ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙO ΠΙΛΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΩΡΟΛΟΓΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΠ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Τηλ.: , Fax:

2

3 Τη νέα σχολική χρονιά θα γίνει, πιλοτικά, πλήρης εισαγωγή των Νέων Ωρολογίων Προγραμμάτων σε τέσσερα γυμνάσια (ένα σε κάθε επαρχία): Λευκωσία Γ. Πέρα Χωρίου/Νήσου Λεμεσός Τσίρειο Γ. Πάφος Γ. Έμπας Λάρνακα Γ. Πετράκη Κυπριανού

4 ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Ενημέρωση για το περιεχόμενο της Βιολογίας Α, Β & Γ Γυμνασίου. Ανάλυση του Σκεπτικού Διάρθρωσης και της Αλληλουχίας της συγκεκριμένης Διδακτέας Ύλης της Β & Γ Γυμνασίου όπου τα κεφάλαια συνυφαίνονται μεταξύ τους ώστε να γίνει αντιληπτή η σχέση και συνεργασία μεταξύ των οργανικών συστημάτων. Σύνθεση του Σκεπτικού, των Διδακτικών Στόχων και των Βασικών Εννοιών του ΝΑΠ για την Β και Γ. Παροχή των απαραίτητων πληροφοριών στους εκπαιδευτικούς των πιλοτικών σχολείων που θα τους βοηθήσουν στην ανάπτυξη διδακτικών προτάσεων, φύλλων εργασίας κ.λπ.

5 ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ: Συνδυασμός των: o Υφιστάμενων βιβλίων ΥΑΠ-Γ: «Ανθρωπολογία Αγωγή Υγείας Γ Γυμνασίου», (ΥΑΠ) ΟΕΔΒ-Γ: «Βιολογία Γ Γυμνασίου», (ΟΕΔΒ) ΟΕΔΒ-Α: «Βιολογία Α Γυμνασίου», (ΟΕΔΒ) o Προγραμματισμός της Διδακτέας Ύλης της Β και Γ Γυμνασίου o Νέες Προσεγγίσεις σύμφωνα με τα ΝΑΠ Βιολογίας

6

7

8 Αξιολόγηση των μαθητών Τι αξιολογούμε;

9 Ερωτήματα αποτελεσματικής αξιολόγησης- Bloom s Taxonomy of Questioning Τα ερωτήματα αφορούν: 1 Γνώση: ανάκληση δεδομένων ή πληροφοριών 2 Κατανόηση: διάκριση της διαφορετικότητας 3 4 Εφαρμογή: χρήση μιας έννοιας σε νέα πλαίσια Ανάλυση: διαχωρισμός του όλου σε συστατικά 5 Σύνθεση: μέρη κατασκευή ενός συνόλου μετά από επιλογή των συστατικών στοιχείων 6 Αξιολόγηση: διατύπωση αξιολογικών κρίσεων

10 Επίπεδο κατανόησης Εύρος Ποσοστών Γνώση % Κατανόηση % Εφαρμογή % Ανάλυση Σύνθεση % Αξιολόγηση

11 Η αξιολόγηση των μαθητών πρέπει να στηρίζεται στις ακόλουθες αρχές: Εγκυρότητα (Μετρά αυτό που επιδιώκει) Αξιοπιστία (Επαναληπτικότητα) Αντικειμενικότητα (Δεν εξαρτάται από τον αξιολογητή) Διακριτότητα (Ταξινόμηση σε επίπεδα)

12 Μέσα και Εργαλεία Αξιολόγησης Μαθητών Παρατήρηση Παιδαγωγικό ημερολόγιο με αφηγηματικές καταγραφές Συνέντευξη προφορική εξέταση Πρακτική αξιολόγηση εργαστηριακών δεξιοτήτων Ατομικά φύλλα εργασίας Φύλλα ομαδικής εργασίας Τετράδιο εργασιών (εργαστηριακών ασκήσεων, εργασίας πεδίου κ.λπ.) Δημιουργικές διερευνητικές εργασίες (τύπου project, posters) Φύλλα αυτοαξιολόγησης και ετεροαξιολόγησης Φάκελος εργασιών - επιτευγμάτων (portfolio) Γραπτά διαγνωστικά δοκίμια

13 Τα γραπτά διαγνωστικά δοκίμια αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο τελικής αξιολόγησης. Σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται: Σωστό/Λάθος Αντιστοίχηση Ερώτηση πολλαπλής επιλογής Συμπλήρωση κενών Σύντομη γραπτή απάντηση Λίστα αναφορά μερών ενός συνόλου-φαινομένου Σειρά ή διαδοχή μερών ενός συνόλου-φαινομένου Εκτενής γραπτή απάντηση Δημιουργία-Ανάλυση Διαγραμμάτων/γραφικών παραστάσεων

14 Ανατροφοδότηση προς τους μαθητές Θετική Μη ειδική Ανατροφοδότηση Ειδική Αρνητική

15 Πιλοτικό Σχήμα Αξιολόγησης Α Γυμνασίου: ΔΡΑΣΕΙΣ / ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΟΣΟΣΤΟ (%) Διαγνωστικά Δοκίμια 50 Δημιουργικές εργασίες -project 10 Βιβλίο Δραστηριοτήτων Τετράδιο - Φύλλα Εργασίας Συμμετοχή στις δραστηριότητες της τάξης (ολομέλεια ομάδα) Ενδιαφέρον για το μάθημα Συγκριτικό πλεονέκτημα 5 Πρακτικές Πειραματικές δεξιότητες

16 Προτείνονται: Για το Α Τετράμηνο Το πρώτο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι εύκολο Στην Ενότητα Ποικιλομορφία και Ταξινόμηση των Ζωντανών Οργανισμών (όχι στην Εισαγωγή) Με 2-3 ασκήσεις κλειστού τύπου (αντιστοίχησης, σωστό-λάθος, πολλαπλής επιλογής) Βαρύτητα 25% Το δεύτερο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι εύκολο στο μάθημα της ημέρας (προειδοποιημένο) Βαρύτητα 25%

17 Προτείνονται: Το τρίτο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι σε μία ολόκληρη ενότητα Στην Ενότητα 3: Οργάνωση των Οργανισμών: Ανακαλύπτοντας την Οργάνωση των Ζωντανών Οργανισμών Σύμφωνα με προηγούμενες οδηγίες για τα Γραπτά Διαγνωστικά Δοκίμια (βλ. Δειγματικό Διαγώνισμα ) Βαρύτητα 50% Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Γνώση 45-25% Κατανόηση 30-35% Εφαρμογή 10-15% Ανάλυση 15-25% Σύνθεση Αξιολόγηση ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ Γνώση 40% Κατανόηση 25% Εφαρμογή 20% Ανάλυση 15% Σύνθεση Αξιολόγηση

18 Προτείνεται η εφαρμογή για την Α Γυμνασίου σε μια Ενότητα και σε ένα Τμήμα

19

20

21

22

23

24

25 Οδηγός Εκπαιδευτικού Α : ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

26 Οδηγός Εκπαιδευτικού Β : ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

27 Βιολογίας Α Γυμνασίου

28 Βιολογίας Β - Γ Γυμνασίου (Πιλοτικά)

29 1. Σχετικός Προγραμματισμός 5. Επεξηγείται το Σκεπτικό εξέτασης των συγκεκριμένων εννοιών στο συγκεκριμένο σημείο 7. Σκιαγραφείται το μαθησιακό πλαίσιο δίνοντας τις Βασικές Έννοιες 2. Βασικές Έννοιες 8. Παραδείγματα 3. Σχετικές σελίδες στα υφιστάμενα βιβλία 4. Αριθμός των διδακτικών περιόδων 6. Δίνονται οι σχετικοί Ειδικοί Στόχοι σύμφωνα με τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Βιολογίας Β Γυμνασίου

30 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

31 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

32 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

33 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ

34 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ

35 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ Στόχοι: Β.3.1. Να συνδέουν το ανθρώπινο πεπτικό, αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα και να κατανοούν πώς αλληλεπιδρούν για να διατηρήσουν τον οργανισμό στη ζωή. Β Να γνωρίζουν πώς οι τροφές διασπώνται με την πέψη, ώστε να χρησιμοποιηθούν από τον οργανισμό για ενέργεια, ανάπτυξη και επιδιόρθωση των βλαβών. Βασικές Έννοιες: Η ανάγκη για διατροφή και εξασφάλιση θρεπτικών συστατικών Δομικά υλικά Ενεργειακές ουσίες Τι περιέχει η τροφή Θρεπτικές ουσίες Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Άλατα Νουκλεϊνικά οξέα Βιταμίνες Διάκριση των πιο πάνω ουσιών σε οργανικές και ανόργανες 1

36 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ Στόχοι: Β Να ανακαλύπτουν τη σύνδεση ασθενειών με διατροφικές ελλείψεις. Β Να αναφέρουν ασθένειες που αφορούν το πεπτικό σύστημα και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με τη δράση διαφόρων παραγόντων του περιβάλλοντος ή παραγόντων που σχετίζονται με ατομικές πρακτικές ή συμπεριφορές όπως είναι οι διατροφικές συνήθειες. Β Να κατανοούν τη σημασία της πρόληψης, τα αίτια, τα συμπτώματα και τη θεραπεία παθολογικών καταστάσεων που σχετίζονται με τη διατροφή όπως η παχυσαρκία και η ανορεξία. Βασικές Έννοιες: Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Είδος/ποιότητα τροφών Έτοιμα φαγητά Προπαρασκευασμένα φαγητά Κονσερβοποιημένα φαγητά Τροφές πλούσιες σε λίπη Πρόγραμμα/ποσότητα διατροφής Αποφυγή πρωινού Βαρύ βραδινό Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις Παχυσαρκία Μικροβιακές παθήσεις Νευρική Ανορεξία Ουλίτιδα Διαβήτης Τερηδόνα Ψηλή χοληστερόλη

37 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 Στόχοι: Β Να αντλούν πληροφορίες από έντυπες ή ηλεκτρονικές πηγές για την ενεργειακή αξία των τροφίμων και για την ενέργεια που απαιτείται για βασικές καθημερινές δραστηριότητες. Β Να κατανοούν τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής για την υγεία. Β Να γνωρίζουν για τα διαφορετικά είδη τροφών και να εκτιμήσουν ότι ο ισορροπημένος συνδυασμός τους οδηγεί σε σωστή διατροφή. Β Να κατανοούν ότι οι ενεργειακές ανάγκες των οργανισμών ποικίλουν με βάση την ηλικία και την ημερήσια δραστηριότητά τους. Β Να αντιλαμβάνονται τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής, σε ποσοστά υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπιδίων, βιταμινών, αλάτων, νερού και φυτικών ινών και να ανακαλούν τη χρησιμότητα/ρόλο όπως και κάποιες πηγές αυτών των θρεπτικών ουσιών. Β Να γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά της Μεσογειακής δίαιτας και να κατανοούν τη σημασία εφαρμογής της για την ανθρώπινη υγεία. Βασικές Έννοιες: Υπερσιτισμός Ισορροπημένη διατροφή / Μεσογειακή δίαιτα Υποσιτισμός Πηγές θρεπτικών συστατικών Ενεργειακές ανάγκες με βάση την ηλικία και την ημερήσια δραστηριότητα 2

38 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 Στόχοι: Β.3.2. Να ανιχνεύουν εργαστηριακά τις βασικές κατηγορίες θρεπτικών ουσιών. (Ε) Β.3.3. Να διεξάγουν πειραματική διερεύνηση για την ενεργειακή αξία των τροφών. Β.3.4. Να συγκρίνουν εργαστηριακά την παραγωγή ενέργειας από διαφορετικά τρόφιμα. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών Ανίχνευση Υδατανθράκων Ανίχνευση γλυκόζης με αντιδραστήριο Benedict ή Φελίγγειο υγρό Ανίχνευση αμύλου και κυτταρίνης με διάλυμα ιωδίου Ανίχνευση Πρωτεϊνών με αντίδραση διουρίας (Biuret) (NaOH, διάλυμα θειικού χαλκού CuSO 4 ) ή με αντιδραστήριο Milon Ανίχνευση Λιπών με οινόπνευμα ή με διηθητικό χαρτί 2

39 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Να εξεταστεί σε αυτό το σημείο πώς από τις τροφές που παίρνει ένας οργανισμός με την μηχανική πέψη φτάνουμε στο επίπεδο των κυττάρων. Αυτό που τρώμε δεν είναι τίποτε άλλο από τμήματα τροφών που αποτελούνται από κύτταρα. Στόχοι: Β.3.5. Να περιγράφουν συνοπτικά την πορεία της τροφής στο πεπτικό σύστημα. Β.3.6. Να εξηγούν το ρόλο σημαντικών οργάνων στη διαδικασία της πέψης. Β.3.7. Να αναγνωρίζουν και να εντοπίζουν τις διάφορες δομές στην ανατομία του πεπτικού συστήματος. (Ε) Β.3.8. Να κατανοούν τις διαδικασίες της πέψης. Β.3.9. Να εξηγούν τον τρόπο και το λόγο για τον οποίο η τροφή κινείται με την περίσταλση. Βασικές Έννοιες: Μέρη του πεπτικού συστήματος Στοματική κοιλότητα Σιελογόνοι αδένες Επιγλωττίδα Φάρυγγας Οισοφάγος Στομάχι Δωδεκαδάκτυλο Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Πρωκτός

40 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Να εξεταστεί σε αυτό το σημείο πώς από τις τροφές που παίρνει ένας οργανισμός με την μηχανική πέψη φτάνουμε στο επίπεδο των κυττάρων. Αυτό που τρώμε δεν είναι τίποτε άλλο από τμήματα τροφών που αποτελούνται από κύτταρα. Στόχοι: Β.3.5. Να περιγράφουν συνοπτικά την πορεία της τροφής στο πεπτικό σύστημα. Β.3.6. Να εξηγούν το ρόλο σημαντικών οργάνων στη διαδικασία της πέψης. Β.3.7. Να αναγνωρίζουν και να εντοπίζουν τις διάφορες δομές στην ανατομία του πεπτικού συστήματος. (Ε) Β.3.8. Να κατανοούν τις διαδικασίες της πέψης. Β.3.9. Να εξηγούν τον τρόπο και το λόγο για τον οποίο η τροφή κινείται με την περίσταλση. Βασικές Έννοιες: Μέρη του πεπτικού συστήματος Στοματική κοιλότητα Σιελογόνοι αδένες Επιγλωττίδα Φάρυγγας Οισοφάγος Στομάχι Δωδεκαδάκτυλο Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Πρωκτός

41 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

42 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εφόσον η τροφή αποτελείται από κύτταρα, είναι ευκαιρία να εξετάσουμε πώς είναι δομημένα τα κύτταρα, σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ότι εξετάστηκαν στην Α Γυμνασίου. Από το κύτταρο κινούμαστε σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια στα οργανίδια, εξετάζοντας τη δομή και τη λειτουργία τους και στη συνέχεια στα μακρομόρια. Οι τροφές δεν είναι τίποτε άλλο από ομάδες κυττάρων ή κύτταρα που αποτελούνται από οργανίδια τα οποία φτιάχνονται από μακρομόρια. Στόχοι: Β.4.1. Να κατανοούν και να περιγράφουν τη δομή και τη λειτουργία του κυττάρου και των σημαντικότερων υποκυτταρικών οργανιδίων. Βασικές Έννοιες: Κυτταρική μεμβράνη Ενδοπλασματικό δίκτυο Συσκευή Golgi Κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα) Πυρήνας Μιτοχόνδρια Ριβοσώματα Κεντροσωμάτιο Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 3

43 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

44 5 Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). ΥΑΠ-Γ: σελ * 2 Σκεπτικό: Στη συνέχεια, μεταβαίνουμε σε ακόμα μικρότερο επίπεδο, από τα μακρομόρια στα μικρομόρια, με τη χημική πέψη. Με τη βοήθεια ειδικών ουσιών, των ενζύμων, που παράγονται σε διάφορα μέρη στο πεπτικό σύστημα, τα μακρομόρια διασπώνται σε απλούστερα τελικά προϊόντα, τα μικρομόρια. Στόχοι: Β Να κατανοούν το ρόλο των πεπτικών ενζύμων και της χολής στη διαδικασία της πέψης. (Ε) Β Να διερευνούν το χρόνο/ταχύτητα εκτέλεσης μιας βιοχημικής αντίδρασης (π.χ. αμυλάση και άμυλο) και να προσδιορίζουν και να ελέγχουν τις σχετικές μεταβλητές κατά την πειραματική διερεύνηση της δράσης ενός ενζύμου. (Ε) Δραστ. Α.3. σε. ΥΑΠ114 Βασικές Έννοιες: Υδατάνθρακες Άμυλο Αμυλάση ή πτυαλίνη Γλυκόζη Πρωτεΐνες Πρωτεάσες Αμινοξέα Λίπη Παγκρεατικό υγρό Χολή Γλυκερόλη Λιπαρά οξέα

45 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* 1 Σκεπτικό: Αυτά τα μικρομόρια στα οποία έχει διασπασθεί η τροφή χρειάζεται τώρα να απορροφηθούν από τον οργανισμό για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Στόχοι: Β Να εξηγούν πώς η δομή του εντέρου συμβάλλει στην απορρόφηση των μονομερών βιολογικών μορίων. Βασικές Έννοιες: Απορρόφηση Λάχνες του εντέρου Μακρομόρια Μικρομόρια Τριχοειδή Εργαστήριο Η απορρόφηση από χαρτί λείο και χαρτί κουζίνας.

46 7 Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 Σκεπτικό: Αυτά τα μικρομόρια αφού απορροφηθούν από το κυκλοφορικό σύστημα τότε καταλήγουν στα κύτταρα μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Στόχοι: Β Να ονομάζουν τα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος του ανθρώπου. Βασικές Έννοιες: Καρδία Αιμοφόρα αγγεία Φλέβες Αρτηρίες Τριχοειδή Αίμα Συκώτι Πνεύμονες

47 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

48 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Αφού έγινε εισαγωγή του κυκλοφορικού συστήματος, τώρα οι μαθητές μπορούν να αντιληφθούν τη σημασία του κυκλοφορικού συστήματος στη μεταφορά των θρεπτικών συστατικών. Στόχοι: Β Να εξηγούν το ρόλο των οργάνων του κυκλοφορικού συστήματος. Β Να μελετήσουν τη δομή της καρδιάς. (Ε) Β Να εξηγούν τη λειτουργία της καρδιάς. Β Να κατανοούν ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης ο καρδιακός ρυθμός μεταβάλλεται. (Ε) Β Να περιγράφουν τη δομή των αγγείων: αρτηρίες, φλέβες και τριχοειδή και να κατανοήσουν τον ρόλο τους. Β Να περιγράφουν τη κυκλοφορία του αίματος διαμέσου των αιμοφόρων αγγείων από και προς την καρδιά. Βασικές Έννοιες: Καρδία Δεξιός Αριστερός Κόλπος Δεξιά Αριστερή Κοιλία Βαλβίδες Διγλώχινα Τριγλώχινα Άνω Κοίλη φλέβα Κάτω Κοίλη Φλέβα Πνευμονική αρτηρία Μικρή ή πνευμονική κυκλοφορία Μεγάλη ή Σωματική κυκλοφορία Στεφανιαίες αρτηρίες Σφυγμός

49 9 Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ζωής. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 69 Σκεπτικό: Αφού εξετάστηκε η δομή και η λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος είναι η κατάλληλη περίοδος για τη σύνδεση με ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος και του τρόπου ζωής μας. Στόχοι: Β Να αναφέρουν ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος (καρδιοπάθειες, αγγειοπάθειες κ.τ.λ.) και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με περιβαλλοντικούς παράγοντες και το σύγχρονο τρόπο ζωής. Βασικές Έννοιες: Καρδιοπάθειες Αγγειοπάθειες Αθηροσκλήρωση Αθηρωματικές πλάκες Θρόμβος Έμφραγμα Σύγχρονος τρόπος ζωής Παχυσαρκία Πλούσια σε ζωικά λίπη διατροφή Κάπνισμα Περιβάλλον Αέριοι ρύπο π.χ. Μονοξείδιο του άνθρακα 1

50 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. Σκεπτικό: Εξετάζεται σε αυτό το σημείο το αίμα (τα συστατικά και ο ρόλος του) και οι ομάδες αίματος και η αιμοδοσία, έτσι ώστε να μπορεί να συνδεθεί άμεσα με το επόμενο κεφάλαιο που είναι το αναπνευστικό σύστημα. Στόχοι: Β Να διακρίνουν τα συστατικά του αίματος. Β Να εξηγήσουν το ρόλο του αίματος. Β Να ανακαλούν τη σύνθεση του αίματος: ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια και πλάσμα. (Ε) Β Να κατανοούν ότι το πλάσμα περιέχει ανόργανες και οργανικές ουσίες, χρήσιμες και άχρηστες (πρωτεΐνες, ορμόνες, άλατα, ουρία, διοξείδιο του άνθρακα κ.ά.), και διανέμει τη θερμική ενέργεια σ όλο το σώμα. Β Να περιγράφουν τις προσαρμογές των ερυθρών αιμοσφαιρίων για την μεταφορά του οξυγόνου (σχήμα ερυθρού, παρουσία αιμοσφαιρίνης). Β Να γνωρίζουν ότι τα αιμοπετάλια εμπλέκονται στην πήξη του αίματος για να εμποδίσουν την απώλεια αίματος και την είσοδο των μικροοργανισμών στο αίμα. Βασικές Έννοιες: Ερυθρά αιμοσφαίρια Αιμοσφαιρίνη Αναιμίες Μεσογειακή αναιμία Λευχαιμία Λευκά αιμοσφαίρια Φαγοκυττάρωση Λεμφοκύτταρα Αντισώματα Ανοσία: Φυσική, Τεχνητή Εμβόλια Οροί ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 130 Αιμοπετάλια Πήξη αίματος Πλάσμα του αίματος Μεταφορά ουσιών Διανομή θερμικής ενέργειας Ομάδες αίματος Μετάγγιση Πανδότης Πανδέκτης 2

51 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

52 11 Ανταλλαγή αερίων. Διάχυση - Διαπίδυση. ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 Σκεπτικό: Αφού εξετάστηκαν τα συστατικά και ο ρόλος του αίματος, σε αυτό το σημείο εξετάζεται πώς τα αναπνευστικά αέρια που μεταφέρονται με το αίμα περνούν προς και από τα κύτταρα των ιστών καθώς και πώς τα αναπνευστικά αέρια περνούν από και προς τα τριχοειδή, στους πνεύμονες. Στόχοι: Β Να προσδιορίζουν την πορεία των αναπνευστικών αερίων κατά τη λειτουργία της αναπνοής στον ανθρώπινο οργανισμό. Β Να εξηγούν πώς η δομή των κυψελίδων είναι προσαρμοσμένη για την ανταλλαγή αερίων και να περιγράφουν το ρόλο τους στην ανταλλαγή αερίων μεταξύ πνευμόνων και τριχοειδών αγγείων. Β Να διερευνούν την αναπνοή στον ανθρώπινο οργανισμό. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ανταλλαγή αερίων στους ιστούς Ανταλλαγή αερίων στις κυψελίδες Δομή κυψελίδων Λεπτά τοιχώματα Υγρό περιβάλλον Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ

53 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εξετάζεται η δομή και η λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος. Στόχοι: Β Να συνδέουν τη λειτουργία της αναπνοής με τις υπόλοιπες λειτουργίες των οργανισμών και κατ επέκταση με τις ανάγκες επιβίωσης τους. Β Να κατανοούν και να διεξάγουν πειράματα σχετικά με την αναπνοή στις διάφορες κατηγορίες των ζωντανών οργανισμών. (Ε) Β Να διακρίνουν ομοιότητες και διαφορές σε ότι αφορά στην αναπνοή στις διάφορες κατηγορίες οργανισμών. Β Να περιγράφουν το μηχανισμό ανταλλαγής αερίων. Β Να ονομάζουν τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος του ανθρώπου. Β Να περιγράφουν την ανατομία του αναπνευστικού συστήματος. (Ε) Β Να κατανοούν το ρόλο των μυών του θώρακος και του διαφράγματος στην αναπνοή. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ρινικές κοιλότητες Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρόγχοι Βρογχίδια Κυψελίδες Πνεύμονες Εισπνοή Εκπνοή Θώρακας Διάφραγμα

54 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

55 13 Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ Σκεπτικό: Εξετάζεται ποια είναι η πορεία που ακολουθούν τα θρεπτικά συστατικά αφού εισέλθουν στα κύτταρα. Στόχοι: Β.1.5. Να περιγράφουν τη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής και να τη διατυπώνουν λεκτικά με χημική εξίσωση. Βασικές Έννοιες: Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών Αναβολισμός Καταβολισμός Κυτταρική αναπνοή Αερόβια κυτταρική αναπνοή Αναερόβια κυτταρική αναπνοή (γαλακτική ζύμωση) 3

56 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

57 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εξετάζονται διάφορες ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος που σχετίζονται είτε με το σύγχρονο τρόπο ζωής είτε με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στόχοι: Β Να αναφέρουν ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με περιβαλλοντικούς παράγοντες και το σύγχρονο τρόπο ζωής. Β Να διενεργούν, να περιγράφουν και να εξηγούν ελεγχόμενα πειράματα για να διερευνούν τις επιδράσεις της άσκησης στην αναπνοή. (Ε) Βασικές Έννοιες: Πνευμονοπάθειες Άσθμα Εμφύσημα Μολύνσεις αναπνευστικού (π.χ. φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα) Πνευμονοκονιάσεις (π.χ. ανθράκωση, αμιάντωση)

58 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. Σκεπτικό: Εξετάζονται οι επιδράσεις του καπνίσματος, των δηλητηρίων και του ντοπαρίσματος στην υγεία του ανθρώπου. Αφέθηκαν για το τέλος ώστε να μπουν δραστηριότητες αφενός ανάπτυξης στάσεων και συμπεριφορών και αφετέρου σύνθεσης, ανάλυσης και αξιολόγησης όπου οι μαθητές/τριες μπορούν να συνδυάσουν έννοιες και από τα τρία κεφάλαια (πεπτικό, κυκλοφορικό, αναπνευστικό) Στόχοι: Β Να κατανοούν τις συνέπειες του καπνίσματος και να αποκτήσουν θετική στάση στη διατήρηση της υγείας του οργανισμού. Β Να αιτιολογούν την αρνητική επίδραση του καπνίσματος και των ρύπων του ατμοσφαιρικού αέρα στη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος και γενικότερα του οργανισμού. Β Να κατανοούν και να επιχειρηματολογούν για τις αρνητικές συνέπειες του ντοπαρίσματος. Β Να κατανοούν τις παθήσεις των στεφανιαίων αρτηριών και να αντιληφθούν τις αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν τις παθήσεις αυτές, όπως για παράδειγμα: το κάπνισμα, η κατανάλωση λιπαρών ουσιών, κυρίως ζωικών, η ένταση, η έλλειψη άσκησης κ.λπ. Β Να αναπτύξουν θετικές στάσεις για την άσκηση, την υγιεινή διατροφή και το περιβάλλον χωρίς καπνό. Βασικές Έννοιες: Κάπνισμα Χρόνια βρογχίτιδα Καρκίνος των πνευμόνων Εθισμός Παθητικό κάπνισμα Αέριοι ρύποι Ντοπάρισμα 2

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Τα χαρακτηριστικά των οργανισμών 1. Ποια τα κοινά χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών; Οι οργανισμοί τρέφονται Αναπνέουν Απεκκρίνουν Αναπαράγονται Αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία.

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ Ενότητα λογισμικού Τροφή Θρέψη Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας νομπελίστας ιατροφιλόσοφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα)

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα για το μάθημα «ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ I» της Β και Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου

Αναλυτικό Πρόγραμμα για το μάθημα «ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ I» της Β και Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Τι είναι Βιολογία ορίζουν τι είναι Βιολογία, τι μελετά και τι μεθόδους χρησιμοποιούν οι Βιολόγοι στη μελέτη των οργανισμών. χρησιμοποιούν την επιστημονική μέθοδο χρησιμοποιούν και να ερμηνεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Βιολογία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: ευτέρα, 23 Μαΐου 2011 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

5. ΑΝΑΠΝΟΗ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ

5. ΑΝΑΠΝΟΗ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 5. ΑΝΑΠΝΟΗ Τα προϊόντα της πέψης των θρεπτικών ουσιών που περιέχονται στην τροφή απορροφώνται στο λεπτό έντερο και φτάνουν με την κυκλοφορία του αίματος σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν

Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν 01/27 -Η μικρότερη δομική και λειτουργική μονάδα ζωντανής

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2009 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Για να διατηρηθεί η ζωή, να εξασφαλιστούν δηλαδή οι δομές και οι λειτουργίες της, χρειάζεται ενέργεια. Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη γι' αυτόν ενέργεια με τη διάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ PROFILES Μαθησιακό περιβάλλον ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Μια ενότητα για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών για τους μαθητές της Στ Δημοτικού Ανάπτυξη ενότητας από την Ομάδα Χημείας Λυκείου PROFILES (2013): Ελένη Ανδρέου,

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Φυσική Αγωγή Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Καλογήρου ηµ. καθηγητής Φ.Α. Fitness ή Καλή Φυσική κατάσταση Σύντοµη περιγραφή-ορισµός Fitness είναι µια συνειδητά επιδιωκόµενη κατάσταση ψυχοσωµατικής απόδοσης,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Της Σχολής Επιστημών Υγείας Του Α.Π.Θ. Οδηγός Κατατακτηρίων Εξετάσεων Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Ακαδημαϊκού έτους 2015-2016 1 Γενικές Οδηγίες Σύμφωνα με το Νόμο 4218/2013 και την Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2014 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρησιμότητα κυκλοφορικού συστήματος 1. Μεταφορά O2 θρεπτικών συστατικών στους ιστούς 2. Απομάκρυνση

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο

Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο καρκίνος αποτελεί δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Οι πιο συχνοί καρκίνοι εντοπίζονται στους

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές μεμβράνες

Βιολογικές μεμβράνες Κυτταρική οργάνωση ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.2 ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ (απλή αναφορά) 4.3 ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΟ ΣΤΟ ΕΥΚΑΡΙΩΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.4 Η ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ A: 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3 o & 4 o A1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. 1. Η αορτή διακρίνεται σε 3 μέρη: α) την, (β) το και (γ) την. 2. Από το αορτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ)

Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ) Τριμηνιαία Έκθεση Διδακτικού Έργου (ΦΕ) Σχολείο: Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού.. Ειδικότητα.Φυσικός Μάθημα που δίδαξε: Φυσικές Επιστήμες (Βιολογία Α Γυμν/σίου και κάποιες φορές Γεωγραφία Α Γυμν/σίου) Μήνες:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική Κωδικός Μαθήματος: MA0211 ΜΑ0212 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 1. Εισαγωγή Σε έναν κόσμο όπου ο καθένας, για να κάνει τις επιλογές του, είναι απαραίτητο να καταφεύγει καθημερινά σε επιστημονικές πληροφορίες, η αναγκαιότητα παροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου

Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου Με βάση το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών για τη Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, της Β τάξης του Γενικού Λυκείου, από την διδακτέα ύλη, όπως αυτή παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 7: Φυσιολογία της καρδιάς Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα