ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ"

Transcript

1 Έκθεση ερευνητικών αποτελεσμάτων και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του διδακτικού υλικού και των εκπαιδευτικών προσεγγίσεων ως προς την προώθηση των αξιών της ΔΕ Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη παραγωγή και εκπαιδευτική χρήση σύγχρονων ιστοριών που αναφέρονται στην πολυπολιτισμικότητα και τη διαφορετικότητα. Αυτές οι «στρατευμένες» αφηγήσεις, προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν τους αναγνώστες τους σε κοινωνικά θέματα που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες, συχνά, όμως, η λογοτεχνικότητα θυσιάζεται στο βωμό ενός διδακτισμού που ακουμπά τα όρια του κατηχισμού. Αντίθετα, κύριο γνώρισμα των λαϊκών παραμυθιών είναι η αυθεντικότητα, αφού πρόκειται για ιστορίες που έχουν περάσει από τη δοκιμασία του χρόνου και του αλάνθαστου κριτηρίου του λαού.ένα λαϊκό παραμύθι προσφέρεται για την προώθηση της διαπολιτισμικότητας, σύμφωνα με τους Sierra και Kaminski (1991) αφού χαρακτηρίζεται από ξεκάθαρη και απλή δομή και παρουσιάζει κοινωνικές σχέσεις και συμπεριφορές. Η Οικονομίδου (2000) αναφέρει ότι όταν αξιοποιούμε το λαϊκό παραμύθι, πετυχαίνουμε να φέρουμε τα παιδιά σε επαφή με το αίσθημα της ευθύνης, καθώς και με την κοινωνικήιδεολογική και πολιτική πραγματικότητα. Ο Μερακλής (1999) επισημαίνει ότι το λαϊκό παραμύθι μας βοηθά να παρακολουθήσουμε σε μικροεπίπεδο την παρέμβαση του ανθρώπου για να τροποποιήσει ή να αναδομήσει την πραγματικότητα που τον περιβάλλει. Η συνήθης προσέγγιση προωθεί τη διαπολιτισμική εκπαίδευση μέσα από σύγκριση παραμυθιών που εκπροσωπούν διάφορες εθνικές ομάδες. Η υπόθεση που συχνά κρύβεται

2 πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι ότι «στα παλιά χρόνια» οι εθνικοί πολιτισμοί ήταν αμιγείς και απομονωμένοι ο ένας από τον άλλο, και ότι κάθε λαϊκό παραμύθι είναι απόσταγμα ενός αμιγούς εθνικού πολιτισμού.λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της γεωστρατηγικής της σημασίας, η Κύπρος ανέκαθεν υπήρξε σημείο συνάντησης πολλών και διαφορετικών πολιτισμών. Ο πλουραλισμός αυτός δεν μπορούσε παρά να αποτυπωθεί και στις λαϊκές ιστορίες του νησιού. Η καινοτομία της προσέγγισης που προτείνουμε έγκειται στο ότι, αντίθετα από την κοινή πρακτική, δεν επιδιώκει τη συγκριτική ανάλυση και διδασκαλία παραμυθιών από διαφορετικές χώρες, αλλά τη διερεύνηση της "εσωτερικής" πολυπολιτισμικής διάστασης των λαϊκών παραμυθιών της Κύπρου και την αξιοποίησή της για προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Μέσα από αυτές τις ιστορίες αναδεικνύεται η διαχρονική πολυπολιτισμικότητα της Κυπριακής κοινωνίας και εξασθενεί η λανθασμένη εντύπωση ότι ο «αμιγής» χαρακτήρας του Ελληνοκυπριακού πολιτισμού έχει «μολυνθεί» τις τελευταίες δύο δεκαετίες από τους μετανάστες, οι οποίοι αποτελούν «απειλή». Το έργο «Αξιοποίηση των λαϊκών ιστοριών της Κύπρου για προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» αφορά στην αξιοποίηση των λαϊκών ιστοριών της Κύπρου για προώθηση των αξιών της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Είναι οργανωμένο με τέτοιο τρόπο, ώστε να προωθεί και να τιμά την πολυπολιτισμικότητα και τη διαφορετικότητα. Οι συνεργαζόμενοι φορείς διεξήγαγαν αρχική έρευνα για τις ανάγκες της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (ΔΕ) στα σχολεία της Κύπρου, συνέλεξαν 20 λαϊκές ιστορίες με πολυπολιτισμικό περιεχόμενο και ανέπτυξαν εκπαιδευτικό διδακτικό υλικό με σκοπό την προώθηση των αξιών της ΔΕ σε παιδιά ηλικίας 8 12 χρόνων. Το συγκεκριμένο υλικό αποτελείται από πέντε διδακτικές ενότητες. Το υλικό δοκιμάστηκε πιλοτικά και στη συνέχεια εφαρμόστηκε σε τρία σχολεία.

3 Πιο συγκεκριμένα, για την ολοκλήρωση του έργου, οι συνεργαζόμενοι φορείς ακολούθησαν μια πορεία που αναπτύχθηκε σε έξι σημαντικές φάσεις.αρχικά έγινε προκαταρκτική έρευνα για την κατάσταση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στην Κύπρο και διερευνήθηκαν οι πρακτικές και ανάγκες σχετικά με την αξιοποίηση λαϊκών ιστοριών για την προώθηση της ΔΕ. Στη συνέχεια οι εταίροι συνέθεσαν βιβλιογραφική έρευνα που αφορούσε τις καλές πρακτικές της ΔΕ, την αξιοποίηση των λαϊκών ιστοριών για προώθηση της ΔΕ και την ένταξη του λαϊκού παραμυθιού στην εκπαίδευση. Κατά την τρίτη φάση πραγματοποιήθηκε η συλλογή των λαϊκών ιστοριών με βάση καθορισμένακριτήρια επιλογής. Οι συνεργαζόμενοι φορείς επέλεξαν 20 λαϊκές ιστορίες οι οποίες επιλέγηκανγια το πολυπολιτισμικό τους περιεχόμενο και την στάση τους απέναντι στο διαφορετικό.ακολούθησε ο σχεδιασμός του διδακτικού υλικού. Το υλικό εφαρμόστηκε σε τρεις τάξεις τριών δημοτικών σχολείων σε μαθητές ηλικίας 8 12 χρόνων. Στη συνέχεια, η κάθε τάξη χρησιμοποίησε δραστηριότητες περίπου 7 λαϊκών ιστοριών.στην τελευταία φάση έγινε η ανάλυση και η συγγραφή ερευνητικών αποτελεσμάτων σχετικά με τις αποτελεσματικές προσεγγίσεις και τις καλές πρακτικές για την προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης μέσα από την αξιοποίηση των κυπριακών λαϊκών ιστοριών. Συλλογή και ανάλυση δεδομένων Κατά τη διάρκεια του έργου η συλλογή και ανάλυση των δεδομένων έγινε ακολουθώντας ποιοτικές μεθόδους έρευνας. Κρατούσαμε σημειώσεις από τις παρατηρήσεις μας με εστίαση στις καλές πρακτικές ΔΕ, οπτικογραφήσαμε κάποιες δραστηριότητες, έγινε συζήτηση σε 3 ομάδες εστίασης των 68 μαθητών η κάθε μια, με θέμα την αποτελεσματικότητα των μαθημάτων αλλά και τα συναισθήματα των μαθητών για τις διδασκαλίες. Πήραμε επίσης ημιδομημένες συνεντεύξεις από τους εκπαιδευτικούς, με στόχο τη διερεύνηση της

4 καταλληλότητας των λαϊκών ιστοριών και της αποτελεσματικότητας του διδακτικού υλικού στην προώθηση της ΔΕ. Αρχικά τα δεδομένα οργανώθηκαν για το κάθε σχολείο ξεχωριστά. Εξετάστηκαν, αναλύθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν οι διάφορες πηγές δεδομένων (σημειώσεις παρατηρήσεων, συνεντεύξεις, έγγραφα) με βάση το κάθε σχολείο. Πρώτα έγινε η ανάλυση των συνεντεύξεων, έτσι ώστε να εντοπιστούν τα θέματα που εμφανίζονταν ξανά και ξανά. Στη συνέχεια, μελετήθηκαν οι σημειώσεις πεδίου, ώστε να εντοπιστούν οι σχέσεις μεταξύ των πρακτικών και τα σχόλια που έγιναν κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων. Τέλος, ακολούθησε μια διαδικασία μπροςπίσω σε όλα τα δεδομένα για να εντοπιστούν οι διάφορες πρακτικές του γλωσσικού μαθήματος που σχετίζονταν με τη ΔΕ. Μέσα από την ανάλυση των δεδομένων μας, αναδύθηκαν τρεις σημαντικές θεματικές. Αυτές οι θεματικές δεν ήταν ανεξάρτητες αλλά είχαν επικάλυψη και η μία διείσδυε στην άλλη. Για να βοηθήσουμε ωστόσο τον αναγνώστη να κατανοήσει την ανάλυση, παρουσιάζουμε τις θεματικές ξεχωριστά και τις τεκμηριώνουμε με δεδομένα. Οι θεματικές ήταν οι ακόλουθες: (1) Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ιστοριών, (2) Η κυπριακή διάλεκτος, (3) Τρόποι προώθησης της ΔΕ με βάση τις λαϊκές ιστορίες. Στο πλαίσιο των πιο πάνω θεματικών, απαντώνται και δύο βασικά ερευνητικά ερωτήματα του έργου: (1) Ποιες είναι οι καταλληλότερες λαϊκές ιστορίες της Κύπρου για προώθηση της ΔΕ; και (2) Ποιες είναι οι πλέον αποτελεσματικές προσεγγίσεις για αξιοποίηση ιστοριών στη ΔΕ; Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ιστοριών Οι ιστορίες που επιλέγηκαν ήταν 20 και πληρούσαν συγκεκριμένα κριτήρια. Η κάθε ιστορία της συλλογής έπρεπε να είναι λαϊκή κυπριακή ιστορία, η οποία είτε είχε καταγραφεί από κάποιο λαογράφο, είτε είχε διασκευαστεί από κάποιον συγγραφέα. Επίσης, έπρεπε να είχε

5 πολυπολιτισμικά στοιχεία ή να καταπιάνεται με θέματα που αγγίζουν τη διαφορετικότητα, να έχει ενδιαφέρουσα και αξιόλογη πλοκή, να είναι διατυπωμένη σε γλώσσα ελκυστική και καλά δομημένη και να συνάδει με τις αναγνωστικές ανάγκες, ενδιαφέροντα και δεξιότητες των παιδιών ηλικίας 812 χρόνων. Οι 20 ιστορίες που συλλέχτηκαν ήταν οι εξής: «Ο Βασίλης», «ΗΚουτσουκουτού», «Η Σιερολόττα», «Ο Μαυρής», «Η κακομαθημένη Βασιλοπούλα», «Ο Πρίγκιπας της Βενετίας», «Ο Αράπης», «Η Γαρυφαλιά», «Ηξύλινη κούπα», «Η τύχη του Χατζησώζου από την Καλαβασό», «Ο Ακίνητος», «ΟΆψευτος», «Ο γέροντας και οι τρεις αδερφοί», «ΟΉμισος», «Ο καπετάνιος και ο βαφτισιμιός του», «Ο πετεινός ο Γούμενος», «Ο τσαγκάρης και ο βασιλιάς», «Ο Χότζιας», «Οι τρεις συμβουλές» και «Το Ψευτοχώρι». Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ιστοριών ήταν σημαντικά για την αποτελεσματικότητα του μαθήματος και την προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης συγκεκριμένα. Χαρακτηριστικό κάποιων ιστοριών ήταν η επαφή των ανθρώπων με διαφορετικούς πολιτισμούς, το ταξίδι και η γνωριμία ενός ανθρώπου με «ξένους» προς αυτόν τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς. Η επαφή των ανθρώπων από διαφορετικούς πολιτισμούς και διαφορετικές χώρες στις ιστορίες, καταδεικνύει τη διαχρονική ανταλλαγή ιδεών και πολιτισμικών στοιχείων. Επίσης, αυτή η διαπολιτισμική κοινωνικοποίηση συνδέει τους διάφορους πολιτισμούς μεταξύ τους με τρόπο που να συνυπάρχουν ειρηνικά. Η κοινωνικοποίηση βρίσκεται και στην βάση της ίδιας της ατομικότητας και της ελευθερίας των ανθρώπων. Στην διάρκεια της κοινωνικοποίησής του ο κάθε άνθρωπος αναπτύσσει ένα συναίσθημα ταυτότητας και την ικανότητα για ανεξάρτητη σκέψη και δράση. Αυτό το χαρακτηριστικό το εντοπίζουμε στις ιστορίες «Ο Βασίλης» και «Ο Πρίγκιπας της Βενετίας», όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη γνωριμία και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων πολιτισμών που συνθέτουν μία κοινωνία. Άλλωστε, οι βάσεις πάνω στις οποίες

6 αρθρώνεται η διαπολιτισμική προσέγγιση είναι η αναγνώριση της ετερότητας, η κοινωνική συνοχή, η ισότητα και η δικαιοσύνη. Ο βασιλιάς (στον Πρίγκιπα της Βενετίας) ταξιδεύει καιγνωρίζει διάφορους πολιτισμούς, κουλτούρες και νοοτροπίες. Αυτό το χαρακτηριστικό το εντοπίζουμε επίσης, στην ιστορία της «Γαρυφαλιάς», στον «Πετεινό Γούμενο», στον «Χότζια», στις «Τρεις συμβουλές» αλλά και στο «Ψευτοχώρι». Όλες αυτές οι ιστορίες αναφέρονται στην γνωριμία με άλλους πολιτισμούς, στις πεποιθήσεις, στα ήθη και έθιμα, αλλά και τις «παραξενιές» του κάθε λαού τις οποίες πρέπει να αποδεχόμαστε και να σεβόμαστε. Μέσα από τις παρατηρήσεις μας φάνηκε ότι οι εκπαιδευτικοί εκμεταλλεύονταν αυτό το χαρακτηριστικό των ιστοριών. Φάνηκε να χρησιμοποιούν κάποιες από αυτές τις ιστορίες και να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση κατά τη διδασκαλία στο θέμα της επαφής του ήρωα της ιστορίας με το διαφορετικό. Για παράδειγμα, σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις παρατηρήσαμε τους εκπαιδευτικούς να αφιερώνουν αρκετό χρόνο για συζήτηση αλλά και σχετικές δραστηριότητες, κάνοντας επίμονες ερωτήσεις στα παιδιά για το θέμα της επαφής των ηρώων των ιστοριών με το ξένο, το διαφορετικό. Όταν μετά το τέλος του μαθήματος μιλήσαμε με ένα από τους εκπαιδευτικούς είπε ότι το γεγονός ότι φαίνεται στις ιστορίες η επαφή του ήρωα με το διαφορετικό του έδωσε την ευκαιρία να συζητήσει σε βάθος με τους μαθητές το θέμα της διαφορετικότητας, τα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να προβληματιστούν και γενικά ότι αυτό το χαρακτηριστικό του δίνει την ευκαιρία να συζητήσει με τους μαθητές θέματα που σε διαφορετική περίπτωση θα δυσκολευόταν να αγγίξει. Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό που αναδύθηκε από την ανάλυση των δεδομένων είναι η διαφορετική εξωτερική εμφάνιση των ηρώων των ιστοριών. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στην περίπτωση της «Κουτσουκουτούς», όπου η διαφορετική της εμφάνιση προκαλεί ανησυχίες στην πρωταγωνίστρια. Η Κουτσουκουτού χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις

7 αλληγορικά αφού στην πραγματικότητα η εξωτερική εμφάνιση είναι κάτι που απασχολεί πολύ αρκετούς ανθρώπους. Η Κουτσουκουτού δεν αποδέχεται με κανέναν τρόπο ότι η εξωτερική εμφάνιση δεν έχει σημασία και γι αυτό το λόγο αλλάζει χρώμα για να καταφέρει να βρει άντρα. Το στοιχείο της εξωτερικής εμφάνισης το εντοπίζουμε επίσης, στον «Μαυρή», στον «Αράπη», στην «Κακομαθημένη βασιλοπούλα», στον «Ακίνητο» και στον «Ήμισο». Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήσαμε τους εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιούν έντεχνα κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας τους αυτό το χαρακτηριστικό. Παρακολουθήσαμε, για παράδειγμα,μια εκπαιδευτικό να συζητά με τους μαθητές της το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι εκμεταλλεύονταν τον Ήμισο λόγω της εξωτερικής του εμφάνισης. Αυτό το γεγονός της έδωσε την ευκαιρία να συζητήσει με τους μαθητές της το θέμα της αντιμετώπισης των ατόμων που έχουν διαφορετική εμφάνιση συνδέοντας το θέμα και με προηγούμενες ιστορίες που είχαν διδαχθεί τα παιδιά, όπως τον Μαυρή. Τα ευρήματα των παρατηρήσεων μας ενισχύθηκαν και από τις συνεντεύξεις με τους εκπαιδευτικούς. Συζητώντας μαζί τους φάνηκε ότι επέλεγαν ιστορίες που είχαν ήρωες με διαφορετική εμφάνιση για να αγγίξουν συγκεκριμένες αξίες της ΔΕ. Συγκεκριμένα ένας εκπαιδευτικός είπε ότι: Οι λαϊκές ιστορίες που χρησιμοποίησα ήταν ο «Βασίλης», η «Σιερολόττα», η «Κουτσουκουτού», ο «Μαυρής», η «Κακομαθημένη Βασιλοπούλα», ο «Αράπης» και ο «Ακίνητος». Επέλεξα αυτές τις ιστορίες για να δώσουμε έμφαση στην διαφορετική εμφάνιση που έχουν ορισμένοι λαοί, στην διαφορετική νοοτροπία και πεποιθήσεις που έχουν σε σύγκριση με τον δικό μας λαό.

8 Παρόμοια σχόλια έκανε και μια άλλη εκπαιδευτικός: Χρησιμοποίησα τις ιστορίες: ο «Βασίλης», ο «Μαυρής», η «Κακομαθημένη Βασιλοπούλα», ο «Πρίγκιπας της Βενετίας», ο «Άψευτος», ο «Ήμισος» και ο «Πετεινός ο Γούμενος». Επέλεξα αυτές τις ιστορίες για να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς, να μάθουν τον τρόπο σκέψη τους και να αποδέχονται την διαφορετική εμφάνιση και να καταλάβουν πως αυτό που έχει σημασία είναι ο εσωτερικός κόσμος του άλλου και όχι η εξωτερική του εμφάνιση. Τα πιο πάνω σχόλια δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν ιστορίες που έχουν ως κεντρικό θέμα την αποδοχή της διαφορετικής εμφάνισης για να παροτρύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν ότι αυτό που έχει σημασία είναι η εσωτερική εμφάνιση του κάθε ατόμου και όχι η εξωτερική. Επίσης, επέλεξαν ιστορίες στις οποίεςδιαφαίνονται οι διαφορετικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις του κάθε λαού, ώστε να φέρουν τους μαθητές σε επαφή με το «διαφορετικό» και να μάθουν να το αποδέχονται. Από τις συζητήσεις που είχαμε με τους εκπαιδευτικούς αλλά και με τους μαθητές, φάνηκε ότι υπήρχε περισσότερο ενδιαφέρον στις ιστορίες που αφορούσαν την αποδοχή της διαφορετικής εμφάνισης. Όταν ζητήθηκε από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές να αναφέρουν το λόγο, η απάντησή τους ήταν ότι το θέμα της διαφορετικής εμφάνισης έχει μεγάλη σημασία στις μέρες μας. Καθημερινά οι άνθρωποι βιώνουν την περιθωριοποίηση και τον αποκλεισμό εξαιτίας της διαφορετικής τους εμφάνισης. Έτσι και οι εκπαιδευτικοί αφιέρωσαν αρκετό χρόνο να συζητήσουν σε βάθος με τους μαθητές το στοιχείο της διαφορετικής εμφάνισης. Όπως μας

9 είπαν και ορισμένοι εκπαιδευτικοί, οι ιστορίες αυτές τους έδωσαν την ευκαιρία να ανοιχτούν και να κάνουν περισσότερες ερωτήσεις για το θέμα. Τρίτο χαρακτηριστικό που εμφανίζεται μέσα από τις ιστορίες είναι η αποδοχή των ανθρώπων διαφορετικής θρησκείας, γλώσσας και κοινωνικής τάξης. Το χαρακτηριστικό αυτό φαίνεται μέσα από τη «Ξύλινη κούπα», όπου αναπτύσσεται μια πολύ καλή σχέση ανάμεσα σε ένα Κύπριο, τον καπετάν Αντώνη, και σε ένα Σύριο, τον Αχμέτ. Αλληλοβοηθούνται και ο ένας υποστηρίζει τον άλλο. Αυτό αναδεικνύει την άρση των στερεοτύπων και τη μη ύπαρξη ρατσιστικών στάσεων ανάμεσα σε «διαφορετικούς» ανθρώπους. Επίσης, το χαρακτηριστικό αυτό εμφανίζεται και στην ιστορία «η τύχη του Χατζησώζου στην Καλαβασό», όπου φαίνονται οι σχέσεις που έχουν άνθρωποι διαφορετικής καταγωγής μεταξύ τους. Είναι φιλικές και μάλιστα ο ένας βοηθά τον άλλο χωρίς να σκέφτεται ότι προέρχεται από διαφορετική χώρα και ενδεχομένως από διαφορετική κοινωνική τάξη. Μια άλλη ιστορία που παρουσιάζει το συγκεκριμένο στοιχείο είναι ο «Άψευτος», όπου φαίνεται η ρατσιστική αντιμετώπιση του βεζίρη προς τον υπηρέτη λόγω κοινωνικής τάξης. Ακόμη στην ιστορία «ο Γέροντας και οι τρεις αδερφοί» προκύπτει η μη αποδοχή ενός ανθρώπου λόγω κοινωνικοοικονομικής τάξης και τέλος, εντοπίζουμε το χαρακτηριστικό αυτό στην ιστορία «ο Τσαγκάρης και ο βασιλιάς», όπου παρουσιάζεται η ζωή δύο αντρών διαφορετικής κοινωνικής τάξης και διαφορετικής κοινωνικής καταγωγής. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήσαμε τους εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιούν κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας τους αυτό το χαρακτηριστικό με σκοπό την προώθηση της ΔΕ. Παρακολουθήσαμε για παράδειγμα μια εκπαιδευτικό να συζητά με τους μαθητές της το γεγονός ότι στον «Άψευτο» ο βεζίρης εκμεταλλευόταν τον υπηρέτη λόγω της κατώτερης του κοινωνικής τάξης. Αυτό το γεγονός της έδωσε την ευκαιρία να συζητήσει με τους μαθητές της

10 το θέμα της αποδοχής των ατόμων που προέρχονται από διαφορετική χώρα, θρησκεία και κοινωνική τάξη. Σε δύο περιπτώσεις παρατηρήσαμε ακόμα, ότι οι εκπαιδευτικοί προσπαθούσαν να συνδέσουν το συγκεκριμένο θέμα με προηγούμενες ιστορίες που είχαν διδαχθεί οι μαθητές, όπως ο «Γέροντας με τους τρεις αδελφούς». Αυτό το γεγονός φάνηκε να βοηθά τους εκπαιδευτικούς να επιτύχουν τους στόχους τους που σχετίζονταν με τη ΔΕ. Όταν κάποιο θέμα είχε συζητηθεί και σε προηγούμενη ιστορία, η επαναφορά του στη συζήτηση μιας άλλης ιστορίας και η διασύνδεσή του με τα προηγούμενα εμφανίστηκε να βοηθά τους μαθητές να εμπεδώσουν καλύτερα τους στόχους που σχετίζονταν με τη ΔΕ. Βέβαια, σε αρκετά λαϊκά παραμύθια (συμπεριλαμβανομένων και των κυπριακών λαϊκών ιστοριών της συγκεκριμένης συλλογής) ο διαφορετικός «άλλος» αποτελεί μια μεταφορική προσέγγιση του αρχετύπου του κακού, ενώ το αρχέτυπο του καλού εκπροσωπείται στην πλειονότητα των λαϊκών παραμυθιών από τα μέλη της κυρίαρχης ομάδας. Εμφανώς οι ιστορίες αυτές προέρχονται από παλαιότερες εποχές, με πολύ διαφορετικές ιδεολογίες και ευαισθησίες. Οι παρατηρήσεις μας, όμως, κατέδειξαν ότι ακόμη και όταν στα λαϊκά παραμύθια κυριαρχούν στερεότυπα έναντι του διαφορετικού, αυτά μπορούν να αποτελέσουν ιδανικό υλικό, ώστε τα παιδιά μέσω του εντοπισμού και της αποδόμησης του στερεοτύπου, να οδηγηθούν σε διάλογο και προβληματισμό για την ετερότητα. Σε μάθημα που επικεντρώθηκε, για παράδειγμα, στην ιστορία «Ο Μαυρής», τα «προβληματικά στοιχεία» της αφήγησης (όπως για παράδειγμα η άρνηση του βασιλιά να παντρέψει την κόρη του με τον μαύρο πρίγκιπα ή η απόφαση του Μαυρή να αλλάξει χρώμα) αποτέλεσαν ισχυρά ερεθίσματα για έντονη συζήτηση και αναστοχασμό.

11 Τα παραμύθια εκφράζουν μια στάση πάνω σε συγκεκριμένα θέματα, καταστάσεις, ιδανικά και αξίες των πολιτισμών. Αυτό μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για τους εκπαιδευτικούς για να θέσουν ερωτήματα και να καλλιεργήσουν τον κριτικό γραμματισμό των μαθητών τους.το όφελος από την κριτική ανάγνωση μιας αυθεντικής λαϊκής ιστορίας είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με την ανάγνωση μιας σύγχρονης ιστορίας που έχει γραφεί ειδικά για να διδάξει την αποδοχή της διαφορετικότητας. Η κυπριακή διάλεκτος Μια άλλη θεματική που αναδύθηκε μέσα από την ανάλυση των δεδομένων μας ως σχετική με την προώθηση της ΔΕ ήταν η κυπριακή διάλεκτος. Μέσα από τις παρατηρήσεις μας φάνηκε ότι όταν η ιστορία ήταν γραμμένη στην κυπριακή διάλεκτο έκανε περισσότερη εντύπωση στους μαθητές και αυτοί ήταν πιο προσηλωμένοι στη διδασκαλία. Οι περισσότερες λαϊκές ιστορίες ήταν γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο και αυτό προδιέθετε εξαρχής θετικά τους μαθητές, ίσως επειδή είναι η διάλεκτος την οποία χρησιμοποιούν στην καθημερινή τους επικοινωνία. Αυτό το γεγονός φάνηκε να το εκμεταλλεύονται ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί. Τους παρατηρήσαμε να χρησιμοποιούν περισσότερο και να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις ιστορίες με κυπριακή διάλεκτο. Για παράδειγμα, σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις παρατηρήσαμε τους εκπαιδευτικούς να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην αφήγηση ιστοριών που ήταν γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο. Σε μια περίπτωση οι μαθητές ζήτησαν από την εκπαιδευτικό να τους ξαναδιαβάσει την ιστορία στην κυπριακή διάλεκτο γιατί τους άρεσε. Όταν συζητήσαμε αυτό το θέμα με ένα από τους εκπαιδευτικούς, είπε ότι προτίμησε να εφαρμόσει περισσότερο τις ιστορίες που ήταν γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο, γιατί κατάλαβε ότι αυτές έλκυαν περισσότερο το ενδιαφέρον των μαθητών, αφού είναι η πιο οικεία γλώσσας γι αυτούς. Είπε επίσης ότι οι μαθητές δείχνουν περισσότερο ενδιαφέρον στις

12 ιστορίες που είναι γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο γιατί είναι κάτι το διαφορετικό από αυτά που διαβάζουν και διδάσκονται κάθε μέρα στο σχολείο. Το γεγονός ότι οι μαθητές είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο μάθημα όταν οι ιστορίες ήταν γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο τονίστηκε και κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων των εκπαιδευτικών. Ένας εκπαιδευτικός είπε χαρακτηριστικά: Αν και όλες οι ιστορίες άρεσαν στα παιδιά, επειδή ήταν παραμύθια, εντούτοις εκείνες που ήταν ιδιαίτερα πετυχημένες ήταν οι λαϊκές ιστορίες που η διάλεκτος τους ήταν στην κυπριακή, ίσως γιατί τα παιδιά μπόρεσαν να τις ακούσουν και να τις διαβάσουν και στην κυπριακή διάλεκτο, την οποία χρησιμοποιούν στην καθημερινή τους ζωή. Ένας άλλος εκπαιδευτικός αναφέρει: Πιστεύω πως όλες οι ιστορίες λειτούργησαν πολύ καλά με τους μαθητές μου γιατί η γλώσσα ήταν πολύ απλή και αρκετά ενδιαφέρουσα αφού ήταν στην κυπριακή διάλεκτο και τους τράβηξε την προσοχή. Η κυπριακή διάλεκτος είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούν καθημερινά οι μαθητές (ακόμα και οι αλλόγλωσσοι). Στο σχολείο ωστόσο τα περισσότερα κείμενα είναι γραμμένα στη νεοελληνική κοινή. Η ύπαρξη επομένως κάποιων ιστοριών γραμμένων στην κυπριακή διάλεκτο τους τράβηξε την προσοχή, έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο μάθημα και φάνηκε να κατανοούν τους στόχους που έθεσαν οι εκπαιδευτικοί για προώθηση της ΔΕ. Από την άλλη οι

13 εκπαιδευτικοί, αντιλαμβανόμενοι αυτό το γεγονός, εκμεταλλεύονται έντεχνα τις ιστορίες που είναι γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο με στόχο την προώθηση των αξιών της ΔΕ. Μια επιπρόσθετη, σημαντική πτυχή σχετικά με τη διάλεκτο έχει να κάνει με την «προφορικότητα» των λαϊκών ιστοριών. Όντας λαϊκές ιστορίες, οι συγκεκριμένες αφηγήσεις ξεκίνησαν ως προφορικές ιστορίες οι οποίες λέγονταν στη γλώσσα του λαού που τις παρήγαγε, δηλαδή στην κυπριακή διάλεκτο. Η αφήγηση των ιστοριών αυτών στα σύγχρονα παιδιά με χρήση της κυπριακής διαλέκτου διατηρεί αυτή τη φυσικότητα και προφορικότητα. Η δική μας εμπειρία ήταν ότι όταν αφηγούμαστε προφορικά (χωρίς να διαβάζουμε) τις ιστορίες στα παιδιά στην κυπριακή διάλεκτο, έχουμε την αίσθηση ότι τα παιδιά ψυχαγωγούνται και απολαμβάνουν την ιστορία με τον ίδιο τρόπο που απολαμβάνουν τα ανέκδοτα και τις αστείες ιστορίες που λένε μεταξύ τους. Το «άτυπο» μαθησιακό κλίμα που δημιουργείται είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για να νιώσουν οι μαθητές ελεύθεροι να εκφραστούν και να επικοινωνήσουν για «δύσκολα» θέματα όπως είναι ο ρατσισμός, ο σεξισμός και η ξενοφοβία. Τρόποι προώθησης της ΔΕ με βάση τις λαϊκές ιστορίες Η επόμενη θεματική που αναδύθηκε από τα δεδομένα μας ήταν οι τρόποι με τους οποίους οι εκπαιδευτικοί κατάφεραν να προωθήσουν τους στόχους που τέθηκαν και ήταν σχετικοί με τη ΔΕ. Πιο συγκεκριμένα παρατηρήσαμε τους εκπαιδευτικούς να εφαρμόζουν δραστηριότητες δημιουργικής αφήγησης, όπως είναι η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, η αναδιήγηση παραμυθιού, και η επεξεργασία των ιστοριών μέσα από τη μουσική, τη ζωγραφική και την παραγωγή δικού τους λόγου, με σκοπό τα παιδιά να μπορέσουν να συνδέσουν τις λαϊκές ιστορίες με δικές τους εμπειρίες και να προβληματιστούν σε σχέση με τη διαφορετικότητα.

14 Εφαρμόστηκαν επίσης, διαθεματικές δραστηριότητες, κατά τις οποίες οι μαθητές χρησιμοποίησαν τις λαϊκές ιστορίες στα πλαίσια διαφόρων μαθημάτων (Θρησκευτικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Τέχνη) και ανέλυσαν τα πολυπολιτισμικά στοιχεία της ιστορίας μέσα από την οπτική του συγκεκριμένου μαθήματος. Επιπρόσθετα, τα παιδιά χρησιμοποίησαν γραφικές αναπαραστάσεις και προγράμματα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή για να αναλύσουν την δομή της κάθε ιστορίας, να τις συγκρίνουν μεταξύ τους και να τις εντάξουν σε κάποιες γενικές κατηγορίες με βάση την πλοκή και πώς αυτή αντιμετωπίζει τη διαφορετικότητα και την πολυπολιτισμικότητα. Ακόμη, οι μαθητές, εμπνεύστηκαν από τις ιστορίες και έφτιαξαν δικές τους ιστορίες ή τις διαφοροποίησαν με κύριο συστατικό τη διαφορετικότητα. Με βάση τις παρατηρήσεις μας αλλά και τις συνεντεύξεις διαχωρίσαμε αυτές τις δραστηριότητες σε τρεις κατηγορίες οι οποίες φάνηκε να βοηθούν στην προώθηση των αξιών της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Αυτές οι κατηγορίες είναι: αφήγηση, θεατρικό παιχνίδι και κριτικός γραμματισμός. Αφήγηση Η αφήγηση είναι μια πράξη επικοινωνίας με την οποία παρουσιάζεται προφορικά, ή γραπτά, μια σειρά πραγματικών ή επινοημένων γεγονότων. Επομένως, κάθε αφήγηση ως πράξη επικοινωνίας προϋποθέτει τουλάχιστον δύο πρόσωπα: ένα πομπό, τον αφηγητή, που μπορεί να είναι ο εκπαιδευτικός, οι μαθητές ή κάποιος άλλος και κάποιον στον οποίο απευθύνεται ο αφηγητής, τον αποδέκτη της αφήγησης (εκπαιδευτικός και μαθητές). Ο αφηγητής φροντίζει να δώσει στον αποδέκτη τις απαραίτητες πληροφορίες για τον τόπο, το χρόνο, τα πρόσωπα και τα πιθανά αίτια ενός συμβάντος.

15 Μέσα από τις παρατηρήσεις μας φάνηκε ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί ξεκινούσαν τη διδασκαλία των λαϊκών ιστοριών με αφήγηση και στη συνέχεια προχωρούσαν στην ανάλυση των ιστοριών. Παρατηρήσαμε διαφορετικούς τρόπους αφήγησης και φάνηκε ότι η αφήγηση είχε σημαντικό ρόλο να παίξει στην επιτυχία του μαθήματος και συγκεκριμένα στην προώθηση της ΔΕ. Συχνά οι εκπαιδευτικοί αφηγούνταν οι ίδιοι την ιστορία. Μια εκπαιδευτικός ζητούσε από κάποιο άλλο άτομο να αφηγηθεί την ιστορία, το μαγνητοφωνούσε και τα παιδιά άκουγαν την μαγνητοφωνημένη ιστορία. Σε μια άλλη περίπτωση η εκπαιδευτικός έφερε τη γιαγιά της στην τάξη και αφηγήθηκε αυτή την ιστορία. Σε μια διαφορετική περίπτωση, η εκπαιδευτικός προσκάλεσε ένα ηθοποιό ο οποίος εξειδικευόταν στην αφήγηση και αφηγήθηκε αυτός την ιστορία. Είδαμε ακόμη μαθητές να αφηγούνται τις ιστορίες. Σε μια τάξη, ένας μαθητής από την Πολωνία, μετά την αφήγηση από την εκπαιδευτικό αφηγήθηκε και αυτός παρόμοια ιστορία στα Πολωνικά. Αυτή η διαφορετικότητα στον τρόπο αφήγησης φάνηκε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στους μαθητές. Τους παρατηρήσαμε να είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι και να κατανοούν καλύτερα τις έννοιες του μαθήματος. Επίσης, η διαφορετικότητα στην αφήγηση φάνηκε να επηρεάζει και τη συμμετοχή των μαθητών στη διδασκαλία. Το γεγονός ότι οι μαθητές άκουγαν με προσοχή την αφήγηση συνέβαλε στο να απαντούν ευκολότερα σε ερωτήσεις κατανόησης. Μιλώντας αργότερα με τους εκπαιδευτικούς επιβεβαιώσαμε την παρατήρηση αυτή. Οι εκπαιδευτικοί τόνισαν ότι ο τρόπος της αφήγησης φάνηκε να είναι κρίσιμος όσον αφορά στην κατανόηση της ιστορίας από τους μαθητές. Θεατρικό παιχνίδι Εκτός από την αφήγηση οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούσαν και το θεατρικό παιχνίδι για την προώθηση της ΔΕ. Το θεατρικό παιχνίδι δεν είναι μόνο ψυχαγωγία. Μπορεί να ενταχθεί στο

16 σύνολο της παιδαγωγικής πρακτικής. Είναι μέσο ενεργοποίησης, απελευθέρωσης της φαντασίας, ευαισθητοποίησης και ενσυναίσθησης, καθώς και καλλιέργειας της ψυχοκινητικής έκφρασης του παιδιού. Κατά κύριο λόγο, όμως, είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης των μαθητών μεταξύ τους και με το κείμενο, μέσα από ελκυστικές, παιγνιώδεις προσεγγίσεις. Μέσα από τις παρατηρήσεις μας είδαμε τους εκπαιδευτικούς να αξιοποιούν όλες τις ωφέλειες του θεατρικού παιχνιδιού και να το χρησιμοποιούν σε διάφορες δραστηριότητες. Συζητώντας το θέμα με τους εκπαιδευτικούς, αυτοί τόνισαν ότι προτίμησαν να εφαρμόσουν δραστηριότητες με παιγνιώδη θεατρικό χαρακτήρα γιατί πίστευαν ότι έτσι οι μαθητές μάθαιναν με βιωματικό τρόπο. Ένας εκπαιδευτικός είπε χαρακτηριστικά: Χρησιμοποίησα τους «κακούς ήρωες των παραμυθιών, όπου οι μαθητές έπρεπε να τους μιμηθούν. Επίσης, χρησιμοποίησα την δραστηριότητα της «δραματοποίησης», και το «παιχνίδι κινητικότητας του παραμυθιού»... Οι εκπαιδευτικοί φάνηκε να προτιμούν το θεατρικό παιχνίδι γιατί ήταν αρκετά ευχάριστη, ενδιαφέρουσα και είχε παιγνιώδη χαρακτήρα. Γνωρίζοντας τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες των παιδιών τους, επέλεξαν αυτές τις δραστηριότητες γιατί πίστευαν ότι έτσι θα έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Μέσα από το θεατρικό παιχνίδι οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να περάσουν στους μαθητές τους αξίες σχετικές με τη διαφορετικότητα, το ρατσισμό, τους ζητούν να μπουν στη θέση των ηρώων και να δημιουργήσουν διαλόγους ή μονολόγους για το πώς θα συμπεριφέρονταν οι ίδιοι προς τους ξένους. Ένας εκπαιδευτικός είπε χαρακτηριστικά:

17 έβαλαν δηλαδή τον εαυτό τους στη θέση των ηρώων των παραμυθιών, την δραστηριότητα όπου δίνουν διαφορετικό τέλος στην ιστορία είτε καλό είτε κακό Επέλεξε τις συγκεκριμένες δραστηριότητες λόγω του ενδιαφέροντος που έδειξαν τα παιδιά για τις ιστορίες που είχαν σχέση με τον ρατσισμό και τη διαφορετικότητα. Συνεχίζοντας αναφέρει: Θεωρώ ότι τα παιδιά ενθουσιάστηκαν περισσότερο με τα παραμύθια που έκαναν λόγο για θέματα ρατσισμού και διαφορετικότητας. Χρειάστηκε να βάλουν τον εαυτό τους στη θέση των ηρώων, να δημιουργήσουν μονολόγους ή διαλόγους με τα άτομα αυτά, να πουν πώς θα χαιρετούσαν ή θα συμπεριφέρονταν σε ένα ξένο, πώς οι ίδιοι θα ενεργούσαν για να λύσουν το πρόβλημα που αντιμετώπιζε ο πρωταγωνιστής, να αλλάξουν την πλοκή ή το τέλος του κάθε παραμυθιού, να χαρακτηρίσουν ή να φανταστούν και να περιγράψουν τους ήρωες. Φαίνεται λοιπόν ότι οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν το θεατρικό παιχνίδι για να τραβήξουν το ενδιαφέρον των μαθητών και να τους βοηθήσουν έτσι να κατανοήσουν καλύτερα το θέμα και τους στόχους των συγκεκριμένων ιστοριών που διδάχτηκαν. Επιπλέον, υπήρχαν και οι εκπαιδευτικοί που ήθελαν να φέρουν σε επαφή τους μαθητές με το «ξένο» και να σκεφτούν με ποιον τρόπο θα το πλησίαζαν, αλλά και θα συμπεριφέρονταν απέναντι του. Προσπαθούν ουσιαστικά να βάλουν τα παιδιά στη θέση των πρωταγωνιστών και να βιώσουν τα συναισθήματα που έζησαν οι πρωταγωνιστές στην ιστορία. Μέσα από τις παρατηρήσεις μας διαπιστώσαμε το εκπληκτικό ενδιαφέρον των μαθητών να συμμετάσχουν στις αναπαραστάσεις των ιστοριών. Σε μια περίπτωση μια εκπαιδευτικός αναγκάστηκε να

18 επαναλάβει την ίδια σκηνή αρκετές φορές γιατί πολλά παιδιά ζητούσαν επίμονα να λάβουν το συγκεκριμένο ρόλο του πρωταγωνιστή. Η υπόδηση ρόλων είναι μέρος του θεατρικού παιχνιδιού. Ένας μαθητής μπαίνει στη θέση ή υποδύεται κάποιον άλλον. Μέσα από τις παρατηρήσεις μας φάνηκε ότι οι εκπαιδευτικοί αξιοποιούσαν αποτελεσματικά την υπόδηση ρόλων. Για παράδειγμα, σε μια περίπτωση μαθήτρια υποδύθηκε την Κουτσουκουτού που ήθελε απεγνωσμένα να αλλάξει χρώμα για να γίνει αποδεκτή από τους γύρω της και σε άλλη περίπτωση ένας μαθητής υποδύθηκε τον Μαυρή που κι αυτός ήθελε να αλλάξει το χρώμα του για να παντρευτεί την κόρη του βασιλιά. Οι μαθητές φάνηκαν ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι με την υπόδηση ρόλων. Η προτίμηση εκπαιδευτικώνκαι μαθητών για αυτού του τύπου δραστηριότητες διαφάνηκε μέσα και από τις συνεντεύξεις. Κριτικός γραμματισμός Παράλληλα, τόσο ο σχεδιασμός όσο και η εφαρμογή του διδακτικού υλικού κατέδειξαν την καταλληλότητα προσεγγίσεων που πληροφορούνται από τη θεωρία του κριτικού γραμματισμού, αφού διαφάνηκε ότι ΔΕ και κριτικός γραμματισμός συνδέονται και αλληλοενισχύονται. Η θεωρία του κριτικού γραμματισμού υποστηρίζει ότι ο γραμματισμός δεν έχει να κάνει μόνο με κώδικες και δεξιότητες, αλλά και με ιδεολογίες, ταυτότητες και αξίες (Luke, 1993). Κριτικός γραμματισμός, εν συντομία, είναι η ικανότητα του αναγνώστηπολίτη να αναλύει και να αποδομεί κριτικά τα κείμεναδιερωτώμενος ποιες αξίες, ιδεολογίες και κοινωνικές πρακτικές προβάλλονται, ποιες διαβάλλονται και ποιες παραθεωρούνται(ματσαγγούρας, 2007). Ο Κριτικός Γραμματισμός είναι η μορφή διδασκαλίας και μάθησης που (α) εξηγεί τον τρόπο με

19 τον οποίο τα κείμενα λειτουργούν, (β) αναδεικνύει τι επιχειρούν κάθε φορά τα κείμενα να κάνουν στα άτομα και στον κόσμο και (γ) εμπλέκει ενεργά τους μαθητές στην κριτική των κειμένων και στην αναδόμηση των κοινωνικών πεδίων, στα οποία ζουν και εργάζονται(luke, 2000). Η στενή σχέση του κριτικού γραμματισμού με τη ΔΕ είναι εμφανής, αφού αυτή πηγάζει από την πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, η ετερότητα εκτιμάται όχι ως πρόβλημα αλλά ως εμπλουτισμός και στόχος της είναι η διαμόρφωση ατόμων που αποτελούν φορείς κοινωνικής αλλαγής και αντιλαμβάνονται, επεξεργάζονται και ερμηνεύουν τα αντιφατικά και πολλαπλά ερεθίσματα με κριτική διάθεση (Αθανασίου, 2007, Ζωγράφου, 2003). Οι παρατηρήσεις μας κατέδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί, προσπαθώντας να προωθήσουν τη ΔΕ, κυρίως εφάρμοζαν προσεγγίσεις που εισηγείται ο κριτικός γραμματικός, δηλαδή προσεγγίσεις που: Βοηθούν τους μαθητές να συνειδητοποιήσουν ότι η γλώσσα λειτουργεί μέσα στην κοινωνική πραγματικότητα. Σέβονται την πολιτιστική ταυτότητα όλων των μαθητών της τάξης και χρησιμοποιούν λογοτεχνικά και μη κείμενα, που εκφράζουν τα βιώματα και τις οπτικές της δικής τους πολιτιστικής παράδοσης. Προβληματοποιούν το περιεχόμενο των κειμένων, για να κατανοήσουν οι μαθητές ότι η γλώσσα δεν αποτελεί φυσικό και ουδέτερο τρόπο επικοινωνίας. (Comber, 2001) Συγκεκριμένα, συγκρίνοντας τις πρακτικές των εκπαιδευτικών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα με το Διδακτικό Μοντέλο Κριτικού Γραμματισμού που προτείνει ο Ματσαγγούρας

20 (2007)διαπιστώνουμε αρκετά μεγάλη ταύτιση, ιδιαίτερα όσον αφορά στις ακόλουθες περιοχές και ερωτήματα που ο κριτικά εγγράμματος απευθύνει σε ένα κείμενο: Ρόλοι, Χαρακτήρες και σχέσεις ηρώων Πώς εμφανίζονται παιδιά/ νέοι/ ηλικιωμένοι/ άνδρες/ γυναίκες; Υπάρχει εξέλιξη των χαρακτήρων; Προς τα πού και γιατί; Ποιες απορίες σου δημιουργήθηκαν από την (αντι)δράση των ηρώων; Με ποιον ήρωα συμφωνείς, ποιον συμπαθείς, ποιον απορρίπτεις και γιατί; Προβληματοποίηση Περιεχομένου του Κειμένου Ποια τα κενά και οι αποσιωπήσεις δεδομένων και γιατί; Ποια πρόσωπα συγκαλύπτονται, ποια απουσιάζουν και τι θα έλεγαν αν είχαν λόγο; Ποια ερωτήματα δεν τίθενται και γιατί; Πώς τοποθετείται από το κείμενο ο αναγνώστης έναντι ηρώων, στερεοτύπων, διακρίσεων κλπ.; Πού και πώς αξιοποιεί το κείμενο την αβεβαιότητα, τη βεβαιότητα και την αυθεντία; Προβαλλόμενη άποψη και «Πραγματικότητα» Ποια εικόνα του κόσμου κατασκευάζεται και προβάλλεται (χαοτική, αισιόδοξη, δύσκολη κ.λπ.); Πώς το κείμενο επιχειρεί να τοποθετήσει τον αναγνώστη στην προβαλλόμενη πραγματικότητα; Τι είναι πραγματικό, φυσικό και αντικειμενικό και τι εξωπραγματικό, αφύσικο και ιδιοτελές στο κείμενο; Ποια είναι τα ανάλογα του θέματος σε άλλους τόπους/ χρόνους/ περιστάσεις;

21 Εναλλακτικές Προσεγγίσεις Πραγματικότητας Ποιες εναλλακτικές ερμηνείες για τα γεγονότα, τις επιλογές και τις αλλαγές των ηρώων είναι δυνατές; Ποιοι άλλοι εναλλακτικοί τρόποι ύπαρξης και δράσης είναι δυνατοί, πέρα από τους προβαλλόμενους από το κείμενο; Ποιες εικόνες του βιβλίου θα προτείνατε να αλλάξουν, πώς και γιατί; Επίλογος Ποιες είναι, λοιπόν, οι πλέον αποτελεσματικές προσεγγίσεις για αξιοποίηση ιστοριών στη ΔΕ;Με βάση τις παρατηρήσεις που έχουμε αναφέρει πιο πάνω σχετικά με την αφήγηση, το θεατρικό παιχνίδι και τον κριτικό γραμματισμό, το τετράπτυχο της αποτελεσματικής προώθησης της ΔΕ μέσα από τις λαϊκές ιστορίες της Κύπρου φαίνεται να είναι: Αφήγηση Αλληλεπίδραση Παιχνίδι Διερώτηση. Η πιο κάτω δραστηριότητα, η οποία εφαρμόστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος, αποτελεί καλό παράδειγμα εφαρμογής αυτού του τετράπτυχου: Ø Ο/Η εκπαιδευτικός αναφέρει τον τίτλο ενός παραμυθιού στον οποίο αναφέρεται ο κεντρικός ήρωας: «Σήμερα θα ασχοληθούμε με την ιστορία ενός ανθρώπου που τον έλεγαν Μαυρή». Ø Συνεχίζει με μια σειρά ερωτήσεων: Ποιος ήταν άραγε ο Μαυρής, πού βρισκόταν, τι έκανε, τι έλεγε ο κόσμος γι αυτόν; Όποιος τον έβλεπε τι σκεφτόταν; Πώς ένιωθαν οι άλλοι γι αυτόν; Ø Ο/Η εκπαιδευτικός καταγράφει τις απόψεις των παιδιών.

22 Ø Διαβάζει στα παιδιά αυτά που κατέγραψε για τον Μαυρή, σύμφωνα με τις απαντήσεις τους και ζητάει από τα παιδιά να δραματοποιήσουν σε ένα σύντομο θεατρικό το πιθανό τέλος της ιστορίας. Ø Τα παιδιά ολοκληρώνουν την αυτοσχέδια ιστορία του Μαυρή. Ø Ο/Η εκπαιδευτικός αφηγείται την κανονική λαϊκή ιστορία. Ø Ακολουθεί συζήτηση με όλη την τάξη, όπου τα παιδιά συγκρίνουν την προσωπικότητα και τις κοινωνικές σχέσεις του Μαυρή στις δύο εκδοχές (δηλ. στη δική τους και στη λαϊκή ιστόρία). Δραστηριότητες όπως η πιο πάνω, μέσα από την εφαρμογή του τετράπτυχου Αφήγηση Αλληλεπίδραση Παιχνίδι Διερώτηση, καθιστούν τα κείμενα και τη γλώσσα εργαλεία στα χέρια των παιδιών για αντίσταση κατά των πάγιων «πραγμάτων» που αφορούν στην κοινωνία αλλά και επίτευξη νέων «πραγμάτων». Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται επαρκής επίγνωση της «εξουσίας της γλώσσας» αλλά και της «γλώσσας της εξουσίας» (ΧατζηλουκάΜαυρή, 2010). Και οι καταλληλότερες λαϊκές ιστορίες της Κύπρου για προώθηση της ΔΕ; Αυτές είναι ιστορίες κατά κύριο λόγο στην κυπριακή διάλεκτο, που περιλαμβάνουν πολυπολιτισμικά στοιχεία ή καταπιάνονται με θέματα που αγγίζουν τη διαφορετικότητα, έχουν ενδιαφέρουσα και αξιόλογη πλοκή, είναι διατυπωμένα σε γλώσσα ελκυστική και καλά δομημένη και συνάδουν με τις αναγνωστικές ανάγκες, ενδιαφέροντα και δεξιότητες των παιδιών. Η πλοκή επικεντρώνεται στην επαφή ανθρώπων με διαφορετικούς πολιτισμούς, στην αντιμετώπιση της

23 διαφορετικής εξωτερικής εμφάνιση των ηρώων των ιστοριών και στην αποδοχή ανθρώπων διαφορετικής θρησκείας, γλώσσας και κοινωνικής τάξης. Αρκετά λαϊκά παραμύθια (συμπεριλαμβανομένων και των κυπριακών λαϊκών ιστοριών της συγκεκριμένης συλλογής) περιλαμβάνουν στοιχεία που η σύγχρονη κοινωνία μας μπορεί να θεωρεί ρατσιστικά ή σεξιστικά, αυτό όμως μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για να τεθούν ερωτήματα που καλλιεργούν τον κριτικό γραμματισμό των μαθητών και προωθούν τη ΔΕ. Βιβλιογραφία Αθανασίου, Λ. (2007). Ο ρόλος του σύγχρονου εκπαιδευτικού σε ένα σχολείο που συνεχώς αλλάζει. Δυνατότητες προβλήματα προοπτικές, στο: Χ. Γκόβαρης, Ε. Θεοδωροπούλου, Α. Κοντάκος (επιμ.). Η παιδαγωγική πρόκληση της πολυπολιτισμικότητας. Αθήνα: Ατραπός. Comber, B&Simpson, A. Eds. (2001).Negotiating Critical Literacies in Classrooms. Mahwah, NJ: LEA. Ζωγράφου, Α. (2003). Διαπολιτισμική αγωγή στην Ευρώπη και στη Ελλάδα. Αθήνα: Τυπωθήτω. Luke, Α. (2000).Critical Literacy in Australia.Journal of Adolescent and Adult Literacy, 43 (5): Μερακλής, Μ., Γ. (1999), Το λαϊκό παραμύθι, Κείμενα Παραμυθολογίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Οικονομίδου, Σ. (2000). Χίλιες και μία ανατροπές. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Sierra, J. & Kaminski, R. (1991).Multicultural folktales: stories to tell young children. USA: OryxPress. Χατζηλουκά Μαυρή, E. (2010). Από την επικοινωνιακή κειμενοκεντρική προσέγγιση στην παιδαγωγική του κριτικού γραμματισμού (ή η διδασκαλία του γραπτού λόγου στο

24 δημοτικό σχολείο σήμερα): Η περίπτωση της Κύπρου. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 16:

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το σχεδιασμό των πρώτων διδακτικών σας παρεμβάσεων. Τετάρτη 6 Απριλίου 2015

Σχετικά με το σχεδιασμό των πρώτων διδακτικών σας παρεμβάσεων. Τετάρτη 6 Απριλίου 2015 Σχετικά με το σχεδιασμό των πρώτων διδακτικών σας παρεμβάσεων Τετάρτη 6 Απριλίου 2015 Βασικά στοιχεία που περιλαμβάνονται σε κάθε εκπαιδευτικό σχεδιασμό Περιεχόμενο και βασικές επιδιώξεις των δραστηριοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 2: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πολυπολιτισμικό σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ικανότητα για προφορική έκφραση σε συνδυασμό με την ικανότητα για προσεκτική και κριτική ακρόαση αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες για αποτελεσματική επικοινωνία. Τα Ελληνόπουλα της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αξιολόγηση του μαθητή Βασικός στόχος της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη Αθήνα, 14-15 Μαΐου 2010 ηρητήριο _2010 1 Τα πολυτροπικά κείμενα ως εργαλείο προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ:ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ. Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Αγόρια :14 Κορίτσια:9 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΘΕΜΑ:ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ. Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Αγόρια :14 Κορίτσια:9 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΜΑ:ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνη εκπαιδευτικός: Ακριβοπούλου Γεωργία Θεματικό Πεδίο: Πολιτιστικά προγράμματα (Λογοτεχνία) Τάξη : Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Αγόρια :14 Κορίτσια:9 Σχολείο:5 ο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ.

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. ) με τον κώδικα της δραματικής - θεατρικής έκφρασης Η δραματοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α Δημοτικό Σχολείο Πέρα Χωρίου και Νήσου

Α Δημοτικό Σχολείο Πέρα Χωρίου και Νήσου Α Δημοτικό Σχολείο Πέρα Χωρίου και Νήσου Poster Έρευνα Δράσης «Βελτίωση Προφορικού και Γραπτού Λόγου» Εκπαιδευτικοί 24 εκπαιδευτικοί Αριθμός Παιδιών Τμήματα 196 παιδιά 12 τμήματα Τοποθεσία Σχολείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1 ος : Η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων με έμφαση στην εφαρμογή, κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας (προγραμματισμός, διδασκαλία, αξιολόγηση), των Αναδομημένων Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιήθηκε ο πίνακας, ό- που σημείωνα τις απαντήσεις τους.

Χρησιμοποιήθηκε ο πίνακας, ό- που σημείωνα τις απαντήσεις τους. Αποτίμηση της διδασκαλίας της Κοινωνικής & Πολιτικής Αγωγής ΣΤ Τάξη Δημοτικού Ονοματεπώνυμο:. Ομάδα:Α Γενική εκτίμηση της διδασκαλίας: Πιστεύω ότι η διδασκαλία μου ήταν αποτελεσματική και πολύ ευχάριστη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος 43 ης Περιφέρειας ΔΕ Αττικής 22-9- 2016 Ομάδα Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι. Τοκμακίδου Ελπίδα

ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι. Τοκμακίδου Ελπίδα ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι Τοκμακίδου Ελπίδα ΠΣ Δημοτικού Κοινωνική διαμεσολάβηση Βιωματική μάθηση Οικοδόμηση της γνώσης «η δημιουργία νοήματος έχει αποδεσμευτεί από την αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού;

Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού; Πώς οργανωνόμαστε; Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού; Ερώτημα-κλειδί Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού και ποιοι έπαιρναν τις αποφάσεις;

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο «Αγαπημένο μου ημερολόγιο»: ένα πλαίσιο και στρατηγικές ενίσχυσης του κλίματος αποδοχής στην προσχολική εκπαίδευση Εύη Κομπιάδου 1. Εισαγωγή Η πρακτική που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Εισήγηση-παρουσίαση: Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Βασίλης Τσάφος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολιάζουν: Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Η αποδοχή του «άλλου»

Η αποδοχή του «άλλου» Η αποδοχή του «άλλου» Διαθεματική Διδακτική Πρόταση στο μάθημα των Θρησκευτικών και της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Στ τάξη 5 ο Δ. Σ. Κομοτηνής Μαριγώ Παπανικολάου ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Ο ρόλος των ερωτήσεων στη ζωή ενός παιδιού αποτελεί δοµικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ)

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ) "Πανηγύρι της Επιστήμης" ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ) Το Πανηγύρι της Επιστήμης είναι μια από τις δραστηριότητες που διοργανώνεται στα πλαίσια του μαθήματος ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος:

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: 2014-2015 Διάρκεια υλοποίησης: 5 μήνες ΣΤΟΧΟΙ Γενικός σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος:

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: 2013-2014 ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ A ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΡΩΜΑ ΧΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΜΝΗΜΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα