1. Όψεις της κοινωνικής κρίσης στην Ελλάδα σήµερα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Όψεις της κοινωνικής κρίσης στην Ελλάδα σήµερα"

Transcript

1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η ορθολογικότητα ως θεµέλιο κι αφετηρία εκσυγχρονισµού και δηµοκρατίας στις συγκεκριµένες κοινωνικοοικονοµικές και πολιτικές συνθήκες στην Ελλάδα σήµερα Περίληψη Στην εισήγηση αυτή επιχειρείται η τεκµηρίωση της θέσης, ότι στις συγκεκριµένες κοινωνικοοικονοµικές και πολιτικές συνθήκες στην Ελλάδα, η ορθολογικότητα, µε ότι ο όρος σηµαίνει σήµερα, µπορεί ν' αποτελέσει σε µεγάλο βαθµό θεµέλιο αλλά κι αφετηρία διαδικασιών, µεθόδων και πρακτικών εκσυγχρονισµού κι εκδηµοκρατισµού της. Εισαγωγικά γίνεται µία εκτεταµένη αναφορά στο γενικότερο κλίµα βαθειάς κοινωνικής κρίσης της χώρας στην περίοδο της µεταπολίτευσης όπως αυτό επηρέασε αλλά και επηρεάστηκε απ' τις πολιτικές, κοινωνικοοικονοµικές και πολιτισµικές εξελίξεις. Στη συνέχεια αναλύονται τα µεθοδολογικά εργαλεία του συντάκτη της εισήγησης στα πεδία της ολοκληρωµένης διεπιστηµονικής προσέγγισης, ανάλυσης κι ερµηνείας της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, των αλληλεξαρτήσεων και των αλληλεπιδράσεών τους αλλά και των σχέσεών τους µε τις διαδικασίες ανάπτυξης. Μέσα απ' την ανάλυση αυτή προβάλλεται και ερµηνεύεται ο ρόλος κι η συµβολή της ορθολογικότητας στις διαδικασίες εκσυγχρονισµού και δηµοκρατίας. 1. Όψεις της κοινωνικής κρίσης στην Ελλάδα σήµερα Η βαθειά κρίση, όπως είχα επανειληµµένα την ευκαιρία να τεκµηριώσω µε γραπτά µου τα τελευταία χρόνια, αφορά κατά την γνώµη µου σε ολόκληρο το κοινωνικό σώµα, την ίδια την κοινωνία, τις αξίες και τις προοπτικές της κι είναι αποτέλεσµα επίµονων, αργόσυρτων κι επαναληπτικών φυσικών και κοινωνικοοικονοµικών διεργασιών που αφήνουν ανεξίτηλη την σφραγίδα τους σε θεσµούς στάσεις πρακτικές και συµπεριφορές, κατεστηµένες αλλά και αµφισβητησιακές. Έτσι σήµερα είναι απαράδεκτος στρουθοκαµηλισµός ν' αποδίδονται εύκολα και µονοσήµαντα όλες οι ευθύνες για την πανθοµολογούµενη µίζερη πολιτική και κοινωνική µας πραγµατικότητα σ' ένα µόνο ή περισσότερα πρόσωπα, κόµµατα ή κοινωνικούς φορείς, µε αντικειµενικά ηγεµονική ή ηγεµονεύουσα παρουσία στην πολιτική και κοινωνική σκηνή και ν' αγνοούνται τα πλέγµατα σχέσεων, συνθηκών κι αλληλεξαρτήσεων που τις προδιαγράφουν. εν θα πρέπει ακόµη να ξεχνάµε ότι αυτά τα πρόσωπα, τα κόµµατα κι οι κοινωνικοί φορείς συγκροτούν µαζί µε τους πολίτες (ως εργαζοµένους, καταναλωτές, χειροκροτητές οπαδούς ή θεατές, αλλά και ως συνειδητά, αδιάφορα, ή υστερόβουλα µέλη και στελέχη φορέων κι οργανώσεων, εντεταγµένα ή όχι σε κάποιον πολιτικό ή κοινωνικό χώρο), ένα διαλεκτικά ενιαίο κι αδιάσπαστο σύστηµα δοµής, λειτουργίας κι ισορροπίας της κοινωνίας µας. Και στο σύστηµα αυτό κάθε ΡΑΣΗ τείνει πια να προκαλεί, αλλά και να ισούται µε µια εκ προοιµίου και περίπου γνωστή ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ, κι αυτό, περισσότερο για λόγους παράδοσης, µοιρολατρικής παραίτησης κι αδράνειας, παρά για λόγους ουσίας. Κι όταν η όποια ΡΑΣΗ ισούται, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και προϋποθέσεις, µε τη µαθηµατικά προδιαγραµµένη κι αναµενόµενη ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ της στο υλικό σώµα της κρίσης, τότε είναι βέβαια αναπόδραστες οι τρέχουσες εξελίξεις, για τις οποίες εν τούτοις κάποιοι διαρρηγνύουν τα ιµάτιά τους οδυρόµενοι για την κατάντια του τόπου µας, αλλά κι αποστασιοποιούµενοι ταυτόχρονα σοφά, κι υποκριτικά, απ'τις δικές τους ευθύνες. Θα µπορούσαµε να ισχυρισθούµε π.χ. ότι τα τελευταία χρόνια σε κάθε πρωτοβουλία της οποιασδήποτε κυβέρνησης ακόµα και στην πιο (υποθετικά) θετική και δηµιουργική, θα πρέπει να αναµένεται µε σιγουριά µια συνολική απόρριψη απ'τη µεριά της αντιπολίτευσης. Με τον ίδιο τρόπο η οποιαδήποτε κι οσοδήποτε θετική πρόταση της αντιπολίτευσης συναντά και θα συναντά την εξ ίσου στείρα άρνηση της κυβέρνησης. Κι η εξήγηση είναι απλή. Η συνολική εικόνα των κυβερνήσεων, η ασυνέπεια και η αναξιοπιστία των πολιτικών τους, το ήθος και το ύφος τους, αλλά κι η ποιότητα των αµυντόρων, των απολογητών, των συµµάχων και των εντύπων τους, εµποδίζουν αντικειµενικά, ακόµη και τον πιο καλόπιστο αντιπολιτευόµενο να 73

2 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ προσδοκά, (αλλά και ν'αποδεχθεί) ότι είναι δυνατό να υπάρξει οτιδήποτε καλό απ'αυτούς έστω κι ως εξαίρεση στο γενικό κανόνα. Απ' την άλλη µεριά στο ίδιο κλίµα τυφλής αντιπαράθεσης και πόλωσης, οι κυβερνήσεις δεν µπορούν να διανοηθούν ότι είναι δυνατόν να υπάρξει το ενδεχόµενο δηµιουργικής συµβολής από τις αντιπολιτεύσεις τους, µια που γνωρίζουν καλά το παρελθόν τους, αλλά και τις συνήθισαν να αντιδρούν πάντα εφ' όλης της ύλης κι αντί πάσης θυσίας σε κάθε πράξη τους µε µόνο στόχο τη ρεβανσιστική επάνοδο τους στον απολεσθέντα "παράδεισο" της εξουσίας, ή την µικροσυµµετοχή τους σ'αυτόν. Η "λογική" των εµπολέµων στρατοπέδων των ιστορικών µονοµάχων του ενδηµούντος δικοµµατισµού στην κορυφή και των χαρακωµάτων των πράσινων και µπλε καφενείων στο κοινωνικό σώµα, δεν αφήνει δυστυχώς χώρο στον ορθό λόγο, στο διάλογο, στη νηφαλιότητα και στη διαλεκτική σύνθεση, όχι µόνο σε θέµατα εκσυγχρονισµού και ανάπτυξης αλλά ούτε καν σε ζητήµατα κοινής λογικής, δηµοκρατίας και προστασίας των δικαιωµάτων του ατόµου και του πολίτη. Αλλά το δίπολο δράσης - αντίδρασης "κυβέρνηση - αντιπολίτευση", που θα µπορούσε σε τελική ανάλυση να αφήνει αδιάφορο ένα µεγάλο τµήµα των πολιτών που ξεπέρασαν τουλάχιστον τον παλαιοκοµµατισµό αλλά και τον νεοπαλαιοκοµµατισµό, συντηρείται κατά τη γνώµη µου και µε την παθητική ανοχή τους αλλά και µε την πολυδιάσπαση και τον κατακερµατισµό των ζωντανών δυνάµεων του τόπου µας. Έτσι µοιραία και νοµοτελειακά οδηγηθήκαµε στο εκφυλιστικό δίπολο της κρίσης της κοινωνίας µας : "συνολική αδιαφορία των πολιτών ή κι η απόρριψη ακόµη της όποιας πολιτικής και κοινωνικής δράσης - κυριαρχία της πόλωσης, των διαµεσολαβητών, της µικρότερης προσπάθειας και του κάθε µορφής και φύσης λαϊκισµού και χουλιγκανισµού", το οποίο έχει περιθωριοποιήσει αν δεν έχει εκτοπίσει εντελώς την ορθολογικότητα στις λειτουργίες του δηµόσιου χώρου. Ταυτοχρόνως και σε πλήρη συνάρτηση µ'αυτή την εξέλιξη, τα οράµατα, οι αξίες και οι προσδοκίες ριζικού εκσυγχρονισµού κι εκδηµοκρατισµού του κράτους, της πολιτικής και της κοινωνίας που συνήγειραν τους πολίτες τα τελευταία χρόνια της δικτατορίας και τα πρώτα της µεταπολίτευσης, προοδευτικά εκτοπίσθηκαν απ'τις δύο όψεις των παληών ιδεών του παληού κόσµου που διατηρήθηκε στην εξουσία µε ψευδεπίγραφα προσωπεία. Αλλά πως φθάσαµε ως εδώ; Στο πολιτικό επίπεδο η παλινόρθωση του παληού πήρε τη µορφή, (πέρα απ' την επικυριαρχία των παληών προσώπων, των οικογενειών τους και των συνακόλουθων ψυχολογικών τους συνδρόµων και ψυχώσεων), νέων κοµµατικών µηχανισµών, κατ' ευφηµισµόν δηµοκρατικών οι οποίοι κραδαίνοντας τις σηµαίες των οµολόγων τους νέων ιδεών, στην πορεία συνέθλιψαν, εκτόπισαν ή περιθωριοποίησαν συστηµατικά τους φορείς του ορθού λόγου, της ανανέωσης, της δηµοκρατίας, του εκσυγχρονισµού και της ανάπτυξης. Τα παλαιά "έπη" και οι "µύθοι", συνώνυµες αλλά και σαφώς αντιθετικές του "λόγου" οµηρικές εκφράσεις, προβλήθηκαν κατάλληλα, αξιοποιήθηκαν κατά το δοκούν, στηρίχθηκαν θεληµένα ή αθέλητα από τους πολλούς στην συγκεκριµένη ενσάρκωσή τους και τελικά τον περιόρισαν ασφυκτικά σε χρονικά και χωρικά περιθώρια. Στις κοµµατικές λειτουργίες και στις επηρεαζόµενες αµέσως ή εµµέσως απ' αυτές διαδικασίες στο πολιτικό, κοινωνικό, οικονοµικό και πολιτισµικό επίπεδο επικράτησε το θυµικό, η παραίτηση απ' το επιχείρηµα, η τυφλή πίστη κι η έκδηλη αφοσίωση, η απουσία ορθολογικής προσέγγισης, ανάλυσης, ερµηνείας κι αντιµετώπισης των πολύπλοκων σύγχρονων µεγάλων προβληµάτων της φύσης και της κοινωνίας, η ανυπαρξία αξιόπιστων προγραµµάτων και τεκµηριωµένων σχεδιασµών. Προφανείς συνέπειες, επιδράσεις κι επιπτώσεις στη µεγάλη πλειοψηφία του κοινωνικού σώµατος, (το οποίο αναπαράγει στο διηνεκές τα κρατούντα παραδείγµατα, αποδεχόµενο κι αποµιµούµενο τα επιτυχηµένα και γι' αυτό κυρίαρχα πρότυπα πολιτικής, κοινωνικής κι οικονοµικής συµπεριφοράς, καταξίωσης κι ανέλιξης), ήταν η προοδευτική έκπτωση αξιών, ο ευτελισµός των οραµάτων κι η αλλοτρίωση της ατοµικής ευθύνης του πολίτη στην συνενοχή της συνολικής πολιτικής και κοινωνικής ανευθυνότητας των ηγητόρων του. Σταδιακά φθάσαµε τελικά στον ευνουχισµό του αναλυτικού κριτικού λόγου των πολιτών µέσα κι έξω απ' το οποιοδήποτε σύστηµα κοινωνικής οργάνωσης στο οποίο συµµετέχουν ή αναγκαστικά λειτουργούν, (κράτος, "κατεστηµένο" κυβέρνηση, κόµµατα εξουσίας, κοινωνικοί φορείς, αλλά και πολιτικές και κοινωνικές οµάδες αµφισβήτησης), µια που ο ξύλινος "λόγος" συνεπάγεται, προκαλεί, υποθάλπει και νοµιµοποιεί µακροπρόθεσµα τον ξύλινο "αντίλογο" σε συνθήκες κενού ορθολογικότητας. 74

3 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο τέτοιος κοµµατικός, κοινωνικός, πολιτικός κι οικονοµικός "λόγος" κι ο ίδιας ποιότητας "αντίλογός" τους στη συνέχεια αλληλοδιαπλέκονται, αλληλοστηρίζονται και αλληλοαναπαράγονται, καταξιώνοντας µε τις δράσεις και αντιδράσεις τους µονιµότερα πολιτισµικά πρότυπα τα οποία κατοχυρώνουν αντιλήψεις κι επιβάλλουν αντίστοιχα µοντέλα παραγωγής, κατανάλωσης, δηµόσιας διοίκησης, παιδείας και ανάπτυξης. Κύρια κι αναπόδραστα γενικά χαρακτηριστικά των αντιλήψεων και των µοντέλων αυτών παραγωγής, κατανάλωσης, δηµόσιας διοίκησης, παιδείας και ανάπτυξης, είναι λόγω της ανορθολογικότητας τους: (α) η βραχυπρόθεσµη κι όχι µακροπρόθεσµη προοπτική τους, (β) η συµπτωµατικότητα κι όχι η ολοκληρωµένη (ολιστική) θεώρησή τους, (γ) η "µερικότητα" της σύλληψης τους ερήµην του φυσικού και του κοινωνικοοικονοµικού τους περιβάλλοντος και των αναπόφευκτων επιπτώσεων τους σ'αυτό, (δ) η περιστασιακότητα και η ευκαιριακότητα των επιλογών τους, (ε) η αδυναµία συστηµατικού και µακροχρόνιου σχεδιασµού και προγραµµατισµού και πραγµατοποίησης σε θεσµικό, οργανωτικοδιοικητικό και πρακτικό επίπεδο, αλλά και εφαρµογής, πολιτικών ρυθµίσεων, και µέτρων "κοινού τόπου" "κοινής λογικής" και πανθοµολογούµενης κοινωνικής χρησιµότητας, (στ) ο ατεκµηρίωτος, αναιτιολόγητος κι αντιδηµοκρατικός έως και αυταρχικός χαρακτήρας των διαδικασιών λήψης αποφάσεων σε κάθε επίπεδό τους, (ζ) ο µαθηµατικά προδιαγραµµένος τρόπος και χρόνος "ανατροπής" τους, (στην πράξη συντήρησής τους µε απλή αλλαγή φρουράς), την στιγµή της "αλλαγής", "µεταλλαγής", "απαλλαγής" ή "συναλλαγής" των φορέων τοπικής, χρονικής και γενικότερα κάθε φύσης εξουσίας, (η) η άκρατη και άκριτη υποκειµενικότητά τους σ'ένα κόσµο που επιχειρεί να ορθολογικοποιεί και ν'αντικειµενικοποιεί τις βασικές λειτουργίες όλο και ευρύτερων τοµέων του δηµόσιου και ιδιωτικού χώρου, της κοινωνίας και της οικονοµίας ως απόδειξη της συµµόρφωσης του µε (θ) καθολικότερες αξίες της ζωής, της ιστορίας, και του παγκόσµιου πολιτισµού, η στατική κι όχι δυναµική φύση τους σε σχέση µε το ραγδαία µεταβαλλόµενο περιβάλλον τους. Τα γενικά αυτά χαρακτηριστικά τους, αλλά και ειδικότερα ή µερικότερα στοιχεία τους, προσδιορίζουν καταλυτικά την ποιότητα της ζωής, της επιχειρηµατικής δράσης και του φυσικού και κοινωνικοοικονοµικού περιβάλλοντός τους. Οι οφθαλµοφανείς πλέον αρνητικές τους επιπτώσεις επισηµαίνονται τελευταία σωρευτικά όλο και συχνότερα από πολλές πλευρές ενώ παράλληλα διαπιστώνεται µια αύξουσα τάση υπέρβασης τους σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο µε την επίκληση, έξω και πέρα από σωτήριες ιδεολογίες, κοσµοθεωρίες και δογµατικές εµµονές, απλών κανόνων της παραδοσιακής καρτεσιανής αντίληψης της ορθής λογικής. Στην κατεύθυνση αυτή επιχειρεί να συµβάλει η εισήγηση παρουσιάζοντας την ερευνητική δουλειά του συγγραφέα στο πεδίο των µεθοδολογιών των Ολοκληρωµένων Αποδόσεων και της φωτοερµηνείας / τηλεπισκόπησης και τεκµηριώνοντας τον ιδιαίτερο ρόλο της σύγχρονης αντίληψης της ορθολογικότητας στην φιλοσοφία και τη δυναµική τους. 2. Ολοκληρωµένες Αποδόσεις. Τηλεπισκοπική µεθοδολογία και σύγχρονη αντίληψη για την ορθολογικότητα Η σύγχρονη ολοκληρωµένη αντίληψη για την πολυδιάστατη φυσική, κοινωνικοοικονοµική και πολιτισµική έννοια της ανάπτυξης η οποία εµπεριέχει σε όλες τις διαστάσεις της τα στοιχεία της δηµοκρατίας και του εκσυγχρονισµού θα µπορούσε να αποδοθεί µε τον παρακάτω ορισµό: Ανάπτυξη είναι µια νέα, διαφορετική απ' την προηγούµενη κατάσταση ισορροπίας συστηµάτων, σχέσεων κι αλληλεπιδράσεων µε στόχο την "βέλτιστη" αξιοποίηση των "πραγµατικών" δυνατοτήτων της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας σύµφωνα µε το κάθε φορά κυρίαρχο κοινωνικό πλαίσιο αξιών κι επιλογών (Ρόκος 1981). Μια τέτοια θεώρηση συναρτά τη συνείδηση και τις ιδέες µε τη φύση κι αναγορεύει τον πραγµατικό αντικειµενικό κόσµο, την υλική δηλαδή φύση ως βάση µιας διαδικασίας ανάπτυξης που αξιοποιεί δηµιουργικά τη γνώση των προηγουµένων καταστάσεων για να οικοδοµήσει τη σηµερινή αλλά και την αυριανή, απορρίπτοντας την άποψη ότι η ανάπτυξη σταµατά σ' ένα ορισµένο στάδιο. 75

4 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ Έτσι, την παραδοσιακή αντίληψη των θεµελιακών συνιστωσών της διαδικασίας ανάπτυξης: ΑΝΑΠΤΥΞΗ = ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ + ΚΕΦΑΛΑΙΟ + ΕΡΓΑΣΙΑ (1) θα µπορούσαµε σήµερα να γενικεύσουµε στη σχέση: ΑΝΑΠΤΥΞΗ = ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΩΝ ΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ (ΦΥΣΙΚΗΣ + ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ) (2) όπου: (α) (β) (γ) η ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ορίζεται µε το µέγεθος ΦΥΣΙΚΑ ΙΑΘΕΣΙΜΑ (έννοια ευρύτερη απ' τους αµέσως αντιληπτούς ή γνωστούς φυσικούς πόρους, και που κάτω από συγκεκριµένους περιορισµούς και προϋποθέσεις, µπορεί να διευρύνεται, σε αλληλεξάρτηση µε τα διατιθέµενα κάθε φορά για έρευνα, οικονοµικά κι ανθρώπινα διαθέσιµα). η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ορίζεται µε το µέγεθος ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΙΑΘΕΣΙΜΑ (έννοια ευρύτερη απ'το ΚΕΦΑΛΑΙΟ και που κάτω από συγκεκριµένους περιορισµούς και προϋποθέσεις, µπορεί να διευρύνεται σε αλληλεξάρτηση µε τα διατιθέµενα κάθε φορά φυσικά και ανθρώπινα διαθέσιµα) και η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ορίζεται µε το µέγεθος ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΑΘΕΣΙΜΑ (έννοια ευρύτερη απ'την εργασία και που κάτω από συγκεκριµένους περιορισµούς και προϋποθέσεις, µπορεί να διευρύνεται σε αλληλεξάρτηση µε τα διατιθέµενα κάθε φορά φυσικά και ανθρώπινα διαθέσιµα). Έτσι µια δεύτερη προσέγγιση στην παραδοσιακή εξίσωση (1) θα ήταν: ΑΝΑΠΤΥΞΗ = ( ΥΝΑΜΕΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ) + (ΕΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΕΙΣ, ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΙ ΕΡΓΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΑΘΕΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟ ΟΜΗΣ) + (ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ) (3) Η ανάγκη "βέλτιστης" αξιοποίησης των "πραγµατικών" δυνατοτήτων της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας µιας περιοχής συνεπάγεται ανάπτυξη µεθόδων και τεχνικών για την κάθε φορά ακριβή, αξιόπιστη κι ολοκληρωµένη "γνώση", "απογραφή" και "χαρτογράφησή" τους. Με αυτές τις µεθόδους και τεχνικές θα πρέπει να εξασφαλίζουµε κατά την αντιµετώπιση των πολύπλοκων σχετικών σηµερινών προβληµάτων: α) την αξιόπιστη κι ολοκληρωµένη διερεύνηση κι απογραφή των στοιχείων που συγκροτούν τη φυσική πραγµατικότητα του προβλήµατος (π.χ. γνώση των φυσικών διαθεσίµων µιας περιοχής, των κλιµατικών συνθηκών, της τοπογραφίας της, της υφιστάµενης χρήσης γης, της διάρθρωσης των καλλιεργειών και των αγροτικών ιδιοκτησιών κλπ.), β) την πιστή απόδοση της οικονοµικής και κοινωνικής πραγµατικότητας, και της σχέσης τους µε τη φυσική πραγµατικότητα, καθώς και των µέτρων τάσης των µεταβολών κι αλληλοεξαρτήσεών τους, στο χώρο που υπάρχει, τελείται ή αντιµετωπίζεται το πρόβληµα, γ) την απόκτηση κι αξιολόγηση πληροφοριών, για τις επιπτώσεις και τις αλληλεπιδράσεις της συγκεκριµένης κάθε φορά εναλλακτικής αναπτυξιακής διαδικασίας στο φυσικό κι οικονοµικοκοινωνικό περιβάλλον του προβλήµατος, δ) την προετοιµασία όλων εκείνων των βασικών σχεδίων, χαρτών και πληροφοριακών στοιχείων, που θα διευκολύνουν, θα τεκµηριώσουν και θα καταστήσουν δυνατή τη διαδικασία λήψης ορθολογικών αναπτυξιακών αποφάσεων. Έτσι είναι φανερό, ότι η πολυδιάστατη αυτή διαδικασία, των ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΟΣΕΩΝ της φυσικής και κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, µιας προς ανάπτυξη περιοχής, που δεν είναι µηχανιστικά αθροιστική αλλά ολοκληρωµένη, προϋποθέτει τη βήµα προς βήµα, συνεχή κι αρµονική συνεργασία εκείνων των επιστηµόνων, που µε θεµέλιο τις βασικές γνώσεις των διαφόρων πεδίων: των επιστηµών της γης των κοινωνικών επιστηµών και της τεχνολογίας (π.χ. τοπογραφία, χαρτογραφία, φωτογραµµετρία, φωτοερµηνεία, τηλεπισκόπηση, γεωλογία, 76

5 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ υδρολογία, οικονοµικά, δασολογία, οικολογία, γεωπονία, κοινωνιολογία, διάφορες ειδικότητες διπλ. µηχανικών κλπ.), προχώρησαν σε ειδικότερες σπουδές, ή απέκτησαν στην πράξη εµπειρία, πάνω σε συγκεκριµένα αναπτυξιακά αντικείµενα που απαιτούν: - την επιλογή και τον προγραµµατισµό των απαραίτητων κατά περίπτωση µετρητικών και ποιοτικών διερευνήσεων απογραφών κι αποδόσεων, - την επιχειρησιακή οργάνωση κι υλοποίησή τους, - τον σχεδιασµό και την τήρηση δικτύων χρονικού κι οικονοµικού προγραµµατισµού των δραστηριοτήτων, - την εκτίµηση κι αξιολόγηση εναλλακτικών αναπτυξιακών λύσεων, - την επιλογή και την τεκµηριωµένη παρουσίαση των αναπτυξιακών προτάσεων. Οι Ολοκληρωµένες Αποδόσεις συνεπώς, είναι ένα εφαρµοσµένο σε συνθήκες πράξης, διακλαδικό επιστηµονικό πεδίο άσκησης συντονισµένων δραστηριοτήτων: - τόσο για τους επιστήµονες και τους µηχανικούς που είναι επιφορτισµένοι µε τη δηµιουργία των θεµελιακών δυναµικών, ποιοτικών και ποσοτικών πληροφοριακών προϋποθέσεων οι οποίες αποτελούν την αναγκαία υποδοµή της αναπτυξιακής διαδικασίας (τοπογραφικοί χάρτες, διερευνήσεις φυσικών διαθεσίµων, θεµατικοί χάρτες, κτηµατολόγιο, χάρτες χρήσης γης κλπ.), - όσο και για τους αντικειµενικά συµµετέχοντες στις διαδικασίες σχεδιασµών ανάπτυξης, (ειδικούς και µέλη διακλαδικών οµάδων επιστηµόνων και µηχανικών υπηρεσιών χωροταξίας και ανάπτυξης, ερευνητικών κέντρων οικονοµικών και κοινωνικών προγραµµάτων και σχετικών µελετητικών γραφείων οι οποίοι συµβουλεύουν µε τον ένα ή άλλο τρόπο την πολιτική εξουσία, τους κοινωνικούς φορείς και τους πολίτες). Επιχειρώντας µια σύντοµη ιστορική διαδροµή στο πρόσφατο παρελθόν, θα µπορούσαµε να δούµε, ότι οι ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ, τόσο στις δύο βασικές οριακές θεωρήσεις τους: α) την "ολιστική" (που αντιλαµβάνεται επιστηµονικά και µεθοδολογικά την "ολοκλήρωση" των αποδόσεων, σε πλήρη αντιστοιχία µε την ολοκληρωµένη υφή κι υπόσταση του περιβάλλοντος) και β) την "ειδική" (που αντιλαµβάνεται την "ολοκλήρωση" των αποδόσεων, ως ορθολογική επαλληλία κι αξιοποίηση των πορισµάτων συγκεκριµένων επί µέρους στοιχείων (ή οµάδων στοιχείων) της φυσικής πραγµατικότητας, όσο και στις ενδιάµεσες µεθοδολογικές και τεχνολογικές προσεγγίσεις τους, που αναπτύχθηκαν κάτω από πραγµατικές συνθήκες σε διάφορες περιοχές και χρονικές περιόδους, παρακολουθούν αντικειµενικά τις εξελίξεις και τις απαιτήσεις των αναπτυξιακών διαδικασιών (Ρόκος 1981). Έτσι π.χ. στα χρόνια της δεκαετίας του 30, η αναπτυξιακή διαδικασία σφραγίζεται από δύο νέες αντιλήψεις: Πρώτα, ότι η ανάπτυξη δεν πρέπει ν'αποβλέπει σε άµεσα κέρδη, αλλά στην υποστήριξη της παραγωγής, γι'αυτή και τις επόµενες γενιές µε συνειδητή προσπάθεια διασφάλισης των προϋποθέσεων ορθολογικής χρήσης, προστασίας και διατήρησης των φυσικών πόρων, και δεύτερο, ότι τα µεγάλα έργα ανάπτυξης είναι αντικειµενικά πολυδιάστατα, εξυπηρετούν (και πρέπει να εξυπηρετούν για να είναι οικονοµικά σκόπιµη και τεκµηριωµένη η επιλογή τους), πολλούς στόχους, κι έτσι πρέπει ν'αντιµετωπίζονται διακλαδικά κι ολοκληρωµένα. Το παράδειγµα του έργου της πεδιάδας του Tennessee, µέσα από το οποίο αντιµετωπίστηκε η λεκάνη του ποταµού, ως ενότητα µελέτης και σχεδιασµού πολυδιάστατων αναπτυξιακών έργων κι έργων αξιοποίησης και διατήρησης των φυσικών διαθεσίµων, αποτελεί µία σηµαντικής σηµασίας αφετηρία, αντικειµένων Ολοκληρωµένων Αποδόσεων των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της φυσικής και κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας. Αµέσως µετά τον πόλεµο, ανάµεσα στα αντικείµενα που ακολούθησαν τη νέα αυτή αναπτυξιακή αντίληψη, ήταν το έργο της πεδιάδας Damodar στην Ινδία (Bakker 1971). Σύµφωνα µε τα στοιχεία του Bakker, στη δεκαετία του 1950, από τα αντικείµενα ανάπτυξης, της γης, των εδαφικών κι υδατικών διαθεσίµων, εκείνα π.χ. τα µεγάλα φράγµατα αποθήκευσης νερού που υλοποίησαν µ'επιτυχία τη µελέτη του ελέγχου των υδατικών διαθεσίµων της περιοχής, χωρίς όµως να δώσουν την προσοχή που άρµοζε στη γη, τη διατήρηση και την ανάπτυξη της, αποδείχθηκε ότι τελικά στην πράξη απότυχαν. Από το 60 κι εδώθε σηµειώνεται σ'όλον τον κόσµο, (και µε αφορµή την αυξανόµενη ραγδαία όξυνση των πολύπλοκων προβληµάτων διατροφής, ανάπτυξης και περιβάλλοντος), µια συστηµατική διεύρυνση και ενιαιοποίηση της αντίληψης για τη φύση, το ρόλο και τις προοπτικές 77

6 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ της συµβολής των Ολοκληρωµένων Αποδόσεων στις διαδικασίες ανάπτυξης. Έτσι αξιοποιώντας την πείρα που σωρεύτηκε από αντικείµενα Ολοκληρωµένων Αποδόσεων που πραγµατοποιήθηκαν σ'όλο τον κόσµο θα µπορούσαµε να πούµε ότι: α) στο σηµερινό πρόβληµα της πολυπλοκότητας των προβληµάτων ανάπτυξης, ορθολογική απάντηση είναι η δηµιουργία της καταλληλότερης κάθε φορά διεπιστηµονικής οµάδας δουλειάς Ολοκληρωµένων Αποδόσεων, µε στόχο την βελτιστοποίηση των σχέσεων χρόνου - κόστους - οφέλους κάθε αντικειµένου, σε αρµονία µε σαφείς και συγκεκριµένους αναπτυξιακούς στόχους, έτσι ώστε να ολοκληρώνεται στο αποτέλεσµα η συµβολή κι οι δυνατότητες όλων των χρήσιµων ειδικοτήτων, µεθόδων και τεχνικών. β) στο πρόβληµα της άµεσης αποδοτικότητας, αποτελεσµατικότητας κι ευστοχίας των µέτρων ανάπτυξης, ορθολογική απάντηση είναι κατάλληλα σχεδιασµένες Ολοκληρωµένες Αποδόσεις της φυσικής και κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας των υπό µελέτη περιοχών, µε στόχο τη διαδοχική ολοκλήρωση της υλοποίησης συγκεκριµένων ρεαλιστικών κι ολόπλευρα θεµελιωµένων (επιστηµονικά και κοινωνικοοικονοµικά) αναπτυξιακών προτάσεων, και γ) στο πρόβληµα της καθηµερινής, ραγδαίας και σηµαντικής (σε έκταση και βάθος) µεταβολής των στοιχείων που συνιστούν τη φυσική και κοινωνικοοικονοµική πραγµατικότητα µιας περιοχής, στην οποία πραγµατοποιούνται Ολοκληρωµένες Αποδόσεις ως θεµέλιο της διαδικασίας ανάπτυξής της, (και σ'αλληλεξάρτηση µ'αυτή), ορθολογική απάντηση είναι ο κατάλληλος σχεδιασµός των Αποδόσεων, ώστε µέσα απ' αυτές να παρακολουθούνται συστηµατικά, ενιαία και µε συνέπεια, οι µεταβολές των στοιχείων και τα µέτρα των τάσεών τους και να γίνεται έτσι δυνατή βήµα προς βήµα, η αναθεώρηση κι ο αναπροσανατολισµός των στόχων και των µέτρων της αναπτυξιακής προσπάθειας, όπου αυτό απαιτείται. Μέσα στο πλαίσιο µιας γενικής µελέτης Ολοκληρωµένων Αποδόσεων µιας περιοχής, είναι φυσικό να υπάρχουν τοµείς έρευνας µε ενιαία υφή, που εκφράζουν το µεγαλύτερο βαθµό αλληλεξάρτησης ανάµεσα σε συγκεκριµένα φυσικά διαθέσιµα και που απαιτούν αντίστοιχα στενότερη συνεργασία των αρµοδίων επιστηµόνων της διεπιστηµονικής οµάδας δουλειάς. Έτσι ορθολογικά ενοποιείται η διερεύνηση της λιθολογίας, της γεωλογικής δοµής, της επιφανειακής αποστράγγισης, των µορφών γης και των τύπων εδαφών, σε σχέση µε το κλίµα και τις συνθήκες και κοινότητες βλάστησης µιας περιοχής, απ' την ειδικότερη οµάδα γεωλόγων, γεωµορφολόγων, υδρολόγων, γεωπόνων, εδαφολόγων και αγρονόµων τοπογράφων µηχανικών. Με την ίδια λογική, µια έρευνα των εδαφικών διαθεσίµων και µόνο µιας περιοχής, θα είναι µονοδιάστατη, ατελής κι έτσι αναξιόπιστη, αν γίνει µόνο από εδαφολόγο, χωρίς την απαραίτητη για την ολοκληρωµένη θεώρηση του προβλήµατος συµβολή, του αγρονόµου τοπογράφου µηχανικού του υδρολόγου, του γεωλόγου, του γεωµορφολόγου και του κλιµατολόγου. Μία συστηµατοποίηση των όσων αναφέρθηκαν πιο πάνω, στο πλαίσιο µιας γενικής µεθοδολογίας Ολοκληρωµένων Αποδόσεων, θα µπορούσε να διατυπωθεί µε την παρακάτω ορθολογική σειρά: α) Με βάση τα υφιστάµενα γενικά κι ειδικά, βιβλιογραφικά, γεωγραφικά και χαρτογραφικά στοιχεία για την υπό συζήτηση περιοχή, χωρισµός της σε περιφέρειες µε συγκεκριµένες γεωγραφικές, γεωµορφολογικές, κλιµατικές και κοινωνικοοικονοµικές ιδιαιτερότητες που να δικαιολογούν και ν'απαιτούν ιδιαίτερη αντιµετώπιση. β) Ανάλυση των συγκεκριµένων προβληµάτων κάθε περιφέρειας, των σε γενικές γραµµές δυνατοτήτων αλλά και των περιορισµών ανάπτυξής της. γ) Με άξονα τη συγκεκριµένη πολιτική προτεραιοτήτων του φορέα λήψης των πολιτικών αποφάσεων, σχεδιασµός του καταλληλότερου κατά περιφέρεια προγράµµατος Ολοκληρωµένων Αποδόσεων. δ) Εκτέλεση µιας προκαταρκτικής γενικής διερεύνησης κι απογραφής των φυσικών κι ανθρώπινων διαθεσίµων κάθε περιφέρειας µε τη βοήθεια φωτογραµµετρίας, φωτοερµηνείας και τηλεπισκοπικών µεθόδων και τεχνικών. ε) Αξιολόγηση µε συλλογική προσπάθεια της διακλαδικής οµάδας, των πορισµάτων της προηγούµενης φάσης και λειποµερέστερος κι ακριβέστερος προσδιορισµός των απαιτούµενων κατά περιφέρεια Ολοκληρωµένων Αποδόσεων. στ) ιεξαγωγή των συγκεκριµένων κατά περιφέρεια, Ολοκληρωµένων Αποδόσεων σε βάθος κι έκταση που να επιτρέπουν την τεκµηρίωση της οικονοµικής και κοινωνικής σκοπιµότητας και των τεχνικών προϋποθέσεων µιας ή περισσότερων αναπτυξιακών επιλογών, ζ) Λεπτοµερειακές προεπενδυτικές (preinvestment) ή προαναπτυξιακές (predevelopment) 78

7 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ αποδόσεις, η) ιαδικασία παρακολούθησης της υλοποίησης των αναπτυξιακών έργων και της επίδρασης της λειτουργίας τους στη φυσική κι οικονοµικοκοινωνική πραγµατικότητα της περιοχής / ανάδραση / προτάσεις για νέες/ειδικότερες µελέτες και έργα (Ρόκος 1981). Θεµελιακής σηµασίας εργαλείο "γνώσης" στη διαδικασία των Ολοκληρωµένων Αποδόσεων είναι η τηλεπισκοπική µεθοδολογία. Πριν όµως επιχειρήσουµε να ειδικολογήσουµε τα της τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας θα πρέπει να ορίσουµε αναλυτικότερα την τηλεπισκόπηση. Τηλεπισκόπηση λοιπόν είναι η επιστήµη και τεχνική µε την οποία, τόσο ο άνθρωπος, (και οι ζώντες οργανισµοί γενικότερα), όσο και οι µηχανές, (φωτογραφικές µηχανές, τηλεπισκοπικοί δέκτες, συστήµατα και συνδυασµοί τηλεπισκοπικών δεκτών και συστηµάτων αυτόµατης/ψηφιακής επεξεργασίας τηλεπισκοπικών απεικονίσεων), µπορούν: 1) να επικοινωνήσουν από µακριά µε τον εξωτερικό κόσµο του φυσικού και του δοµηµένου περιβάλλοντος, αλλά και µε συγκεκριµένα επί µέρους αντικείµενα, φαινόµενα, γεγονότα και συµβάντα, να τα αισθανθούν, να τα παρατηρήσουν συστηµατικά, να διακρίνουν, να αντιληφθούν, να ανιχνεύσουν, να αναγνωρίσουν, να µετρήσουν, να καταγράψουν, αλλά και να παρακολουθήσουν (monitoring), τις µεταβολές/διαφοροποιήσεις των δοµικών και λειτουργικών, φυσικών, χηµικών και βιολογικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τους στο χώρο και στο χρόνο. 2) Να συλλέξουν έτσι, ή/και να αποκαλύψουν µια απειρία ποιοτικών και µετρητικών πληροφοριών, τόσο για τη συγκεκριµένη φυσική και την κοινωνικοοικονοµική πραγµατικότητα και τις αλληλεπιδράσεις τους, όσο και για τις τάσεις µεταβολών τους δια µέσου του χρόνου. 3) Να επεξεργασθούν στη συνέχεια και να συσχετίσουν νοητικά/λογικά/υπολογιστικά, µε κατάλληλο τρόπο, και µε βάση την επιστηµονική µεθοδολογία, τις πληροφορίες αυτές και να καταλήξουν σε εκτιµήσεις, σε αξιολογήσεις και σε χρήσιµα συµπεράσµατα γενικότερα, για µια σειρά εφαρµογών, σε επιµέρους επιστηµονοτεχνικές περιοχές, ή και σε Ολοκληρωµένες Αποδόσεις, (Integrated Surveys) των φυσικών και των ανθρώπινων διαθεσίµων (natural and human resources) µιας χώρας/περιφέρειας, οι οποίες αποτελούν την πολυτιµότερη υποδοµή για κάθε σχεδιασµό ανάπτυξης. 4) Να σχεδιάσουν και να πραγµατοποιήσουν κατάλληλα κι αντίστοιχα, συγκεκριµένες αναδράσεις (feedback), σε συγκεκριµένες φάσεις των παραπάνω διαδικασιών αλλά και σε συγκεκριµένα επίπεδα αναφοράς, ώστε να αυξάνεται έτσι προοπτικά και να βελτιστοποιείται η ακρίβεια, η αξιοπιστία, η πληρότητα κι η ολοκλήρωση των εκτιµήσεων και των απαντήσεων στα συγκεκριµένα επιµέρους προβλήµατα (Ρόκος 1988). Η τηλεπισκοπική µεθοδολογία, τώρα, θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε, ότι έχει ως πυρήνα της, την οργανική σύνθεση του "αισθητού": µε το "λογικό" µε βάση την επιστηµονική µεθοδολογία, κι έτσι ώστε να µας επιτρέπει µε διαλεχτικό τρόπο, να προσεγγίζουµε το διαλεχτικό χαρακτήρα της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, αλλά και των αλληλεπιδράσεων, των αλληλεξαρτήσεων και των µεταβολών τους δια µέσου του χρόνου. Συνεπώς θα µπορούσαµε να θεωρήσουµε την τηλεπισκοπική µεθοδολογία, ως την αναγκαία ολοκλήρωση της "εµπειρίας", της "λογικής" και της επιστηµονικής γνώσης στην διαδικασία διερεύνησης των προβληµάτων του εξωτερικού κόσµου, κι αυτό γιατί: (α) ούτε µόνο ο "εµπειρισµός" στη µονοδιάστατη αντίληψη του δόγµατος ότι "η πείρα των αισθήσεων αποτελεί την µοναδική πηγή της γνώσης", (β) ούτε µόνο ο "ορθολογισµός", στην εξίσου µονοδιάστατη αντίληψη, ότι "η λογική είναι η µοναδική πηγή της γνώσης", έξω και πέρα απ' τις αµοιβαίες σχέσεις, εξαρτήσεις κι αλληλεπιδράσεις των πραγµάτων, αλλά και (γ) ούτε µόνη η επιστηµονική γνώση, σε ένα, ή περισσότερα επιστηµονοτεχνικά πεδία, αρκούν για να ενεργοποιήσουν στο σύνολό τους και στο µέγιστο βαθµό, τις αντικειµενικές δυνατότητες του Ανθρώπου, τόσο ως αυτοδύναµου, (αναλογικά), τηλεπισκοπικού, (λόγω όρασης, αφής κλπ.) δέκτη/συστήµατος, όσο και ως σχεδιαστή κι εφαρµοστή της τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας, (µε την αξιοποίηση των κατάλληλων κάθε φορά µηχανών, τηλεπισκοπικών συστηµάτων, ηλεκτρονικών υπολογιστών), στην προσπάθειά του να συλλάβει και να εκτιµήσει τη σηµασία της αντικειµενικής πραγµατικότητας η οποία τον περιβάλλει και µε την οποία πολυδιάστατα συναλλάσσεται κι αλληλεπιδρά σε φυσικό, 79

8 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ τεχνικό, οικονοµικό, κοινωνικό και πολιτισµικό επίπεδο (Ρόκος 1988). Με βάση τα παραπάνω θα επιχειρήσω να τεκµηριώσω: (Ι) ότι η φιλοσοφία της τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας, (η οποία στηρίζει την ανάπτυξη της τεχνολογίας αιχµής και των εφαρµογών της τηλεπισκόπησης) ως πηγής ολοκληρωµένων πληροφοριών, στις συγκεκριµένες σήµερα συνθήκες οριοθετεί ταυτόχρονα και την σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού, (ΙΙ) ότι η εφαρµογές της τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας σε πλανητικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο δηµιουργούν ασφαλείς προϋποθέσεις, αξιόπιστης υποδοµής πληροφοριών και κοινά αποδεκτή αναφορά σχεδιασµού και χάραξης πολιτικών και µέτρων εκσυγχρονισµού και ανάπτυξης και (ΙΙΙ) ότι ως συνέπεια των (Ι) και (ΙΙ) η σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού υποβοηθάει, στηρίζει και διευρύνει τη δηµοκρατία και τις δηµοκρατικές διαδικασίες σ'όλα τα επίπεδα της δηµόσιας ζωής. 3. Προς µια σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού Η απόρριψη της φιλοσοφίας του µεσαίωνα, η ριζική άρνηση της αυθεντίας της εκκλησίας και η αναγόρευση της λογικής ως µοναδικής πηγής γνώσης, που σφράγισαν την είσοδο του ορθολογισµού ως ριζοσπαστικού προσανατολισµού της γνωσιολογίας µε το έργο του Καρτέσιου, του Σπινόζα και των επιγόνων τους, αποτέλεσαν αντικειµενικά τοµές προόδου στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η παντοδυναµία της λογικής ως κριτηρίου της αλήθειας, η ανύψωση των µαθηµατικών (λόγω της καθαρότητάς τους σε σχέση µε την εµπειρία), ως ιδανικής επιστήµης, η εισαγωγή στα µαθηµατικά της κίνησης και της διαλεκτικής και η σύλληψη απ' τον Καρτέσιο της µαθηµατικής θεωρίας της ανάλυσης, καθώς και η σθεναρή υπεράσπιση της ελευθερίας της επιστήµης και της ανάπτυξης της παιδείας ειδικότερα ως γιατρικού για όλα τα κοινωνικά προβλήµατα απ' τον εκφραστή των προοδευτικών ιδεών της ανερχόµενης αστικής τάξης Σπινόζα, συνθέτουν τα βασικά χαρακτηριστικά της ταυτότητας του ορθολογισµού. Απ' το 1637 ("Περί µεθόδου λόγος") του Καρτέσιου ως τη «ιόρθωση της Νόησης» (1670) του Σπινόζα και µε τις οριακές διαφορές των επιγόνων του, ο ορθολογισµός απορρίπτει κατηγορηµατικά τον εµπειρισµό που περιορίζει στην πείρα των αισθήσεων την µοναδική πηγή της γνώσης. Η κριτική του ορθολογισµού της εποχής των γεννητόρων του, αλλά και του εµπειρισµού απ' τη σκοπιά του διαλεκτικού υλισµού αφορά κυρίως το µονοδιάστατο και τη µερικότητα της κυρίαρχης µεταξύ τους αντίθεσης, την οποία και επιχειρεί να υπερβεί µε την οργανική σύνθεση του "λογικού" µε το "αισθητό" ως των δύο αναπόσπαστων θεµελιακών στοιχείων της διαδικασίας της γνώσης (Engels 1961). Σήµερα µε τις ραγδαίες εξελίξεις που σηµειώθηκαν τα χρόνια που πέρασαν απ' τη γέννηση του ορθολογισµού στην ιστορία της ανθρωπότητας γενικότερα αλλά και στα πεδία της επιστήµης, της τεχνικής, της έρευνας και της τεχνολογίας, κανείς δεν µπορεί πια να υποστηρίζει µε µεταφυσικό ιδεαλιστικό, ή µηχανιστικό τρόπο δογµατικές µονοµέρειες "µοναδικότητας" σε ότι αφορά τις πηγές των γνώσεων. Ούτε η λογική κι η καθαρή επιστήµη, ούτε ο εµπειρισµός, ούτε ο µηχανιστικός διαλεκτικός υλισµός µπορούν να ορίσουν και να ερµηνεύσουν µε την οπτική τους και µόνο, ή µε την µηχανιστική άθροισή τους τις διαδικασίες παραγωγής γνώσεων. Κι αυτό, γιατί στον σύγχρονο κόσµο η πολυπλοκότητα των µεγάλων προβληµάτων της ανθρωπότητας προέρχεται από πολυπαραµετρικές αλληλεπιδράσεις φυσικών και κοινωνικοοικονοµικών φαινοµένων, δράσεων και δραστηριοτήτων που τελούνται µε ασύλληπτους ρυθµούς, ταχύτητες, εντάσεις και ιδιαιτερότητες, σε διαφορετικά και ραγδαία µεταβαλλόµενα περιβάλλοντα. Έτσι, η σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού που απ' τη γέννησή του εµπεριείχε το σπέρµα της διαλεκτικής και σε µεγάλο βαθµό σφραγίστηκε στην πορεία του απ' αυτή, θα πρέπει να µπορεί να ολοκληρώνει κι όχι να αθροίζει µηχανιστικά, (κι όχι µόνο µε την µαθηµατική αλλά και µε την διαλεκτική έννοια) την λογική, την εµπειρία, και τις ειδικές επιστηµονικές οπτικές, στο πλαίσιο µιας πολυδιάστατης διεπιστηµονικής προσέγγισης, διερεύνησης, απογραφής και χαρτογράφησης της "φύσης", των εναλλακτικών καταστάσεων και των µεταβολών της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, όπως αυτές υπάρχουν κι αλληλεπιδρούν στον 80

9 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ συγκεκριµένο κάθε φορά χώρο, κάθε στιγµή της Ιστορίας. Κι ακόµη, να κρίνει την αξιοπιστία και να επιβεβαιώνει τα πορίσµατά του µε τους ελάχιστους δυνατούς πλην όµως απαραίτητους στο "πεδίο" ελέγχους. Μια τέτοια αντίληψη για τον ορθολογισµό που προσεγγίζει σε µεγάλο βαθµό τη φιλοσοφία της τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας είναι αντικειµενικά ανεξάρτητη από "θορύβους" µονοµερειών, µερικών κι αποσπασµατικών προσεγγίσεων, αβεβαιοτήτων αλλά και ατεκµηρίωτων "βεβαιοτήτων" και συγχύσεων, στο "λογικό", το "αισθητό" και το "ιδεολογικό" επίπεδο και γι'αυτό, πιο ανοιχτή κι αδέσµευτη στο "καινούργιο", στατιστικά πιο "πιθανολογική", πιο εύστοχη, κι αποτελεσµατική, και πιο αποδεκτή (για όλους τους προηγούµενους λόγους) απ' το κοινωνικό σώµα. Οι εφαρµογές τώρα της συµβατής µε την σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας στην γνώση και κατανόηση της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας και των κάθε φορά σχέσεων, αλληλεξαρτήσεων κι αλληλεπιδράσεων τους αλλά και των µεταβολών τους δια µέσου του χρόνου σε πλανητικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο στηρίζουν τις διαδικασίες εκσυγχρονισµού και ανάπτυξης, γιατί: (α) µπορούν κάθε στιγµή (αλλά κι επαναληπτικά), συνολικά (συνοπτικά) αλλά και τοπικά (σε µεγάλη κλίµακα) και πάντα µε τον καταλληλότερο συνδυασµό των βέλτιστων "ευαισθησιών" στην κάθε φορά επιδιωκόµενη ανάλυση κι αξιοπιστία, να µετρούν και να αποδίδουν ποιοτικά, να εκτιµούν, να απογράφουν και να χαρτογραφούν τα ενδιαφέροντα φαινόµενα, προβλήµατα, αντικείµενα, χώρους και συµβάντα, στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον (π.χ. διερεύνηση, απογραφή και χαρτογράφηση των φυσικών διαθεσίµων µιας χώρας/περιφέρειας), (β) µπορούν κάθε στιγµή να παρέχουν µια ουδέτερη, αναµφισβήτητη και γι' αυτό αντικειµενική "φωτογράφηση" ή/και τηλεπισκοπική απεικόνιση των εκάστοτε ενδιαφερουσών πραγµατικοτήτων των σχέσεων, των συνθηκών, των προτύπων, της υφής, και των τάσεων µεταβολών τους, και γι' αυτό τα πορίσµατα των αναλύσεών τους να γίνονται αποδεικτά από το κοινωνικό σώµα και να πείθουν. (π.χ. αποτύπωση της ρύπανσης, µόλυνσης των ακτών από βιοµηχανικές κλπ. δραστηριότητες), (γ) µπορούν κάθε στιγµή να εφοδιάζουν τόσο την πολιτική εξουσία µε έγκυρα, αξιόπιστα, ακριβή κι αντικειµενικά στοιχεία τεκµηρίωσης εναλλακτικών "πολιτικών" εκσυγχρονισµού κι ανάπτυξης µε συγκεκριµένες χωρικές διαστάσεις, κι επιλογής της κάθε φορά βέλτιστης µε βάση τις αξίες και τις βασικές προγραµµατικές κατευθύνσεις της, όσο και ταυτόχρονα την αντιπολίτευση µε στοιχεία ορθολογικής τεκµηρίωσης της κριτικής της, µε τρόπο ώστε η πολιτική διαµάχη να στηρίζεται, να τελείται αλλά και να πείθει µε επιχειρήµατα. Έτσι και οι πολίτες µπορούν να κρίνουν, ν'αποφασίζουν και να παρεµβαίνουν δηµιουργικά κι υπεύθυνα στην πολιτική πράξη. (π.χ. συγκρότηση και λειτουργία Συστήµατος Ολοκληρωµένων Κτηµατολογικών Πληροφοριών Γης και Περιβάλλοντος, Ρόκος 1990). (δ) µπορούν κάθε στιγµή να συµβάλουν στην συνειδητοποίηση της έκτασης και των επιπτώσεων φυσικών και τεχνητών καταστροφών και "δράσεων" στο φυσικό και το κοινωνικοοικονοµικό περιβάλλον, για να εξασφαλισθούν οι µέγιστες δυνατές συναινέσεις στο κοινωνικό σώµα για την λήψη των απαραίτητων µέτρων αντιµετώπισης συγκεκριµένων προβληµάτων κι εκτάκτων σοβαρών καταστάσεων. (π.χ. αποτύπωση της έκτασης κι εκτίµηση των πολυδιάστατων επιπτώσεων πυρκαγιών δασών στα εδάφη, την γεωργία κλπ.), (ε) µπορούν κάθε στιγµή να συµβάλουν στην εξοικείωση του κοινωνικού σώµατος µε την συγκεκριµένη κατάσταση, την αλλοίωση, την µεταλλαγή ή την καταστροφή του περιβάλλοντος που είναι αποτέλεσµα καθηµερινών, γενικά αποδεκτών οικονοµικοκοινωνικών δραστηριοτήτων κι επιχειρηµατικών πρωτοβουλιών των πολιτών για να γίνει δυνατή απ' την πολιτεία η τεκµηριωµένη απαίτηση αλλαγής κατοχυρωµένων αλλά επικίνδυνων µακροπρόθεσµα στάσεων και συµπεριφορών (π.χ. συνέπειες της ανεξέλεγκτης αυτοκίνησης στα µεγάλα αστικά κέντρα), (στ) µπορούν κάθε στιγµή να υπενθυµίζουν σε πλανητικό επίπεδο την κοινότητα της µοίρας πλούσιων και φτωχών χωρών, αρχουσών και κυριαρχούµενων τάξεων, κοντινών ή µακρινών τόπων, συνειδητών ή αδιάφορων πολιτών, όταν οι συνέπειες των συγκεκριµένων µοντέλων ανάπτυξης, παραγωγής και κατανάλωσης θα καταστήσουν αβίωτη τη ζωή µας λόγω του φαινοµένου του θερµοκηπίου, της τρύπας του όζοντος, της αποψίλωσης των τροπικών δασών, της υποβάθµισης κι απώλειας γονίµων εδαφών από διάβρωση κι αποσάθρωση, της ραγδαίας µεταβολής του κλίµατος, της λειψυδρίας, της ανισοκατανοµής των φυσικών διαθεσίµων και της τροφής στον πλανήτη µας και των συνακόλουθων συνεπειών τους, κλπ. 81

10 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ Τέλος και ως συνέπεια όσων προαναφέρθηκαν, η σύγχρονη αντίληψη του ορθολογισµού, αξιοποιώντας τα πορίσµατα των εφαρµογών της οµόλογής του φιλοσοφικά όπως αποδείξαµε τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας υποβοηθεί, στηρίζει και διευρύνει τη δηµοκρατία και τις δηµοκρατικές διαδικασίες µέσα και έξω από τα κόµµατα, σε κάθε κοινωνική οργάνωση, φορέα και οµάδα πολιτών, γιατί η ακριβής, ολοκληρωµένη, αξιόπιστη και συνεχώς ενηµερούµενη πληροφόρηση και η γνώση των ποιοτικών και µετρητικών στοιχείων, των χαρακτηριστικών και των τάσεων της πραγµατικότητας που µας περιβάλλει, συµβάλλει αποφασιστικά µεταξύ άλλων και - στην αποµυθοποίηση από µηχανής θεών, µάγων, προφητών και σωτήρων, - στην απαξίωση απατηλών κι ατεκµηρίωτων πολιτικών κι υποσχέσεων, - στην καταξίωση της επιστηµονικής τεκµηρίωσης ως υποδοµής επιλογής µεταξύ εναλλακτικών λύσεων, - στην απαίτηση κοινωνικής υπευθυνότητας απ'την κορυφή ως τη βάση του κοινωνικού σώµατος στην αντιµετώπιση των πολύπλοκων προβληµάτων της κοινωνίας, της οικονοµίας, της ανάπτυξης και του περιβάλλοντος. 4. Βιβλιογραφία Engels, F. «Dialectique de la Nature», Editions Sociales Paris, Bakker, A.S. «Trends and Developments in Integrated Surveys», ITC-UNISCO Seminar on Promotion and Training Aspects of Integrated Surveys, I.T.C., Enschede, Ρόκος,. «Φωτοερµηνεία-Τηλεπισκόπηση», Ε.Μ.Π., Αθήνα, Ρόκος,. «Ο διαλεκτικός χαρακτήρας της Ανάπτυξης. Ένα διεπιστηµονικό εργαλείο για την προσέγγισή της», Εισήγηση, Πρώτο ιαπανεπιστηµιακό ιεπιστηµονικό Συνέδριο «Η διεπιστηµονική προσέγγιση της Ανάπτυξης», Αθήνα, Ε.Μ.Π. Μάιος Πρακτικά, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, Ρόκος,. «Φυσικά ιαθέσιµα, Κτηµατολόγιο κι Ολοκληρωµένες Αποδόσεις», Εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1981, 1985, 1989, Ε.Μ.Π., Αθήνα, Ρόκος,. «Η αντικειµενικοποίηση σηµαντικών λειτουργιών του κράτους «Αρχές, Μέθοδοι και Πρακτικές», Εισήγηση, Πρώτο Συνέδριο Ιδρύµατος Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα, Π.Π.Κ.Π.Ε. 1989, Τόµος Εισηγήσεων, Έκδοση Ιδρύµατος Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα,

Εικόνα 7: Έγχρωµη κατακόρυφη αεροφωτογραφία παραθαλασσίου προαστίου της Αθήνας. (εδώ σε ασπρόµαυρη εκτύπωση). 8

Εικόνα 7: Έγχρωµη κατακόρυφη αεροφωτογραφία παραθαλασσίου προαστίου της Αθήνας. (εδώ σε ασπρόµαυρη εκτύπωση). 8 Εικόνα 7: Έγχρωµη κατακόρυφη αεροφωτογραφία παραθαλασσίου προαστίου της Αθήνας. (εδώ σε ασπρόµαυρη εκτύπωση). 8 Εικόνα 8: Ψηφιακή, πολυφασµατική τηλεπισκοπική απεικόνιση τµήµατος της Ελλάδας από τον δορυφόρο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένος Αναδασµός

Ολοκληρωµένος Αναδασµός 27/3/2003 Ολοκληρωµένος Αναδασµός Μια ολοκληρωµένη πολιτική γης, περιβάλλοντος και ανάπτυξης στις ορεινές περιοχές οφείλει να αξιοποιεί τις πολυδιάστατες δυνατότητες του ολοκληρωµένου αναδασµού. Ο ολοκληρωµένος

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Προπτυχιακά μαθήματα Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Μάθημα Στόχοι / Περιεχόμενο Εξάμηνο Υποχρ. /Επιλ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ψυχολογία. Ορισμοί εννοιών Ιστορική αναδρομή Αντικείμενο Μέθοδοι

Περιβαλλοντική Ψυχολογία. Ορισμοί εννοιών Ιστορική αναδρομή Αντικείμενο Μέθοδοι Περιβαλλοντική Ψυχολογία Ορισμοί εννοιών Ιστορική αναδρομή Αντικείμενο Μέθοδοι Περιβάλλον Ένα σύνολο από φυσικούς, βιολογικούς ή κοινωνικούς παράγοντες ικανούς να έχουν άμεσο, έμμεσο, βραχυχρόνιο ή μακροχρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντικειµενικοποίηση σηµαντικών λειτουργιών του κράτους. Αρχές, µέθοδοι, µέσα και πρακτικές 1989

Η αντικειµενικοποίηση σηµαντικών λειτουργιών του κράτους. Αρχές, µέθοδοι, µέσα και πρακτικές 1989 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αντικειµενικοποίηση σηµαντικών λειτουργιών του κράτους. Αρχές, µέθοδοι, µέσα και πρακτικές 1989 Περίληψη Τα τελευταία χρόνια, είναι κοινός τόπος η διαπίστωση µιας πολυδιάστατης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ Το πρόγραµµα του Εθνικού Κτηµατολογίου δέκα χρόνια από την έναρξή του βρίσκεται στην πιο κρίσιµη φάση του.αυτό οφείλεται τόσο στα πρακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ I Διδάσκων: Δρ. Κ. Αραβώσης Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 05: Εννοιολογικές οριοθετήσεις της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης II Πολυξένη Ράγκου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σημειώσεις Μαθήματος Ανθρωπογεωγραφίας-Ανάλυση Περιφερειακού Χώρου Ηλίας Μπεριάτος ΒΟΛΟΣ 2000 «Ανάλυση του Περιφερειακού Χώρου»

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

σηµαντικών προβληµάτων της σύγχρονης ελληνικής ζωής και κοινωνίας. (β) τον προοδευτικό εθισµό του αναγνώστη σε µια νηφάλια, διεισδυτική και

σηµαντικών προβληµάτων της σύγχρονης ελληνικής ζωής και κοινωνίας. (β) τον προοδευτικό εθισµό του αναγνώστη σε µια νηφάλια, διεισδυτική και ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΕΣ / «ΦΑΚΕΛΛΟΥΣ» 1. Αντικειµενικός Στόχος Οι Έρευνες/»Φάκελοι» έχουν ως αντικειµενικό στόχο: (α) την πολυδιάστατη κι ολοκληρωµένη κατά το δυνατό θεώρηση κι ανάλυση σηµαντικών προβληµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ (ΑΠΟΦΑΣΗ Α36/Σ39/2008.Ε. ΤΕΕ) ΙΣΤΟΡΙΚΟ Με την απόφαση Α36/Σ39/2008, η.ε. του Τεχνικού Επιµελητηρίου της Ελλάδας συγκρότησε Πενταµελή Επιτροπή «εν είδει ιαιτησίας» (εφεξής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152)

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Το Τμήμα: Το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης ιδρύθηκε το 1989 με αρχική ονομασία «Τμήμα Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης». Ανήκει στην ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» http://www.hydromentor.uth.gr/ Συντονιστής: Αθανάσιος Λουκάς, Καθηγητής Επιστ. Υπεύθυνος: Νικήτας Μυλόπουλος, Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Υδρολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Προτεραιότητες και ανάπτυξη υποδοµών για το όραµα της αειφόρου κατασκευής. Κ. Α. Συρµακέζης, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

Ερευνητικές Προτεραιότητες και ανάπτυξη υποδοµών για το όραµα της αειφόρου κατασκευής. Κ. Α. Συρµακέζης, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ 2η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Ερευνητικές Προτεραιότητες και ανάπτυξη υποδοµών για το όραµα της αειφόρου κατασκευής Κ. Α. Συρµακέζης,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον. Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη

Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον. Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη Δημήτρης Μπότσης 1 Περιβάλλον Το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 20-05-2004 Α. Σύμφωνα με ξένο συγγραφέα παρατηρεί ο Παπανούτσοςο βασικός λόγος που ο άσκαλος επαναπαύεται στις πνευματικές του κατακτήσεις είναι ότι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και Προοπτικές

Στόχοι και Προοπτικές Προς µια ορθολογική αντιµετώπιση των σύγχρονων υδατικών προβληµάτων: Αξιοποιώντας την Πληροφορία και την Πληροφορική για την Πληροφόρηση Υδροσκόπιο: Εθνική Τράπεζα Υδρολογικής & Μετεωρολογικής Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

http://kesyp.didefth.gr/ 1

http://kesyp.didefth.gr/ 1 248_Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ηράκλειο Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σκοπός του Τµήµατος Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών είναι η εκαπαίδευση επιστηµόνων ικανών όχι µόνο να υπηρετήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αίδευση

Περιβαλλοντική αίδευση Περιβαλλοντική Εκ π αίδευση «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία» Διεθνής Διάσκεψη «Περιβάλλον και κοινωνία: εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» UNESCO, Θεσσαλονίκη 1997

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΠΙΠΕΔΑ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΠΙΠΕΔΑ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΠΙΠΕΔΑ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Πηγή: Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Η προσεγγιση της. Αρχιτεκτονικης Συνθεσης. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π.

Η προσεγγιση της. Αρχιτεκτονικης Συνθεσης. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Η προσεγγιση της Αρχιτεκτονικης Συνθεσης Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση υπομνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Η διεθνής βιβλιογραφία διαπιστώνει την αντιπαράθεση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 01: Προβληματική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σωτηρία Δριβάλου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Εργονομίας Συστήματα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικό Αναπτυξιακό Μοντέλο

Κριτικό Αναπτυξιακό Μοντέλο Κριτικό Αναπτυξιακό Μοντέλο Χρυσούλα Κοσμίδου Hardy Σύγκριση με το Διαγνωστικό Μοντέλο 1 ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Κριτική Αυτογνωσία Επισήμανση - Χαρτογράφηση πτυχών του εαυτού Έλλειψη προβληματισμού για το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 1 1. Υδρολογική ανάλυση Η ποσότητα και η ποιότητα υδρολογικών δεδοµένων που διατίθενται για επεξεργασία καθορίζει τις δυνατότητες και τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί, ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Δίκτυα «Τομέων» και «Τόπων»: Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Η εισήγηση βασίζεται σε μακροχρόνια ερευνητική προσπάθεια καταρχήν με το πρόγραμμα «Ακρίτας»,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Έντυπο Αίτησης για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Συνηµµένα : Πρότυπο Καινοτόµο Σχέδιο Ανάπτυξης (Π.Κ.Σ.Α.) Συµφωνητικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η Αξιοποίηση του ΑΒΕΚΤ για τις Βιβλιοθήκες Κυβερνητικών Υπηρεσιών»

«Η Αξιοποίηση του ΑΒΕΚΤ για τις Βιβλιοθήκες Κυβερνητικών Υπηρεσιών» Οµιλία στο Πρώτο Συνέδριο Κυπριακών Βιβλιοθηκών «Ο Ρόλος της Βιβλιοθήκης στον 21ον Αιώνα» 2 Νοεµβρίου 2001 Με θέµα «Η Αξιοποίηση του ΑΒΕΚΤ για τις Βιβλιοθήκες Κυβερνητικών Υπηρεσιών» Εισαγωγή Επιτρέψετε

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων.

Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων. Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων. Μάνια Ε. Λάμπρου manialambr@gmail.com Ναύπλιο, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκέντρωση και Ελευθερία

Αποκέντρωση και Ελευθερία Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Αποκέντρωση και Ελευθερία I Μία από τις πιο θεµελιώδεις συνεισφορές του Hayek στην κοινωνική θεωρία ήταν ότι διέγνωσε ορθά και µε διορατικότητα τον

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2Σ6 01 και 2Σ6 11 Χειµερινό Εξάµηνο 2Σ6 02 και 2Σ6 12 Εαρινό Εξάµηνο. Σχεδιασµού (και ) Ε. Ανδρικοπούλου, Γ.

2Σ6 01 και 2Σ6 11 Χειµερινό Εξάµηνο 2Σ6 02 και 2Σ6 12 Εαρινό Εξάµηνο. Σχεδιασµού (και ) Ε. Ανδρικοπούλου, Γ. 2Σ6 01 και 2Σ6 11 Χειµερινό Εξάµηνο 2Σ6 02 και 2Σ6 12 Εαρινό Εξάµηνο Εκτεταµένο Εργαστήριο Χωροταξικού Σχεδιασµού 2012-13 (και 2013-14) Ε. Ανδρικοπούλου, Γ. Καυκαλάς Εκπαιδευτικοί στόχοι του µαθήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα ργασίες διαδικασίες ειδικότητες παρατηρήσεις διαγράμματα οργανόγραμμα μειωμένο κόστος αποθήκευσης ανάθεσηαρχειοθέτηση email στατιστικά Ηλεκτρονική Διαχείριση Διαδικασιών υτοματοποιημένη εκτέλεση χρόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Καραΐσκος Περικλής Υποψήφιος Διδάκτορας ΣΑΤΜ/ΕΜΠ Msc Γεωπληροφορικής Επιστημονικά - Γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Σύγχρονου ιεπιστηµονικού Τεχνικού Πανεπιστηµίου 1991

Ο ρόλος του Σύγχρονου ιεπιστηµονικού Τεχνικού Πανεπιστηµίου 1991 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Σύγχρονου ιεπιστηµονικού Τεχνικού Πανεπιστηµίου 1991 1. Παιδεία και Ανάπτυξη «Μια αναλυτική εξέταση των ποικίλων εννοιολογικών προσεγγίσεων της Ανάπτυξης ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας.

Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας. Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας. Οικονομική ανάπτυξη δεν είναι δυνατή χωρίς τεχνικήν πρόοδον. Και επειδή

Διαβάστε περισσότερα