Καρδιαγγειακά όρια της ανθρώπινης απόδοσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καρδιαγγειακά όρια της ανθρώπινης απόδοσης"

Transcript

1 Καρδιαγγειακά όρια της ανθρώπινης απόδοσης MARTIN HUONKER, SCHMIDT-TRÜCKSAB A., SORICHTER S. και KEUL J. Department of Rehabilitation, Prevention and Sports Medicine Freiburg University Hospital, Germany ABSTRACT HUONKER M., SCHMIDT-TRÜCKSAB A., SORICHTER S. και KEUL J. Καρδιαγγειακά όρια της ανθρώπινης απόδοσης. Κινησιολογία, Τοµ. 2, Νο 2, σελ , Λειτουργικές και δοµικές διεργασίες προσαρµογής του καρδιαγγειακού συστήµατος λαµβάνουν χώρα ως αποτέλεσµα έντονης δυναµικής ή στατικής µυϊκής προπόνησης. H προπόνηση µε δυναµικές ασκήσεις προκαλεί ελάττωση του συµπαθητικού τόνου µε µείωση της καρδιακής συχνότητας και της αρτηριακής πίεσης τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά τη διάρκεια της άσκησης. Εποµένως, η συσταλτικότητα του µυοκαρδίου και η κατανάλωση οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών από την καρδιά µειώνονται, η εισροή αίµατος στις κοιλίες κατά τη διαστολή βελτιώνεται και ο όγκος παλµού αυξάνεται. Ως αποτέλεσµα των διαδικασιών ανάπτυξης, οι κοιλότητες της καρδιάς και η µυϊκή µάζα του µυοκαρδίου αυξάνονται σε µέγεθος. Αυτές οι αλλαγές είναι προαπαιτούµενες για µια σηµαντική αύξηση της καρδιακής παροχής και βελτίωση της αποδοτικότητας του µυοκαρδίου. Αντίθετα, η προπόνηση µε στατικές µυϊκές συστολές οδηγεί σε αύξηση της µυϊκής µάζας του µυοκαρδίου οε σχέση µε τον τελο-διαστολικό κοιλιακό όγκο. Ούτε αυξηµένη καρδιακή παροχή ούτε µειωµένος συµπαθητικός τόνος έχει βρεθεί σε αθλητές που κάνουν στατική προπόνηση. Βελτίωση στην αποδοτικότητα του µυοκαρδίου επίσης δεν έχει αποδειχθεί σε τέτοιους αθλητές. Οι κύριες αιτίες γι' αυτές τις διαφορετικές διεργασίες προσαρµογής είναι το αυξηµένο προφορτίο και µειωµένο µεταφορτίο κατά την προπόνηση µε ισοτονικές δυναµικές µυϊκές συστολές σε αντίθεση µε το µειωµένο προφορτίο και αυξηµένο µεταφορτίο στην προπόνηση µε ισοµετρικές στατικές µυϊκές συστολές. Οι διαδικασίες ανάπτυξης της καρδιάς κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, ανεξάρτητα από το εάν αυτές συµβαίνουν ως αποτέλεσµα στατικής ή δυναµικής προπόνησης, καταλήγουν σε υπερτροφία του µυοκαρδίου, η οποία είναι µια θετική προσαρµογή. Επιπλέον, η δυναµική προπόνηση προκαλεί αλλαγές στις διαστάσεις και στη λειτουργία των µέσου και µικρού µεγέθους περιφερικών αρτηριών µυϊκού τύπου, οι οποίες διέπονται από αρχές ίδιες µε αυτές των προσαρµογών της καρδιάς. Οι µεγάλες κεντρικές αρτηρίες, όµως, δεν φαίνεται ν'αποκτούν προσαρµογές ως αποτέλεσµα επαναλαµβανόµενης µυϊκής άσκησης και αυτό οφείλεται στις ιδιότητες του ελαστικού τους τοιχώµατος καθώς και στο ότι η πρωταρχική τους λειτουργία είναι να άγουν και όχι να κατανέµουν το αίµα. Αυτές οι δοµικές καρδιαγγειακές προσαρµογές που επέρχονται µε την προπόνηση είναι στενά συνδεδεµένες µε τις ανάγκες για µεταφορά οξυγόνου και µε την µιτοχονδριακή απαίτηση σε οξυγόνο. Ανάλογα µε τις λειτουργικές απαιτήσεις, η καρδιά και οι περιφερικές αρτηρίες µεγαλώνουν σε µέγεθος και η VO 2 max µπορεί ν' αυξηθεί περισσότερο από 50%. Oµως, µόνο τακτικό µακροχρόνιο προπονητικό ερέθισµα για κάθε τµήµα υπεύθυνο για µεταφορά οξυγόνου και παραγωγή ενέργειας θα οδηγήσει στην επίτευξη της µέγιστης απόδοσης κατά τον αγώνα. Τέλος, όσον αφορά την αξία της υψηλής πρόσληψης οξυγόνου στον άνθρωπο, η VO 2 max και η απόλυτη τιµή των αερόβιων διεργασιών φαίνεται να είναι καλοί δείκτες της ενεργειακής κατανάλωσης για ολόκληρη τη ζωή του ατόµου. Βάσει µιας µελέτης µε Φιλανδούς αθλητές παγκοσµίου κλάσεως, φαίνεται ότι η τακτική φυσική δραστηριότητα µπορεί να συµβάλει ουσιαστικά στην επέκταση της πιθανής διάρκειας 1

2 ζωής µε το να προλαµβάνει πρόωρους θανάτους από καρδιαγγειακές αιτίες. Από αυτή την άποψη, οι αθλητές παγκοσµίου επιπέδου έχουν προσαρµοστεί κατά ένα µεγάλο βαθµό σ' έναν δραστήριο τρόπο ζωής πλησιάζοντας έτσι τη µέγιστη πιθανή διάρκεια ζωής τους όπως αυτή καθορίζεται από τη γενετική και βιολογική τους σύσταση. Λέξεις κλειδιά: ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ Στο άρθρο αυτό συζητούνται τρεις παράγοντες καθοριστικοί για την ανθρώπινη απόδοση σε φυσικές δραστηριότητες: α) Η κληρονοµική προδιάθεση του ατόµου, β) Η δυνατότητα για άµεσες, λειτουργικές προσαρµογές στην προπόνηση και γ) Η δυνατότητα για χρόνιες δοµικές προσαρµογές του οργανισµού στην προπόνηση. Η κινητήρια δύναµη πίσω από την αρχή της ρύθµισης και της προσαρµογής του ανθρώπινου οργανισµού ως αποτέλεσµα της προπόνησης-άσκησης θεωρείται η διατήρηση των δοµικών του χαρακτηριστικών (Taylor and Weibel 1981). Η φύση και το µέγεθος των διαδικασιών προσαρµογής, καθώς και ο βαθµός στον οποίο η ικανότητα για απόδοση µπορεί ν' αυξηθεί εξαρτώνται από γενετικούς και από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως είναι η εναλλαγή µεταξύ προπόνησηςάσκησης και ξεκούρασης, η βελτίωση της απόδοσης από µέρα σε µέρα, η συνολική διάρκεια της προπόνησης (µήνες ή χρόνια), καθώς και τα ειδικά προπονητικά προγράµµατα (προπόνηση αντοχής, διαλειµµατική προπόνηση, προπόνηση δύναµης ή ταχύτητας). Στα πλαίσια αυτά υπενθυµίζεται ότι οι καλά προπονηµένοι αθλητές αποτελούν καλές περιπτώσεις για την αξιολόγηση και την ανάδειξη της πλαστικότητας των λειτουργικών και δοµικών προσαρµογών του οργανισµού. Η διάρκεια και η ένταση της καθηµερινής προπόνησης αναµφίβολα επηρεάζουν τις προσαρµογές των µυών, της καρδιάς και της κυκλοφορίας του αίµατος. Όµως, είναι σηµαντικό να σηµειωθεί ότι κάθε άτοµο δεν είναι εξίσου κατάλληλο για όλους τους τύπους άσκησης. Σ' αυτό το άρθρο θα παρουσιαστούν σε γενικές γραµµές οι κεντρικοί και περιφερικοί περιοριστικοί παράγοντες της µέγιστης αερόβιας ικανότητας και, αντίστοιχα, της µέγιστης πρόσληψης οξυγόνου. Για τα περισσότερα είδη αθληµάτων η αερόβια ικανότητα είναι πολύ σηµαντική και συχνά αποτελεί τον κύριο περιοριστικό παράγοντα για µέγιστη απόδοση. Επί πλέον, θα γίνει µία επισκόπηση των λειτουργικών και δοµικών καρδιαγγειακών προσαρµογών ως αποτέλεσµα της προπόνησης. Τέλος, θα εξεταστούν οι µηχανισµοί µε τους οποίους προκαλούνται οι προσαρµογές αυτές, µε σκοπό να εξηγηθεί η αυξηµένη ικανότητα για απόδοση των αθλητών υψηλού επιπέδου. Μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου Η µέγιστη τιµή κατανάλωσης οξυγόνου (VO 2 max) ορίζει τη µέγιστη αερόβια παραγωγή ενέργειας η οποία µπορεί να µετρηθεί αξιόπιστα µε µία εργοµετρική δοκιµασία αυξανόµενης επιβάρυνσης. Η VO 2 max αποτελεί έναν ακριβή δείκτη εκτίµησης της ικανότητας για πρόσληψη και χρησιµοποίηση οξυγόνου, ο οποίος συµπεριλαµβάνει τη λειτουργική ικανότητα των πνευµόνων, του καρδιαγγειακού συστήµατος και την περιεκτικότητα των µυών σε µιτοχόνδρια. (Saltin and Strange 1992). To εύρος τιµών της VO 2 max είναι µεγάλο και αποδίδεται κύρια σε γενετικούς παράγοντας. ιάφορες µελέτες αναφέρουν 2

3 διαφορετικό βαθµό συµµετοχής του κληρονοµικού παράγοντα στη VO 2 max κυµαίνεται από 40 έως 70% (Fagard, Bielen and Amery 1991, Klissouras 1971, Klissouras, Pirnay and Petit 1973). Από την άλλη µεριά, η µέγιστη αερόβια ικανότητα επηρεάζεται από την προπόνηση, µε την οποία µπορεί να παρατηρηθούν αυξήσεις µέχρι 50% περίπου. Σε σπάνιες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί ακόµη και 100% υψηλότερη VO 2 max σε προπονηµένους αθλητές σε σύγκριση µε αγύµναστα άτοµα (Keul et al. 1996). Η διατήρηση του µυϊκού σκελετικού ιστού απαιτεί µόνο το 25% περίπου της ενεργειακής δαπάνης ηρεµίας στον άνθρωπο. Μία αύξηση 10% στη µυϊκή µάζα αυξάνει κατά 3% τη συνολική ενεργειακή δαπάνη κατά την ηρεµία. Η ποικιλότητα της αερόβιας ικανότητας εντείνεται κατά την ανάπτυξη και σε διάφορες περιόδους προπόνησης. Ο µέσος ηµερήσιος µεταβολικός ρυθµός σπάνια ξεπερνάει κατά 2-5 φορές το βασικό µεταβολισµό (Taylor 1987). Η µέγιστη αερόβια ικανότητα υψηλά προπονηµένων αθλητών είναι σχεδόν 15 φορές υψηλότερη απ' ότι ο βασικός µεταβολικός ρυθµός και ως εκ τούτου 2-3 φορές υψηλότερη απ' ότι ο µέγιστος µεταβολικός ρυθµός σκληρά εργαζοµένων ατόµων. Η µακροχρόνια ενεργειακή απαίτηση ή απαίτηση οξυγόνου φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο µε την υψηλή απόδοση απ' ότι η µέγιστη αερόβια κατανάλωση ενέργειας. Το ερώτηµα είναι ποιες από τις λειτουργικές και δοµικές παραµέτρους του αναπνευστικού και καρδιαγγειακού συστήµατος είναι κύρια υπεύθυνες για τη µεγάλη ικανότητα διάχυσης και µεταφοράς του οξυγόνου καθώς επίσης και κατανάλωσης του στα µυϊκά µιτοχόνδρια (Hoppeler et al. 1985). Καρδιαγγειακά όρια µε αναφορά στη µέγιστη πρόσληψη οξυγόνου Το 1912 προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Verzar ότι η µυϊκή άσκηση µπορεί να περιορίζεται αερόβια από την διαθεσιµότητα σε οξυγόνο. Άλλοι ερευνητές αργότερα πρότειναν ότι πνευµονικοί και κυκλοφορικοί παράγοντες περιορίζουν τη VO 2 max (Huston, Puffer and Rodney 1985, Jennings et al. 1986). Είναι βασική η ικανότητα της καρδιάς και των αρτηριών να µεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύµονες στα µιτοχόνδρια των σκελετικών µυών, το µέρος δηλαδή χρησιµοποίησης του περισσότερου οξυγόνου κατά την άσκηση. Αν και οι αθλητές έχουν µια ελαφρώς καλύτερη ικανότητα µεταφοράς οξυγόνου στο επίπεδο των πνευµόνων απ' ότι τα απροπόνητα άτοµα (Henrikkson and Reitmann 1977), αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί σηµαντικό πλεονέκτηµα, καθώς υπάρχει πλεόνασµα στην ικανότητα διάχυσης αερίων στους πνεύµονες, στον άνθρωπο. Φαίνεται έτσι, ότι (Lindstedt et al. 1988) σε όλα τα όργανα, µε εξαίρεση τους πνεύµονες (Dempsey, Hanson and Henderson 1984) και τις κεντρικές αρτηρίες, η δοµή είναι τέτοια και διατηρείται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να καλύπτει τις ανάγκες µιας συγκεκριµένης αερόβιας ικανότητας (Taylor and Weibel 1981). Η κατανάλωση οξυγόνου ισούται µε το γινόµενο της καρδιακής παροχής επί την αρτηριοφλεβική διαφορά οξυγόνου. Η αρτηριοφλεβική διαφορά οξυγόνου είναι όµοια σε γυµνασµένα και αγύµναστα άτοµα. Στους γυµνασµένους η αρτηριοφλεβική διαφορά οξυγόνου και η καρδιακή παροχή συνεισφέρουν σχεδόν εξ ίσου στη VO 2 max. Στους αθλητές αντοχής η υψηλότερη µέγιστη καρδιακή παροχή επιτυγχάνεται µε αύξηση του όγκου παλµού, ενώ η µέγιστη 3

4 καρδιακή τους συχνότητα δεν είναι ουσιαστικά διαφορετική απ' αυτή των αγύµναστων ατόµων. Τόσο ο όγκος πλάσµατος όσο και ο συνολικός όγκος αίµατος έχει αναφερθεί ότι αυξάνουν ως αποτέλεσµα της προπόνησης αντοχής (Convertino 1991) συνεισφέροντας στην αύξηση του όγκου παλµού και της καρδιακής παροχής (Hopper, Coggan and Coyle 1988, Kanstrup and Ekblom 1982). Αυτοί οι παράγοντες έχουν ευεργετική επίδραση στην πρόσληψη οξυγόνου στους πνεύµονες καθώς επίσης και στην απελευθέρωση του οξυγόνου από τα τριχοειδή στα µυϊκά µιτοχόνδρια. Οι καρδιαγγειακοί περιορισµοί που αφορούν τη VO 2 max αποτέλεσαν θεµελιώδες ζήτηµα κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Κεντρικοί και περιφερικοί παράγοντες και συγκεκριµένα η συσταλτική ικανοτητα της καρδιάς (Blomqvist and Saltin 1983, Rowell 1988, Saltin 1985) και η ικανότητα των µυών να αντλούν οξυγόνο έχουν χρησιµοποιηθεί εναλλακτικά µε σκοπό να εξηγηθεί ο περιορισµός της µέγιστης αερόβιας ικανότητας (Saltin 1992, Taylor 1987). Έχει βρεθεί ότι υπάρχει στενή σχέση ανάµεσα στην ικανότητα για αερόβιο έργο, τον όγκο παλµού και τις διαστάσεις της καρδιάς (Bevegard, Holmgen and Jonsson 1963, Keul et al. 1982). Αφού η προπόνηση δεν επηρεάζει ουσιαστικά τη µέγιστη καρδιακή συχνότητα και την περιεκτικότητα του αρτηριακού αίµατος σε οξυγόνο, ο όγκος παλµού που εκτοξεύεται από την αριστερή κοιλία φαίνεται να είναι ο µείζων καθοριστικός παράγοντας για τις µεταβολές στην παροχή οξυγόνου και, έτσι, η πιο σηµαντική µεταβλητή που επηρεάζεται από την προπόνηση, όταν υπάρχει κάποια βελτίωση στη VO 2 max (Blomqvist and Saltin 1983). Υψηλή θετική συσχέτιση έχει βρεθεί ανάµεσα στον όγκο της καρδιάς, την καρδιακή παροχή και τη VO 2 max (Dickhuth et al. 1983). Αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι το οξυγόνο-παλµού ως δείκτης του όγκου παλµού έχει στενή και γραµµική σχέση µε τον όγκο της καρδιάς ή τον όγκο της αριστερής κοιλίας. Πέρα από την επίδραση των γενετικών και δοµικών παραγόντων, έχει δειχθεί ότι ο βαθµός φυσικής δραστηριότητας είναι ένας ανεξάρτητος καθοριστικός παράγοντας της καρδιακής προσαρµογής (Spirito et al. 1994). Όµως, τα διαφορετικά είδη επαναλαµβανόµενης άσκησης προκαλούν ποικίλες άµεσες και χρονιές αιµοδυναµικές επιδράσεις, οι οποίες ευθύνονται για τις ειδικές καρδιακές ποοσαρµογές της "αθλητικής καρδιάς" (Pelliccia et al. 1991, Pelliccia 1996). Κεντρικές προσαρµογές οι οποίες οδηγούν σε µία βελτιωµένη συσταλτική ικανότητα της καρδιάς µπορούν να επηρεάσουν την ένταση σε µια προσπάθεια αντοχής µέσω της επιρροής τους στη VO 2 max, ενώ περιφερικά προσαρµογές µπορούν να συµβάλλουν στον καθορισµό της χρονικής διάρκειας κατά την οποία µπορεί να διατηρηθεί αυτή η ένταση µέσω µιας πιο αποδοτικής χρησιµοποίησης των πηγών ενέργειας (Saltin 1988). Οξείες και χρόνιες καρδιοκυκλοφορικές αλλαγές που προκαλούνται από δυναµική, ισοτονική µυϊκή άσκηση Με την έναρξη δυναµικής µυϊκής άσκησης (τροχάδην, ποδηλάτηση, κολύµβηση κ.λπ.) η αυξηµένη απαίτηση των εργαζοµένων µυών για οξυγόνο προκαλεί αύξηση της συµπαθητικής δραστηριότητας και µείωση του παρασυµπαθητικού τόνου. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα την άµεση αύξηση της καρδιακής συχνότητας και της συσταλτικότητας του µυοκαρδίου. Η πίεση του αρτηριακού αίµατος αυξάνει αµέσως και σταθεροποιείται σε κάποιο επίπεδο 4

5 µέσα σε 1 µε 2 λεπτά, ακολουθεί δε µια καθυστερηµένη µείωση περίπου 5 µε 10 mmhg κάτω από την τιµή αρχικής µέτρησης. Αυτή η µείωση αποτελεί αντίδραση µιας τοπικής αρτηριακής αγγειοδιαστολής µέσα στους εργαζόµενους µυς που έχει ως σκοπό τη βελτίωση της αιµάτωσης στις τοπικές αρτηρίες. Αποτέλεσµα αυτού του φαινοµένου είναι η µείωση της αντίστασης των περιφερικών αγγείων, η οποία εντείνεται περαιτέρω από µια αγγειοδιαστολή των τριχοειδών του δέρµατος, η οποία αποτελεί µε τη σειρά της ένα φυσιολογικό µηχανισµό εξουδετέρωσης της θερµότητας που παράγεται λόγω της άσκησης (Johnson 1992). Συνεπώς, η φλεβική ροή αίµατος από τους εργαζόµενους µυς προς την καρδιά αυξάνεται. Ως εκ τούτου, το προφορτίο της καρδιάς αυξάνεται και το µεταφορτίο µειώνεται ταυτόχρονα. Αυτό, σε συνδυασµό µε µια αύξηση της συσταλτικότητας του µυοκαρδίου, οδηγούν σε βελτιωµένο διαστολικό γέµισµα και αυξηµένο συστολικό άδειασµα της καρδιάς, καταλήγοντας, έτσι, σε µια αύξηση του όγκου παλµού (Huonker, Koenig and Keui 1996). Στο επίπεδο της µέγιστης καρδιακής συχνότητας µια µέγιστη καρδιακή παροχή της τάξης των λίτρων/λεπτό ανταποκρίνεται σε αθλητές υψηλού επιπέδου κατά τη διάρκεια δυναµικής άσκησης υψηλής έντασης (Ekblom and Hermansen 1968). Αερόβια άσκηση για περισσότερο από τρεις ώρες την εβδοµάδα προκαλεί λειτουργικές προσαρµογές στους εργαζόµενους σκελετικούς µυς. Πιο ειδικά, υπάρχει βελτίωση στον ενδοµυϊκό συντονισµό (π.χ. οµοιόµορφες πεταλιές στους ποδηλάτες) και, εποµένως, µείωση της ανάγκης για οξυγόνο σε άσκηση σταθερής έντασης. Αυτές οι προσαρµογές έχουν ως αποτέλεσµα χαµηλότερες τιµές επινεφρίνης και νο-ρεπινεφρίνης στο αίµα (Lehmann et al. 1984) µε µείωση της συµπαθητικής δραστηριότητας της καρδιάς στην ηρεµία και σε όµοια επίπεδα άσκησης (Butler et al. 1982, Lehmann and Keul 1986). Ο βαθµός αυτής της λειτουργικής προσαρµογής της καρδιάς είναι περιορισµένος. Η αύξηση της διάρκειας δυναµικής άσκησης σε περισσότερο από 5 ώρες την εβδοµάδα και η συµµετοχή στην άσκηση µυϊκών οµάδων που αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 1/6 της συνολικής σκελετικής µυϊκής µάζας οδηγούν σε ένα σηµαντικό και διατηρούµενο περαιτέρω όγκο αίµατος µε τον οποίο επιφορτίζεται η καρδιά, προκαλώντας έτσι δοµικές καρδιακές προσαρµογές (George, Wolfe and Burggraf 1991, Fleck 1988). Αυτό θα µπορούσε να επιδειχθεί µε µια εκκεντρική υπερτροφία του µυοκαρδίου σε συνδυασµό µε αύξηση των διαστάσεων των καρδιακών κοιλοτήτων και αναλογική αύξηση του πάχους του τοιχώµατος του µυοκαρδίου (Fagard 1996, Huonker, Halle and Keul 1996, Keui et. al. 1982). Μακροχρόνιες µελέτες έχουν δείξει ότι µια αύξηση της τάξης του 20% στις διαµέτρους των καρδιακών κοιλοτήτων και µια αύξηση κατά 70-80% στην καρδιακή µυϊκή µάζα αντιπροσωπεύουν τα ανώτερα όρια των δοµικών προσαρµογών του µυοκαρδίου, τα οποία δεν µπορούν ξεπεραστούν κάτω από φυσιολογικές συνθήκες (Dickhuth et al. 1987, Huston, Puffer and Rodney 1985). Οξείες και χρόνιες καρδιοκυκλοφορικές αλλαγές που προκαλούνται από στατική, ισοµετρική προπόνηση των µυών Η στατική µυϊκή προπόνηση χρησιµοποιείται από αθλητές αγωνισµάτων δύναµης (αρσιβαρίστες, αθλητές σωµατοδόµησης κ.ά.) αλλά σε κάποιο βαθµό 5

6 και από αθλητές άλλων αγωνισµάτων όπως δροµείς ταχύτητας, άλτες και αθλητές πολλαπλών αγωνισµάτων (π.χ δεκαθλητές). Σε αντίθεση µε τη δυναµική ισοτονική άσκηση, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή συχνότητα µυϊκών συστολών και χαµηλά επίπεδα δύναµης, η στατική άσκηση χαρακτηρίζεται από χαµηλό ρυθµό µυϊκών συστολών και υψηλά επίπεδα παραγωγής δύναµης. Η ακόλουθη αύξηση του µυϊκού τόνου καθορίζει, µέσω µηχανικής συµπίεσης των ενδοµυϊκών αρτηριακών αγγείων, µια αύξηση στην αρτηριακή πίεση και στο µεταφορτίο της αριστερής κοιλίας, αντίστοιχα. Στη συνέχεια παρατηρείται µείωση της ροής του αρτηριακού αίµατος στις µυϊκές οµάδες που ασκούνται καθώς και µείωση της ροής του φλεβικού αίµατος κι εποµένως του καρδιακού προφορτίου. Αυτοί οι παράγοντες συνεπάγονται µειωµένο γέµισµα των κοιλιών κατά τη διαστολή, µειωµένο άδειασµα κατά τη συστολή και, έτσι, µειωµένο όγκο παλµού (Huston, Puffer and Rodney 1985, Keul et al. 1982, Rost and Hollmann 1983). Εντούτοις, η καρδιακή παροχή αυξάνει, λόγω της αυξηµένης καρδιακής συχνότητας (Petrofsky and Phillips 1986). Οι αθλητές που κάνουν προπόνηση δύναµης έχουν µικρότερο µέγεθος καρδιάς σε σχέση µε το µέγεθος του σώµατος τους απ' ότι οι αθλητές που κάνουν προπόνηση αντοχής, ακόµα κι όταν προπονούνται µε υψηλή ένταση πολλές ώρες την ηµέρα. Οι επαναλαµβανόµενες προπονήσεις µε στατική άσκηση, επιφέρουν ένα µακροπρόθεσµο φορτίο πίεσης στην καρδιά, το οποίο έχει ως αποτέλεσµα µια µέτρια δοµική καρδιακή προσαρµογή µε µια τάση προς συγκεντρική µυοκαρδιακή υπερτροφία (Longhust et al. 1981). Γι' αυτό, σε αθλητές δύναµης µπορεί να παρατηρηθεί µια αύξηση στην αναλογία µεταξύ της µάζας της αριστερής κοιλίας και του τελοδιαστολικου όγκου παλµού της αριστερής κοιλίας (Keul et al. 1982). εν είναι ακόµα ξεκάθαρο εάν αυτό το φαινόµενο οφείλεται στις υψηλότερες συγκεντρώσεις κατεχολαµινών που παρατηρούνται σε αθλητές που κάνουν προπόνηση δύναµης. Αύξηση του συµπαθητικού τόνου οδηγεί σε µείωση του τελοδιαστολικου και τελοσυστολικού κοιλιακού όγκου, που συνοδεύεται από αύξηση του πάχους του τοιχώµατος του µυοκαρδίου. Από την άλλη πλευρά, αντίθετα µε τους αθλητές που κάνουν προπόνηση αντοχής, οι οποίοι παρουσιάζουν δυσανάλογη αύξηση της µυϊκής καρδιακής µάζας σε σχέση µε τη σκελετική µυϊκή µάζα, οι αθλητές δύναµης έχει δειχθεί ότι παρουσιάζουν µια γραµµική σχέση ανάµεσα στη σκελετική και την καρδιακή µυϊκή µάζα (Fleck 1988, Longhurst et. al. 1980). Απ' αυτή την άποψη, η αύξηση της µυϊκής µάζας της καρδιάς σε αθλητές δύναµης µπορεί να υπερεκτιµάται. Η υπερτροφία του µυοκαρδίου που προκαλείται από την προπόνηση σε αθλητές δύναµης, έχει ως αποτέλεσµα την µείωση του όγκου παλµού σε σχέση µε τον όγκο της καρδιάς (Keul et al. 1982). Οι διάφορες πιθανές καρδιακές προσαρµογές είτε σε στατική είτε σε δυναµική προπόνηση δείχνουν το µεγάλο φυσιολογικό εύρος τροποποίησης που υπάρχει χωρίς την παρουσία παθολογικών καταστάσεων. Πρόσφατα δείχθηκε ότι κάτω από φυσιολογικές συνθήκες το ανώτατο όριο µεγέθους της αθλητικής καρδιάς είναι περίπου 21 ml ανά κιλό σωµατικού βάρους (Keul et al. 1982). Αν και το µέγεθος της καρδιάς µπορεί να είναι µικρότερο κάτω από παθολογικές συνθήκες όπου υπάρχει ανεπάρκεια µυοκαρδίου, µέχρι τώρα δεν υπάρχει καµιά ένδειξη ότι το σύνδροµο της αθλητικής καρδιάς θα µπορούσε µε οιονδήποτε τρόπο να συνδέεται µε παθολογικές διαδικασίες. 6

7 Η επίδραση της προπόνησης στην αναδιάπλαση των κοιλιών και στην απόδοση του µυοκαρδίου Σύµφωνα µε το νόµο του La Place η σχέση ανάµεσα στις διαστάσεις των καρδιακών κοιλοτήτων και στη µυϊκή καρδιακή µάζα παραµένει σε γενικές γραµµές σταθερή κάτω από φυσιολογικές συνθήκες. Στα πλαίσια αυτά, η αύξηση του όγκου των καρδιακών κοιλοτήτων στην αθλητική καρδιά έχει δειχθεί ότι είναι αρµονική και συνδυάζεται µε αύξηση του πάχους του τοιχώµατος των κοιλοτήτων ή, µάλλον, της µυϊκής µάζας της καρδιάς. Αυτό µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως κλινικό κριτήριο για τη διαφοροποίηση της αθλητικής καρδιάς από µια παθολογική καρδιά (Burridge et al. 1988, Dickhuth et al. 1983, Hester, Eraslan and Saito 1993, Hoeks et al. 1985). Έχει αποδειχθεί ότι µια αυξηµένη σε µέγεθος αθλητική καρδιά προξενεί µεγαλύτερη αύξηση στον όγκο παλµού κατά την άσκηση συγκρινόµενη µε µια απροπόνητη καρδιά. Αντίθετα, η µέγιστη ταχύτητα αύξησης της πίεσης (dp/dt) καθώς επίσης και ο δείκτης συσταλτικότητας στην ηρεµία και κατά την άσκηση µειώνονται στην αθλητική καρδιά (Keul et al. 1982). Αυτό όµως δεν είναι ένδειξη ανεπάρκειας του µυοκαρδίου, αλλά αποτέλεσµα µειωµένου εξωτερικού συµπαθητικού τόνου, ο οποίος ευθύνεται για τη µείωση της συσταλτικότητας των κοιλιών χωρίς αύξηση της τελοδιαστολικής κοιλιακής πίεσης (Roskamm, Wink and Reindell 1972). Ο συµπαθητικός τόνος σχετίζεται αντίστροφα µε το µέγεθος της καρδιάς. Γι' αυτό, όσο µεγαλύτερη είναι η καρδιά του αθλητή και όσο καλύτερη η προπονητική του κατάσταση, τόσο χαµηλότερες είναι οι συγκεντρώσεις κατεχολαµινών στον ορό του αίµατος του κατά την ηρεµία και κατά τη διάρκεια της άσκησης (Lehmann et al. 1984). Άλλες παράµετροι της συσταλτικότητας του µυοκαρδίου, όπως το κλάσµα συστολής και το κλάσµα εξώθησης της αριστερής κοιλίας, είναι µέσα στο φυσιολογικό εύρος κατά την ηρεµία στην αθλητική καρδιά και αυξηµένες κατά τη διάρκεια της άσκησης στον ίδιο βαθµό όπως και στην απροπόνητη καρδιά. Αντίθετα, σε καρδιές οι οποίες είναι µεγενθυµένες ως αποτέλεσµα καταστροφής του µυοκαρδίου, όλες οι προαναφερόµενες παράµετροι συσταλτικότητας εξασθενούν κατά την ηρεµία και αυξάνουν ανεπαρκώς κατά τη διάρκεια της άσκησης. Κατά την ηρεµία το οξυγόνο και ο ρυθµός διάθεσης των ενεργειακών υποστρωµάτων στο µυοκάρδιο δεν διαφέρουν σε προπονηµένα και απροπόνητα άτοµα. Όµως, κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης στις καρδιές των αθλητών παρατηρείται σαφώς χαµηλότερη αύξηση της κατανάλωσης οξυγόνου από το µυοκάρδιο και ελαττωµένη αύξηση των ουσιών που αποδίδουν ενέργεια (Leith 1983, Lindstedt and Jones 1987, Lindstedt and Wells 1987). Πιο συγκεκριµένα, η µυοκαρδιακή πρόσληψη οξυγόνου ανά καρδιακό παλµό µειώνεται έως και 35% στις καρδιές των αθλητών (Keul and Doll 1973) και αυτό αποτελει ένδειξη βελτίωσης της αποδοτικότητας του µυοκαρδίου, η οποία µπορεί σε µεγάλο βαθµό να εξηγηθεί από τους ακόλουθους τρεις εξω-καρδιακούς παράγοντες: 1. Μειωµένο καρδιακό προφορτίο ως αποτέλεσµα ελαττωµένης συνολικής περιφερικής αντίστασης των αγγείων. 2. Βελτιωµένη ενδοτικότητα των αρτηριακών τοιχωµάτων και του µυοκαρδίου ως αποτέλεσµα µειωµενου συµπαθητικού τόνου. 7

8 3. Αυξηµένο πρόωρο γέµισµα των κοιλιών κατά τη διαστολή ως αποτέλεσµα αυξηµένου καρδιακού προφορτίου προκαλούµενου από µεγαλύτερη επιστροφή φλεβικού αίµατος (Levy et al. 1993). Σύµφωνα µε αυτούς τους παράγοντες, η αθλητική καρδιά είναι ικανή να φέρει σε πέρας υψηλότερη καρδιακή παροχή µε µια σαφώς βελτιωµένη αποδοτικότητα του µυοκαρδίου. Κατά συνέπεια, ο ρυθµός διάθεσης ενέργειας σε σχέση µε την καρδιακή παροχή µειώνεται στην αθλητική καρδιά. Από την άλλη µεριά, η παράταση του χρόνου διαστολής σαν αποτέλεσµα της µειωµένης καρδιακής συχνότητας και της ελαττωµένης περιόδου γεµίσµατος των κοιλιών επιτρέπει µεγαλύτερο χρόνο για αιµάτωση των στεφανιαίων αρτηριών, βελτιώνοντας έτσι την προµήθεια οξυγόνου και ενεργειακών ουσιών στο µυοκάρδιο (Lindstedt and Wells 1987). Η επίδραση της προπόνησης στις µεγάλες αρτηρίες ελαστικού τύπου και στις µετρίου µεγέθους αρτηρίες µυϊκού τύπου Μέχρι σήµερα, µόνο λίγα πειστικά δεδοµένα υπάρχουν σχετικά µε την επίδραση της προπόνησης σε λειτουργικές και δοµικές προσαρµογές µέσα στο σύστηµα των αρτηριακών αγγείων στον άνθρωπο. Υπάρχουν δεδοµένα που καταδεικνύουν ότι επέρχεται τροποποίηση των περιφερικών αγγείων µε την επαναλαµβανόµενη φυσική δραστηριότητα. Όµοια µε την προσαρµογή της καρδιάς στην προπόνηση, υπάρχει επίσης µια διαδικασία προσαρµογής των αρτηριακών αγγείων που προκαλείται µε την προπόνηση µε σκοπό να ικανοποιηθούν οι ανάγκες για οξυγόνο και εργογόνες ουσίες των ασκούµενων µυϊκών οµάδων. Η εσωτερική διάµετρος των στεφανιαίων αρτηριών περίπου 1 εκ. περιφερικά της αορτικής ρίζας καθορίστηκε ηχοκαρδιογραφικά από τους Pelliccia και συνεργάτες (Pelliccia et al. 1990) σύµφωνα µε τη µέθοδο που έχει επικυρωθεί από τους Kalavathy και συνεργάτες (Kalavathy et al. 1986). Οι ερευνητές χώρισαν τους δοκιµαζόµενους σε 6 οµάδες σύµφωνα µε τη µυϊκή µάζα της αριστερής τους κοιλίας (οµάδα 1<200g, οµάδα 6>400g) και συσχέτισαν τα αποτελέσµατα µε την εσωτερική διάµετρο των στεφανιαίων αρτηριών. είχθηκε ότι η αύξηση της µυϊκής µάζας της αριστερής κοιλίας σχετίζεται µε την αύξηση της εσωτερικής διαµέτρου τόσο της αριστερής όσο και της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας. Υπήρχε µια σηµαντική, εάν όχι υψηλή, γραµµική συσχέτιση (r=0.473, p<0.01) ανάµεσα στη µάζα της αριστερής κοιλίας, εκφρασµένης σε σχέση µε τη συνολική επιφάνεια του σώµατος, και στις εσωτερικές διαµέτρους των στεφανιαίων αρτηριών. Ακόµη υψηλότερη σηµαντική γραµµική συσχέτιση βρέθηκε ανάµεσα στον δείκτη µάζας της αριστερής κοιλίας και στο άθροισµα του πάχους του ενδοκοιλιακού διαφράγµατος κατά τη διαστολή και του οπισθίου τοιχώµατος της αριστερης κοιλίας (r=0.612, p<0.001). Αυτά τα αποτελέσµατα δείχνουν ότι η µυοκαρδιακή υπερτροφία της αριστερής κοιλίας που προκαλείται από την προπόνηση σχετίζεται µε αλλαγές στις διαστάσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Με βάση τα παραπάνω µπορεί να υποτεθεί ότι οι δοµικές προσαρµογές των στεφανιαίων αρτηριών καθιστούν δυνατή µια µεγαλύτερη ροή αίµατος στις αρτηρίες αυτές κατά τη διάρκεια της άσκησης. 8

9 Σε µία άλλη µελέτη µετρήθηκαν η συνολική αρτηριακή ενδοτικότητα και η τοπική ενδοτικότητα της θωρακικής και κοιλιακής αορτής µε τη µέθοδο της µαγνητικής τοµογραφίας (Mohiaddin et al. 1989). Συγκρινόµενοι µε απροπόνητα άτοµα ίδιας ηλικίας που αποτελούσαν την οµάδα ελέγχου, οι αθλητές αντοχής έδειξαν υψηλότερη συνολική συστεµική ενδοτικότητα και υψηλότερη τοπική ενδοτικότητα της αορτής. Η τοπική ενδοτικότητα της αορτής ήταν µικρότερη στην κατερχόµενη θωρακική αορτή απ' ότι στο θωρακικό τόξο, ένα εύρηµα το οποίο µπορεί να εξηγηθεί από τη συνεχώς µειούµενη ποσότητα ελαστικών στοιχείων του αορτικού τοιχώµατος από τα κεντρικά προς τα περιφερικά τµήµατα αυτής της αρτηρίας. Σε ρίπτες σφύρας βρέθηκε ότι έχουν µια σηµαντικά υψηλότερη ενδοτικότητα της κερκιδικής αρτηρίας στο χέρι ρίψης απ'ότι στο άλλο χέρι σε σύγκριση µε τα αγύµναστα άτοµα της οµάδας ελέγχου (Giannattasio et. al. 1992). Πειραµατικές µελέτες έχουν δείξει ότι η προπόνηση προκαλεί µεταβολές στον αγγειακό τόνο και στην περιφερική αντίσταση των αγγείων (Martin, Montgomery and Blomquist 1987, Somers et al. 1992). Επιπλέον, "µονόπλευρη προπόνηση" αντοχής οδηγεί σε σηµαντική αύξηση της πυκνότητας των τριχοειδών στις προπονηµένες µυϊκές οµάδες σε σύγκριση µε τις αντίστοιχες µυϊκές οµάδες της άλλης πλευράς (Saltin 1985). Οι Sinoway και συνεργάτες έδειξαν ότι η µέγιστη ικανότητα αγγειοδιαστολής είναι υψηλότερη στους ενεργούς βραχίονες παικτών τέννις απ' ότι σε κανονικούς δοκιµαζόµενους και ότι βελτίωση στην ικανότητα αγγειοδιαστολής µπορεί να προκληθεί από ένα προπονητικό πρόγραµµα (Sinoway et al. 1986). Επίσης έχει αναφερθεί µια περίπτωση αθλητή αντοχής µε ιστορικό προπόνησης πολλών ετών στην αυτοψία του οποίου βρέθηκε ότι η εγκάρσια επιφάνεια των κεντρικών στεφανιαίων αρτηριών του ήταν διευρυµένη (Currens and White 1961). Μία µελέτη µε αντιπροσωπευτικά δείγµατα (cross-sectional), αν και εξέτασε έναν µικρό µόνο αριθµό δοκιµαζοµένων, έδειξε ότι η µυϊκή προπόνηση προκαλεί δοµικές προσαρµογές στις αρτηρίες µέσου µεγέθους που προµηθεύουν τους σκελετικούς µυς (στεφανιαίες και αρτηρίες άκρων) (Wijnen et al. 1991). Οι Kool και συνεργάτες (Κοοl et al. 1992) ανέλυσαν τις επιδράσεις της µυϊκής προπόνησης στις εσωτερικές διαστάσεις και στις ιδιότητες των τοιχωµάτων των αρτηριών µετρίου µεγέθους. Σ' αυτή τη µελέτη ποδηλάτες αγώνων (µε µέγιστη απόδοση στο κυκλοεργόµετρο 5.2±0.1watts ανά kg σωµατικού βάρους) συγκρίθηκαν µε απροπόνητα άτοµα ίδιας ηλικίας (3.9±0.2 watts ανά kg σωµατικού βάρους) και βρέθηκε ότι οι ποδηλάτες είχαν σηµαντικά µεγαλύτερη µέση εσωτερική διάµετρο στην κοινή µηριαία αρτηρία (9.89±0.31mm έναντι 8.81±0.18mm), αλλά όχι και στην βραχιόνια αρτηρία (4.40±0.11mm έναντι 4.36±0.08mm). Όµως, δεν υπήρχε σηµαντική διαφορά στη διάµετρο αυλού της κοινής καρωτιδικής αρτηρίας ανάµεσα στις δύο οµάδες δοκιµαζοµενων (6.41±0.11mm έναντι 6.37±0.13mm). Η τοπική ενδοτικότητα της βραχιόνιας και της κοινής µηριαίας αρτηρίας ήταν υψηλότερη στους ποδηλάτες απ' ότι στην οµάδα ελέγχου. Για την βραχιόνια αρτηρία αυτή η διαφορά έφτασε το επίπεδο στατιστικής σηµαντικότητας. Από την άλλη µεριά, δεν υπήρχε διαφορά ανάµεσα στις οµάδες στις ιδιότητες των τοιχωµάτων της κοινής καρωτιδικής αρτηρίας. 9

10 Αυτά τα ευρήµατα δείχνουν ότι η έντονη προπόνηση αντοχής προκαλεί τοπικές δοµικές αλλαγές µέσα στις αρτηρίες που τροφοδοτούν τους εργαζόµενους µυς, οι οποίες έχουν σαν αποτέλεσµα την αύξηση της εγκάρσιας επιφάνειας αυτών των αγγείων. Εκτός από αυτές τις δοµικές αλλαγές η προπόνηση αντοχής φαίνεται ότι επηρεάζει επίσης τις λειτουργικές ιδιότητες των τοιχωµάτων, οι οποίες βελτιώνουν την τοπική ενδοτικότητα των αρτηριών µυϊκού τύπου (κοινή µηριαία αρτηρία, βραχιόνια αρτηρία κ.λπ.), αλλά όχι των αρτηριών ελαστικού τύπου (καρωτιδική αρτηρία κ.λπ.). Φαίνεται ότι αυτή η επίδραση είναι εµφανής σε όλες τις µυϊκού τύπου αρτηρίες, ανεξάρτητα από τις µυϊκές οµάδες που ασκούνται. Οι αλλαγές πιστεύεται ότι προκαλούνται λόγω συστεµικής µείωσης του τόνου των λείων µυϊκών ινών των αγγείων η οποία σχετίζεται µε τον µειωµένο συµπαθητικό τόνο και την µειωµένη δράση του συστήµατος ρενίνης-αγγειοτενσίνης σε προπονηµένους αθλητές αντοχής (Jennings et al. 1986, Lehmann et al. 1984, Lehmann and Keui 1986). Έχει αποδειχθεί από πολυάριθµες πειραµατικές µελέτες ότι το ενδοθήλιο των αγγείων αντιπροσωπεύει την "εφαπτοµένη" ανάµεσα στη ροή του αίµατος µέσα στον αυλό και στην αντίδραση και προσαρµογή του αγγειακού τοιχώµατος. Το ενδοθήλιο είναι ικανό να καταγράφει το εξαρτώµενο από τη ροή του αίµατος µηχανικό στρες και απαντά µε γρήγορες λειτουργικές αντιδράσεις του κοιλιακού τοιχώµατος. Γι' αυτό, µία ασκησιογενής αύξηση της αρτηριακής ροής αίµατος ακολουθείται από µία άµεση χαλάρωση των λείων µυών των αγγείων η οποία προκαλείται από χαλαρωτικούς παράγοντες προερχόµενους από το ενδοθήλιο (Dull and Davies 1991, Pohl et al. 1986). Ένας πιο επίµονος παράγοντας στρες µπορεί επιπρόσθετα να προκαλέσει χρόνιες δοµικές προσαρµογές µέσα στα αγγειακά τοιχώµατα των αρτηριών µέσω αλλαγών στην έκφραση των γονιδίων οι οποίες επιτυγχάνονται δια µεσολαβήσεως των ενδοθηλιακών κυττάρων (Burridge et al. 1988, Hudlicka 1988, Hudlicka 1991, Langille and O'Donnell 1986) (Σχήµα 1). Κατά το παρελθόν είχαµε εστιάσει το ερευνητικό µας ενδιαφέρον στις προσαρµογές που προκαλούνται λόγω προπόνησης στις µεγάλες και µετρίου µεγέθους αρτηρίες. Με τη χρήση υπερηχογραφήµατος µπορέσαµε να µετρήσουµε τις διαστάσεις των αρτηριακών αγγείων και την τοπική ροή αίµατος κατά τη διάρκεια συστολής και διαστολής. ιαφορετικά αποτελέσµατα βρέθηκαν σε τακτικά ασκούµενους αθλητές ανάλογα µε το είδος του αθλήµατος. Υψηλού επιπέδου ποδηλάτες, οι οποίοι κατά κύριο λόγο ασκούνται µε τις µυϊκές οµάδες των ποδιών, έχουν µεγαλύτερες εσωτερικές διαστάσεις στις αρτηρίες που τροφοδοτούν τα πόδια, ενώ υψηλά προπονηµένοι τριαθλητές οι οποίοι χρησιµοποιούν µυϊκές οµάδες και των χεριών και των ποδιών κατά την άσκηση χαρακτηρίζονται από αυξηµένες διαστάσεις αγγείων στις αρτηρίες και των άνω και των κάτω άκρων. Αντίθετα, δεν βρέθηκε καµµία αύξηση στις εσωτερικές διαστάσεις των αρτηριών που τροφοδοτούν τα άκρα σε αθλητές που κάνουν προπόνηση δύναµης, όπως αρσιβαρίστες ή αθλητές σωµατοδόµησης υψηλού επιπέδου, αν και οι αθλητές αυτοί παρουσιάζουν σηµαντικά αυξηµένη σκελετική µυϊκή µάζα (Huonker et al. 1994). Από την άλλη µεριά, πλευρικές διαφορές στις διαστάσεις των αρτηριών των άνω άκρων παρατηρήθηκαν σε παίκτες αντισφαίρισης. Οι εσωτερικές διάµετροι των αρτηριών που τροφοδοτούν το χέρι που κρατά τη ρακέτα ήταν µεγαλύτερες από εκείνες των αντίστοιχων αρτηριών του αντίπλευρου χεριού, δείχνοντας 10

11 έτσι ότι µόνο οι αρτηρίες του κυρίαρχου ασκούµενου χεριού έχουν προσαρµοστεί στην προπόνηση. 11

12 Σε σύνολο αυτά τα ευρήµατα δείχνουν ότι µία συνεχής αύξηση της ροής αίµατος στο µυ κατά τη διάρκεια µακρόχρονης δυναµικής άσκησης καταλήγει µόνιµα σε µια αύξηση της εγκάρσιας επιφάνειας των µετρίου µεγέθους αρτηριών µυϊκού τύπου. Aντίθετα, τέτοιες επιδράσεις δεν παρατηρήθηκαν σαν αποτέλεσµα της αυξηµένης συνολικής περιφερικής αντίστασης που προκαλείται από τη στατική προπόνηση. H προσαρµογή των αρτηριακών αγγείων σε οποιασδήποτε µορφής µυϊκή αδράνεια έναντι της τακτικής µυϊκής άσκησης, όσον αφορά τον ίδιο οργανισµό πάντα, µπορεί να δειχθεί µε τη σύγκριση αγύµναστων και γυµνασµένων παραπληγικών µε απροπόνητα υγιή άτοµα. Οι εσωτερικές διαστάσεις της υποκλειδίου αρτηρίας είναι όµοιες σε αγύµναστους παραπληγικούς και σε αγύµναστα άτοµα χωρίς σωµατική αναπηρία, ενώ τα αρτηριακά αγγεία που τροφοδοτούν τα παράλυτα κάτω άκρα, όπως η κοινή µηριαία αρτηρία, παρουσιάζουν σηµαντική ατροφία στους παραπληγικούς είτε αυτοί είναι γυµνασµένοι είτε αγύµναστοι. Από την άλλη πλευρά, παραπληγικοί αθλητές, υψηλά προπονηµένοι σε αθλήµατα µε αναπηρική καρέκλα, έχουν σηµαντικά µεγαλύτερες διαστάσεις στις αρτηρίες των άνω άκρων απ' ότι αγύµναστα άτοµα είτε µε παραπληγία είτε χωρίς. Οι διαστάσεις των αρτηριών των άνω άκρων τους είναι ίσες µε αυτές των τριαθλητών κορυφαίων επιδόσεων. ιαφορετικά αποτελεσµατα δίνει η διερεύνηση της επίδρασης της τακτικής φυσικής άσκησης στις διαστάσεις των µεγάλων, ελαστικού τύπου αρτηριών. Αντίθετα µε τις προσαρµογές που προκαλούνται λόγω προπόνησης στις µυϊκού τύπου αρτηρίες µεσαίου µεγέθους οι οποίες τροφοδοτούν τους µυς των άκρων που κάνουν δυναµική άσκηση, δεν βρέθηκαν αντίστοιχες αλλαγές στις διαστάσεις των µεγάλων, ελαστικού τύπου αρτηριών, όπως είναι η αορτή, σε υψηλά προπονηµένους αθλητές διαφόρων αθληµάτων. Αυτό µπορεί να οφείλεται σε διαφορές στη δοµή του αγγειακού τοιχώµατος ανάµεσα στις ελαστικού τύπου, κεντρικές αρτηρίες και στις µυϊκού τύπου, περιφερικές αρτηρίες. Ο µέσος χιτώνας των µεγάλων αρτηριών ελαστικού τύπου αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από συγκεντρικά και κυκλοτερώς διατεταγµένα θυριδωτά ελαστικά πετάλια, το πάχος των οποίων είναι έως και σαράντα στιβάδες στην φυσιολογική αορτή, διαχωρίζονται δε το ένα από το άλλο µε ινώδη ιστό και διαπερνώνται από δεσµίδες κολλαγόνου και ελαστικές ίνες οι οποίες περιβάλλουν µη γραµµωτά µυϊκά κύτταρα µε κυκλοτερή διάταξη. Αντίθετα, ο µέσος χιτώνας των µετρίου και µικρού µεγέθους αρτηριών µυϊκού τύπου αποτελείται κατά κύριο λόγο από µη γραµµωτά µυϊκά κύτταρα µε διάσπαρτες ελαστικές µεµβράνες και λίγες ίνες κολλαγόνου. Το εάν τα κυρίαρχα ελαστικά στοιχεία των κεντρικών, αποκαλούµενων και αγωγών, αρτηριών ειναι φασικά µη προσαρµόσιµα στη συνεχώς αυξηµένη κεντρική ροή αίµατος σε αθλητές που κάνουν δυναµική άσκηση ή δεν υπάρχει ερέθισµα που να προκαλεί προσαρµογές σε αυτά τα αρτηριακά αγγεία λόγω της καλύτερα αναπτυγµένης λειτουργίας "Windkessel" είναι αντικείµενο επίµαχων συζητήσεων. Από αυτή την άποψη, η απαίτηση για δοµικές προσαρµογές των πιο περιφερικών αρτηριών, ή αρτηριών διανοµής όπως αποκαλούνται, οι οποίες τροφοδοτούν τους εργαζόµενους µυς είναι σαφώς πιο φανερή. Αυτά τα ευρήµατα δείχνουν ότι οι διαστάσεις των κεντρικών, αγωγών αρτηριών είναι κατά κύριο λόγο γενετικά προκαθορισµένες και φαίνεται να 12

13 µην προσαρµόζονται µε επαναλαµβανόµενο προπονητικό ερέθισµα. Σαν αποτέλεσµα των ελαστικών ιδιοτήτων τους, πιθανόν να µην ασκούν καµµία επίδραση στην αυξηµένη ροή αίµατος ακόµη και κατά τη διάρκεια µέγιστης δυναµικής µυϊκής άσκησης και παρουσιάζουν γονοτυπικά και φαινοτυπικά το ίδιο µέγεθος. Από την άλλη µεριά, µία αύξηση της αντίστασης στις κεντρικές αγωγές αρτηρίες δεν θά έπρεπε να έχει παρά αµελιτέες επιδράσεις στη VO 2 max έως ότου η αντίσταση αυτή φτάσει µια κρίσιµη τιµή πέρα από την οποία γίνεται περιοριστική. Αντίθετα, οι περιφερικές αρτηρίες διανοµής οι οποίες τροφοδοτούν τους σκελετικούς µυς έχουν την ικανότητα να προσαρµόζονται στις προκλήσεις της τακτικής άσκησης λόγω της µυϊκού τύπου δοµής των τοιχωµάτων τους. Μπορούν να αυξηθούν σε µέγεθος για να ικανοποιήσουν τις αυξηµένες απαιτήσεις των περιφερικών ασκούµενων σκελετικών µυών σε οξυγόνο. Έτσι, το µέγεθος και η λειτουργία τους δεν µπορεί να είναι περιοριστικός παράγοντας για τη VO 2 max. Προσαρµογές που προκαλούνται από την προπόνηση στην περιφερική αρτηριακή µικροκυκλοφορία Ερευνητικά δεδοµένα δείχνουν ότι µε την επαναλαµβανόµενη άσκηση συντελούνται τροποποιήσεις στα περιφερικά αγγεια. Η αερόβια προπόνηση προκαλεί πολλαπλασιασµό των τριχοειδών αγγείων και αύξηση του περιεχοµένου των µιτοχονδριακών ενζύµων (Saltin and Gollnick 1983). Η αύξηση του αριθµού των τριχοειδών αγγείων που άγουν το αίµα καθοριζει και την αύξηση του όγκου αίµατος στα τριχοειδή, η οποία µε τη σειρά της είναι υπεύθυνη για την παράταση στο µέσο χρόνο διάβασης του αίµατος από τα αγγεία αυτά σ' έναν δεδοµένο ρυθµό ροής αίµατος στο µυ. Επιπλέον, η µεγαλύτερη αύξηση της επιφάνειας των τριχοειδών σε σχέση µε την αύξηση του µεγέθους των µυϊκών ινών στον αερόβια προπονηµένο µυ δηµιουργεί καλύτερες συνθήκες ανταλλαγής αερίων, εργογόνων ουσιών και µεταβολιτών ανάµεσα στο αίµα και το µυ (Saltin 1988). Με αυτόν τον τρόπο, η οξειδωτική ικανότητα των σκελετικών µυών που επιστρατεύονται κατά την διαδικασία της προπόνησης αυξάνεται (Blomqvist and Saltin 1983). Επίσης, η ελάχιστη αντίσταση στα αγγεία των ιστών του σκελετικού µυός είναι µικρότερη στα προπονηµένα µε δυναµική άσκηση άτοµα απ' ότι στα άτοµα που κάνουν καθιστική ζωή (Snell et al. 1987). Η αύξηση στη µηχανική διασταλτικότητα, στο ανώτατο µέγεθος του αυλού των αγγείων ή στο συνολικό αριθµό των αρτηριδίων αντίστασης συζητούνται σαν πιθανοί µηχανισµοί εξήγησης του φαινοµένου αυτού (Lash and Bohlen 1992). BIBΛIOΓPAΦIA BEVEGARD S, HOLMGEN A and JONSSON B. Circulatory studies in well trained athletes at rest and during heavy exercise, with special reference to stroke volume and influence on body position. Acta Physiol. Scand. 57:26-50, BLOMQVIST CG and SALTIN B. Cardiovascular adaptation to physical training. Ann. Rev. Physiol. 45:169-89, BOUCHARD C. Gene-environment interaction in human adaptability. In: Physical activity in early and modern population (pp ), Champaign, IL:Human Kinetics,

14 BURRIDGE K, FATH K, KELLY T, NUCKELLS G and TURNER C. Focal adhesions: Transmembrane junctions between the extracellular matrix and the cytoskeleton. Annu Rev. Cell. Biol. 4: , BUTLER J, O'BRIEN M, O'MALLEY K and KELLE JG. Relationship of β-adrenoreceptor density to fitness in athletes. Nature 298:60, CONVERTINO V.A. Blood volume: its adaptation to endurance training. Med. Sci. Sports Exerc. 23(12): , CURRENS JH and WHITE PD: Half a century of running. Clinical, physiologic and autopsy findings in the case of Clearance DeMar. N. Engl. J. Med. 256:988, DEMPSEY JA, HANSON P and HENDERSON K. Exercise-induced arterial hypoxemia in healthy humans at sea level. J. Physiol. (London) 355: , DICKHUTH ΗΗ, NAUSE A, STAIGER J, BONZEL T and KEUL J. Two-dimensional echocardiographic measurement of left ventricular volume and stroke volume of endurance-trained athletes and untrained subjects. Int. J. Sports Med. 4:21-26, DICKHUTH ΗΗ, LEHMANN M, AUCH-SCHWELK W, MEINERTZ T and KEUL J. Physical training, vegetative regulation, and cardiac hypertrophy. J. Cardiovasc. Pharmacol. 10 (Suppl. 6):S71-S78, DULL RO and DAVIES PF. Flow modulation of agonist (ATP)-response (Ca ++ ) coupling in vascular endothelial cells. Am. J. Physiol. 261:H149-H151, EKBLOM B and HERMANSEN L. Cardiac output in athletes. J. Appl. Physiol. 25(5):619-25, FAGARD ΚΗ. Athlete's Heart. A meta-analysis of the echocardiographic experience. Int. J. Sports Med. Vol. 17 (Suppl. 3):S140-S144, FAGARD R, BIELEN E and AMERY A. Heritability of aerobic power and anaerobic energy generation during exercise. J. Appl. Physiol. 70 (19): , FLECK SJ. Cardiovascular adaptations to resistance training. Med. Sci. Sports Exerc. 20: GEORGE KP, WOLFE LA and BURGGRAF GW. The "athletic heart syndrome". Sports Med. 11(5): , GIANNATTASIO C, CATTANEO BM, MANGONI ΑΑ, CARUGO S, SAMPIERA L, CUSPIDI C, GRASSI G and MANCIA G. Changes in arterial compliance induced by physical training in hammerthrowers. J. Hypertens. 10 (suppl 6):S53-S55, GLEDHILL N, COX D and JAMNIK R. Endurance athletes' stroke volume does not plateau: major advantage is diastolic function. Med. Sci. Sports Exerc. 26: , HENRIKKSON J and REITMANN JS. Time course of changes in human skeletal muscle succinate dehydrogenase and cytochrome oxidase activities and maximal oxygen uptake with physical activity and inactivity. Acta Physiol, Scand. 99(1):91-7, HESTER RL, ERASLAN A and SAITO Y. Differences in EDNO contribution to arteriolar diameters at rest and during functional dilation in striated muscle. Am. J. Physiol. 265(1 Pt 2):H146-51, HOEKS APG, RUISSEN CJ, HICK P and RENEMANN R.S. Transcutaneous detection of relative changes in artery diameter ultrasound. Med. Biol. 11:51-59, HOPPELER Η, HOWALD Η, CONLY Κ, LINDSTEDT SL, CLAESSEN H, VOCK P and WEIBEL ER. Endurance training in humans. Aerobic capacity and structure of skeletal muscle. J Appl. Physiol. 59(2):320-7, HOPPER MK, COGGAN AR., COYLE EE. Exercise stroke volume relative to plasma-volume expansion. J. Appl. Physiol. 64: , HUDLICKA O. Capillary growth: role of mechanical factors. News Physiol. Sci. 3: HUDLICKA O. What makes blood vessel grow? J. Physiol. Lond. 444:1-24, HUONKER Μ, SIMONS Β, SCHUMACHER O and KEUL J. Effects of dynamic versus static training on the dimensions and functions of extremity arteries. Eur. J. Appl. Physiol. 69(3): HUONKER M, HALLE M and KEUL J. Structural and functional adaptations of the cardiovascular system by training. Int. J. Sports Med. Vol. 17 (Suppl. 3):S164-S172, HUONKER M, KOENIG D and KEUL J. Assessment of left ventricular dimensions and functions in athletes and sedentary subjects at rest and during exercise using echocardiography, doppler echocardiography and radionuclid ventriculography. Int. J. Sports Med. 17(Suppl 3):S173-S179, HUSTON PT, PUFFER JC and RODNEY W. The Athletic Heart Syndrome. N. Engl. J. Med. 24:313,

15 JENNINGS G, NELSON L, NESTEL P, ESLER M, KORNER P and BURTON D. The effect of changes in physical activity on major cardiovascular risk factors, hemodynamics, sympathetic function, and glucose utilisation in man: a controlled study of four levels of activity. Circulation 73:30-40, JOHNSON JM. Exercise and cutaneous circulation. Exerc. Sport Sci. Rev. 20:59-97, KALAVATHY A, DANIELS SR, MEYER RA, SCHWAERZ DC, BARRON H and KARPLAN S. Coronary artery caliber in normal children and patients with Kawasaki disease but without aneurysm: an echocardiographic and angio-graphic study. J. Am. Coll. Cardiol. 5: , KANSTRUP L and EKBLOM B. Acute hypervolemia, cardiac performance and aerobic power during exercise. J. AppL Physiol. 52(5), , KEUL J and DOLL Ε. Intermittent exercise: metabolites, PO 2, and acid-base equilibrium in the blood. J. Appl. Physiol. 34(2):220-5, KEUL J, DICKHUTH ΗΗ, LEHMANN M and STAIGER J. The athlete's heart hemodynamic and structure. Int. J. Sports Med. 3:33-43, KEUL J, KONIG D, HUONKER M, HALLE M, WOHLFAHRT M and BERG A. Adaptation to training and performance in elite athletes. Res. Q. Exerc. Sport 67(suppl. 3):29-36, KLISSOURAS V. Heritability of adaptative variation. J. Appl. Physiol 31(3): , KLISSOURAS V, PIRNAY F and PETIT M. Adaptation to maximal effort: genetics and age. J. Appl. Physiol. 35: , KOOL MJ, STRUIJKER-BOUDIER ΗΑ, WIJNEN JA, HOEKS AP and VAN BORTEL LM. Effects of diurnal variability and exercise training on properties of large arteries. J. Hypertens. 10 (suppl 6):S49- S52, LANGILLE BL and O'DONNELL F. Reduction in arterial diameter produced by chronic decreases in blood flow are endothelium-dependent. Science 231: , LASH JM and BOHLEN H. Functional adaptations of rat skeletal muscle arterioles to aerobic exercise training. J. Appl. Physiol. 72(6): , LEHMANN M, DICKHUTH ΗΗ, SCHMID P, PORZIG H and KEUL J. Plasma catecholamines, betaadrenergic receptors, and isoproterenol sensitivity in endurance trained and non-endurance trained volunteers. Eur. J. Appl. Physiol. 52(4):362-9, LEHMANN M and KEUL J. Free plasma catecholamines, heart rates, lactate levels and oxygen uptake in competition weight lifters, cyclists and untrained control-subjects. Int. J. Sports Med. 7:18-21, LEITH D.E. Mammalian tracheal dimensions: scaling and physiology. J. Appl. Physiol. 55(1): , LEVY WC, CERQUEIRA MD, ABRASS IB, SCHWARTZ RS and STRATTON JR. Endurance exercise training augments diastolic filling at rest and during exercise in healthy young and older men. Circulation 88: , LINDSTEDT SL and JONES JH. Symmorphosis. In: Feder M, Bennett AF et al. (Eds.), New Directions in Physiological Ecology. Cambridge, LINDSTEDT SL and WELLS DJ. Skeletal muscle mitochondria: the aerobic gate? In: Gonzalez N., Fedde R. (Eds.), Proceedings Symposium on Oxygen Transfer from Athmosphere to Tissue, LINDSTEDT SL, WELLS DJ, JONES JH, HOPPELER H and THRONSON ΗΑ. Limitations to aerobic performance in mammals: interaction of structure and demand. Int. J. Sports Med. 9(3):210-7, LONGHURST JC, KELLY AR, GONYEA WJ and MITCHEL JH. Echocardiographic left ventricular masses in distance runners and weight lifters. J. Appl. Physiol. 48: , LONGHURST JC, KELLY AR, GONYEA WJ and MITCHEL JH. Chronic training with static and dynamic exercise: cardiovascular adaptation, and response to exercise. Circ. Res. 48:1179-8, MARTIN WH, MONTGOMERY J, BLOMQUIST et al. Cardiovascular adaptation to intense swim training in sedentary middle-aged men and women. Circulation 75: , MOHIADDIN RH, UNDERWOOD SR, BOGREN HG, FIRMIN DN, REES RSO and LONGMORE DB. Regional aortic compliance studied by magnetic resonance imaging: The effect of age, training, and coronary artery disease. Br. Heart J. 62:90-6, PELLICCIA A, SPATARO A, GRANATA M, BIFFI A, CASELLI G and ALABISO A. Coronary arteries in physiological hypertrophy: Echocardiographic evidence. Int. J. Sports Med. 11: , PELLICCIA A, MARON BJ, SPATARO A, PROSCHAN ΜΑ and SPIRITO P. The upper limit of physiologic cardiac hypertrophy in highly trained elite athletes. N. Engl. J. Med. 324: , PELLICCIA A. Determinants of morphologic cardiac adaptation in elite athletes: the role of the athletic training and constitutional factors. Int. J. Sports Med. 17 (Suppl.3) S157-S163,

16 PETROFSKY JS and PHILLIPS CA. Physiology of static exercise. Ex. Sports Sci. Rev. 14:1-43, POHL U, HOLTZ J, BUSSE RF and BASSENGE E. Crucial role of endothelium in the vasodilator response to increased flow in vivo. Hypertension 8:37-44, ROSKAMM H, WINK K and REINDELL H. Functional mechanism of the heart in chronic physiologic overload. Medizinische Klinik 67(35): , ROST R and HOLLMANN W. Athlete's heart-a review of its' historical assessment and new aspects. Int. J. Sports Med. 4: , ROWELL RB. Muscle blood flow in humans. How high can it go? Med. Sci. Sports Exerc. 20(5 Suppl):S97-S103, SALTIN B and GOLLNICK PD. Skeletal muscle adaptability: significance for metabolism and performance. In: Peachoy Adrian (Eds.), Handbook of Physiology, Ch 19: Skeletal muscle. American Physiological Society Bethesda MD, SALTIN B. Capacity of blood flow delivery to exercising skeletal muscle in humans. Am. J. Cardiol. 62(8):30E-35E, SALTIN B. Hemodynamic adaptations to exercise. Am. J. Cardiol. 55:42D-47D, SALTIN B and STRANGE S. Maximal oxygen uptake: "old" and "new" arguments for a cardiovascular limitation. Med. Sci. Sports Exerc. 24(1); 30-7, SINOWAY LI, MUSCH TI, MINOTI JR and ZELIS R. Enhanced maximal metabolic vasodilation in the dominant forearms of tennis players. J. Appl. Physiol. 61: , SARNA S, SAHI T, KOSKENVUO M and KAPRIO J. Increased life expectancy of world class male athletes. Med. Sci. Sports Exerc. 25(2):237-44, SNELL PG, MARTIN WH, BUCKEY JC and BLOMQVIST CG. Maximal vascular leg conductance in trained and untrained men. J. Appl. Physiol. 62(2):606-10, SOMERS VK, IEO KC, SHIELDS R, CLARY M and MARK AL. Forearm endurance training attenuates sympathetic nerve response to isometric handgrip in normal humans. J. Appl. Physiol. 72(3): , SPIRITO P, PELLICCIA A, PROSCHAN ΜΑ, GRANATA M, SPATARO A, BELLONE P and MARON BJ. Morphology of the "athlete's heart" assessed by echocardiography in 947 elite athletes representing 27 sports. Am. J. Cardiol. 74(8):802-6, TAYLOR CR and WEIBEL ER. Design of the mammalian respiratory system. I. Problem and strategy. Respiration Physiology. 44(1): 1-10, TAYLOR CR. Structural and functional limits to oxidative metabolism:insights from scaling. Ann. Rev. Physiol. 49:135-46, WESTERTERP KR and SARIS WH. Limits of energy turnover in relation to physical performance, achievement of energy balance on a daily basis. J. Sports Sci. 9:1-13, WIJNEN JA, KUIPERS H, KOOL MF, HOEKS AP, VAN BAAK ΜΑ, STRUYKER BOUDIER ΗΑ, VERSTAPPEN FT and VAN BORTEL LM. Vessel wall properties of large arteries in trained and sedentary subjects. Bas. Res. Cardiol. 86 (Suppl 1):25-9,

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 7: Φυσιολογία της καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή συστολή Αδυναμία δεσμίνης να δεχτεί την πίεση στην οποία υποβάλλεται ο μυς Χρονική σειρά γεγονότων στη μυϊκή βλάβη Proposed mechanism of

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

AIMOΦOPO- ΛEMΦIKO KYKΛOΦOPIKO ΣYΣTHMA

AIMOΦOPO- ΛEMΦIKO KYKΛOΦOPIKO ΣYΣTHMA AIMOΦOPO- ΛEMΦIKO KYKΛOΦOPIKO ΣYΣTHMA Tα κυκλοφορικά συστήµατα µεταφέρουν > O 2 - σε διάφορα θρεπτικές ουσίες => τµήµατα άχρηστα προϊόντα - του σώµατος 2 κύρια κυκλοφορικά συστήµατα ------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση βασικών αιμοδυναμικών παραμέτρων 1 ΘΩΜΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΟΦΙΑ ΚΡΟΝΤΖΟΥ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ Βασικές διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς και απομάκρυνση των υποπροϊόντων του μεταβολισμού τους. Μεταφορά θρεπτικών συστατικών. Ρύθμιση της θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις Οι παρακάτω ερωτήσεις αναφέρονται στο κυκλοφορικό σύστημα και έχουν περισσότερες από μία ορθές απαντήσεις. Επομένως ΔΕΝ θα χρησιμοποιηθούν στις εξετάσεις ως έχουν (διότι εκεί χρησιμοποιούμε ερωτήσεις με

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Φυσική Αγωγή Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Καλογήρου ηµ. καθηγητής Φ.Α. Fitness ή Καλή Φυσική κατάσταση Σύντοµη περιγραφή-ορισµός Fitness είναι µια συνειδητά επιδιωκόµενη κατάσταση ψυχοσωµατικής απόδοσης,

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ Κωνσταντίνα Σωτηρίου Αναισθησιολόγος, Επιμ. Β' ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός ΕΑΕ Νοέμβριος 2010 Αερισμός - Κατανομή αερισμού Περιοχικές διαφορές στον αερισμό Καμπύλη ενδοτικότητας Αιμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα νευρώνει όργανα των οποίων οι λειτουργία δεν εξαρτάται από την θέλησή µας, όπως είναι η καρδιά, οι λείοι µύεςτωναγγείωνκαιτωνσπλάχνωνκαιοιαδένες. Xωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναερόβια προσαρµοστικότητα προεφήβων

Διαβάστε περισσότερα

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι)

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Multiball Training. Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc

Multiball Training. Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc Multiball Training Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc Επιτραπέζια Αντισφαίριση The Sport which perform chess while carrying out 100m. running I.Ogimura Εισαγωγικά Στοιχεία Χαρακτηριστικά του Αθλήματος Επαναλαμβανόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D., C.S.C.S., Λέκτορας T.E.Φ.A.A..Π.Θ. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Οι µετρήσεις δύναµης αντιπροσωπεύουν συγκεκριµένες ποιοτικές παραµέτρους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΑΟΡΤΗΣ ΜΕ ΧΑΜΗΛΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ. Λαζαρίδης Κυριάκος Γενικός Αρχίατρος 417 ΝΙΜΤΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΑΟΡΤΗΣ ΜΕ ΧΑΜΗΛΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ. Λαζαρίδης Κυριάκος Γενικός Αρχίατρος 417 ΝΙΜΤΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΑΟΡΤΗΣ ΜΕ ΧΑΜΗΛΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ Λαζαρίδης Κυριάκος Γενικός Αρχίατρος 417 ΝΙΜΤΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ως βαλβιδική αορτική στένωση ορίζεται η παρεµπόδιση της ροής του αίµατος δια µέσου της αορτικής

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Tο φύσημα Ορισμός Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα «ο θόρυβος» που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιό του -το ακουστικό- όταν το τοποθετεί στο θώρακα ενός ασθενούς. Γενικά Το φύσημα παράγεται από τη ροή

Διαβάστε περισσότερα

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Σφυγµός Είναι η επέκταση της ώθησης που παράγεται από τις κοιλίες και µεταδίδεται διαµέσου των αρτηριών Αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Κων/νος νος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Ορισμός Της Καρδιακής Ανεπάρκειας Καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) είναι το σύνδρομο στο οποίο η καρδιά αδυνατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κινητικής μονάδας

Η έννοια της κινητικής μονάδας Η έννοια της κινητικής μονάδας Ταξινόμηση των μυϊκών ινών με βάση τις συσταλτές τους ιδιότητες και την αντίσταση στην κόπωση Χαρακτηριστικά Ταξινόμηση των μυϊκών ινών με βάση τα συνολικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ραντεβού σας. - Να μην έχετε γευματίσει τουλάχιστον μία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ XANIA ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ., PhD.,Κ.Φ.Α., ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ισομετρική άσκηση και χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια

Ισομετρική άσκηση και χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Ζέρβα Ευθυμία Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD,, Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήματος Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Αθήνας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η άσκηση αντίστασης αποτελεί σημαντικό μέρος όλων των προγραμμάτων αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Α. Σταθόπουλος, Χ. Χάµος, Ο. Κισκήρα, Α. Ψευδή Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» To monitoring του ασθενούς αποτελεί κλειδί στην παροχή αναισθησιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΗΣΗ

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ Διευθυντής: Καθηγητής Κων/νος Μανδρούκας ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΗΣΗ Θωμάς

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια ομάδων εργασίας

Σεμινάρια ομάδων εργασίας Σεμινάρια ομάδων εργασίας ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΞΙΑΣ ΚΑΡ ΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΛΟΓΩ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΗΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡ ΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Πνευμονική Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση είναι η παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος Φροντιστήριο 2: Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους 3 ο Συνέδριο Βιοχημείας και Φυσιολογίας της Άσκησης Φροντιστήριο 2 Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Χρονία καρδιακή ανεπάρκεια και μυοπάθεια σκελετικού μυός O ρόλος της άσκησης

Χρονία καρδιακή ανεπάρκεια και μυοπάθεια σκελετικού μυός O ρόλος της άσκησης ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(4):479-495 Χρονία καρδιακή ανεπάρκεια και μυοπάθεια σκελετικού μυός O ρόλος της άσκησης Η χρονία καρδιακή ανεπάρκεια (XKA) είναι το κλινικό σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται :

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΛΑΞΗΣ Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : από το είδος των εφαρμοζόμενων χειρισμών. από την εφαρμοζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών (Μέλος Δικτύου ESCAPE) Πρόγραμμα ΚΕΣΥΠ : ESCAPE «Μια εκπαιδευτική αθλητική πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» Εργασία μαθητών Θέμα : «Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, MD ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, MD ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, MD ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ Ο Σίδηρος ενέχει κεντρικό ρόλο στην μεταφορά του οξυγόνου

Διαβάστε περισσότερα