. το κεφάλαιο «Societe,όπου ο φιλόσοφος αναπτύσσει τον «Αμφίσημο χαρακτήρα της τέχνης,ως κοινωνικό γεγονός και τη αυτονομία»,pp ,Αισθητική Θεωρία,ελλ.μετ ο.π..σς

5 Παρατηρώντας ο έργο του καλλιτέχνη, διαπιστώνουμε οτι δεν είναι κατά βάση απεικονιστικό και ρεαλιστικό αλλά κυρίως παραμορφωτικό, εισάγοντας έτσι την έννοια της πραγμοποίησης και του ορθολογισμού που κυριαρχεί στις κοινωνίες του ύστερου καπιταλισμόυ,σύμφωνα με την θεωρία του Adorno. Επίσης, η γλυπτική του Giacometti είναι πορτρέτο σώματος ανθρωπομορφικό και συγχρόνως έχει έντονο αφαιρετικό στοιχείο. Το στοιχείο δηλαδή της άρνησης της ανθρώπινης φιγούρας. Αυτή η γλυπτική κινείται μεταξύ της αναπαράστασης και της αφαίρεσης έχοντας όμως ως πρωταρχικό στοιχείο την ύπαρξη ή ακόμα και το υπαρξιακό κενό. 5 Ο Giacometti χρησιμοποιεί πτωχά μέσα για την γλυπτική και λίγα χρώματα για την ζωγραφική. Στο έργο του επικρατεί η λιτότητα και η αυστηρότητα των μέσων. Έτσι η όλη του αισθητική αντίληψη, που συγκεκριμενοποιείται μέσω της αυστηρά προσωπικής θεώρησής του για το υλικό, είναι το ίδιο λιτή και αυστηρή σύμφωνα και με την γενικότερη θεώρησή του για τον κόσμο. Στα έργα τoυ,επίσης, κυριαρχεί μία αυστηρή οργανική ενότητα. Συγχρόνως εισάγεται ο αναγωγισμός: φαινομενικά, δηλαδή, ο Giacometti αφαιρεί από το ανθρώπινο σώμα όσα στοιχεία δεν θεωρεί σημαντικά και ουσιώδη και τα ανάγει, παρόλα αυτά, στον άνθρωπο, στην ιδέα και στη μορφή του, σύμφωνα πάντα με τον τρόπο που τον προσλαμβάνει ο ίδιος.μ αυτή την έννοια, αυτή του η μέθοδος συνιστά μία από τις βασικές πτυχές του τζακομεττικού αναγωγισμού. Είναι πλέον βέβαιο οτι η συνειδητοποίηση από τον Giacometti του θρυμματισμένου περιβάλλοντος κόσμου δεν μπορεί να αποδοθεί πλέον με ολικό τρόπο. Γι αυτόν τον λόγο ο Giacometti επέλεξε την κλασική πλέον πρακτική του πρωτοποριακού, δηλαδή της υποκατάστασης του όλου από το μέρος ή ακόμα και της μετατροπής του όλου σε μέρος κατά τα πρότυπα των Kafka, Joyce και Beckett. Σκοπό είχε να καταγγείλει την προϊούσα πορεία της κοινωνίας προς την αλλοτρίωση, την αποσύνθεση του συλλογικού και του κοινωνικού. 5 Ο Βασίλης Φιοραβάντες έχει κάνει μια σπουδαία μελέτη σε αυτόν τον καλλιτέχνη της πρωτοπορίας που εκφράζει τις αντιθετικές τάσεις και τις εντάσεις της κοινωνίας και της οποίας μέρος της χρησιμοποίησα σ αυτην την έρευνά μου..εκτενέστερα, βλ.βασίλης Φιοραβάντες, Αλμπερτο Τζιακομέττι.Υπαρξιακή Αγωνία ή οι Κρίσιμες Αντιθέσεις του Μοντερνισμού(Ελληνικά Γράμματα,Αθήνα,1998). 5

6 Έτσι η αυθεντικότητα, η γνησιότητα, η αυτονομία βασικές προϋποθέσεις της μοντέρνας και της πρωτοποριακής πράξης στον Giacometti βρίσκουν την πλήρη πραγμάτωσή τους ως ιδανικές καταστάσεις. Το κυρίως θέμα γι αυτόν είναι ο μετασχηματισμός στην τέχνη του «συσπειρωμένου»,σύμφωνα με τον Adorno,«πόνου της ανθρωπότητας». Μπορούμε να ισχυριστούμε οτι το έργο του έχει και κοινωνική διάσταση παρόλο που πρόκειται για ατομικό έργο. Β.Η μοντέρνα τέχνη την δεκαετία του 60. Όπως θα διαπιστώσουμε η τέχνη και η αισθητική θεωρία θα υποστούν ριζικές αλλαγές, ιδιαίτερα κατα το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα,όταν το εννοιολογικό πλαίσιο της αισθητικής θα χάσει την επιστημολογική ισχύ του μπροστά στις ραγδαίες αλλαγές του οντολογικού καθεστώτος της τέχνης.η συζήτηση για το σχετικό τέλος της μοντέρνας τέχνης συμπίπτει με την εξάντληση των πρωτοποριακών κινημάτων. Ο Αdorno έχει συχνά υπογραμμίσει την αναγκαιότητα της τέχνης η οποία αφορά σε κάθε είδος αυτής να παραμένει στα πλαίσια των δικών της μέσων έκφρασης. Θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι την δεκαετία του 60 για να γίνει κάποια αναφορά σε πιθανές παρεμβολές μεταξύ των τεχνών. Κυρίως όμως καταδικάζει χωρίς δεύτερη σκέψη και με τρόπο ολοκληρωτικό όλα τα κινήματα αυτής της εποχής, τα οποία θέτουν υπό αμφισβήτηση την έννοια της τέχνης και του έργου. Ο Αdorno αναφερόμενος στην τέχνη της δεκαετίας του 60 (action painting,pop art,conceptual art) έφθασε να πει ότι «το έργο τέχνης δεν είναι πια αυτόνομο,στη σύγχρονη κοινωνία διοτι απειλείται ακόμα και το δικαίωμά του να υπάρχει» 6. Εξαίρεση μπορεί να αποτελέσει ο αμερικανικός μινιμαλισμός, ο οποίος ως γνωστόν, ασχολήθηκε εμπεριστατωμένα με την τζακομεττική προβληματική και εμπειρία. Τον βλέπουμε βέβαια να προχωρεί και να εντατικοποιεί τις αισθητικές 6 Adorno, Theodor, Τhéorie Esthétique ο.ο.,p 9 ελλ.μετ. Αισθητική Θεωρία,οπ.π.σ.13 6

7 αναζητήσεις του σε ένα διαφορετικό βέβαια επίπεδο που όμως έχουν σαν αφετηρία τον αναγωγισμό στο οποίο μας εισήγαγε ο Giacometti. Τέλος,ο αμερικάνικος μινιμαλισμός συστηματοποιεί αυτόν τον μορφικό αναγωγισμό σε μερικές βασικές μορφές και σε μερικά βασικά χρώματα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το κίνημα της μινιμαλιστικής τέχνης,που την χαρακτηρίζει η ταση προς την ελάχιστη εικόνα και το ελάχιστο χρώμα, χρησιμοποιεί το αντικείμενο της τέχνης με τρόπο διαφορετικό απ ότι ο Giacometti: πρόκειται για μία διαφορετική δουλειά σε σχέση με το καλλιτεχνικό υλικό.ο γλύπτης π.x Donald Judd, στα πλαίσια πάντα της μινιμαλιστικής τέχνης, πίστευε ότι «οι τρεις βασικές διαστάσεις είναι ο πραγματικός χώρος». Όπως έλεγε «σε απαλλάσσουν από το πρόβλημα του ιλουζιονισμού και από τον χώρο που προσδιορίζεται από τα σημάδια και τα χρώματα, κατάλοιπα της ευρωπαϊκής τέχνης. Ο πραγματικός χώρος είναι πιο ισχυρός και ακριβής από την μπογιά σε μία επίπεδη επιφάνεια». Έτσι στο έργο του «Χωρίς τίτλο» (1967)(Εικόνα 5), με πλέξι-γκλας και αλουμίνιο, δεν παρουσιάζεται τίποτε άλλο εκτός από μία σειρά από σιδερένια και πλέξιγκλας κουτιά που προεξέχουν σε κανονικά διαστήματα από τον τοίχο, όπου και είναι στερεωμένα. Ο Donald Judd, όπως και οι περισσότεροι καλλιτέχνες της μινιμαλιστικής τέχνης, παρουσιάζουν μια τμηματική εικόνα του χώρου, την οποία θα έπρεπε να ολοκληρώσουν με τη φαντασία τους οι θεατές. Όπως διαπιστώνουμε, οι μινιμαλιστές καλλιτέχνες χρησιμοποιούν βιομηχανικά αντικείμενα με απλές γεωμετρικές μορφές, ξεκάθαρα, εκτεθειμένα χωρίς κάτι το προσποιητό, τοποθετημένα αδιάφορα στο πλαίσιο του έργου. Μπορούμε να πούμε ότι ο μινιμαλισμός εκφράζει επίσης την απόρριψή του, όσον αφορά την αναπαραστατική ζωγραφική. Επίσης τα μεγάλα μεταλλικά κομμάτια του Richard Serra, με τίτλο «Έργα»(Eικόνα 6), δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκφράζουν κάποιο συναίσθημα, κάποιο στοιχείο υποκειμενικότητας του καλλιτέχνη.τονίζεται ότι αυτά τα αντικείμενα τα οποία δεν παρουσιάζουν κάποιο ενδιαφέρον από μόνα 7

8 τους παίρνουν την αξία τους από το περιβάλλον τους, από τον χώρο στον οποίο εκτίθενται. Εδώ επισημαίνουμε ότι το υλικό δουλεύεται με βιομηχανικό τρόπο. Ο καλλιτέχνης δεν έχει επέμβει καθόλου σε αυτό κατά τον ίδιο τρόπο που δεν έχει επέμβει και στον χώρο στον οποίο εκτίθεται το έργο.δηλαδή,χρησιμοποίησε το υλικό με τρόπο διαφορετικό από αυτόν του Giacometti. Διαπιστώνουμε,επίσης, ότι ο καλλιτέχνης αποπροσωποποιείται και αποτραβιέται, κατά κάποιο τρόπο, πίσω από το ακατέργαστο υλικό, αρνούμενος έτσι τον εορτασμό του δημιουργού. Στο σημείο αυτό μπορούμε να προσθέσουμε ότι ο μινιμαλισμός και το happening (το οποίο ορίζεται ως πρόσκαιρο γεγονός, δεσμευμένο τόσο πολιτικά όσο και ιδεολογικά ενάντια στον πόλεμο ή τον ρατσισμό) επιβεβαιώνουν έναν αριθμό καλλιτεχνικών τάσεων οι οποίες κυριάρχησαν κυρίως προς το τέλος της δεκαετίας του 60. Πρέπει να επισημαίνουμε,στη συνέχεια, ότι αυτήν την εποχή,προς το τέλος της δεκαετίας του 60, παρατηρήθηκε μια έντονη αμφισβήτηση των νέων σχέσεων μεταξύ της τέχνης και της κοινωνίας Μολονότι στις αρχές του 60 μετριάζεται η πολιτικοαισθητική διαμάχη, όμως στο τέλος της 60, παρατηρείται η επανεμφάνιση των πρωτοποριακών ιδεωδών της δεκαετίας του 20. Πρόκειται για την επιθυμία επαναφοράς σε ισχύ του σχεδίου χειραφέτησης και αλλαγής,το οποίο διατύπωσαν τα ριζοσπαστικά κινήματα των εποχών, η οποία όμως αποτυγχάνει μπροστά στην κυριαρχία της καταναλωτικής κοινωνίας. Στη συνέχεια είμαστε αντιμέτωποι σε μιά ενσωμάτωση όλων των μορφών της τέχνης του παρελθόντος και του παρόντος σ ένα πολυπλοκο κύκλωμα της προώθησης και της οικονομικής εκμετάλευσης. Κατά την περίοδο , ένα σημαντικό τμήμα της μοντέρνας τέχνης ξεκόβει από το ρεύμα του μοντερνισμού και μετατρέπεται σε μεταμοντέρνο.αυτό οφείλεται στις νέες αλλαγές που επέρχονται στην διάρκεια της ίδιας περιόδου.η κοινωνία εισέρχεται πλέον ραγδαία προς τον επιταχυνόμενο τεχνοκρατισμό.η τέχνη ομως που θέλει να λέγεται μοντέρνα μέσα στις νέες συνθήκες,είναι 8

9 υποχρωμένη να δώσει εκ νέου έμφαση στην αυτονομία,τόν ηδονισμό,τη συνεχή αναζήτηση της ευτυχίας. Παρά τα αδιέξοδα που δημιουργήθηκαν κάτω από την έντονη κοινωνική και ιδεολογική κρίση που εμφανίστηκε από τα μέσα της δεκαετίας του 1970,η μοντέρνα τέχνη δεν έπαψε να υπάρχει,ενάντια στις διάφορες μόδες που κυριάρχησαν. Υπονοείται εδώ, πως το έργο ορισμένων σημαντικών μοντέρνων καλλιτεχνών δεν υποτάχθηκαν ποτέ στις επιταγές της αγοράς,των κριτικών,των μεγάλων καλλιτεχνικών οργανισμών και των γκαλερί.αυτό το έργο δεν έχασε ποτέ την αξία του και την δυναμη αντίστασης του απέναντι στην κατεστημένη κοινωνία.ορισμένα παραδείγμα αποτελούν οι Ταπιες,Σερρά,Μαρντεν,Τζαντ, Νάουμαν,Λέβιτ και πολλοί αλλοι μοντέρνοι καλλιτέχνες Γ.Η τέχνη την δεκαετία του 90. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα διεξήχθη μία εμπεριστατωμένη και αναλυτική συζήτηση για το οντολογικό καθεστώς της μοντέρνας τέχνης στις συνθήκες ρευστοποίησης της αισθητικής εμπειρίας και στις συνθήκες της τεχνικής αναπαραγωγής των έργων τέχνης. Είναι γεγονός ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας διαμορφώνει ένα υποκείμενο εντελώς διαφορετικό.η σύγχρονη αισθητική θεωρία δεν αποτελεί πλέον τμήμα της επιστήμης του πνεύματος, αλλά της τεχνολογικής πρακτικής. Ο Mark Jimenez 7 στο έργο του μέ τίτλο: Qu est-ce que l Esthetique, υποστηρίζει ότι όλη η πορεία της σύγχρονης τέχνης,από το 1970 και μετά «φαίνεται να αντιτάσσσεται στις θέσεις του Adorno. Το νόημα της νεοτερικότητας έχει απαξιωθεί.eδώ και δύο δεκαετίες είναι θύμα της ψευδάίσθησης. Εχουμε μπεί,ισχυρίζεται ο φιλόσοφος, σε μια εποχή μεταμοντέρνα που χαρακτηρίζεται 7 Jimenez, Marc, Qu est-ce que l Esthétique (Gallimard, Paris,1997) 9

10 από το τέλος των μεγάλων ιδεολογιών και από το τέλος του ιστορικού ρίγματος ανάμεσα στις αξίες του παρελθόντος,του παρόντος και του μέλλοντος». Στην δεκαετία του σημειώνεται κλιμάκωση της κρίσης της τέχνης.κανένα νέο και συγχρόνως σημαντικό αισθητικό ρεύμα δεν εμφανίστηκε. Οσα δε ρεύματα υπήρχαν από πρίν και διατηρούσαν μια κάποια αξία,εξέπνευσαν και μάλιστα χωρίς ν αφήσουν τίποτα άλλο απο την ανάμνησή τους. Οι μεταμοντέρνες τάσεις που διαδόθηκαν στην ίδια περίοδο,δημιούργησαν μια εξαιρετικά σημαντική σύγχηση,φέρνοντας μια οπισθοδρόμηση.η τέχνη δεν κατάφερε ν αντισταθεί,να αρθρώσει ένα νέο λόγο,να προχωρήσει,ενώ η κοινωνία παρέμενε απαθής. Μπορούμε να πουμε ότι ζούμε σε συνθήκες ειρήνευσης της κοινωνίας,αποσύνθεσης του κοινωνικού κινήματος,παθητικότητας και αδιαφορίας. Επομένως, η τέχνη ως συλλογικό και κοινωνικό φαινόμενο,μέσα σ αυτές τις διαμορφωμένες συνθήκες, δεν μπορεί παρά να αναπαράξει την τάση της κοινωνίας προ την παραίτηση.κατά συνέπεια είναι δύσκολο να γίνεται λόγος για πρωτοπόρο τέχνη. Όσον αφορά την μοντέρνα τέχνη και κυρίως αυτή της δεκαετίας του 90, αντιλαμβανόμαστε ότι αυτός ο τύπος τέχνης κινείται γύρω από μία άποψη η οποία αρχικά δίνει την εντύπωση του απομονωμένου, όπου ο δεσμός με την πραγματικότητα, την καθημερινή ζωή και την ιστορία δεν εμφανίζεται ξεκάθαρα. Παρόλα αυτά,όπως θα διαπιστώσουμε, η τέχνη είναι δυνατόν να εργαστεί για μια καλλιτεχνική,αισθητική και γενικότερα πολιτισμική μοντερνικότητα,προσαρμοσμένη στις σύγχρονες συνθήκες. Είναι όμως δυνατόν, ν ανεύρει έναν καινούργιο χώρο αυτονομίας και ουτοπίας; Συνεχίζουμε μ ένα θέμα επίσης σημαντικό.τί συμβαίνει με την σύγχρονη τέχνη που εναγγαλίζεται πλήρως τις νέες τεχνολογίες; Πολυάριθμα είναι τα έργα της δεκαετίας του 90 τα οποία παρουσιάζουν έναν υβριδικό χαρακτήρα, όντας ταυτόχρονα έργα τέχνης, μέρος τεχνολογικών ερευνών και επιστημονικά πειράματα. 10

11 Θα αναφερθούμε μόνο σε μερικά έργα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το έργο των Antony Aziz και Sammy Cucher, οι οποίοι στην σειρά «Dystopia» (1994),(Εικόνα 7), παρουσιάζουν παράξενες φωτογραφίες τις οποίες έχουν επεξεργαστεί και ρετουσάρει με την βοήθεια ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Αυτά τα κλισέ αρχικά επεξεργασμένα με την μέθοδο της επαργύρωσης και στην συνέχεια με την βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας αναπαριστούν ανθρώπινα κεφάλια των οποίων τα μάτια και το στόμα έχουν σβηστεί. Δεδομένου ότι ο Sammy Cucher ήταν φορέας του AIDS, προσκαλεί τον θεατή σε μία βαθύτερη σκέψη σε ότι αφορά την φθορά και στην συνέχεια την στιγμιαία επαναφορά του άρρωστου σώματος χάριν στη βιοτεχνολογία.. Στη συνέχεια,ο Piotr Kowalski αρχιτέκτονας και γλύπτης μιλάει για την επιρροή της τεχνολογίας στη τέχνη του 20 ου αιώνα. Στην Biennale του 95 παρουσιάστηκε ένας αριθμός έργων τα οποία κατέδειξαν ότι οι καλλιτέχνες έχουν οικειοποιηθεί πλέον αυτά τα νέα τεχνολογικά μέσα του 20 ου αιώνα. Για τoν Kowalski η πληροφορική είναι ένα εργαλείο το οποίο χρησιμοποιείται στην επεξεργασία του πραγματικού.ενδιαφέρον παρουσιάζει το έργο του Pixel Mountain(1987). Πρόκειται για ένα ολογραφικό διαδραστικό έργο που καταλαμβάνει ύψος από αριστερά, 600,390 και 180μ(Εικόνα 8) Οι νέες τεχνολογίες, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούν μία νέα γραφή, μία νέα σύνταξη. Επιτρέπουν την εκ νέου εισαγωγή και την σύνθεση όλων των προηγούμενων προβληματικών, την δημιουργία νέων και την προβολή αυτών σε μία πράξη συνταύτισης. Η πραγματικότητα, σύμφωνα με τον Kowalski, δεν είναι παρά μία σειρά ενώσεων ή σχέσεων μεταξύ του πραγματικού και του μη πραγματικού. Τίποτε δεν είναι αφηρημένο σε σχέση με αυτόν τον κόσμο και τίποτε δεν μπορεί να είναι αυθύπαρκτο. Για τον Piotr Kowalski η τέχνη ίσως να μην είναι κομιστής νέων κριτικών στάσεων. Ορισμένοι καλλιτέχνες δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν μέσα και υλικά τα οποία δεν είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, όπως ιατρικά κλισέ τα οποία αποκτήθηκαν με την βοήθεια ακτινών Χ ή τομογράφων. 11

12 Το 2002 ο Alexander Cadenet δημιουργεί την «αυτοπροσωπογραφία» του από μία ακτινογραφία του κρανίου του, την οποία μεγένθυνε και έβαψε με χρώματα έντον(εικόνα 9). Εφαρμόζει την ίδια τεχνική και σε πρόσωπα διαφόρων ατόμων. Τέλος,η δουλειά του Ernest Breleur, καλλιτέχνη, από τη Μαρτινίκα, πραγματοποιείται με ακτινογραφίες του ανθρώπινου σώματος. Τα αποσπασματικά κλισέ συγκεντρώνονται, κολλούνται, βάφονται με τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν μεγάλες μορφές. Το έργο αυτού του καλλιτέχνη είναι μοναδικό όπως μας το εξηγεί και η Dominique Berthet, συγγραφέας του βιβλίου «Les corps enimagtiques d Ernest Breleur». 8 Η συγγραφέας υπογραμμίζει το γεγονός ότι «η επιλογή που έκανε ο καλλιτέχνης να εγκαταλείψει την ζωγραφική προς όφελος της ακτινογραφίας ως μέσον, δημιουργεί ένα άνοιγμα προς το ανθρώπινο σώμα, ένα σώμα το οποίο εξετάζεται με τρόπο ασυνήθιστο, ένα σώμα αινιγματικό, ανώνυμο, ανασυγκροτημένο. Ένα σώμα το οποίο δεν σταματάει να μας προκαλεί.» Επιπλέον, όπως επιμένει, «η τέχνη οφείλει να εκπλήσσει, να είναι απρόβλεπτη.»(eικόνα 10) Σαφέστατα, ο Ernest Breleur αντιλαμβάνεται αυτή την ιδιοποίηση των νέων τεχνολογιών με την προοπτική να ξεπεραστούν οι ιδιαιτερότητες που αφορούν την ταυτότητα, να γεφυρωθούν οι πολιτισμικές αποστάσεις τοπικές ή περιφερειακές. Είναι πεπεισμένος ότι η τέχνη του σήμερα πάντα εκπληκτική και απρόβλεπτη οδηγεί σε μία ανανέωση την αντίληψής μας όσον αφορά τον κόσμο καθώς επίσης και τις σχέσεις των ατόμων που τον κατοικούν. Οι καλλιτέχνες οι οποίοι έχουν αναφερθεί παραπάνω 9, εμπλέκονται στην ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και της επιστημονικής προόδου, αποκαλύπτουν κάθε μέρα την απόλυτη διαπερατότητά τους όσον αφορά στα σύγχρονα 8 Berthet, Dominique, Les Corps enigmatiques d Ernest Breleur.Les Arts d ailleurs. Beaux Arts Monde Caraibes(Harmattan,2006) 9 Τα έργα των καλλιτεχνών που ανήκουν στην δεκαετία του 90 προέρχονται και απο μια άλλη μελέτη μου που παρουσιάστηκε στο XVIIth International Congress of Aesthetics στην Τουρκία( Αγκυρα), τον Ιούλιο του 2007,με τίτλο «Dématerialisation immatérialisation de l objet d art.le problème de l autonomie de l art contemporain» 12

13 προβλήματα είτε αυτά αφορούν το AIDS, τις οικολογικές απειλές, την φιλελεύθερη οικονομία, είτε αφορούν την δύναμη των media, των πολεμικών συρράξεων, της τρομοκρατίας, κλπ. Αραγε, η σύγχρονη τέχνη μπορεί να μαρτυρεί μια νέα πολιτικη και ιδεολογίκή στάση μ εσα από τις νέες πρακτικές,δημιουργώντας έτσι μια νέα «γλώσσα»; Καταλήγουμε οτι η σύγχρονη τέχνη: Πραγματοποιείται με βάση τις σχέσεις και την απελευθέρωση μεταξύ των σχολών. Προκαλεί διαφορετικές πρακτικές και αλληλοπαρεμβολές με την καθημερινότητα. Εκφράζει με πρωτότυπο τρόπο τον κόσμο, την κοινωνία και το περιβάλλον όπου ζούμε. Βάσει των παραπάνω, η σημερινή τέχνη όπως ισχυρίζεται ο γάλλος φιλόσοφος Marc Jimenez, έχει γίνει μία ρεαλιστική μυθιστοριογραφία. 10 Στην συνέχεια θα έρθουμε σε ένα δεύτερο ερώτημα: Ποια είναι η εικόνα των καλλιτεχνών της τελευταίας δεκαετίας αλλά και 21 ου αιώνα γενικότερα; Η απάντηση μπορεί να είναι ότι: 1. Αφενός, παρατηρούμε μία εν μέρη απολιτικοποίηση των καλλιτεχνών, μία απουσία οποιασδήποτε μορφής δέσμευσης, μία αδιαφορία όσον αφορά τον κόσμο, καθώς επίσης και μία υποδούλωση στις επιτάξεις της αγοράς. 2. Αφετέρου, υπάρχουν επίσης καλλιτέχνες οι οποίοι αξιώνουν να θεωρούνται ως έχοντες μία προοπτική κριτικής αλλά «χωρίς πραγματική ανάγκη ρήξης με την καθεστηκυία τάξη».αυτό ισχύει για τα έργα τέχνης στα οποία αναφερθήκαμε 3. Το πιο σημαντικό είναι ότι αυτοί οι καλλιτέχνες εφαρμόζουν πρακτικές, των οποίων ο στόχος δεν είναι πάντα ξεκαθαρισμένος και κατά συνέπεια, 10 Βλ.Jimenez, Marc, La querelle de l art contemporain(gallimard,paris,2005) 13

14 αποκαλύπτουν το διφορούμενο της αυτονομίας της τέχνης καθώς έχουν έναν εξερευνητικό ή ακόμα και πειραματικό χαρακτήρα. Μπορούμε να συμπεράνουμε λοιπόν ότι στην εποχή μας, η καλλιτεχνική σφαίρα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την γνώση, την επιστήμη, την ηθική αλλά και την πολιτικη. Επανερχόμαστε στο αρχικό μας ερώτημα που αφορούσε στην αυτονομία του έργου τέχνης. Οπως ήδη αναφέραμε, σύμφωνα με την θεωρία του Adorno, η τέχvη της πρωτοπορίας αφομοίωνε τις κυρίαρχες μορφές του ορθολογισμού, κυρίως του επιστημονικού και τεχνολογικού ορθολογισμού. Είχε λοιπόν δίκιο να διερωτάται εάν η τέχνη,μετά την δεκαετία του 60, μπορεί να διατηρήσει τον αντιπολιτευόμενο, πολεμικό και κριτικό της χαρακτήρα απέναντι στην υπάρχουσα κοινωνία. Ολοκληρώνοντας αυτή την μελέτη, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε το γεγονός, ότι η καλλιτεχνική δημιουργία και τα έργα της σύγχρονης τέχνης δεν είναι κοινωνικά γεγονότα: δηλαδή,η καλλιτεχνική μορφή και το υλικό της τέχνης δεν είναι εμποτισμένα από την ιστορία, ούτε και από την κοινωνία. Άρα,η σύγχρονη τέχνη δεν μπόρεσε να διατηρήσει τον πολεμικό και κριτικό της χαρακτήρα απέναντι στην υπάρχουσα κοινωνία. Διοτι, η σύγχρονη τέχνη,όπως το αιτιολογεί o Marc Jimenez «δεν υπόκειται πλέον στην απόλυτη κυριαρχία της ριζοσπαστικής νεοτερικότητας αλλα κινείται ελεύθερα είτε μέσα στις μορφές του παρελθόντος που συνδέονται με τα υλικά και τις ποικίλες μεθόδους,είτε μέσα στις μορφές υψιλής τεχνολογίας, του παρόντος και του μέλλοντος». 11 Μετά από αυτή τη διαπίστωση δεν μπορούμε να μιλάμε για αυτόνομη τέχνη, σύμφωνα με τη θεωρία του Adorno αν και παρά τα ιστορικά όρια,οι θεωρίες του συνεχίζουν να εξασκούν μια καθοριστικη επιρροή στη σύγχρονη σκέψη. Αυτό πρέπει να συμβαίνει για ένα και μοναδικό λόγο: Όπως γνωρίζουμε, η ύπαρξη της αυτονομίας στο επίπεδο της κουλτούρας γενικά μπορεί να 11 Οπ.π.Chapitre XV,pp

15 αποτελέσει την προυπόθεση για μιά καλλιτεχνική δημιουργία ποιότητας,για μια αυτόνομη σύγχρονη τέχνη με τους σημερινούς όρους. 15

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ Η αισθητική προσπαθεί να προσεγγίσει την τέχνη µε επιστηµονικό τρόπο χωρίς να γίνεται απόλυτη επιστήµη γιατί η τέχνη πάντα ξεφεύγει από νόρµες, όρια κλπ. Βέβαια δηµιουργεί άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική. Eduard Hanslick (1825-1904)

Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική. Eduard Hanslick (1825-1904) Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική Eduard Hanslick (1825-1904) Για το ωραίο στη μουσική Ο Hanslick δεν ήταν φιλόσοφος, αλλά μουσικοκριτικός και μάλιστα ο πιο επιφανής της εποχής του. Παρόλα αυτά, το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας 1 ο Ετήσιο Συνέδριο για την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες στην Παιδεία και την Εκπαίδευση Συνεδρίαση Ολομέλειας με θέμα: «Η Αξιοποίηση των Ψηφιακών Τεχνολογιών στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα» Ομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας είμαστε όμως ίσοι Στέφανος Τόκα Δ τάξη και άξιοι να μας σέβονται Ζήτημα: Διαφορετικότητα Μάθημα: Εικαστική Αγωγή Θεματικές Περιοχές: -Tαυτότητα -Πολιτισμός της Εικόνας

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις Kolbe A Test Απάντησε ρωτώντας τον εαυτό σου: Αν ήμουν ελεύθερος να δράσω όντας ο εαυτός μου και κάνοντας αυτό που μπορώ να κάνω καλύτερα, τότε θα έκανα... (επέλεξε μία από τις 4 επιλογές, καθώς και μία

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

12. Η τέχνη ως μέσο μάθησης Γνωστικό μοντέλο διδακτικής της τέχνης

12. Η τέχνη ως μέσο μάθησης Γνωστικό μοντέλο διδακτικής της τέχνης 12. Η τέχνη ως μέσο μάθησης Γνωστικό μοντέλο διδακτικής της τέχνης Το μοντέλο αυτό βασίζεται στην άποψη ότι η ενασχόληση με την τέχνη προϋποθέτει όχι μόνο συναισθηματική εμπλοκή του ατόμου, αλλά και διανοητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Στοιχεία ομάδας: Ονοματεπώνυμο Α.Μ. Ημερομηνία: Τμήμα: Απαραίτητες Θεωρητικές Γνώσεις: Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη που μετατρέπει τη φωτεινή ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Έξοδος

ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Έξοδος ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Έξοδος 1 Εμμανουήλ Μαυρομμάτης ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΕΛΛΗΣ Κείμενο, Αύγουστος 2001 [ Πρώτη Αναλυτική Παρουσίαση] Με τη σημερινή απόσταση του χρόνου θα αναγνωριστούν στην εργασία του ΑΝΤΩΝΗ ΚΕΛΛΗ, ένα

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296 1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296 Πολιτιστικό πρόγραµµα: Επίσκεψη στο Μουσείο Ηρακλειδών 21/2/2012 Σ.Πατσιοµίτου Η επίσκεψη στο Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Η κλίμακα στην τέχνη

Η κλίμακα στην τέχνη Η κλίμακα στην τέχνη Μια σύνθεση κι επομένως ένα έργο διέπεται από διάφορες παραμέτρους, οι οποίες καθορίζουν την αισθητική αξία του έργου αλλά και το χαρακτήρα του. Αυτές οι παράμετροι είναι κατά κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 6 60 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τηλεόραση είναι σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά επικοινωνιακά συστήματα Δεν υπάρχει άνθρωπος, στις ανεπτυγμένες χώρες, που να μην αφιερώνει ορισμένες ώρες την ημέρα μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα 1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Γνωστικό Αντικείμενο: Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο Διδακτική Ενότητα: Ηλεκτρισμός Τάξη: Ε'

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα