Εκτελεστική Περίληψη Έκθεση του Διεθνούς Σεμιναρίου σχετικά με τη Δυσλειτουργία των

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκτελεστική Περίληψη Έκθεση του Διεθνούς Σεμιναρίου σχετικά με τη Δυσλειτουργία των"

Transcript

1 Εκτελεστική Περίληψη Έκθεση του Διεθνούς Σεμιναρίου σχετικά με τη Δυσλειτουργία των Kelly K. Nichols, Gary N. Foulks, Anthony J. Bron, Ben J. Glasgow, Murat Dogru, Kazuo Tsubota, Michael A. Lemp and David A. Sullivan Εισαγωγή Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων (MGD) μπορεί κάλλιστα να είναι παγκοσμίως η βασική αιτία που προκαλεί την ξηροφθαλμία. Παρότι η πάθηση αυτή επηρεάζει την υγεία και την ευημερία εκατομμυρίων ανθρώπων, δεν υπάρχει συναίνεση παγκοσμίως ως προς τον ορισμό, την ταξινόμηση, τη διάγνωση και τη θεραπεία της MGD. Με στόχο την επίτευξη μιας τέτοιας συναίνεσης, η Tear Film & Ocular Surface Society (TFOS, Film.org), μία μη κερδοσκοπική οργάνωση διεξήγαγε το Διεθνές Σεμινάριο σχετικά με τη Δυσλειτουργία των Μεϊβομιανών Αδένων (www.tearfilm.org/ mgdworkshop/index.html). Στόχοι του Σεμιναρίου MGD ήταν: να γίνει μία αξιολόγηση βάσει δεδομένων της δομής των μεϊβομιανών αδένων και της λειτουργίας τους σε υγιές καθεστώς ή σε καθεστώς δυσλειτουργίας, να αναπτυχθεί μία σύγχρονη κατανόηση του ορισμού και της ταξινόμησης της MGD, να αξιολογηθούν οι μέθοδοι διάγνωσης, αξιολόγησης και κατηγοριοποίησης της σοβαρότητας της MGD, να αναπτυχθούν συστάσεις για τη διαχείριση και τη θεραπεία της MGD, να αναπτυχθούν οι κατάλληλοι κανόνες του σχεδιασμού των κλινικών δοκιμών για την αξιολόγηση των φαρμακευτικών παρεμβάσεων για τη θεραπεία της MGD, και να συνταχθεί μία περίληψη των συστάσεων για τις μελλοντικές έρευνες σχετικά με τη MGD. Το Σεμινάριο σχετικά με τη MGD, για την ολοκλήρωση του οποίου χρειάστηκαν περισσότερα από 2 χρόνια, συνέταξε την τελική έκθεσή του στα τέλη του Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχαν περισσότεροι από 50 κορυφαίοι κλινικοί ειδικοί και ειδικοί στη βασική έρευνα από ολόκληρο τον κόσμο. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε υποεπιτροπές, μελέτησαν τα δημοσιευμένα δεδομένα και εξέτασαν το επίπεδο των αποδεικτικών στοιχείων. Οι εκθέσεις των υποεπιτροπών μοιράστηκαν σε όλους τους συμμετέχοντες στο Σεμινάριο, παρουσιάστηκαν σε ανοιχτό φόρουμ και συζητήθηκαν με διαδραστικό τρόπο. Η συνολική έκθεση του Σεμιναρίου δημοσιεύεται στα αγγλικά, σε αυτό το τεύχος του περιοδικού Investigative Ophthalmology & Visual Science. Η έκθεση μεταφράστηκε επίσης στα κινέζικα, ολλανδικά, γαλλικά, γερμανικά, ελληνικά, ιταλικά, ιαπωνικά, πολωνικά, πορτογαλικά, ισπανικά, ρώσικα και τούρκικα και οι μεταφράσεις αυτές διατίθενται στην ιστοσελίδα της TFOS. Ακολουθεί μία Εκτελεστική Περίληψη των συμπερασμάτων και των προτάσεων του Σεμιναρίου της TFOS σχετικά με τη MGD. Το παρόν υλικό αποτελεί περίληψη της πλήρους έκθεσης και επομένως, επιπλέον πληροφορίες και αναφορές διατίθενται στην ηλεκτρονική έκδοση ελεύθερης πρόσβασης. Ορισμός και Ταξινόμηση της Δυσλειτουργίας των Μεϊβομιανών Αδένων Η Δυσλειτουργία των Μεϊβομιανών Αδένων (MGD) είναι μία χρόνια, διάχυτη ανωμαλία των μεϊβομιανών αδένων που συνήθως χαρακτηρίζεται από απόφραξη του τελικού πόρου και/ή ποιοτικές/ποσοτικές αλλαγές στις αδενικές εκκρίσεις. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αλλοίωση της δακρυϊκής στοιβάδας, συμπτώματα ερεθισμού των οφθαλμών, κλινικά εμφανή φλεγμονή και πάθηση της οφθαλμικής επιφάνειας. Υπάρχουν αρκετές εξηγήσεις βάσει στοιχείων για την ορολογία που χρησιμοποιείται σε αυτόν τον ορισμό. Ο όρος «δυσλειτουργία» χρησιμοποιείται επειδή διαταράσσεται η λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων. Ο όρος «διάχυτη» χρησιμοποιείται επειδή η διαταραχή επηρεάζει την πλειοψηφία των μεϊβομιανών αδένων. Η εντοπισμένη επιρροή των μεϊβομιανών αδένων, όπως στο χαλάζιο, τείνει να μην προκαλεί ανωμαλίες στη δακρυϊκή στοιβάδα ή τα επιθήλια της οφθαλμικής επιφάνειας και επομένως, θεωρείται ότι δεν εξετάζεται στο πλαίσιο της MGD. Η απόφραξη των στομίων των μεϊβομιανών αδένων και των τελικών πόρων καθώς και οι ποιοτικές και/ή ποσοτικές αλλαγές στις αδενικές εκκρίσεις, αναγνωρίζονται ως οι κυρίαρχες εκφάνσεις της MGD. Επιπλέον, στον ορισμό συμπεριλαμβάνονται και υποκειμενικά συμπτώματα ερεθισμού των οφθαλμών καθώς πρόκειται για συμπτώματα που προκαλούν έντονη ανησυχία στον ασθενή και συχνά και τον γιατρό. Η βελτίωση των συμπτωμάτων του ασθενούς είναι ο βασικός στόχος στη θεραπεία της MGD. Ο ρόλος της φλεγμονής στην αιτιολογία της MGD είναι αμφιλεγόμενος και αβέβαιος. Στην πρόσφατη βιβλιογραφία οι όροι «οπίσθια βλεφαρίτιδα» και MGD έχουν χρησιμοποιηθεί ως συνώνυμοι ενώ δεν αντικαθιστά ο ένας τον άλλο. Ο όρος «οπίσθια βλεφαρίτιδα» χρησιμοποιείται για να περιγράψει φλεγμονώδεις παθήσεις του οπίσθιου περιθωρίου του βλεφάρου για τις οποίες η MGD αποτελεί μία από τις αιτίες. Στα πρώιμα στάδιά της, η MGD ενδέχεται να μη συνδεθεί με κλινικές ενδείξεις χαρακτηριστικές της οπίσθιας βλεφαρίτιδας. Σε αυτό το στάδιο, οι πάσχοντες μπορεί να είναι συμπτωματικοί ή ασυμπτωματικοί και η πάθηση θεωρείται υποκλινική. Καθώς η MGD εξελίσσεται, αναπτύσσονται συμπτώματα και ενδείξεις στο περιθώριο του βλεφάρου, όπως αλλαγές στην εκφρασιμότητα και την ποιότητα των μεϊβομιανών εκκρίσεων και η ερυθρότητα του περιθωρίου του βλεφάρου μπορεί να γίνει πιο ορατή. Σε αυτό το σημείο, θεωρείται ότι είναι παρούσα οπίσθια βλεφαρίτιδα που σχετίζεται με τη MGD. Ο όρος MGD θεωρείται κατάλληλος για την περιγραφή των λειτουργικών ανωμαλιών των μεϊβομιανών αδένων. Ο όρος «πάθηση των μεϊβομιανών αδένων» χρησιμοποιείται για την περιγραφή ενός ευρύτερου φάσματος διαταραχών των μεϊβομιανών αδένων, συμπεριλαμβανομένων της νεοπλασίας και της συγγενούς πάθησης. Άλλοι όροι, όπως μεϊβομίτις ή μεϊβομιανίτις, περιγράφουν ένα υποσύνολο διαταραχών της MGD που σχετίζονται με φλεγμονή των μεϊβομιανών αδένων. Παρότι η φλεγμονή μπορεί να είναι σημαντική για την ταξινόμηση και τη θεραπεία της MGD, οι όροι αυτοί δεν είναι αρκετά γενικοί καθώς η φλεγμονή δεν είναι πάντα παρούσα. Η MGD μπορεί να ταξινομηθεί σύμφωνα με ανατομικές αλλαγές, παθοφυσιολογικές αλλαγές ή τη σοβαρότητα της πάθησης. Κάθε σύστημα ταξινόμησης πρέπει να ικανοποιεί τις ανάγκες των γιατρών και των ερευνητών. Η ταξινόμηση που γίνεται με βάση την παθοφυσιολογία θεωρείται ότι ικανοποιεί στο μέγιστο βαθμό αυτές τις ανάγκες. Προτείνεται η ταξινόμηση της MGD σε δύο βασικές κατηγορίες στη βάση των εκκρίσεων του μεϊβομιανού αδένα: 1) Καταστάσεις Χαμηλής Παραγωγής και 2) Καταστάσεις Χαμηλής Παραγωγής (Εικόνα 1). Οι Καταστάσεις Χαμηλής Παραγωγής ταξινομούνται περαιτέρω ως 1) Υποεκκριτική και 2) Αποφρακτική, με τις υποκατηγορίες Ουλώδης και Μη-Ουλώδης. Η Υποεκκριτική MGD περιγράφει την κατάσταση μειωμένης παραγωγής μεϊβομιανών εκκρίσεων εξαιτίας ανωμαλιών στους μεϊβομιανούς αδένες χωρίς αξιοσημείωτη απόφραξη. Η αποφρακτική MGD οφείλεται σε απόφραξη του τελικού πόρου. Στην ουλώδη μορφή, τα στόμια του πόρου τραβώνται προς τα πίσω μέσα στη βλεννογόνο, ενώ τα στόμια αυτά παραμένουν στη φυσιολογική τους θέση στη μη ουλώδη MGD. Η υπερεκκριτική MGD Υψηλής Παραγωγής χαρακτηρίζεται από την απελευθέρωση μεγάλου όγκου λιπιδίων στο περιθώριο του βλεφάρου, η οποία γίνεται ορατή κατά την άσκηση πίεσης στον ταρσό κατά την εξέταση. Κάθε κατηγορία MGD έχει επίσης βασικές αιτίες, που σχετίζονται με παθήσεις για τις οποίες δεν υπάρχει διακριτή υποκείμενη αιτία ή αιτιολογία. Γενικά, η MGD μπορεί να οδηγήσει σε αλλοιώσεις της δακρυϊκής στοιβάδας, συμπτώματα ερεθισμού των οφθαλμών και ξηροφθαλμία.

2 Πάθηση των Μεϊβοµιανών Αδένων Συγγενής Νεοπλαστική Οξεία Άλλη Δυσλειτουργία των Μεϊβοµιανών Αδένων Χαµηλή Παραγωγή Υψηλή Παραγωγή Υποεκκριτική (Μεϊβοµιανή Ξηρότητα) Ουλώδης Αποφρακτική Μη Ουλώδης Υψηλή Παραγωγή (Μεϊβοµιανή Σµηγµατόρροια) Πρωτογενής Δευτερογενής (π.χ. φάρµακα) Πρωτογενής Δευτερογενής - Τράχωµα - Οφθαλµικό Πεµφυγοειδές - Πολύµορφον Ερύθηµα - Ατοπία Πρωτογενής Δευτερογενής - Σµηγµατορροϊκή Δερµατίτιδα - Ροδόχρους Ακµή - Ατοπία - Ψωρίαση Πρωτογενής Δευτερογενής - Σµηγµατορροϊκή Δερµατίτιδα - Ροδόχρους Ακµή Αλλοίωση της Δακρυϊκής Στοιβάδας Ερεθισμός του Οφθαλμού Κλινικά Εμφανής Φλεγμονή Πάθηση της Οφθαλμικής Επιφάνειας συμπεριλαμβανομένης Ξηροφθαλμίας Ανατομία, Φυσιολογία και Παθοφυσιολογία της MGD Οι μεϊβομιανοί αδένες είναι μεγάλοι σμηγματογόνοι αδένες που βρίσκονται στα ταρσαία πέταλα των βλεφάρων. Αυτοί οι αδένες συνθέτουν ενεργά και εκκρίνουν λιπίδια και πρωτεΐνες που μεταφέρονται στο άνω και κάτω περιθώριο του βλεφάρου, ακριβώς πίσω από τις δερμοβλεννογόνιες συνάψεις. Τα αδενικά λιπίδια απλώνονται πάνω στη δακρυϊκή στοιβάδα, ενισχύουν τη σταθερότητά της και αποτρέπουν την εξάτμισή της. Οι μεϊβομιανοί αδένες, αντίθετα με άλλους σμηγματογόνους αδένες, δεν έχουν άμεση επαφή με τα θυλάκια της τρίχας. Κάθε μεϊβομιανός αδένας αποτελείται από πολλαπλές εκκριτικές κυψελίδες που περιέχουν μεϊβοκύτταρα, πλευρικούς πόρους, έναν κεντρικό πόρο και έναν τελικό εκφορητικό πόρο, ο οποίος ανοίγει στο οπίσθιο περιθώριο του βλεφάρου. Ο αριθμός και ο όγκος των μεϊβομιανών ηλικία - φύλο - ορμονικές διαταραχές - περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. τοπική ή συστηµική φαρµακευτική αγωγή) αδένων είναι μεγαλύτερος στο άνω βλέφαρο από ό,τι στο κάτω, αλλά η σχετική λειτουργική συνεισφορά των αδένων του άνω και του κάτω βλεφάρου στη δακρυϊκή στοιβάδα δεν έχει προσδιοριστεί ακόμα. Επίσης, άγνωστη παραμένει η πηγή(-ές) των βλαστοκυττάρων για αυτόν τον αδένα. Οι μεϊβομιανοί αδένες έχουν πυκνή νεύρωση και η λειτουργία τους ρυθμίζεται από ανδρογόνα, οιστρογόνα, προγεστίνες, ρετινοϊκό οξύ και αυξητικούς παράγοντες, και πιθανώς από νευροδιαβιβαστές. Οι αδένες παράγουν πολικά και μη πολικά λιπίδια μέσω μίας σύνθετης διαδικασίας που δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή. Αυτά τα λιπίδια εκκρίνονται στους πόρους μέσω μίας ολοκρινούς διαδικασίας. Η ελευθέρωση των μεϊβομιανών εκκρίσεων στο βλέφαρο πραγματοποιείται με μυϊκή σύσπαση κατά την κίνηση του βλεφάρου. αλλαγές των µεϊβοµιανών εκκρίσεων, ποιοτικές ή ποσοτικές απελευθέρωση κερατινοποίησης αναστολή παρεκκλίνουσα προγονική µετανάστευση & διαφοροποίηση υπερκερατινοποίηση του µεϊβοµιανού συστήµατος πόρων απόφραξη του µεϊβοµιανού πόρου αυξηµένο ιξώδες των µεϊβοµιανών εκκρίσεων Μειωµένο ιξώδες της ελαιώδους έκκρισης και/ή αυξηµένος όγκος της ελαιώδους έκκρισης Σµηγµατόρροια χαµηλή ελευθέρωση µεϊβοµιανών εκκρίσεων στο περιθώριο του βλεφάρου στάση των µεϊβοµιανών εκκρίσεων του λιπιδικού στρώματος της δακρυϊκής στοιβάδας αστάθεια της δακρυϊκής στοιβάδας αυξηµένη εξάτµιση υπερωσµωτικότητα αλλοιώσεις της οφθαλµικής επιφάνειας ξηροφθαλµία µε εξάτµισης χαµηλή έκκριση ατροφία των εκκριτικών κυψελίδων αυξηµένη πίεση στο σύστηµα πόρων διάταση του συστήµατος πόρων φλεγµονή βακτηριακή ανάπτυξη λιπάσες τοξικοί διαµεσολαβητές φακοί επαφής απώλεια αδένων διαδικασία γήρανσης

3 Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων προκαλείται κυρίως από την απόφραξη του τελικού πόρου με πεπαχυμένες, αδιαφανείς μεϊβομιανές εκκρίσεις που περιέχουν κερατινοποιημένο κυτταρικό υλικό. Η απόφραξη αυτή οφείλεται αντίστοιχα σε υπερκερατινοποίηση του επιθηλίου του πόρου και στο αυξημένο ιξώδες των μεϊβομιανών εκκρίσεων. (Εικόνα 2). Αυτή η αποφρακτική διαδικασία επηρεάζεται από ενδογενείς παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο και ορμονικές διαταραχές, καθώς και από εξωγενείς παράγοντες, όπως η τοπική φαρμακευτική αγωγή. Η απόφραξη μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ενδοαδενική κυστική διάταση, ατροφία των μεϊβοκυττάρων, απώλεια αδένων και χαμηλή έκκριση, συνέπειες που συνήθως δεν περιλαμβάνουν φλεγμονώδη κύτταρα. Το τελικό αποτέλεσμα της MGD είναι μειωμένη διαθεσιμότητα μεϊβομιανών εκκρίσεων στο περιθώριο του βλεφάρου και τη δακρυϊκή στοιβάδα. Συνέπεια των ανεπαρκών λιπιδίων μπορεί να είναι αυξημένη εξάτμιση, υπερωσμωτικότητα και αστάθεια της δακρυϊκής στοιβάδας, αυξημένη ανάπτυξη βακτηρίων στο περιθώριο του βλεφάρου, ξηροφθαλμία με εξάτμιση και φλεγμονή της οφθαλμικής επιφάνειας και βλάβη. Συνολικά, η MGD είναι μία πολύ σημαντική πάθηση που έχει υποτιμηθεί, και πιθανότατα είναι η συχνότερη αιτία της ξηροφθαλμίας. Λιπίδια της Δακρυϊκής Στοιβάδας και Αλληλεπιδράσεις Λιπιδίων- Πρωτεϊνών σε Υγιές Καθεστώς ή σε Καθεστώς Δυσλειτουργίας Οι μεϊβομιανοί αδένες είναι η κύρια πηγή λιπιδίων για την ανθρώπινη δακρυϊκή στοιβάδα. Οι εκκρίσεις των μεϊβομιανών αδένων αποτελούνται από ένα σύνθετο μείγμα διαφόρων πολικών και μη πολικών λιπιδίων που περιέχουν χοληστερόλη και εστέρες κεριού, διεστέρες, τριακυλογλυκερόλη, ελεύθερη χοληστερόλη, ελεύθερα λιπαρά οξέα και φωσφολιπίδια. Οι μεϊβομιανές εκκρίσεις απλώνονται πάνω στη δακρυϊκή στοιβάδα και η λειτουργία τους οδηγεί στην αργή εξάτμιση του υδατικού συστατικού, τη διατήρηση μιας καθαρής οπτικής επιφάνειας και τη διαμόρφωση ενός φράγματος που προστατεύει το μάτι από μικροβιακούς παράγοντες και οργανικές ουσίες, όπως η σκόνη και η γύρη. εμβαδό επιφάνειας - 2 τ.εκ nm λιπιδικό στρώμα εξωτερικό μη πολικό λιπιδικό στρώμα εσωτερικό πολικό λιπιδικό στρώμα πρωτεΐνες που παρεμβάλλονται 3-40 nm Υδατική Φάση πρωτεΐνες, άλατα, διαλυτές βλεννίνες στρώμα γλυκοκάλυκα διαμεμβρανικές γλυκοπρωτεΐνες, βλεννίνες MUC1, MUC4, MUC 16 οφθαλμική επιφάνεια Ένα προτεινόμενο μοντέλο για την ανθρώπινη δακρυϊκή στοιβάδα απεικονίζεται στην Εικόνα 3. Το μοντέλο αυτό ενσωματώνει πρωτεΐνες (π.χ. λιποκαλίνη, λυσοζύμη, τις επιφανειοδραστικές πρωτεΐνες B και C) που παρεμβάλλονται και/ή απορροφούνται από το εξωτερικό στρώμα του λιπιδίου. Αυτές οι πρωτεϊνικές αλληλεπιδράσεις φαίνεται ότι επηρεάζουν τις φυσικές ιδιότητες και την επιφανειακή τάση του στρώματος λιπιδίων της δακρυϊκής στοιβάδας. Το προτεινόμενο μοντέλο περιλαμβάνει επίσης πολύ μακριάς αλυσίδας (O- ακυλ)-ω-υδροξύ λιπαρά οξέα, που ίσως δρουν στον σχηματισμό ενός ενδιάμεσου στρώματος επιφανειοδραστικού λιπιδίου ανάμεσα στα ακραία μη πολικά λιπίδια και το υδατικό στρώμα της δακρυϊκής στοιβάδας. Τα λιπιδικά σχήματα των ανθρώπινων μεϊβομιανών εκκρίσεων παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες μεταξύ των υγιών ατόμων αλλά ενδέχεται να διαφέρουν από αυτά των ατόμων που πάσχουν από MGD. Ορισμένες από αυτές τις διαφορές ίσως οφείλονται στην αυξημένη παρουσία συγκεκριμένων ειδών συμβιωτικών βακτηρίων του βλεφάρου που μπορούν να υδρολύσουν τα λιπίδια. Πράγματι, η ικανότητα των αντιβιοτικών να αναστείλουν τα βακτηριακά λιπολυτικά ένζυμα ίσως εξηγεί την αποτελεσματικότητα αυτών των φαρμάκων στη θεραπεία της MGD. Τα λιπιδικά προφίλ των ανθρώπινων μεϊβομιανών εκκρίσεων διαφέρουν από αυτά της δακρυϊκής στοιβάδας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν η απόλυτη και η σχετική ποσότητα πολικών λιπιδίων στις μεϊβομιανές εκκρίσεις και στη δακρυϊκή στοιβάδα, οι οποίες εντούτοις δεν έχουν προσδιοριστεί ακόμα. Ένα άλλο χαρακτηριστικό των λιπιδίων της δακρυϊκής στοιβάδας είναι ότι φαίνονται να είναι απαραίτητα για τη διευκόλυνση και την άνεση κατά τη χρήση φακών επαφής, αλλά ταυτόχρονα σχηματίζουν αποθέσεις στους φακούς. Είναι πιθανό ότι η χρήση φακών αυτή καθαυτή να διαταράσσει τους μεϊβομιανούς αδένες και/ή το λιπιδικό στρώμα με αποτέλεσμα την εξάτμιση της δακρυϊκής στοιβάδας και ενόχληση στην οφθαλμική επιφάνεια.

4 Επιδημιολογία και Σχετικοί Παράγοντες Κινδύνου για τη MGD Παρότι η αιτιολογία για τη MGD μπορεί να διαφέρει από την αιτιολογία για την ξηροφθαλμία με έλλειψη υδατικού στοιχείου (που οφείλεται σε ανεπαρκή παραγωγή των δακρυϊκών αδένων), οι δύο παθήσεις έχουν πολλά κοινά κλινικά χαρακτηριστικά, όπως συμπτώματα ερεθισμού της οφθαλμικής επιφάνειας και οπτική διακύμανση, αλλοιωμένη σταθερότητα της δακρυϊκής στοιβάδας και πιθανό κίνδυνο για την οφθαλμική επιφάνεια. Όταν η MGD είναι κάποιου βαθμού μπορεί να προκαλέσει τη δεύτερη βασικότερη υποκατηγορία ξηροφθαλμίας, την ξηροφθαλμία «με εξάτμιση». Οι υποκατηγορίες αυτές δεν αλληλοαποκλείονται. Η επιδημιολογική έρευνα της MGD έχει περιοριστεί ελλείψει ενός κοινά αποδεκτού ορισμού ή τυποποιημένης κλινικής αξιολόγησης που να χαρακτηρίζει αυτή την πάθηση. Υπάρχει έλλειψη στοιχείων για τη φυσική ιστορία της MGD, τις πραγματικές διεργασίες δηλαδή που προκαλούν τη MGD, καθώς και για το χρονικό σημείο της πάθησης στο οποίο αναπτύσσονται τα συμπτώματα. Δεν είναι επίσης σαφές αν τα συμπτώματα της MGD εμφανίζονται κατά την έναρξη ή μετά την πρόκληση βλάβης στους μεϊβομιανούς αδένες και την αλλοιωμένη παραγωγή μεϊβομιανών εκκρίσεων, ή αν αντίθετα προκαλούνται από επακόλουθη βλάβη άλλων ιστών της οφθαλμικής επιφάνειας. Η καταγραφείσα συχνότητα της MGD διαφέρει ευρέως. Μία αξιοσημείωτη παρατήρηση είναι ότι η συχνότητα της MGD εμφανίζεται πολύ υψηλότερη στους ασιατικούς πληθυσμούς (Πίνακας 1), και κυμαίνεται από 46,2% έως 69,3% σε διάφορες μελέτες με βάση πληθυσμό. Αντίθετα, η συχνότητα στον καυκάσιο πληθυσμό κυμαίνεται από 3,5% έως 19,9%. Πολλοί άνθρωποι που παρουσιάζουν κλινικές ενδείξεις της MGD, παρουσιάζουν επίσης αλληλοκαλυπτόμενα συμπτώματα ξηροφθαλμίας. Ένας αριθμός οφθαλμικών, συστημικών παραγόντων και παραγόντων που σχετίζονται με φαρμακευτική αγωγή μπορεί να συνυπάρχουν ή ενδεχομένως να συμβάλουν στην παθογένεση της MGD. Στους οφθαλμικούς παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνονται οπίσθια βλεφαρίτιδα, χρήση φακών επαφής, το παράσιτο Demodex folliculorum και ξηροφθαλμία. Στους συστημικούς παράγοντες που ενδέχεται να προωθούν τη MGD περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έλλειψη ανδρογόνων, εμμηνόπαυση, γήρανση, σύνδρομο του Sjögren, επίπεδα χοληστερόλης, ψωρίαση, ατοπία, ροδόχρου ακμή, υπέρταση και καλοήθη υπερπλασία του προστάτη (BPH). Στα φάρμακα που σχετίζονται με την παθογένεση της MGD περιλαμβάνονται αντιανδρογόνα, φάρμακα για την αντιμετώπιση της BPH (π.χ. αντιανδρογόνα), μετεμμηνοπαυσιακή ορμονική θεραπεία (π.χ. οιστρογόνα και προγεστίνες), αντισταμινικά, αντικαταθλιπτικά και ρετινοειδή. Τα λιπαρά οξέα Ω-3 ίσως έχουν προστατευτική δράση. Πεκίνο Μελέτη Ιαπωνική μελέτη Μελέτη Συμμετέχοντεςες Εθνικότηταα Παράμετρος Επικράτηση Ηλικία (χρόνια) 1957 Ενδοχώρα Κινεζική 113 συνταξιού χοι Ιαπωνική Σίπαϊ 1361 Ταϊβανέζικ η Μελέτη Κινεζική Ματιών Μελβούρνη 926 αυκάσια Οπτική ανεπάρκεια Έργο Τελαγγειεκτασία (ασυμπτωματική) 68% 69,3% >40 Τελαγγειεκτασία (συμπτωματική για ξηροφθαλμία) Απώλεια αδένων, 61,9% >60 εκφρασιμότητα και φύση της μεϊβομιανής έκκρισης Τελαγγειεκτασία ή 60,8% >65 απόφραξη στομίων μεϊβομιανών αδένων Χρόνος διακοπής δακρύων < 1SD (10 sec) Χρόνος διακοπής δακρύων <1,5 SD (8 sec) Salisbury 2482 Καυκάσια Απόφραξη μεϊβομιανών αδένων Αξιολόγηση ή κολαρέτα Ματιού (βαθμός 2,3) 19,9% ,6% 3,5% >65

5 Συνοπτικά, η MGD φαίνεται να είναι ένα σημαντικό πρόβλημα με πιθανά σοβαρές συνέπειες στην ευημερία. Ωστόσο, ακόμα και βασικά στοιχεία σχετικά με την συχνότητα της, τη δημογραφική και γεωγραφική κατανομή, τους παράγοντες κινδύνου και τις συνέπειες στην υγεία των ματιών και την ποιότητα ζωής μόλις τώρα αρχίζουν να γίνονται γνωστά. Το ίδιο ίσχυε και για την ξηροφθαλμία πριν από δέκα χρόνια και σε αυτό το διάστημα, οι ερευνητικές προσπάθειες προχώρησαν σημαντικά. Είμαστε σίγουροι ότι είναι πλέον ο καιρός να ασχοληθούμε και με τη συστηματική μελέτη της MGD. Μέσα από τέτοιες προσπάθειες η πάθηση θα γίνει καλύτερα κατανοητή και θα αρχίσουν να αναπτύσσονται στρατηγικές για την πρόληψη και τη θεραπεία της. Διάγνωση της MGD. Η διάγνωση της MGD, είτε χωριστά είτε σε συνδυασμό με βλάβη της οφθαλμικής επιφάνειας ή ξηροφθαλμί, θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της διάγνωσης κάθε βλάβης της οφθαλμικής επιφάνειας και θα πρέπει να πραγματοποιούνται δοκιμές με μια σειρά που ελαχιστοποιεί το βαθμό επιρροής της μίας δοκιμής στην επόμενη. Μία σειρά προτεινόμενων δοκιμών για τη διάγνωση της MGD και διαταραχών που σχετίζονται με τη MGD, όπως ξηροφθαλμία με εξάτμιση, παρουσιάζεται στον Πίνακα 2. Πίνακας 2. Εξειδικευμένες και μη εξειδικευμένες δοκιμές για τη MGD και παθήσεων που σχετίζονται με τη MGD. Οι δοκιμές της αδενικής λειτουργίας παρουσιάζονται πρώτες και ακολουθούν οι δοκιμές των σχετικών Κατηγορία Δοκιμής Ειδική δοκιμή (-εις) Δοκιμές για γενική κλινική ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Ερωτηματολόγια McMonnies, Schein, OSDI, DEQ, OCΙ, SPEED κ.λπ. Δοκιμές για εξειδικευμένη μονάδα McMonnies, Schein, OSDI, DEQ, OCΙ, SPEED κ.λπ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Μεϊβομιανή Λειτουργία Μορφολογία των βλεφάρων Μικροσκοπία σε σχισμοειδή λυχνία Μικροσκοπία σε σχισμοειδή Συνεστιακή μικροσκοπία Μάζα μεϊβομιανών αδένων Μεϊβογραφία Εκφρασιμότητα αδένα Ποιότητα εκπεφρασμένου ελαίου: Όγκος εκπεφρασμένου Ελαίου Δεξαμενή περιθωρίου βλεφάρου Μικροσκοπία σε σχισμοειδή λυχνία Μικροσκοπία σε σχισμοειδή λυχνία Μεϊβομετρία Πάχος Λιπιδικού Στρώματος Δακρυϊκής Στοιβάδας, Χρόνος εξάπλωσης, Ρυθμός εξάπλωσης Συμβολομετρία Συμβολομετρία σε σχισμοειδή λυχνία Συμβολομετρία με βίντεο Εξάτμιση Εξατμισομετρία Εξατμισομετρία Δάκρυα Ωσμωτικότητα Ωσμωτικότητα Συσκευή TearLab, άλλη Συσκευή TearLab, άλλη Σταθερότητα Δακρυϊκή στοιβάδα TFBUT, Δείκτης οφθαλμικής προστασίας TFBUT, Δείκτης οφθαλμικής προστασίας Λιπιδικό στρώμα δακρυϊκής στοιβάδας Χρόνος εξάπλωσης Συμβολομετρία, ρυθμός εξάπλωσης μοντέλο Δείκτες όγκου και έκκρισης Έκκριση δακρύων Schirmer 1 Φθορισμοφωτομετρία/Ρυθμός καθαρισμού φλουορεσκίνης Όγκος δακρύων Μη διαθέσιμο Όγκος με φθορισμοφωτομετρία Όγκος δακρύων Ύψος μηνίσκου Ακτίνα καμπυλότητας μηνίσκου, μηνισκομετρία Καθαρισμός δακρύων Δείκτης δακρυϊκής στοιβάδας Δείκτης δακρυϊκής στοιβάδας Οφθαλμική επιφάνεια Χρώση οφθαλμικής επιφάνειας Oxford scheme, NEI/Industry scheme Φλεγμονή Βιοδείκτες Κυτταρομετρία ροής, δέσμες σφαιριδίων, μικροδέσμες, φασματομετρία μάζας: κυτταροκίνες και άλλοι διαμεσολαβητές, ιντερλευκίνες, μεταλλοπρωτεϊνάσες της εξωκυττάριας ουσίας

6 Δοκιμές για τη διάγνωση της MGD Σε ασυμπτωματικούς ενηλίκους, πρέπει να περιλαμβάνεται η έκφραση των αδένων (π.χ. με την εφαρμογή ήπιας δακτυλικής πίεσης στο κεντρικό κάτω βλέφαρο) στην τακτική εξέταση του ασθενούς προκειμένου να εντοπιστεί η ασυμπτωματική, μη εμφανής MGD. Για τη διάγνωση της MGD ίσως απαιτείται να γίνει περαιτέρω αξιολόγηση του ασθενούς για βλάβη της οφθαλμικής επιφάνειας και ξηροφθαλμία, με τη χρήση των κατάλληλων διαγνωστικών τεχνικών. Σε ασθενείς με συμπτώματα στην οφθαλμική επιφάνεια ή μορφολογικές ενδείξεις στο βλέφαρο για MGD (π.χ. απόφραξη πόρων και άλλες ενδείξεις στους πόρους ή στο περιθώριο των βλεφάρων), η λειτουργικότητα των μεϊβομιανών αδένων θα πρέπει να αξιολογηθεί με δακτυλική πίεση στο κεντρικό (± ρινικό) τρίτο των κάτω/άνω βλεφάρων, για να προσδιοριστεί ο βαθμός και η σοβαρότητα της MGD (εκφρασιμότητα και ποιότητα έκκρισης). Αυτό θα πρέπει να γίνει με την εφαρμογή ήπιας δακτυλικής πίεσης ή τη χρήση μίας τυποποιημένης τεχνικής. Θα πρέπει να γίνει περαιτέρω αξιολόγηση του ασθενούς για αποδείξεις βλάβης της οφθαλμικής επιφάνειας και ξηροφθαλμία. Δοκιμές για τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας που σχετίζεται με τη MGD Συστήνεται προσέγγιση δύο-τρίτων για τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας που σχετίζεται με τη MGD. Στο πρώτο στάδιο τα φυσιολογικά υποκείμενα διακρίνονται από τους ασθενείς με ξηροφθαλμία κάθε είδους (γενική ξηροφθαλμία). Το δεύτερο στάδιο περιλαμβάνει τη διαφορική διάγνωση της ξηροφθαλμίας με εξάτμιση σε αντίθεση με την ξηροφθαλμία με έλλειψη υδατικού στοιχείου. Προτείνονται δύο προσεγγίσεις. Η μία είναι κατάλληλη για γιατρούς που εργάζονται σε γενική κλινική και η άλλη για ερευνητές που εργάζονται σε εξειδικευμένες μονάδες. Η βάση των αποδείξεων των προτεινόμενων δοκιμών διαφοροποιείται ανάλογα με τις ανάγκες του κλινικού πλαισίου. Μία κατάλληλη σειρά δοκιμών που θα πραγματοποιηθούν σε μία γενική κλινική για τη διάγνωση παθήσεων που σχετίζονται με τη MGD σε ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα πάθησης της οφθαλμικής επιφάνειας είναι η εξής: 1. Διαχείριση ερωτηματολογίου με συμπτώματα 2. Μέτρηση του ρυθμού κλεισίματος του ματιού και υπολογισμός του ενδιάμεσου διαστήματος 3. Μέτρηση του ύψους του κάτω δακρυϊκού μηνίσκου 4. Μέτρηση της δακρυϊκής ωσμωτικότητας (αν υπάρχει) 5. Ενστάλαξη φλουορεσκίνης και μέτρηση του χρόνου διακοπής της δακρυϊκής στοιβάδας (TFBUT) και του Δείκτη Οφθαλμικής Προστασίας 6. Διαβάθμιση της χρώσης του κερατοειδούς και του επιπεφυκότος με φλουορεσκίνη 7. Δοκιμή Schirmer ή άλλη (phenol red thread test) Ένα θετικό αποτέλεσμα (μη φυσιολογικό) από τις δοκιμές 1, 4, 5 και 6 παρέχει μερική απόδειξη για την παρουσία γενικής ξηροφθαλμίας, χωρίς να διευκρινίζεται αν είναι ξηροφθαλμία με έλλειψη υδατικού στοιχείου ή ξηροφθαλμία με εξάτμιση. Αποδείξεις για ξηροφθαλμία με έλλειψη υδατικού στοιχείου μπορεί να ληφθούν με τη μέτρηση της ροής δακρύων ή με εκτίμηση του υδατικού όγκου με βάση το ύψος του δακρυϊκού μηνίσκου ή την δοκιμή Schirmer. 8. Αν η MGD δεν έχει χαρακτηριστεί (συμπτωματική/ασυμπτωματική) σε προηγούμενη επίσκεψη, τότε μπορεί να αξιολογηθεί στο τέλος αυτής της σειράς δοκιμών ως εξής: i. Ποσοτικοποίηση των μορφολογικών χαρακτηριστικών του βλεφάρου. ii. Έκφραση: Ποσοτικοποίηση της εκφρασιμότητας και της ποιότητας των μεϊβομιανών εκκρίσεων. iii. Μεϊβογραφία: Ποσοτικοποίηση της απώλειας. Αν ο έλεγχος οδηγήσει στη διάγνωση γενικής ξηροφθαλμίας και οι εξετάσεις της ροής και του όγκου δακρύων είναι φυσιολογικές, τότε υπονοείται ξηροφθαλμία με εξάτμιση και η ποσοτικοποίηση της MGD θα δείξει τη συμβολή του μεϊβομιανού αδένα. Αυτή η σειρά δοκιμών επιτρέπει επίσης τη διάγνωση της συμπτωματικής MGD, με ή χωρίς χρώση της οφθαλμικής επιφάνειας και με ή χωρίς ξηροφθαλμία. Τα διαβαθμισμένα αποτελέσματα κάθε δοκιμής μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της πάθησης κατά τη θεραπεία. Μία «ιδανική» ή ολοκληρωμένη σειρά δοκιμών για τους ειδικούς στον κερατοειδή ή για ερευνητές που συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές προτείνεται και για κλινικές που έχουν πρόσβαση σε διαγνωστικό εξοπλισμό μεγαλύτερου εύρους. Κάποιες από τις δοκιμές που παρατίθενται είναι εναλλακτικές και βασίζονται περισσότερο σε έρευνες. Προτείνεται και πάλι η διάγνωση να πραγματοποιείται σε δύο στάδια. Πρώτα γίνεται η διάγνωση της γενικής ξηροφθαλμίας και στη συνέχεια της υποκατηγορίας με βάση τον βαθμό της MGD. Αυτή η σειρά δοκιμών συνίσταται στην αξιολόγηση των συμπτωμάτων (π.χ. OSDI, DEQ) και στις μετρήσεις της ωσμωτικότητας, της έκκρισης, του όγκου, της σταθερότητας και της εξάτμισης των δακρύων. Στη σειρά δοκιμών περιλαμβάνονται επίσης και δοκιμές για βλάβη της οφθαλμικής επιφάνειας και χρώσης του επιπεφυκότος. Μπορούν επίσης να αξιολογηθούν οι δοκιμές φλεγμονωδών διαμεσολαβητών, η παρουσία φλεγμονωδών κυτταρικών δεικτών και άλλες πρωτεϊνικές και λιπιδομικές αναλύσεις φασματογραφίας μάζας μπορούν επίσης να αξιολογηθούν προκειμένου να παρέχουν στοιχεία σχετικά με τη συνολική φλεγμονώδη κατάσταση της οφθαλμικής επιφάνειας, παρότι η σύνδεση με τη MGD δεν είναι γνωστή προς το παρόν. Επίσης συστήνονται ειδικές μετρήσεις της δακρυϊκής παραγωγής για τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας με έλλειψη υδατικού στοιχείου. Διαχείριση και Θεραπεία της MGD Η θεραπεία της δυσλειτουργίας των μεϊβομιανών αδένων διαφέρει αρκετά ανάμεσα στους επαγγελματίες της φροντίδας των ματιών ανά τω κόσμω. Η υποκαταγραφή καθιστά δύσκολη την ακριβή αξιολόγηση των μοντέλων πρακτικής, αλλά οι περισσότεροι επαγγελματίες συμφωνούν ότι η υποδιάγνωση είναι κάτι συνηθισμένο και η κλινική παρακολούθηση στη συνέχεια μη τακτική. Ελλείψει γενικά αποδεκτών ορισμών για ένα σύστημα διαβάθμισης της κλινικής σοβαρότητας της MGD, είναι δύσκολο να προταθεί ένα σχέδιο θεραπείας με βάση το στάδιο της πάθησης. Ωστόσο, με την ελπίδα να βοηθηθούν οι επαγγελματίες της φροντίδας των ματιών που επιχειρούν να ακολουθήσουν μία λογική προσέγγιση για θεραπεία βάση στοιχείων, προτείνονται η ακόλουθη περίληψη διαβάθμισης (Πίνακας 3) και ο αλγόριθμος διαβαθμισμένης θεραπείας (Πίνακας 4). Στη διαβάθμιση της πάθησης, αναγνωρίζεται ότι είναι κλινικά δύσκολο να διαχωριστούν οι συνέπειες της MGD και οι συνέπειες της έλλειψης υδατικού στοιχείου στην οφθαλμική επιφάνεια. Επιπλέον, συχνά είναι ταυτόχρονα παρούσες άλλες νοσηρές παθήσεις. Επομένως, στον Πίνακα 3 απεικονίζεται μία κλινική εικόνα της διαβαθμισμένης πάθησης. Οι ταυτόχρονες νοσηρές παθήσεις, που ορίζονται ως «συν» πάθηση, μπορεί να απαιτούν ταυτόχρονη διαχείριση βάσει τυπικών πρωτοκόλλων φροντίδας.

7 Πίνακας 3. Κλινική περίληψη της διαβάθμισης της MGD που χρησιμοποιείται στην καθοδήγηση της θεραπείας. ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΑΘΗΣΗΣ Στάδιο Βαθμός MGD Συμπτώματα Χρώση του κερατοειδούς 1 + (ελάχιστα αλλοιωμένη εκφρασιμότητα και ποιότητα έκκρισης) Κανένα Καθόλου 2 ++ (ήπια αλλοιωμένη εκφρασιμότητα και ποιότητα έκκρισης) Ελάχιστα έως ήπια Ελάχιστη έως περιορισμένη (μέτρια αλλοιωμένη εκφρασιμότητα και ποιότητα έκκρισης) Μέτρια Ήπια έως μέτρια, κυρίως περιφερειακή (σοβαρά αλλοιωμένη εκφρασιμότητα και ποιότητα έκκρισης) Παρατηρήθηκαν Παρατηρήθηκε, επιπροσθέτως κεντρική «ΣΥΝ ΠΑΘΗΣΗ» Συνυπάρχουσες ή συνοδοί διαταραχές της οφθαλμικής επιφάνειας και/ή των βλεφάρων Στον Πίνακα 4 απεικονίζεται μία προσέγγιση βάσει στοιχείων για τη διαχείριση της MGD. Σε κάθε στάδιο της θεραπείας, η έλλειψη ανταπόκρισης στη θεραπεία προάγει τη θεραπεία στο επόμενο στάδιο. Η ένδειξη [±] σημαίνει ότι τα στοιχεία που ενισχύουν τη χρήση της θεραπείας σε αυτό το επίπεδο είναι περιορισμένα ή αναδυόμενα, και συνεπώς, η χρήση θα πρέπει να βασιστεί στην κλινική εκτίμηση. Η ένδειξη [+] σημαίνει ότι η θεραπεία υποστηρίζεται από τα στοιχεία σε αυτό το στάδιο της πάθησης. Η ποιότητα των εκπεφρασμένων μεϊβομιανών εκκρίσεων και η εκφρασιμότητα των μεϊβομιανών εκκρίσεων είναι πρωταρχικά στοιχεία για την κλινική αξιολόγηση της MGD. Πίνακας 4. Αλγόριθμος θεραπείας της MGD. ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Στάδιο 1 Ασυμπτωματική: Δεν υπάρχουν συμπτώματα οφθαλμικής ενόχλησης, κνησμού ή Κλινικές ενδείξεις της MGD με βάση την έκφραση των αδένων. Ελάχιστα αλλοιωμένες εκκρίσεις: Βαθμός 2 - <4* Εκφρασιμότητα: 1# Δεν υπάρχει χρώση της οφθαλμικής επιφάνειας Ενημέρωση ασθενούς σχετικά με τη MGD, τον πιθανό αντίκτυπο της διατροφής και τις συνέπειες του περιβάλλοντος του χώρου του σπιτιού ή της εργασίας στην εξάτμιση των δακρύων, και την πιθανή Φαρμάκων ± Εξετάστε την υγιεινή του βλεφάρου συμπεριλαμβανομένων της θερμότητας/ έκφρασης όπως περιγράφεται παρακάτω Στάδιο 2 Ελάχιστα έως ήπια συμπτώματα οφθαλμικής ενόχλησης, κνησμού ή φωτοφοβίας Ελάχιστη έως ήπια MGD. Διασκορπισμένα χαρακτηριστικά του περιθωρίου του βλεφάρουδ Ήπια αλλοιωμένες εκκρίσεις: Βαθμός 4- <8* Εκφρασιμότητα: 1# Καθόλου έως περιορισμένη χρώση της οφθαλμικής επιφάνειας [DEWS 0-7, Oxford Στάδιο 3 Μέτρια συμπτώματα οφθαλμικής ενόχλησης, κνησμού ή φωτοφοβίας με περιορισμό των δραστηριοτήτων Μέτρια MGD. χαρακτηριστικά του περιθωρίου των βλεφάρων (απόφραξη, αγγειοβρίθεια) Δ Μέτρια αλλοιωμένες εκκρίσεις: Βαθμός 8- < 13* Εκφρασιμότητα: 2# Ήπια έως μέτρια επιπεφυκότεια και περιφερειακή χρώση του κερατοειδούς, συχνά κατώτερη [DEWS 8-23; Oxford Στάδιο 4 Συμβουλέψτε τον ασθενή για τη βελτίωση της ατμοσφαιρικής υγρασίας, τη βελτιστοποίηση του χώρου εργασίας και την αύξηση της πρόσληψης διατροφικών ω-3 λιπαρών οξέων (±). Καθιερώστε την υγιεινή του βλεφάρου με θέρμανση του βλεφάρου (τουλάχιστον για τέσσερα λεπτά, μία ή δύο φορές ημερησίως) η οποία θα ακολουθείται από μέτριο έως δυνατό μασάζ και εκφρασιμότητα των εκκρίσεων των μεϊβομιανών αδένων (+). Όλα τα παραπάνω, και: ± Τεχνητά λιπαντικά (κατά προτίμηση χωρίς συντηρητικά για συχνή χρήση) ± Τοπικό ενυδατικό λιπαντικό ή λιποσωματικό σπρέι ± Τοπική αζιθρομυκίνη ± Εξετάστε τα στοματικά παράγωγα τετρακυκλίνης Όλα τα παραπάνω, και: + Στοματικά παράγωγα τετρακυκλίνης ± Λιπαντική αλοιφή πριν τον ύπνο. ± Αντιφλεγμονώδης θεραπεία για ξηροφθαλμία όπως συστήνεται. Παρατηρήθηκαν συμπτώματα οφθαλμικής ενόχλησης, κνησμού ή Όλα τα παραπάνω, και: φωτοφοβίας με οριστικό περιορισμό των δραστηριοτήτων Σοβαρή MGD. + Αντιφλεγμονώδης θεραπεία για ξηροφθαλμία χαρακτηριστικά του περιθωρίου των βλεφάρων (απώλεια, μετατόπιση)δ Σοβαρά αλλοιωμένες εκκρίσεις: Βαθμός 13* Εκφρασιμότητα: 3# Αυξημένη επιπεφυκότεια και περιφερειακή χρώση, συμπεριλαμβανομένης κεντρικής χρώσης. [DEWS 24-33, Oxford Ενδείξεις φλεγμονής: π.χ. μέτρια επιπεφυκότεια υπεραιμία, φλυκταινίδια Αναφέρεται σε συγκεκριμένες παθήσεις που εμφανίζονται σε οποιοδήποτε Στάδιο και απαιτούν θεραπεία. Μπορεί να οφείλονται σε, ή να είναι δευτερεύοντα της MGD, ή να παρουσιαστούν συμπτωματικά «ΣΥΝ» ΠΑΘΗΣΗ 1. Οξυμένη φλεγμονώδης πάθηση της οφθαλμικής επιφάνειας 2. Βλεννογόνια κερατινοποίηση 3. Φλυκταινοειδής κερατιτίδα 4. Τριχίαση (π.χ. σε ουλώδη επιπεφυκίτιδα, οφθαλμικό ουλώδες πεμφυγοειδές) 5. Χαλάζιο 6. Πρόσθια βλεφαρίτιδα 7. Πρόσθια βλεφαρίτιδα που σχετίζεται με το Demodex, με κυλινδρική πιτυρίδα 1. Παλμικό μαλακό στεροειδές όπως συστήνεται 2. Φακός επαφής που δρα σαν επίδεσμος/ σκληραίος φακός επαφής 3. Θεραπεία με στεροειδή 4. Αποτρίχωση, κρυοθεραπεία 5. Ενδοτραυματικό στεροειδές ή εκτομή 6. Τοπικό αντιβιοτικό ή αντιβιοτικό/στεροειδές 7. Επιθέματα με έλαια τεϊόδεντρου

8 Όπως περιγράφεται στον Πίνακα 4, αξιολογείται η ποιότητα των μεϊβομιανών εκκρίσεων και των 8 αδένων του κεντρικού τρίτου του κάτω βλεφάρου και η εκφρασιμότητα των μεϊβομιανών εκκρίσεων 5 αδένων στο κάτω ή το άνω βλέφαρο. Τα αριθμητικά αποτελέσματα χρώσης αναφέρονται σε ένα συνολικό αποτέλεσμα χρώσης του εκτεθειμένου κερατοειδούς και του επιπεφυκότος. Σημειώνεται ότι η χρώση του κερατοειδούς με τοπικά ενσταλαγμένη φλουορεσκίνη μπορεί να παρουσιαστεί σε υγιή άτομα σε σποραδική βάση, και επομένως, η παθολογική χρώση θα πρέπει να θεωρείται ως επαναλαμβανόμενα παρατηρημένη χρώση του ίδιου ή γειτονικών τμημάτων του κερατοειδούς. Πρέπει να αξιολογούνται οι συστημικές παρενέργειες κάθε συστημικής θεραπείας. Έχοντας κατά νου τον προαναφερθέντα αλγόριθμο θεραπείας, η φωτοτοξικότητα για τη χρήση παραγώγου συστημικής τετρακυκλίνης και οι αντιπηκτικές συνέπειες των βασικών λιπαρών οξέων (EFA) είναι ιδιαίτερης σημασίας. Τα EFA είναι διατροφικά συμπληρώματα που έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής, αλλά μέχρι σήμερα, μόνο μία δημοσιευμένη κλινική μελέτη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητά τους στη MGD. Το ίδιο ισχύει και για τη χρήση φυλετικών ορμονών για την οποία δεν έχει δημοσιευθεί κανένα στοιχείο από κλινική δοκιμή σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους και δεν διατίθεται κανένα εγκεκριμένο προϊόν. Συνεπώς, το προεδρείο συμφώνησε να μην αντιστοιχήσει αυτή την πιθανή θεραπεία με κάποιο βαθμό της πάθησης. Οι κίνδυνοι της χρόνιας τοπικής θεραπείας με κορτικοστεροειδή (π.χ. επαγωγή καταρράκτη, αυξημένη ενδοοφθαλμική πίεση) είναι γνωστοί. Συνεπώς, η χρήση τέτοιων φαρμάκων θα πρέπει να περιορίζεται για τη θεραπεία οξέων εξάρσεων της MGD και δεν συστήνονται ως χρόνια θεραπεία. Η τακτική παρακολούθηση της ενδοοφθαλμικής πίεσης είναι υποχρεωτική όταν χρησιμοποιούνται τοπικά κορτικοστεροειδή. Η διαχείριση παθήσεων «Συν Πάθησης» θα πρέπει να ακολουθεί την τυποποιημένη περίθαλψη και δεν θα πρέπει να περιορίζεται στις θεραπείες που περιλαμβάνονται στον Πίνακα 4. Κλινικές Δοκιμές Υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί για την αξιολόγηση της διαθέσιμης βιβλιογραφίας όσον αφορά τη μεθοδολογία των κλινικών δοκιμών σχετικά με τη MGD. Η έλλειψη συναίνεσης ως προς την ορολογία και το ευρύ φάσμα των κλινικών δοκιμών που πραγματοποιούνται και αφορούν τους μεϊβομιανούς αδένες και τα βλέφαρα προκαλούν διαφωνία κατά τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των μελετών. Ο Πίνακας 5 περιλαμβάνει μία επισκόπηση των επιμέρους θεμάτων των κλινικών μελετών (στόχοι, σχεδιασμός, δείγμα, συμμετοχή, αποκλεισμός, αποτελέσματα, θεραπείες και στατιστικός σχεδιασμός), οι οποίες εξετάστηκαν στις 26 εργασίες που αναγνωρίστηκαν ως κλινικές δοκιμές σχετικά με τη MGD. Πίνακας 5. Βασικά ζητήματα και ευρήματα της υποεπιτροπής κατά την επισκόπηση των κλινικών δοκιμών σχετικά με τη MGD. ΒΑΣΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Στόχος(-οι) των δοκιμών Η πλειοψηφία των μελετών που αξιολογήθηκαν ήταν δοκιμές επεμβατικής θεραπείας. Περίπου το 1/3 αυτών ήταν συγκριτικές (π.χ. ζεστές κομπρέσες ή τεχνητά δάκρυα). Σχεδιασμός/ μεθοδολογία δοκιμής Δείγμα μελέτης Κριτήρια συμμετοχής: Κριτήρια αποκλεισμού Μετρήσεις αποτελεσμάτων Θεραπεία Οι μελέτες ήταν κυρίως μικρές δοκιμές (<40 άτομα) σύντομης (<3 μήνες) διάρκειας. Οι περισσότερες ήταν προοπτικές, στις 3 χρησιμοποιήθηκε ένα τυχαιοποιημένο ελεγχόμενο σχέδιο και 2 ήταν διπλές-τυφλές Γενικά, στρατολογήθηκαν ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, αλλά τα κριτήρια επιλογής δεν ορίστηκαν με ενιαίο τρόπο. Οι αλλαγές στα βλέφαρα και τα συμπτώματα ήταν τα συχνότερα κλινικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιήθηκαν στη στρατολόγηση/επιλογή. Δεν καταγράφηκαν συγκεκριμένα και συνεπή κριτήρια. Τα συνηθέστερα κριτήρια περιλαμβάνουν ενδείξεις στο περιθώριο των βλεφάρων (80%), ευρήματα ξηροφθαλμίας (50%), συμπτώματα ενόχλησης/αίσθημα ξένου σώματος (46%). Τα κριτήρια αποκλεισμού χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: 1) Σχετικά με οφθαλμική πάθηση/χρήση φακών επαφής (συνηθέστερα) 2) Ιατρογενή (π.χ. επέμβαση, 1/3 των μελετών) 3) Σχετικά με συστημική πάθηση/εγκυμοσύνη (15%). Δεν καταγράφηκαν συγκεκριμένα και συνεπή αποτελέσματα. Τα συνηθέστερα αποτελέσματα περιλαμβάνουν συμπτώματα (συνήθως ξηροφθαλμίας), ενδείξεις στο περιθώριο των βλεφάρων και κλινικά ευρήματα ξηροφθαλμίας (Schirmer, TBUT): 1.Συμπτώματα 2.TBUT 3.Έκκριση/έκφραση μεϊβομιανών αδένων 4.Schirmer 5.Χρώση κερατοειδούς 6.Απόφραξη μεϊβομιανών αδένων 7.Βλέφαρα 8.Αξιολόγηση του στρώματος λιπιδίων (π.χ. συμβολομετρία) Οι περισσότερες μελέτες δεν περιλάμβαναν μία περίοδο χωρίς τη λήψη φαρμάκων και δεν έγινε έλεγχος για υποτροπή. Περίπου στο 1/2 αυτών επετράπη η ταυτόχρονη χρήση άλλης θεραπείας και στο 1/3 γινόταν θεραπεία στην ομάδα ελέγχου. Παρατηρήθηκε μεγάλη μεταβλητότητα στη διάρκεια της θεραπείας αλλά οι φαρμακολογικές δοκιμές έτειναν να είναι μεγαλύτερες σε διάρκεια με περισσότερη μετέπειτα παρακολούθηση.

9 Ως προς τον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών ειδικά για τη MGD συστήνεται ο σαφής ορισμός των στόχων. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να δηλώνονται με σαφήνεια και να επιτρέπουν την απάντηση συγκεκριμένων και ειδικών ερωτήσεων. Σημαντικά και βασικά ερωτήματα/προβληματισμοί που πρέπει να αντιμετωπιστούν στην κλινική δοκιμή της MGD είναι: Σχεδιασμός μελετών για τη διάκριση μεταξύ MGD και ξηροφθαλμίας. Η επανεξέταση των παλαιότερων κλινικών δοκιμών σχετικά με τη MGD δείχνει ότι δεν υπάρχει σαφής συναίνεση. Ορισμένες μελέτες περιλαμβάνουν άτομα με ξηροφθαλμία ενώ άλλες τα αποκλείουν και άλλες παραλείπουν εντελώς να εξετάσουν την ξηροφθαλμία. Ευπρόσδεκτες θα ήταν επίσης οι μελέτες που αξιολογούν τον πιθανό ρόλο που παίζει η MGD στην ξηροφθαλμία με έλλειψη υδατικού στοιχείου και την αλληλεπικάλυψη αυτών. Δεδομένης της μεγάλης αβεβαιότητας που υπάρχει μεταξύ της MGD και της ξηροφθαλμίας, οι δοκιμές που θα αξιολογήσουν τη σχέση μεταξύ αυτών θα ήταν ωφέλιμες, όπως και οι δοκιμές παρατήρησης για την αξιολόγηση της φυσικής ιστορίας της MGD. Ιδιαίτερη αξία θα είχε ένα τυποποιημένο ερωτηματολόγιο για τα συμπτώματα, που θα μπορούσε να οδηγήσει στη διάκριση ανάμεσα στην πάθηση των βλεφάρων MGD και την ξηροφθαλμία. Επιθυμητή θα ήταν επίσης η ανάπτυξη εναλλακτικών/άμεσων τρόπων αξιολόγησης/δοκιμών της MGD. Οι ακριβείς, επαναλήψιμες μετρήσεις των συμπτωμάτων είναι προφανούς αξίας ως μετρήσεις αποτελεσμάτων και σχετίζονται άμεσα με την υγεία του ασθενούς. Χρήσιμες μπορεί επίσης να είναι ποσοτικές μετρήσεις της πάθησης, ειδικά αν αποδειχτεί ότι η αντιστροφή (της πάθησης) βελτιώνει την υγεία μακροπρόθεσμα. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν τα εργαλεία που μπορούν να μετρήσουν άμεσα το λιπιδικό στρώμα της δακρυϊκής στοιβάδας, η συμβολομετρία, OCT (οπτική τομογραφία) υψηλής ανάλυσης, εργαλεία για τη μέτρηση της λειτουργίας της όρασης, της οπτικής οξύτητας και εργαλεία για τη διάκριση των διαφορών στις μεϊβομιανές εκκρίσεις. Μεγάλη σημασία έχει να εκτελεστούν πρώτες οι κλινικές μελέτες που καταδεικνύουν τη σχέση μεταξύ των αποτελεσμάτων αυτών των δοκιμών και των κλινικών ευρημάτων, όπως συμπτώματα ή ενδείξεις. Συνολικά, οι πλέον επιθυμητές κλινικές δοκιμές για την αξιολόγηση των θεραπειών της MGD είναι προοπτικές, τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες και διπλές-τυφλές. Μέχρι σήμερα, πολύ λίγες δοκιμές πληρούσαν αυτά τα κριτήρια και άγνωστο παραμένει το πότε και αν θα δημοσιευθούν τα αποτελέσματα από τέτοιες εν εξελίξει δοκιμές. Για τις μελλοντικές κλινικές δοκιμές σχετικά με τη MGD, προτείνουμε τις εξής βασικές προτεραιότητες: Καθορισμός της φυσικής ιστορίας της MGD Αποσαφήνιση της σχέσης μεταξύ της MGD και της ξηροφθαλμίας Ανάπτυξη ενός ειδικού και επικυρωμένου ερωτηματολογίου για τα συμπτώματα της MGD Δημιουργία τυποποιημένης διαβάθμισης για τις ενδείξεις στα βλέφαρα και τις άλλες ενδείξεις στη MGD Αξιολόγηση της σκοπιμότητας και της κλινικής αξίας των βιοδεικτών λιπιδίων και πρωτεΐνης και Επικύρωση των επακόλουθων κλινικών αποτελεσμάτων που σχετίζονται με τη MGD.

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Τι είναι η ξηροφθαλμία Η ξηροφθαλμία είναι η πάθηση του οφθαλμού όπου παράγονται λιγότερα δάκρυα από αυτά που χρειάζεται το μάτι για να διατηρηθεί σε μια υγρή κατάσταση.τα δάκρυα

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εφαρμογής. Εφαρμογή σε μερικά λεπτά 2.0

Οδηγός Εφαρμογής. Εφαρμογή σε μερικά λεπτά 2.0 Οδηγός Εφαρμογής Εφαρμογή σε μερικά λεπτά 2.0 Εφαρμογή σε μερικά λεπτά 2.0 Καθημερινή επιτυχία με ευκολία! Ευχαριστούμε που εντάξατε τους Duette HD, από τη SynergEyes, στην άσκηση εφαρμογής φακών επαφής

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Διευθυντές : Καθ. Σταύρος Α. Δημητράκος Καθ. Παναγιώτης Οικονομίδης Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Δεξιότητες 28-33 Κεφάλαιο ΙV i. Επιπεφυκίτιδες ii. Όγκοι επιπεφυκότα iii. Δ/Δ κριτήρια Ηλ.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης

Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης Δ. Μήτσης 1, Θ. Χατζημπαλής 2, Β. Καραμπατάκης 2 Οι ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης αποτελούν εδώ και πολύ καιρό μία μόνιμη στήλη του περιοδικού, που έχει σαν σκοπό να δώσει στους οφθαλμιάτρους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής:

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής: Περιοδικό: Vivere Τεύχος: 3, Μάρτιος 2004 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΔΕΡΜΑ Δρ. Des Fernandes (πλαστικός χειρουργός, ιδρυτής της Environ Skin Care και δημιουργός των φαρμακοκαλλυντικών Environ ) Η ακμή είναι μια ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου Στα πλαίσια της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, το υαλώδες σώμα, το οποίο υπό φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Γυαλιά για τη Θεραπεία της Αμβλυωπίας

Ηλεκτρονικά Γυαλιά για τη Θεραπεία της Αμβλυωπίας Ηλεκτρονικά Γυαλιά για τη Θεραπεία της Αμβλυωπίας Γυαλιά AMBLYZ Τα γυαλιά αµβλυωπίας AMBLYZ αποτελούν µια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στη θεραπεία της αµβλυωπίας, εύκολα στη χρήση, πρακτικά, αποτελεσµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα "

ΘΕΜΑ: ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ( ΙΔΡΥΜΑΤΑ ) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα " ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

M.D.Maria A. Kardasi

M.D.Maria A. Kardasi Πρόκειται για φλεγμονώδη δερματοπάθεια η οποία χαρακτηρίζεται από δέρμα με σμηγματόρροια, φαγέσορες κλειστούς & ανοικτούς φλύκταινες, κύστες, βλατίδες και πιθανότατα ουλές. Αφορά το πρόσωπο, το λαιμό,

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλήνιας Έρευνας ςγ για την Ψωρίαση Ετοιμάστηκε για τις: Ταυτότητα Έρευνας Μθδλ Μεθοδολογία: Συμπλήρωση του ερωτηματολογίου στο internet και αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχοι Αποτελεσματικότητας Υποστήριξη Ισχυρισμών Καλλυντικών Προϊόντων

Έλεγχοι Αποτελεσματικότητας Υποστήριξη Ισχυρισμών Καλλυντικών Προϊόντων Έλεγχοι Αποτελεσματικότητας Υποστήριξη Ισχυρισμών Καλλυντικών Προϊόντων Σοφία Χατζηαντωνίου Φαρμακοποιός, PhD Τομέας Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ v ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο Εσώφυλλο vi vii ix 1. Αποφεύγοντας τα λάθη με τις παθήσεις των οφθαλμών 1 2. Πώς να

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Διευθυντής : Καθ. Σ. Α. Δημητράκος Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Δεξιότητες 20-27 i. Βλέφαρα Κεφάλαιο ΙΙΙ ii. Κόγχος iii. Δακρυική συσκευή ΕΚΔΟΧΗ 7/1.10.1 1 8 Θεωρητικές Δεξιότητες (ΘΔ) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αναστάσιος-Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλµολογίας Παν/µιου Νέας Υόρκη

ρ. Αναστάσιος-Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλµολογίας Παν/µιου Νέας Υόρκη ΒΛΕΦΑΡΙΤΙ Α και ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑ (Dry Eye) Ένας ενηµερωτικός οδηγός για την πραγµατικότητα του σήµερα ρ. Αναστάσιος-Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλµολογίας Παν/µιου Νέας Υόρκη Οφθαλµολογικό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Σκοπός Να μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στις συγκλεισιακές ανωμαλίες & στην

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ. Κάθε ml διαλύματος περιέχει Sodium Diclofenac 1mg + Tobramycin 3mg

2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ. Κάθε ml διαλύματος περιέχει Sodium Diclofenac 1mg + Tobramycin 3mg TOBRAFEN Diclofenac Sodium 0.1% + Tobramycin 0.3% 1. ΟΝΟΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TOBRAFEN Οφθαλμικές Σταγόνες, Διάλυμα 0,1%+0,3% 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Κάθε ml διαλύματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

μεταμόσχευση κερατοειδή

μεταμόσχευση κερατοειδή μεταμόσχευση κερατοειδή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο κερατοειδής; Τι ακριβώς είναι η μεταμόσχευση κερατοειδή (κερατοπλαστική) και πότε πραγματοποιείται;

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό οξύ.

Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό οξύ. Μαρία Καρδάση Το 1934 ο Κάρλ Μάγιερ απομόνωσε από το υαλώδες υγρό του βόειου οφθαλμού μια άγνωστη μέχρι τότε μη θεϊκή γλυκοζαμινογλυκάνη και την ονόμασε hyaluronan. Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

BEAUTY GUIDE ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ

BEAUTY GUIDE ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ EYE BEAUTY GUIDE T E Y X O Σ 0 2 ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ EYE BEAUTY GUIDE 2 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας ΟΡΑΣΗ Η όραση είναι ένας συνδυασμός: Ανατομικών Οπτικών Νευρικών μηχανισμών ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Κερατοειδής Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών

Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΓΟΝΑΤΟΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ 2 Η ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΙΟΣ 18, 2013 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα περίληψη της Αμερικάνικης Ακαδημίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι ταξινόμησης μειγμάτων κατά CLP

Μέθοδοι ταξινόμησης μειγμάτων κατά CLP ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΑΕΡΟΖΟΛ ΕΛΛΑΔΟΣ Αθήνα 17 Μαρτίου 2014 1 Μέθοδοι ταξινόμησης μειγμάτων κατά CLP Χριστίνα Τσιτσιμπίκου, MSc,PhD,ERT Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΧΚ Λογικό διάγραμμα ταξινόμησης μείγματος 2 3 Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ - ΔΡΑΓΑΝΑΣ Τ.Κ. 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ντής: Kαθηγητής Β. Δανιηλίδης DEMOKRITUS UNIVERSITY

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα