ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙO ΠΙΛΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΩΡΟΛΟΓΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΠ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Τηλ.: , Fax:

2

3 Τη νέα σχολική χρονιά θα γίνει, πιλοτικά, πλήρης εισαγωγή των Νέων Ωρολογίων Προγραμμάτων σε τέσσερα γυμνάσια (ένα σε κάθε επαρχία): Λευκωσία Γ. Πέρα Χωρίου/Νήσου Λεμεσός Τσίρειο Γ. Πάφος Γ. Έμπας Λάρνακα Γ. Πετράκη Κυπριανού

4 ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Ενημέρωση για το περιεχόμενο της Βιολογίας Α, Β & Γ Γυμνασίου. Ανάλυση του Σκεπτικού Διάρθρωσης και της Αλληλουχίας της συγκεκριμένης Διδακτέας Ύλης της Β & Γ Γυμνασίου όπου τα κεφάλαια συνυφαίνονται μεταξύ τους ώστε να γίνει αντιληπτή η σχέση και συνεργασία μεταξύ των οργανικών συστημάτων. Σύνθεση του Σκεπτικού, των Διδακτικών Στόχων και των Βασικών Εννοιών του ΝΑΠ για την Β και Γ. Παροχή των απαραίτητων πληροφοριών στους εκπαιδευτικούς των πιλοτικών σχολείων που θα τους βοηθήσουν στην ανάπτυξη διδακτικών προτάσεων, φύλλων εργασίας κ.λπ.

5 ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ: Συνδυασμός των: o Υφιστάμενων βιβλίων ΥΑΠ-Γ: «Ανθρωπολογία Αγωγή Υγείας Γ Γυμνασίου», (ΥΑΠ) ΟΕΔΒ-Γ: «Βιολογία Γ Γυμνασίου», (ΟΕΔΒ) ΟΕΔΒ-Α: «Βιολογία Α Γυμνασίου», (ΟΕΔΒ) o Προγραμματισμός της Διδακτέας Ύλης της Β και Γ Γυμνασίου o Νέες Προσεγγίσεις σύμφωνα με τα ΝΑΠ Βιολογίας

6

7

8 Αξιολόγηση των μαθητών Τι αξιολογούμε;

9 Ερωτήματα αποτελεσματικής αξιολόγησης- Bloom s Taxonomy of Questioning Τα ερωτήματα αφορούν: 1 Γνώση: ανάκληση δεδομένων ή πληροφοριών 2 Κατανόηση: διάκριση της διαφορετικότητας 3 4 Εφαρμογή: χρήση μιας έννοιας σε νέα πλαίσια Ανάλυση: διαχωρισμός του όλου σε συστατικά 5 Σύνθεση: μέρη κατασκευή ενός συνόλου μετά από επιλογή των συστατικών στοιχείων 6 Αξιολόγηση: διατύπωση αξιολογικών κρίσεων

10 Επίπεδο κατανόησης Εύρος Ποσοστών Γνώση % Κατανόηση % Εφαρμογή % Ανάλυση Σύνθεση % Αξιολόγηση

11 Η αξιολόγηση των μαθητών πρέπει να στηρίζεται στις ακόλουθες αρχές: Εγκυρότητα (Μετρά αυτό που επιδιώκει) Αξιοπιστία (Επαναληπτικότητα) Αντικειμενικότητα (Δεν εξαρτάται από τον αξιολογητή) Διακριτότητα (Ταξινόμηση σε επίπεδα)

12 Μέσα και Εργαλεία Αξιολόγησης Μαθητών Παρατήρηση Παιδαγωγικό ημερολόγιο με αφηγηματικές καταγραφές Συνέντευξη προφορική εξέταση Πρακτική αξιολόγηση εργαστηριακών δεξιοτήτων Ατομικά φύλλα εργασίας Φύλλα ομαδικής εργασίας Τετράδιο εργασιών (εργαστηριακών ασκήσεων, εργασίας πεδίου κ.λπ.) Δημιουργικές διερευνητικές εργασίες (τύπου project, posters) Φύλλα αυτοαξιολόγησης και ετεροαξιολόγησης Φάκελος εργασιών - επιτευγμάτων (portfolio) Γραπτά διαγνωστικά δοκίμια

13 Τα γραπτά διαγνωστικά δοκίμια αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο τελικής αξιολόγησης. Σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται: Σωστό/Λάθος Αντιστοίχηση Ερώτηση πολλαπλής επιλογής Συμπλήρωση κενών Σύντομη γραπτή απάντηση Λίστα αναφορά μερών ενός συνόλου-φαινομένου Σειρά ή διαδοχή μερών ενός συνόλου-φαινομένου Εκτενής γραπτή απάντηση Δημιουργία-Ανάλυση Διαγραμμάτων/γραφικών παραστάσεων

14 Ανατροφοδότηση προς τους μαθητές Θετική Μη ειδική Ανατροφοδότηση Ειδική Αρνητική

15 Πιλοτικό Σχήμα Αξιολόγησης Α Γυμνασίου: ΔΡΑΣΕΙΣ / ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΟΣΟΣΤΟ (%) Διαγνωστικά Δοκίμια 50 Δημιουργικές εργασίες -project 10 Βιβλίο Δραστηριοτήτων Τετράδιο - Φύλλα Εργασίας Συμμετοχή στις δραστηριότητες της τάξης (ολομέλεια ομάδα) Ενδιαφέρον για το μάθημα Συγκριτικό πλεονέκτημα 5 Πρακτικές Πειραματικές δεξιότητες

16 Προτείνονται: Για το Α Τετράμηνο Το πρώτο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι εύκολο Στην Ενότητα Ποικιλομορφία και Ταξινόμηση των Ζωντανών Οργανισμών (όχι στην Εισαγωγή) Με 2-3 ασκήσεις κλειστού τύπου (αντιστοίχησης, σωστό-λάθος, πολλαπλής επιλογής) Βαρύτητα 25% Το δεύτερο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι εύκολο στο μάθημα της ημέρας (προειδοποιημένο) Βαρύτητα 25%

17 Προτείνονται: Το τρίτο διαγνωστικό δοκίμιο να είναι σε μία ολόκληρη ενότητα Στην Ενότητα 3: Οργάνωση των Οργανισμών: Ανακαλύπτοντας την Οργάνωση των Ζωντανών Οργανισμών Σύμφωνα με προηγούμενες οδηγίες για τα Γραπτά Διαγνωστικά Δοκίμια (βλ. Δειγματικό Διαγώνισμα ) Βαρύτητα 50% Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Γνώση 45-25% Κατανόηση 30-35% Εφαρμογή 10-15% Ανάλυση 15-25% Σύνθεση Αξιολόγηση ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ Γνώση 40% Κατανόηση 25% Εφαρμογή 20% Ανάλυση 15% Σύνθεση Αξιολόγηση

18 Προτείνεται η εφαρμογή για την Α Γυμνασίου σε μια Ενότητα και σε ένα Τμήμα

19

20

21

22

23

24

25 Οδηγός Εκπαιδευτικού Α : ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

26 Οδηγός Εκπαιδευτικού Β : ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

27 Βιολογίας Α Γυμνασίου

28 Βιολογίας Β - Γ Γυμνασίου (Πιλοτικά)

29 1. Σχετικός Προγραμματισμός 5. Επεξηγείται το Σκεπτικό εξέτασης των συγκεκριμένων εννοιών στο συγκεκριμένο σημείο 7. Σκιαγραφείται το μαθησιακό πλαίσιο δίνοντας τις Βασικές Έννοιες 2. Βασικές Έννοιες 8. Παραδείγματα 3. Σχετικές σελίδες στα υφιστάμενα βιβλία 4. Αριθμός των διδακτικών περιόδων 6. Δίνονται οι σχετικοί Ειδικοί Στόχοι σύμφωνα με τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Βιολογίας Β Γυμνασίου

30 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

31 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

32 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

33 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ

34 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ

35 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ Στόχοι: Β.3.1. Να συνδέουν το ανθρώπινο πεπτικό, αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα και να κατανοούν πώς αλληλεπιδρούν για να διατηρήσουν τον οργανισμό στη ζωή. Β Να γνωρίζουν πώς οι τροφές διασπώνται με την πέψη, ώστε να χρησιμοποιηθούν από τον οργανισμό για ενέργεια, ανάπτυξη και επιδιόρθωση των βλαβών. Βασικές Έννοιες: Η ανάγκη για διατροφή και εξασφάλιση θρεπτικών συστατικών Δομικά υλικά Ενεργειακές ουσίες Τι περιέχει η τροφή Θρεπτικές ουσίες Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Άλατα Νουκλεϊνικά οξέα Βιταμίνες Διάκριση των πιο πάνω ουσιών σε οργανικές και ανόργανες 1

36 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ Στόχοι: Β Να ανακαλύπτουν τη σύνδεση ασθενειών με διατροφικές ελλείψεις. Β Να αναφέρουν ασθένειες που αφορούν το πεπτικό σύστημα και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με τη δράση διαφόρων παραγόντων του περιβάλλοντος ή παραγόντων που σχετίζονται με ατομικές πρακτικές ή συμπεριφορές όπως είναι οι διατροφικές συνήθειες. Β Να κατανοούν τη σημασία της πρόληψης, τα αίτια, τα συμπτώματα και τη θεραπεία παθολογικών καταστάσεων που σχετίζονται με τη διατροφή όπως η παχυσαρκία και η ανορεξία. Βασικές Έννοιες: Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Είδος/ποιότητα τροφών Έτοιμα φαγητά Προπαρασκευασμένα φαγητά Κονσερβοποιημένα φαγητά Τροφές πλούσιες σε λίπη Πρόγραμμα/ποσότητα διατροφής Αποφυγή πρωινού Βαρύ βραδινό Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις Παχυσαρκία Μικροβιακές παθήσεις Νευρική Ανορεξία Ουλίτιδα Διαβήτης Τερηδόνα Ψηλή χοληστερόλη

37 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 Στόχοι: Β Να αντλούν πληροφορίες από έντυπες ή ηλεκτρονικές πηγές για την ενεργειακή αξία των τροφίμων και για την ενέργεια που απαιτείται για βασικές καθημερινές δραστηριότητες. Β Να κατανοούν τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής για την υγεία. Β Να γνωρίζουν για τα διαφορετικά είδη τροφών και να εκτιμήσουν ότι ο ισορροπημένος συνδυασμός τους οδηγεί σε σωστή διατροφή. Β Να κατανοούν ότι οι ενεργειακές ανάγκες των οργανισμών ποικίλουν με βάση την ηλικία και την ημερήσια δραστηριότητά τους. Β Να αντιλαμβάνονται τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής, σε ποσοστά υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπιδίων, βιταμινών, αλάτων, νερού και φυτικών ινών και να ανακαλούν τη χρησιμότητα/ρόλο όπως και κάποιες πηγές αυτών των θρεπτικών ουσιών. Β Να γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά της Μεσογειακής δίαιτας και να κατανοούν τη σημασία εφαρμογής της για την ανθρώπινη υγεία. Βασικές Έννοιες: Υπερσιτισμός Ισορροπημένη διατροφή / Μεσογειακή δίαιτα Υποσιτισμός Πηγές θρεπτικών συστατικών Ενεργειακές ανάγκες με βάση την ηλικία και την ημερήσια δραστηριότητα 2

38 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 Στόχοι: Β.3.2. Να ανιχνεύουν εργαστηριακά τις βασικές κατηγορίες θρεπτικών ουσιών. (Ε) Β.3.3. Να διεξάγουν πειραματική διερεύνηση για την ενεργειακή αξία των τροφών. Β.3.4. Να συγκρίνουν εργαστηριακά την παραγωγή ενέργειας από διαφορετικά τρόφιμα. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών Ανίχνευση Υδατανθράκων Ανίχνευση γλυκόζης με αντιδραστήριο Benedict ή Φελίγγειο υγρό Ανίχνευση αμύλου και κυτταρίνης με διάλυμα ιωδίου Ανίχνευση Πρωτεϊνών με αντίδραση διουρίας (Biuret) (NaOH, διάλυμα θειικού χαλκού CuSO 4 ) ή με αντιδραστήριο Milon Ανίχνευση Λιπών με οινόπνευμα ή με διηθητικό χαρτί 2

39 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Να εξεταστεί σε αυτό το σημείο πώς από τις τροφές που παίρνει ένας οργανισμός με την μηχανική πέψη φτάνουμε στο επίπεδο των κυττάρων. Αυτό που τρώμε δεν είναι τίποτε άλλο από τμήματα τροφών που αποτελούνται από κύτταρα. Στόχοι: Β.3.5. Να περιγράφουν συνοπτικά την πορεία της τροφής στο πεπτικό σύστημα. Β.3.6. Να εξηγούν το ρόλο σημαντικών οργάνων στη διαδικασία της πέψης. Β.3.7. Να αναγνωρίζουν και να εντοπίζουν τις διάφορες δομές στην ανατομία του πεπτικού συστήματος. (Ε) Β.3.8. Να κατανοούν τις διαδικασίες της πέψης. Β.3.9. Να εξηγούν τον τρόπο και το λόγο για τον οποίο η τροφή κινείται με την περίσταλση. Βασικές Έννοιες: Μέρη του πεπτικού συστήματος Στοματική κοιλότητα Σιελογόνοι αδένες Επιγλωττίδα Φάρυγγας Οισοφάγος Στομάχι Δωδεκαδάκτυλο Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Πρωκτός

40 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Να εξεταστεί σε αυτό το σημείο πώς από τις τροφές που παίρνει ένας οργανισμός με την μηχανική πέψη φτάνουμε στο επίπεδο των κυττάρων. Αυτό που τρώμε δεν είναι τίποτε άλλο από τμήματα τροφών που αποτελούνται από κύτταρα. Στόχοι: Β.3.5. Να περιγράφουν συνοπτικά την πορεία της τροφής στο πεπτικό σύστημα. Β.3.6. Να εξηγούν το ρόλο σημαντικών οργάνων στη διαδικασία της πέψης. Β.3.7. Να αναγνωρίζουν και να εντοπίζουν τις διάφορες δομές στην ανατομία του πεπτικού συστήματος. (Ε) Β.3.8. Να κατανοούν τις διαδικασίες της πέψης. Β.3.9. Να εξηγούν τον τρόπο και το λόγο για τον οποίο η τροφή κινείται με την περίσταλση. Βασικές Έννοιες: Μέρη του πεπτικού συστήματος Στοματική κοιλότητα Σιελογόνοι αδένες Επιγλωττίδα Φάρυγγας Οισοφάγος Στομάχι Δωδεκαδάκτυλο Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Πρωκτός

41 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

42 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εφόσον η τροφή αποτελείται από κύτταρα, είναι ευκαιρία να εξετάσουμε πώς είναι δομημένα τα κύτταρα, σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ότι εξετάστηκαν στην Α Γυμνασίου. Από το κύτταρο κινούμαστε σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια στα οργανίδια, εξετάζοντας τη δομή και τη λειτουργία τους και στη συνέχεια στα μακρομόρια. Οι τροφές δεν είναι τίποτε άλλο από ομάδες κυττάρων ή κύτταρα που αποτελούνται από οργανίδια τα οποία φτιάχνονται από μακρομόρια. Στόχοι: Β.4.1. Να κατανοούν και να περιγράφουν τη δομή και τη λειτουργία του κυττάρου και των σημαντικότερων υποκυτταρικών οργανιδίων. Βασικές Έννοιες: Κυτταρική μεμβράνη Ενδοπλασματικό δίκτυο Συσκευή Golgi Κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα) Πυρήνας Μιτοχόνδρια Ριβοσώματα Κεντροσωμάτιο Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 3

43 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 Διατροφή (εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών) Ανόργανες και Οργανικές ουσίες Σύγχρονες (ανθυγιεινές) διατροφικές συνήθειες Ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις. 2 Ισορροπημένη Διατροφή Μεσογειακή δίαιτα. Σύσταση τροφής Ανίχνευση θρεπτικών ουσιών. (Ε) 3 Πεπτικό σύστημα - Μηχανική Πέψη (Από την τροφή στα κύτταρα) 4 Δομή και λειτουργία του ευκαρυωτικού κυττάρου (κυτταρική μεμβράνη, Ενδοπλασματικό δίκτυο, Συσκευή Golgi, κυστίδια (π.χ. λυσοσώματα), πυρήνας, μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, κεντροσωμάτιο. (Από το κύτταρο στα οργανίδια και μακρομόρια) ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Γ: σελ / ΥΑΠ-Γ: σελ. 112*, σελ ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 105 ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. ΥΑΠ-Γ: σελ (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). 116* 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 13 Σύνολ ο Δ.Π.

44 5 Χημική πέψη - πεπτικά ένζυμα. (Από τα μακρομόρια στα μικρομόρια). ΥΑΠ-Γ: σελ * 2 Σκεπτικό: Στη συνέχεια, μεταβαίνουμε σε ακόμα μικρότερο επίπεδο, από τα μακρομόρια στα μικρομόρια, με τη χημική πέψη. Με τη βοήθεια ειδικών ουσιών, των ενζύμων, που παράγονται σε διάφορα μέρη στο πεπτικό σύστημα, τα μακρομόρια διασπώνται σε απλούστερα τελικά προϊόντα, τα μικρομόρια. Στόχοι: Β Να κατανοούν το ρόλο των πεπτικών ενζύμων και της χολής στη διαδικασία της πέψης. (Ε) Β Να διερευνούν το χρόνο/ταχύτητα εκτέλεσης μιας βιοχημικής αντίδρασης (π.χ. αμυλάση και άμυλο) και να προσδιορίζουν και να ελέγχουν τις σχετικές μεταβλητές κατά την πειραματική διερεύνηση της δράσης ενός ενζύμου. (Ε) Δραστ. Α.3. σε. ΥΑΠ114 Βασικές Έννοιες: Υδατάνθρακες Άμυλο Αμυλάση ή πτυαλίνη Γλυκόζη Πρωτεΐνες Πρωτεάσες Αμινοξέα Λίπη Παγκρεατικό υγρό Χολή Γλυκερόλη Λιπαρά οξέα

45 6 Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* 1 Σκεπτικό: Αυτά τα μικρομόρια στα οποία έχει διασπασθεί η τροφή χρειάζεται τώρα να απορροφηθούν από τον οργανισμό για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Στόχοι: Β Να εξηγούν πώς η δομή του εντέρου συμβάλλει στην απορρόφηση των μονομερών βιολογικών μορίων. Βασικές Έννοιες: Απορρόφηση Λάχνες του εντέρου Μακρομόρια Μικρομόρια Τριχοειδή Εργαστήριο Η απορρόφηση από χαρτί λείο και χαρτί κουζίνας.

46 7 Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό σύστημα. (Κατάληξη των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα). ΥΑΠ-Γ: σελ. 124* 1 Σκεπτικό: Αυτά τα μικρομόρια αφού απορροφηθούν από το κυκλοφορικό σύστημα τότε καταλήγουν στα κύτταρα μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Στόχοι: Β Να ονομάζουν τα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος του ανθρώπου. Βασικές Έννοιες: Καρδία Αιμοφόρα αγγεία Φλέβες Αρτηρίες Τριχοειδή Αίμα Συκώτι Πνεύμονες

47 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

48 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Αφού έγινε εισαγωγή του κυκλοφορικού συστήματος, τώρα οι μαθητές μπορούν να αντιληφθούν τη σημασία του κυκλοφορικού συστήματος στη μεταφορά των θρεπτικών συστατικών. Στόχοι: Β Να εξηγούν το ρόλο των οργάνων του κυκλοφορικού συστήματος. Β Να μελετήσουν τη δομή της καρδιάς. (Ε) Β Να εξηγούν τη λειτουργία της καρδιάς. Β Να κατανοούν ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης ο καρδιακός ρυθμός μεταβάλλεται. (Ε) Β Να περιγράφουν τη δομή των αγγείων: αρτηρίες, φλέβες και τριχοειδή και να κατανοήσουν τον ρόλο τους. Β Να περιγράφουν τη κυκλοφορία του αίματος διαμέσου των αιμοφόρων αγγείων από και προς την καρδιά. Βασικές Έννοιες: Καρδία Δεξιός Αριστερός Κόλπος Δεξιά Αριστερή Κοιλία Βαλβίδες Διγλώχινα Τριγλώχινα Άνω Κοίλη φλέβα Κάτω Κοίλη Φλέβα Πνευμονική αρτηρία Μικρή ή πνευμονική κυκλοφορία Μεγάλη ή Σωματική κυκλοφορία Στεφανιαίες αρτηρίες Σφυγμός

49 9 Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ζωής. ΥΑΠ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 69 Σκεπτικό: Αφού εξετάστηκε η δομή και η λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος είναι η κατάλληλη περίοδος για τη σύνδεση με ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος και του τρόπου ζωής μας. Στόχοι: Β Να αναφέρουν ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος (καρδιοπάθειες, αγγειοπάθειες κ.τ.λ.) και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με περιβαλλοντικούς παράγοντες και το σύγχρονο τρόπο ζωής. Βασικές Έννοιες: Καρδιοπάθειες Αγγειοπάθειες Αθηροσκλήρωση Αθηρωματικές πλάκες Θρόμβος Έμφραγμα Σύγχρονος τρόπος ζωής Παχυσαρκία Πλούσια σε ζωικά λίπη διατροφή Κάπνισμα Περιβάλλον Αέριοι ρύπο π.χ. Μονοξείδιο του άνθρακα 1

50 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. Σκεπτικό: Εξετάζεται σε αυτό το σημείο το αίμα (τα συστατικά και ο ρόλος του) και οι ομάδες αίματος και η αιμοδοσία, έτσι ώστε να μπορεί να συνδεθεί άμεσα με το επόμενο κεφάλαιο που είναι το αναπνευστικό σύστημα. Στόχοι: Β Να διακρίνουν τα συστατικά του αίματος. Β Να εξηγήσουν το ρόλο του αίματος. Β Να ανακαλούν τη σύνθεση του αίματος: ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια και πλάσμα. (Ε) Β Να κατανοούν ότι το πλάσμα περιέχει ανόργανες και οργανικές ουσίες, χρήσιμες και άχρηστες (πρωτεΐνες, ορμόνες, άλατα, ουρία, διοξείδιο του άνθρακα κ.ά.), και διανέμει τη θερμική ενέργεια σ όλο το σώμα. Β Να περιγράφουν τις προσαρμογές των ερυθρών αιμοσφαιρίων για την μεταφορά του οξυγόνου (σχήμα ερυθρού, παρουσία αιμοσφαιρίνης). Β Να γνωρίζουν ότι τα αιμοπετάλια εμπλέκονται στην πήξη του αίματος για να εμποδίσουν την απώλεια αίματος και την είσοδο των μικροοργανισμών στο αίμα. Βασικές Έννοιες: Ερυθρά αιμοσφαίρια Αιμοσφαιρίνη Αναιμίες Μεσογειακή αναιμία Λευχαιμία Λευκά αιμοσφαίρια Φαγοκυττάρωση Λεμφοκύτταρα Αντισώματα Ανοσία: Φυσική, Τεχνητή Εμβόλια Οροί ΥΑΠ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ. 130 Αιμοπετάλια Πήξη αίματος Πλάσμα του αίματος Μεταφορά ουσιών Διανομή θερμικής ενέργειας Ομάδες αίματος Μετάγγιση Πανδότης Πανδέκτης 2

51 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

52 11 Ανταλλαγή αερίων. Διάχυση - Διαπίδυση. ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 Σκεπτικό: Αφού εξετάστηκαν τα συστατικά και ο ρόλος του αίματος, σε αυτό το σημείο εξετάζεται πώς τα αναπνευστικά αέρια που μεταφέρονται με το αίμα περνούν προς και από τα κύτταρα των ιστών καθώς και πώς τα αναπνευστικά αέρια περνούν από και προς τα τριχοειδή, στους πνεύμονες. Στόχοι: Β Να προσδιορίζουν την πορεία των αναπνευστικών αερίων κατά τη λειτουργία της αναπνοής στον ανθρώπινο οργανισμό. Β Να εξηγούν πώς η δομή των κυψελίδων είναι προσαρμοσμένη για την ανταλλαγή αερίων και να περιγράφουν το ρόλο τους στην ανταλλαγή αερίων μεταξύ πνευμόνων και τριχοειδών αγγείων. Β Να διερευνούν την αναπνοή στον ανθρώπινο οργανισμό. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ανταλλαγή αερίων στους ιστούς Ανταλλαγή αερίων στις κυψελίδες Δομή κυψελίδων Λεπτά τοιχώματα Υγρό περιβάλλον Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ

53 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εξετάζεται η δομή και η λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος. Στόχοι: Β Να συνδέουν τη λειτουργία της αναπνοής με τις υπόλοιπες λειτουργίες των οργανισμών και κατ επέκταση με τις ανάγκες επιβίωσης τους. Β Να κατανοούν και να διεξάγουν πειράματα σχετικά με την αναπνοή στις διάφορες κατηγορίες των ζωντανών οργανισμών. (Ε) Β Να διακρίνουν ομοιότητες και διαφορές σε ότι αφορά στην αναπνοή στις διάφορες κατηγορίες οργανισμών. Β Να περιγράφουν το μηχανισμό ανταλλαγής αερίων. Β Να ονομάζουν τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος του ανθρώπου. Β Να περιγράφουν την ανατομία του αναπνευστικού συστήματος. (Ε) Β Να κατανοούν το ρόλο των μυών του θώρακος και του διαφράγματος στην αναπνοή. (Ε) Βασικές Έννοιες: Ρινικές κοιλότητες Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρόγχοι Βρογχίδια Κυψελίδες Πνεύμονες Εισπνοή Εκπνοή Θώρακας Διάφραγμα

54 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

55 13 Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ Σκεπτικό: Εξετάζεται ποια είναι η πορεία που ακολουθούν τα θρεπτικά συστατικά αφού εισέλθουν στα κύτταρα. Στόχοι: Β.1.5. Να περιγράφουν τη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής και να τη διατυπώνουν λεκτικά με χημική εξίσωση. Βασικές Έννοιες: Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών Αναβολισμός Καταβολισμός Κυτταρική αναπνοή Αερόβια κυτταρική αναπνοή Αναερόβια κυτταρική αναπνοή (γαλακτική ζύμωση) 3

56 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Β & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α/Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟ / ΣΕΛΙΔΕΣ Δ.Π. Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 8 Κυκλοφορικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Ασθένειες κυκλοφορικού συστήματος και τρόπος ΥΑΠ-Γ: σελ ζωής. 10 Συστατικά και ρόλος του αίματος. ΥΑΠ-Γ: σελ Ομάδες αίματος - αιμοδοσία. ΥΑΠ-Γ: σελ Ανταλλαγή αερίων. ΥΑΠ-Γ: σελ Διάχυση - Διαπίδυση. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 12 Αναπνευστικό σύστημα. ΥΑΠ-Γ: σελ Αφομοίωση θρεπτικών συστατικών (αναβολισμός και καταβολισμός στα κύτταρα) - Αερόβια και Αναερόβια (γαλακτική) κυτταρική αναπνοή. 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. ΥΑΠ-Γ: σελ. 116* ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΟΕΔΒ-Α: σελ. 79 Σύνολ ο Δ.Π ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. 2 31

57 14 Ασθένειες αναπνευστικού συστήματος και τρόπος ζωής. ΥΑΠ-Γ: σελ Σκεπτικό: Εξετάζονται διάφορες ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος που σχετίζονται είτε με το σύγχρονο τρόπο ζωής είτε με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στόχοι: Β Να αναφέρουν ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος και να συσχετίζουν την εμφάνισή τους με περιβαλλοντικούς παράγοντες και το σύγχρονο τρόπο ζωής. Β Να διενεργούν, να περιγράφουν και να εξηγούν ελεγχόμενα πειράματα για να διερευνούν τις επιδράσεις της άσκησης στην αναπνοή. (Ε) Βασικές Έννοιες: Πνευμονοπάθειες Άσθμα Εμφύσημα Μολύνσεις αναπνευστικού (π.χ. φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα) Πνευμονοκονιάσεις (π.χ. ανθράκωση, αμιάντωση)

58 15 Δηλητήρια Κάπνισμα Ντοπάρισμα. Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. ΟΕΔΒ-Γ: σελ ΥΑΠ-Γ: σελ Θα αποσταλεί υλικό από το ΥΠΠ. Σκεπτικό: Εξετάζονται οι επιδράσεις του καπνίσματος, των δηλητηρίων και του ντοπαρίσματος στην υγεία του ανθρώπου. Αφέθηκαν για το τέλος ώστε να μπουν δραστηριότητες αφενός ανάπτυξης στάσεων και συμπεριφορών και αφετέρου σύνθεσης, ανάλυσης και αξιολόγησης όπου οι μαθητές/τριες μπορούν να συνδυάσουν έννοιες και από τα τρία κεφάλαια (πεπτικό, κυκλοφορικό, αναπνευστικό) Στόχοι: Β Να κατανοούν τις συνέπειες του καπνίσματος και να αποκτήσουν θετική στάση στη διατήρηση της υγείας του οργανισμού. Β Να αιτιολογούν την αρνητική επίδραση του καπνίσματος και των ρύπων του ατμοσφαιρικού αέρα στη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος και γενικότερα του οργανισμού. Β Να κατανοούν και να επιχειρηματολογούν για τις αρνητικές συνέπειες του ντοπαρίσματος. Β Να κατανοούν τις παθήσεις των στεφανιαίων αρτηριών και να αντιληφθούν τις αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν τις παθήσεις αυτές, όπως για παράδειγμα: το κάπνισμα, η κατανάλωση λιπαρών ουσιών, κυρίως ζωικών, η ένταση, η έλλειψη άσκησης κ.λπ. Β Να αναπτύξουν θετικές στάσεις για την άσκηση, την υγιεινή διατροφή και το περιβάλλον χωρίς καπνό. Βασικές Έννοιες: Κάπνισμα Χρόνια βρογχίτιδα Καρκίνος των πνευμόνων Εθισμός Παθητικό κάπνισμα Αέριοι ρύποι Ντοπάρισμα 2

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 0-03. ΕΝΟΤΗΤΑ : Χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (απλή αναφορά). ΕΝΟΤΗΤΑ : Η Χημεία της ζωής. ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά). ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΕΝΤΥΠΟ Β : ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Καλογερά Αγγελική (3ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί Σκελετικό σύστημα Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία Τύποι: 1. Υδροστατικοί σκελετοί 2. Σκληροί σκελετοί Ενδοσκελετός Εξωσκελετός Σκελετικό σύστημα υδροστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Τα χαρακτηριστικά των οργανισμών 1. Ποια τα κοινά χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών; Οι οργανισμοί τρέφονται Αναπνέουν Απεκκρίνουν Αναπαράγονται Αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Μελετώντας το Κυκλοφορικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία.

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ Ενότητα λογισμικού Τροφή Θρέψη Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας νομπελίστας ιατροφιλόσοφος,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Ανακαλύπτοντας το Αναπνευστικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα)

Διαβάστε περισσότερα

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα για το μάθημα «ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ I» της Β και Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου

Αναλυτικό Πρόγραμμα για το μάθημα «ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ I» της Β και Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Τι είναι Βιολογία ορίζουν τι είναι Βιολογία, τι μελετά και τι μεθόδους χρησιμοποιούν οι Βιολόγοι στη μελέτη των οργανισμών. χρησιμοποιούν την επιστημονική μέθοδο χρησιμοποιούν και να ερμηνεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η. Οι ζωικοί ιστοί. Α. Θεωρητικό µέρος. Β. Πρακτικό µέρος. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ. Κ. Φασσέας. Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ...

ΑΣΚΗΣΗ 4 η. Οι ζωικοί ιστοί. Α. Θεωρητικό µέρος. Β. Πρακτικό µέρος. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ. Κ. Φασσέας. Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ... 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΑΣΚΗΣΗ 4 η Οι ζωικοί ιστοί. Κ. Φασσέας. Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ... Σκοπός της άσκησης είναι: να δούµε τα διάφορα συστατικά του

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των αχρήστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Βιολογία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΖΗΤΗΜΑ: 1. Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; Γλυκόζη 2. Εάν δύο τέτοια μόρια ενωθούν μαζί τι θα προκύψει; Μαλτόζη 3. Πώς ονομάζεται η

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32 Πρόλογος...7 Αρκτικόλεξα και σύμβολα...21 1 Συστατικά του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Ανακαλύπτοντας τη Διατροφή μας

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Ανακαλύπτοντας τη Διατροφή μας ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Ανακαλύπτοντας τη Διατροφή μας Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Ανακαλύπτοντας τη Διατροφή μας Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Βιολογία Γ Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Βιολογία Γ Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 2 1.2 Κύτταρο: η μονάδα της ζωής Το κύτταρο Ένα εργοστάσιο ΚΥΤΤΑΡΑ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ σε σε σε 3 1.3 Τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής ΕΙΔΟΣ Οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 108ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11315 ΙΙ. Το αίμα κυκλοφορεί μέσα στα αγγεία του κυκλοφορικού μας συστήματος. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Ποια

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 2 ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ FANTASTIC 3 ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ ΔΑΦΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΓΓΕΛΗ-ΒΑΓΓΕΛΗ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΡΟΥΜΦ ΗΛΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Η Βιολογία και οι άλλες επιστήμες Ζώντας στην εποχή της Βιολογίας Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: ευτέρα, 23 Μαΐου 2011 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση.

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση. μεταβολισμός Μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών και φυσικών αλλαγών που επιτρέπουν τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του σώματος μας. Ο μεταβολισμός μας καθορίζει τις συνολικές ανάγκες μας σε ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα