ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014"

Transcript

1 ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

2 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στο εργαστήριο Κανόνες Ασφαλείας 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση οργάνων ακριβείας 3. Παρασκευή διαλυμάτων με ζύγιση ουσίας 4. Παρασκευή διαλυμάτων με αραίωση πυκνότερου διαλύματος 5. ph 6. Ογκομετρική Ανάλυση Προσδιορισμός συγκέντρωσης του οξικού οξέος στο ξύδι 7. Προσδιορισμός σκληρότητας νερού 3

3 1. Κανόνες ασφαλείας χημικού εργαστηρίου Για την ασφαλή λειτουργία του Χημικού Εργαστηρίου πρέπει να τηρούνται ορισμένοι κανόνες ασφαλείας. Η παραβίαση τους εκθέτει σε κίνδυνο όχι μόνο αυτόν που τους παραβιάζει αλλά και όλους όσους παραβρίσκονται στο εργαστήριο. Όλες οι χημικές ουσίες θεωρούνται επικίνδυνες. Αποφεύγεται η απ ευθείας επαφή και εισπνοή των χημικών. Αν πέσει στο δέρμα χημική ουσία πλένεται με άφθονο νερό και σαπούνι αρκετή ώρα. Αν μπει στα μάτια πλένονται με άφθονο νερό. Οι περισσότερες είναι διαβρωτικές και μπορούν να καταστρέψουν ρούχα. Απαγορεύεται το κάπνισμα και τα φαγώσιμα στο χώρο του εργαστηρίου. Απαγορεύεται η χρήση φακών επαφής. Δεν ξεκινάει η εκτέλεση του πειράματος αν δεν έχει γίνει κατανοητό. Αν δεν είμαστε σίγουροι για την διαδικασία ζητάμε διευκρινήσεις από τον υπεύθυνο. Απαγορεύεται να γίνονται πειράματα που δεν έχουν υποδειχθεί από τον υπεύθυνο. Εγκαταλελειμμένα χημικά και εργαστηριακά όργανα που θα βρεθούν στους πάγκους δεν χρησιμοποιούνται. Δεν ανακατεύουμε, δεν θερμαίνουμε κτλ από περιέργεια χημικά που θα βρούμε στο εργαστήριο Δεν αλλάζουμε αυθαίρετα την πειραματική διαδικασία που έχει υποδειχθεί για κανένα λόγο. Ακολουθούμε σχολαστικά τις οδηγίες του υπεύθυνου Ο χώρος εργασίας πρέπει να είναι καθαρός χωρίς αντικείμενα που εμποδίζουν την ευχέρεια στις κινήσεις. Απομακρύνονται όλα τα προσωπικά αντικείμενα από τον πάγκο για λόγους ασφαλείας αλλά και προφύλαξής τους από τα χημικά. Όλα τα εργαστηριακά όργανα είναι γυάλινα και συνεπώς εύθραυστα. Χειρίζονται ήπια, διαφορετικά η χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό λόγω θραύσης. Όλα τα ατυχήματα αναφέρονται αμέσως στον υπεύθυνο. Μετά το τέλος της άσκησης συλλέγονται τα αντιδραστήρια που περίσσεψαν και πλένονται τα γυαλικά που χρησιμοποιήθηκαν. Αφήνουμε τον εργαστηριακό πάγκο που δουλέψαμε καθαρό. Μετά το τέλος του εργαστηρίου πλένουμε σχολαστικά τα χέρια με νερό και σαπούνι 4

4 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση οργάνων ακριβείας Για την παρασκευή των διαλυμάτων απαιτείται η μέτρηση, με ακρίβεια, της μάζας των στερών ουσιών και του όγκου των υγρών ουσιών. Ζυγοί Η μέτρηση της μάζας γίνεται με τους ζυγούς. Κάθε ζυγός χαρακτηρίζεται από τη μέγιστη φόρτιση (μέγιστη μάζα σε g που μπορεί να ζυγίσει) και την ευαισθησία (υποδιαιρέσεις της κλίμακας). Συνήθως όσο αυξάνεται η μεγίστη φόρτιση μειώνεται η ευαισθησίας του ζυγού. Έτσι μπορεί ένα ζυγός να ζυγίζει μέχρι 150 g (μέγιστη φόρτιση) με ευαισθησία 0,01 g, ή να ζυγίζει μέχρι 1000 g με ευαισθησία 0,1 g. Οι ζυγοί διακρίνονται σε ηλεκτρονικούς και μηχανικούς, με τους πρώτους να έχουν επικρατήσει πλήρως. Επίσης διακρίνονται σε: κοινούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 5 kg και ευαισθησία 0,5g φαρμακευτικούς ή ημιαναλυτικούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 200 g και ευαισθησία 0,05-0,2 g και αναλυτικούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 200 g και ευαισθησία 0,0001 g. Η ζύγιση μιας χημικής ένωσης με τους σύγχρονους ηλεκτρονικούς ζυγούς είναι εύκολή και γρήγορη διαδικασία. Αφού ανοίξουμε τον ζυγό και δείξει την ένδειξη 0, τοποθετούμε στον δίσκο του ζυγού ένα μικρό δοχείο ή ένα κομμάτι χαρτί. Πατάμε το πλήκτρο ΤARE (απόβαρο) και αφού μηδενιστεί η ένδειξη του ζυγού, προσθέτουμε την προς ζύγιση ουσία. Η ένδειξη του ζυγού είναι η καθαρή μάζα της ουσίας. Για την σωστή ζύγιση πρέπει: o ο ζυγός να διατηρείται καθαρός και σε καλή κατάσταση o ο ζυγός να είναι τοποθετημένος οριζόντιος και σε σταθερό τραπεζάκι 5

5 o κατά την διάρκεια της ζύγισης να μην κουνάμε το τραπέζι που είναι τοποθετημένος ο ζυγός o να είναι τοποθετημένος μακριά από ρεύματα αέρα o να τοποθετούμε τα αντικείμενα στο κέντρο του δίσκου του ζυγού Ογκομετρικές συσκευές Η μέτρηση του όγκου υγρού γίνεται με ειδικές ογκομετρικές συσκευές. Οι συσκευές κατασκευάζονται από γυαλί και διακρίνονται σε δύο κατηγορίες Ι. Ογκομετρικές συσκευές χαμηλής ακρίβειας: 1)Ποτήρια ζέσεως 2)Κωνικές φιάλες 3)Ογκομετρικοί κύλινδροι Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται για κατά προσέγγιση μέτρηση του όγκου ενός υγρού και πότε για ακριβείς μετρήσεις (1) (2) (3) όπως η παρασκευή διαλύματος. Ο ογκομετρικός κύλινδρος έχει μεγαλύτερη ακρίβεια, χωρίς όμως να μπορεί να καταταχθεί στις συσκευές υψηλής ακρίβειας. ΙΙ. Ογκομετρικές συσκευές υψηλής ακρίβειας : 1) Σιφώνια. Διακρίνονται στα σιφώνια πληρώσεως ή σταθερού όγκου που μετρούν συγκεκριμένο όγκο και στα σιφώνια μετρήσεως που είναι βαθμονομημένα και μπορούν να μετρήσουν διάφορους όγκους. Χρησιμοποιούνται για την μεταφορά ορισμένου όγκου υγρού 2) Ογκομετρικές φιάλες. Είναι φιάλες, οι οποίες φέρουν χαρακτηριστική γραμμή στο στόμιό τους. Χαρακτηρίζονται από το συγκεκριμένο όγκο που μπορούν να δεχθούν και χρησιμοποιούνται κατεξοχήν για την παρασκευή διαλυμάτων και όχι για μεταφορά διαλυμάτων. 6

6 3) Προχοΐδες. Μετρούν διάφορους όγκους και χρησιμοποιούνται στις ογκομετρήσεις. Διαθέτουν στρόφιγγα που επιτρέπει την προσθήκη διαφόρων όγκων με μεγάλη ακρίβεια. Χειρισμός ογκομετρικών συσκευών Οι ογκομετρικές συσκευές είναι βαθμονομημένες συνήθως σε ml. Πάνω σε κάθε συσκευή αναγράφεται ο μέγιστος όγκος που μπορεί να μετρήσει και ευαισθησία (υποδιαίρεση). Σιφώνιο με ενδείξεις 10 και 0,1 σημαίνει ότι μετρά μέγιστο όγκο 10 ml ανά 0,1 ml. Η βαθμονόμηση έχει γίνει σε συγκεκριμένη θερμοκρασία (συνήθως 20 ο C) που αναγράφεται επίσης πάνω στη συσκευή. Γι αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται με θερμά υγρά. Για να μετρηθεί συγκεκριμένος όγκος υγρού, η ογκομετρική συσκευή γεμίζεται μέχρι την χαραγή-ένδειξη που αντιστοιχεί στον επιθυμητό όγκο. Το υγρό συνήθως σχηματίζει μηνίσκο ιδιαίτερα στις συσκευές με μικρή διάμετρο (όπως τα σιφώνια, οι προχοΐδες και οι ογκομετρικές φιάλες). Για την σωστή μέτρηση πρέπει το κάτω μέρος του μηνίσκου να εφάπτεται στην χαραγή-ένδειξη και να βρίσκεται στο επίπεδο των ματιών. Χειρισμός σιφωνίου Ο χειρισμός του σιφωνίου είναι ιδιαίτερος σε σχέση με τις υπόλοιπες ογκομετρικές συσκευές. Η αναρρόφηση του υγρού γίνεται με ειδικές συσκευές (πουάρ) που προσαρμόζονται στο πάνω μέρος του σιφωνίου. Με την βοήθεια του πουάρ το υγρό αναρροφάται μέσα στο σιφώνιο μέχρι να φθάσει στην επιθυμητή ένδειξη. Αφού αναρροφηθεί ο επιθυμητός όγκος, το υγρό μεταφέρεται σε άλλο δοχείο. Το σιφώνιο αδειάζει απλώς αφήνοντας υγρό να τρέξει από το κάτω μέρος του, στο άλλο δοχείο. 7

7 Κατά το άδειασμα η μύτη του σιφωνίου πρέπει να ακουμπά στο εσωτερικό τοίχωμα του δοχείου. Στο τέλος στην μύτη του σιφωνίου μένει μια μικρή ποσότητα υγρού. Αυτή η ποσότητα είναι υπολογισμένη κατά την βαθμονόμηση του σιφωνίου και δεν πρέπει να φυσάμε μέσα στο σιφώνιο ώστε να αδειάσει και αυτή. 8

8 3. Παρασκευή διαλυμάτων με ζύγιση ουσίας Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα που αποτελείται από τουλάχιστον δυο συστατικά. Το συστατικό που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία ονομάζεται διαλύτης, ενώ αυτό που βρίσκεται σε μικρότερη, διαλυμένη ουσία. To διάλυμα είναι ομογενές μείγμα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να αντιληφθούμε με γυμνό μάτι τα συστατικά του (1 ος σωλήνας). Αντίθετα αν σε ένα υγρό βλέπουμε σωματίδια να υπάρχουν και να αιωρούνται δεν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε διάλυμα αφού δεν είναι ομογενές (2 ος σωλήνας). Εκφράσεις περιεκτικότητας διαλυμάτων Η περιεκτικότητα του διαλύματος σε διαλυμένη ουσία εκφράζεται με τους ακόλουθους τρόπους: Περιεκτικότητα % βάρος κατά βάρος κ.β. (% w/w) Εκφράζει τα g διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 g διαλύματος Για παράδειγμα: υδατικό διάλυμα NaCl περιεκτικότητας 5% κ.β. σημαίνει ότι σε 100 g διαλύματος (νερό + NaCl) περιέχονται 5 g NaCl. Αυτό σημαίνει ότι σε 50 g διάλυμα περιέχονται 2,5 g NaCl, ενώ σε 200 g διάλυμα έχω 10 g NaCl κ.ο.κ. Περιεκτικότητα % βάρος κατά όγκο κ.ο. (% w/v) Εκφράζει τα g διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ζάχαρης περιεκτικότητας 10% κ.ο. σημαίνει ότι σε 100 ml διαλύματος (νερό + ζάχαρη) περιέχονται 10 g ζάχαρης. Περιεκτικότητα % όγκος κατά όγκο κ.ο. (% v/v) Εκφράζει τα ml διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ΗCl περιεκτικότητας 15% v/v σημαίνει ότι σε 100 ml διαλύματος (νερό + ΗCl) περιέχονται 15 ml ΗCl. Γραμμομοριακή συγκέντρωση κατά όγκο (Μ) Μolarity 9

9 Εκφράζει τα mol διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 1000 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ΝaΟΗ συγκέντρωσης 2Μ σημαίνει ότι περιέχονται 2 mol ΝaΟΗ σε 1000 ml διαλύματος. Υπολογίζεται από την σχέση mol ( n) συγκέντρωση (σε Μ) C = όγκος ( V ) Προσοχή Στην προηγούμενη σχέση πρέπει πάντα να χρησιμοποιείται την τιμή του όγκου (V) σε λίτρα (L) Mole: είναι η μάζα σε γραμμάρια ίση με το Μοριακό Βάρος της ένωσης. Υπολογίζεται από την μάζα (m) σχέση mol (n) = μοριακό βάρος ( r ) Υπολογισμός Μοριακού Βάρους (Mr) ένωσης Για να υπολογίσουμε το Mr θα πρέπει να προσθέσουμε τα ΑΒ για κάθε στοιχείο (υπάρχουν στο Περιοδικό Πίνακα ή στο Ιντερνέτ) που εμφανίζεται στην ένωση πολλαπλασιασμένο με το συντελεστή που δείχνει πόσα άτομα περιέχει η ένωση. Πχ το H 2 O αποτελείται από 2 άτομα Η και ένα άτομο Ο. H 2 O (2 1,00794) + 15,9994 = 18,0153 NaHCO 3 22, , ,011 +(3 15,9994) = 84,007 NaCl 22, ,4527 = 58,4425 (NH 4 ) 6 Mo 7 O 24 [6 (14, (4 1,00794)] + (7 95,94) + (24 15,9994) = 1163,38 Αν λοιπόν σε κάποια άσκηση μας δίνουν τη μάζα (m) κάποιου χημικού είδους για να την μετατρέψουμε σε moles (n) θα πρέπει να διαιρέσουμε με τη γραμμομοριακή μάζα. Αντίστοιχα αν μας δίνουν τα moles μιας ουσίας θα πρέπει να πολλαπλασιάσουμε με τη γραμμομοριακή μάζα προκειμένου να τα μετατρέψουμε σε γραμμάρια. Παράδειγμα: Υπολογίστε τη συγκέντρωση, σε M, διαλύματος ΗCl που περιέχει 13,5 g ΗCl σε όγκο 250 ml. Όπως καταλαβαίνετε θα πρέπει να υπολογίσουμε το πηλίκο mol ( n) συγκέντρωση (C) = όγκος ( V ). Από την εκφώνηση γνωρίζουμε ότι ο όγκος V είναι 250 ml ή 0,250 L (αφού το 1 ml είναι 10 3 L). Για να υπολογίσουμε τα moles HCl θα πρέπει να μετατρέψουμε τα γραμμάρια σε moles και αυτό γίνεται (όπως αναφέρεται προηγουμένως) διαιρώντας με τo Μr. To Mr του HCl είναι 1,00+ 35,4527 = 36,4606. Άρα τα moles του HCl είναι 36,4606 = 3, mol. Τώρα μπορούμε εύκολα να υπολογίσουμε τη συγκέντρωση διαιρώντας τα moles που υπολογίσαμε προς τον όγκο του διαλύματος στον οποίο περιέχονται. Είναι : 13,5g 10

10 C n V 3, ,250 L -1 mol 1, 48 M Κανονικότητα (Ν) Νormality Εκφράζει τα γραμμοϊσοδύναμα (greq) διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 1000 ml διαλύματος. Υδατικό διάλυμα ΗCl συγκέντρωσης 2Ν σημαίνει ότι περιέχονται 2 greq ΗCl σε 1000 ml διαλύματος. Η κανονικότητα συνδέεται με τη γραμμομοριακή συγκέντρωση με την σχέση N M όπου x x είναι ο αριθμός των θετικών ή αρνητικών φορτίων στην περίπτωση των οξέων, βάσεων και αλάτων. Στα οξέα το x είναι ίσο με τον αριθμό των ατόμων υδρογόνου που υπάρχουν στο μόριο του οξέος. Για το HCl x=1 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος HCl ταυτίζονται (Μ = Ν / 1 ). Για το Η 2 SO 4 x = 2 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση ενός διαλύματος Η 2 SO 4 4Ν είναι 4 / 2 =2Μ. Στις βάσεις το x είναι ίσο με τον αριθμών των υδροξειδίων (ΟΗ ) που υπάρχουν στο μόριο. Για το ΝaΟΗ x=1 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος ΝaΟΗ ταυτίζονται (Μ = Ν / 1 ). Για το Ca(OH) 2 x = 2 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση ενός διαλύματος Ca(OH) 2 1Ν είναι ½ = 0,5Μ. Στα άλατα το x υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας των αριθμό των θετικών ή αρνητικών ιόντων που αποτελούν το άλας με το φορτίο τους (x=αριθμός ιόντων. φορτίο ιόντων). Το ΝaCl αποτελείται από ένα ιόν Νa + και ένα ιόν Cl που το έχουν φορτίο +1 ή 1, αντίστοιχα, οπότε x =1*1=1. Άρα η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος ΝaCl ταυτίζονται Μ = Ν / 1. Το Na 2 SO 4 αποτελείται από 2 ιόντα Νa + με φορτίο +1 και ένα ιόν SO 2 4 με φορτίο 2. Άρα x=2*1=2 (ή x=1*2) οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλύματος Na 2 SO 4 2Ν είναι 2 / 2 =1Μ. Πειραματική Πορεία Παρασκευή 250 ml διαλύματος ΝaCl συγκέντρωσης 0,2% κ.ο. Χημικές Ουσίες και όργανα: ΝaCl, ογκομετρική φιάλη 250 ml ηλεκτρονικός ζυγός σπάτουλα, ποτήρι ζέσεως Μέθοδος 1. Υπολογίζεται η ποσότητα ΝaCl που απαιτούνται. Χρειάζονται 0,5 g ΝaCl. 11

11 2. Ζυγίζετε 0,5 g ΝaCl. 3. Τα 0,5 g ΝaCl τοποθετούνται σε ογκομετρική φιάλη 250 ml 4. Προσθέτετε νερό μέχρι την μέση και ανακινείται ώστε να διαλυθεί το στερεό. 5. Όταν διαλυθεί το στερεό προστίθεται νερό μέχρι το λαιμό της ογκομετρικής και ανακινείται πάλι ώστε να ομογενοποιηθεί το διάλυμα. 6. Προστίθεται νερό μέχρι την χαραγή και ανακινείται πάλι. Προσοχή: Αν ξεπεράσετε τη χαραγή της φιάλης πρέπει να αποχύσετε το διάλυμα και να το ξαναφτιάξετε από την αρχή. Άσκηση Υπολογίστε την γραμμομοριακή συγκέντρωση (M) του διαλύματος που παρασκευάσατε. Mr του NaCl είναι 58,5. 12

12 4. Παρασκευή διαλυμάτων με αραίωση πυκνότερου διαλύματος Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να παρασκευαστεί διάλυμα από άλλο πυκνότερο. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται αραίωση διαλύματος και γίνεται με την προσθήκη καθαρού διαλύτη σε ορισμένη ποσότητα του πυκνού διαλύματος. Στους υπολογισμούς χρησιμοποιείται η σχέση της αραίωσης C αρχ V αρχ = C τελ V τελ. Όπου C αρχ και V αρχ είναι η συγκέντρωση του πυκνού διαλύματος και ο όγκος του που θα αραιωθεί (Προσοχή όχι συνολικός όγκος του διαλύματος που διαθέτουμε), C τελ και V τελ η συγκέντρωση του αραιού διαλύματος που θα παρασκευαστεί και ο όγκος του. Ως συγκεντρώσεις N αρχ και N τελ μπορούν να χρησιμοποιηθούν όλες οι εκφράσεις συγκέντρωσης που αναφέρθηκαν στο προηγούμενο εργαστήριο. Παράδειγμα Πόσα ml από διάλυμα HCl 12Μ χρειάζονται για να παρασκευαστεί 50 ml διαλύματος HCl 4Μ; Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ Το C αρχ είναι 12Μ, V αρχ είναι η άγνωστη ποσότητα του πυκνού που χρειάζεται να αραιωθεί, C τελ είναι 4Μ, V τελ είναι 50mL (ο όγκος του διαλύματος που θα παρασκευαστεί) Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 12 * V αρχ = 4*50 V αρχ =16,66mL Επομένως πρέπει να ληφθούν 16,66 ml από το αρχικό (πυκνό 12Μ) διάλυμα που θα συμπληρωθούν με νερό μέχρι όγκου 50 ml (δηλαδή στα 16,66 ml θα προστεθούν 50 16,66=33,34 ml νερού) ώστε να παρασκευαστεί 50mL διαλύματος ΗCl 4Μ. Στην πράξη όμως δεν χρειάζεται να υπολογίσουμε το νερό που θα προσθέσουμε. Αρκεί να χρησιμοποιήσουμε μια ογκομετρική φιάλη των 50 ml, στην οποία θα μεταφέρουμε τα 16,66 ml από το πυκνό (12Μ) διάλυμα και να προσθέσουμε προσεκτικά το νερό μέχρι τη χαραγή της φιάλης. Παράδειγμα Ένα κρασί έχει 14 αλκοολικούς βαθμούς. Δηλαδή σε 100 ml κρασί υπάρχουν 14 ml αλκοόλης, δηλαδή συγκέντρωση 14%κ.ο. Πόσα L νερό πρέπει να προστεθούν σε 240 L κρασί για παρασκευαστεί κρασί συγκέντρωσης 12% κ.ο. (δηλαδή 12 αλκοολικών βαθμών) ; Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ όπου το C αρχ είναι 14%, V αρχ = 240 L, C τελ είναι 12%, V τελ άγνωστο. Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 14 * 240 = 12*V τελ V τελ = 280 L Ο τελικός όγκος του κρασιού 12% θα είναι 280lt. Άρα πρέπει να προστεθεί =40lt νερού. Προσοχή Σε αυτή την άσκηση το V αρχ είναι όλος ό αρχικός όγκος το κρασιού αφού θέλουμε να αραιώσουμε όλο το κρασί και όχι ένα μέρος του. 13

13 Παράδειγμα Σε 100 ml διαλύματoς ζάχαρης 2Μ προστίθενται 300 mlνερό. Ποια η νέα συγκέντρωση; Αφού προστίθεται νερό ο τελικός όγκος του διαλύματος θα είναι =400 ml Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ όπου το C αρχ είναι 2M, V αρχ = 100 ml, V τελ = 400 ml και C τελ άγνωστο. Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 2 * 100 = 400*C τελ C τελ = 0,5 Άρα η τελική συγκέντρωση του διαλύματος της ζάχαρης είναι 0,5Μ. Πειραματική Πορεία Αραίωση διαλύματος. Θα παρασκευαστούν 100 ml διάλυμα ΝaCl συγκέντρωσης 0,2% κ.ο. με αραίωση πυκνότερου διαλύματος 2% κ.ο. Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα ΝαCl 2%, απιοντισμένο Η 2 Ο, ογκομετρική φιάλη 100 ml, σιφώνιο, υδροβολέας. Μέθοδος 1. Υπολογίστε τα ml διαλύματος ΝaCl 2% που απαιτούνται. Χρειάζονται 10 ml διαλύματος. 2. Παραλαμβάνεται η απαιτούμενη ποσότητα διαλύματος με σιφώνιο και μεταφέρεται σε ογκομετρική φιάλη 100 ml. 3. Προστίθεται νερό μέχρι το λαιμό της ογκομετρικής και ανακινείται πάλι ώστε να ομογενοποιηθεί το διάλυμα. 4. Προστίθεται νερό μέχρι την χαραγή και ανακινείται πάλι. Υπολογισμοί: Να υπολογιστεί η γραμμομοριακή συγκέντρωση (Μ) του διαλύματος που παρασκευάστηκε. 14

14 5. ph Διάσταση του νερού ph Το καθαρό νερό παρουσιάζει αυτοδιάσταση: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ (ή πιο απλά Η 2 Ο Η + + ΟΗ ) Το Η 3 Ο + ονομάζεται οξώνιο και το ΟΗ υδροξύλιο. To γινόμενο των συγκεντρώσεων του οξώνιου και του υδροξύλιου συμβολίζεται Kw και ονομάζεται σταθερά γινομένου των ιόντων νερού [H O ][OH ] K w 3 Στους 25 o C το Κ w έχει τιμή Αφού η διάσταση του καθαρού νερού δίνει ίδιο αριθμό ιόντων Η 3 Ο + και ΟΗ και αφού Κ w =[Η 3 Ο + ][ΟΗ ]=10 14, για το καθαρό νερό θα ισχύει [Η 3 Ο + ] = [ΟΗ ]=10 7 Μ. Για να αποφευχθεί η χρήση τόσο μικρών αριθμών για την μέτρηση των συγκεντρώσεων των οξονίου και υδροξυλίου χρησιμοποιείται το ph και το poh αντίστοιχα τα οποία ορίζονται : ph = log[η 3 Ο + ] (ή ph = log[η + ]) και poh= log[οη ] Όταν σε ένα διάλυμα ph=7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται ουδέτερο. Σε ουδέτερο διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ]=[ΟΗ ]=10 7 Μ ph < 7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται όξινο. Σε όξινο διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ] > [ΟΗ ] ph > 7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται βασικό. Σε βασικό διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ] < [ΟΗ ] Σε κάθε υδατικό διάλυμα ισχύει ph + poh = 14 στους 25 ο C. Άσκηση Συμπληρώστε τον ακόλουθο πίνακα για τα διαλύματα (α), (β), (γ), (δ) και (ε) στους 25 ο C και χαρακτηρίστε το διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό: (α) 10 4 [Η 3 Ο + ] (Μ) ph [ΟΗ ] (Μ) poh Διάλυμα (β) 10 3 (γ) 2 (δ) 10 7 (ε) 10 Η συμπλήρωση του πίνακα για τα διαλύματα (α), (β), (γ), (δ) και (ε) γίνεται εύκολα αν χρησιμοποιήσουμε τις σχέσεις ph + poh = 14, ph = log[η 3 Ο + ] και poh= log[οη ]. Τέλος, ο χαρακτηρισμός του διαλύματος ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό γίνεται με βάση το pη 15

15 του διαλύματος: ph <7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται όξινο, ph=7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται ουδέτερο και ph >7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται βασικό [Η 3 Ο + ] (Μ) ph [ΟΗ ] (Μ) poh Διάλυμα (α) όξινο (β) βασικό (γ) όξινο (δ) ουδέτερο (ε) όξινο Μέτρηση ph Η μέτρηση του ph ενός διαλύματος γίνεται με δύο μεθόδους 1) Χρωματομετρικοί μέθοδοι Στις χρωματομετρικές μεθόδους ο προσδιορισμός του ph γίνεται με την χρήση ενώσεων που αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το ph του διαλύματος. Οι ενώσεις αυτές ονομάζονται ηλεκτρολυτικοί δείκτες. Μερικοί ηλεκτρολυτικοί δείκτες φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Δείκτης χρώμα ph αλλαγής χρώμα μπλε της θυμόλης κόκκινο 1,2 2,8 κίτρινο Επεξήγηση: το μπλε της ηλιανθίνη κόκκινο 3.2 4,2 πορτοκαλί θυμόλης έχει κόκκινο χρώμα σε ph<1,2 και κόκκινο του μεθυλίου κόκκινο 4,2 6,3 κίτρινο κίτρινο σε ph>2,8. Στην μπλε της βρωμοθυμόλης κίτρινο 6,0 7,6 μπλε ενδιάμεση περιοχή 1,2- κόκκινο της φαινόλης κίτρινο 6,8 8,4 κόκκινο 2,8 έχει ανάμεικτο φαινολοφθαλεϊνη άχρωμο 8,2 10,0 ροζ χρώμα, όχι σαφές. Με την χρήση ενός δείκτη δεν μπορεί να προσδιοριστεί ακριβώς το ph ενός διαλύματος. Αν το χρώμα του δείκτη κόκκινο του μεθυλίου είναι κόκκινο το διάλυμα έχει ph < 4,2, ενώ αν είναι κίτρινο το διάλυμα έχει ph > 6,3. Για μεγαλύτερη ακρίβεια στον προσδιορισμό του ph χρησιμοποιούνται τα πεχαμετρικά χαρτιά τα οποία είναι εμποτισμένα με πολλούς δείκτες. Ανάλογα με το ph του διαλύματος το phμετρικό χαρτί παίρνει χρώμα που είναι συνδυασμός των χρωμάτων όλων των δεικτών. 2) Ηλεκτρομετρικοί μέθοδοι 16

16 Βασίζεται στην μέτρηση του ph με ειδική συσκευή που ονομάζεται πεχάμετρο. Τα πεχαμετρικά χαρτιά έχουν μικρότερη ακρίβεια από τα πεχάμετρα. Τα πεχαμετρικά χαρτία έχουν ακρίβεια 1 μονάδα ph (ή πιο σπάνια 0,5), ενώ τα πεχάμετρα μετρούν με ακρίβεια δεύτερου δεκαδικού ψηφίου (+/ 0,01). Πειραματική Πορεία Προσδιορισμός pη με χρήση πεχαμετρικού χαρτιού και phμετρου Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα ΗCl ή NaOH συγκέντρωσης ~0,0001Μ, απιοντισμένο Η 2 Ο, phμετρικό χαρτί, phμετρο Μέθοδος 1. Προσδιορίστε με phμετρικό χαρτί το ph των διαλυμάτων βυθίζοντας το μέσα σε κάθε διάλυμα και σημειώστε τη τιμή που προσδιορίσατε στον πίνακα Μετρήστε το ph των διαλυμάτων με phμετρο και σημειώστε τη τιμή που μετρήσατε στον πίνακα 1. Πίνακας 1 Προσδιορισμός ph με Μέτρηση ph με phμετρικό χαρτί phμετρο Διάλυμα HCl Διάλυμα NaOH 17

17 6. Ογκομετρική ανάλυση Ογκομετρική ανάλυση ή ογκομέτρηση ονομάζεται η διαδικασία εύρεσης της συγκέντρωσης ενός διαλύματος υπολογίζοντας τον όγκο διαλύματος γνωστής συγκέντρωσης που απαιτείται για να αντιδράσει με το διάλυμα της άγνωστης συγκέντρωσης. Η μέτρηση του όγκου γίνεται με προχοΐδα. Για να πραγματοποιηθεί η ογκομέτρηση χρειάζεται απαραίτητα ένα διάλυμα γνωστής συγκέντρωσης. Τα διαλύματα αυτά ονομάζονται πρότυπα διαλύματα. Το πιο σημαντικό στάδιο μιας ογκομέτρησης είναι ο εντοπισμός του ισοδύναμου σημείου. Ισοδύναμο σημείο είναι το σημείο στο οποίο έχει προστεθεί ο κατάλληλος όγκος πρότυπου διαλύματος ώστε να έχει αντιδράσει πλήρως με το ογκομετρούμενο διάλυμα (δλδ έχουν αντιδράσει ποσοτικά οι διαλυμένες ουσίες των διαλυμάτων). Για τον προσδιορισμό του ισοδύναμου σημείου χρησιμοποιούνται δείκτες, που είναι ενώσεις που αλλάζουν χρώμα στο ισοδύναμο σημείο και είναι το σημείο που αλλάζει χρώμα ο δείκτης. Αρχίζουμε την ογκομέτρηση προσθέτοντας μικρές ποσότητες πρότυπου διαλύματος και σταματάμε τις προσθήκες με την αλλαγή χρώματος στο διάλυμα. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε να σταματήσουμε αμέσως μόλις παρατηρηθεί η αλλαγή χρώματος. Αυτό σημαίνει ότι όσο συνεχίζονται οι προσθήκες θα πρέπει αυτές να είναι όλο και πιο μικρές. Ογκομέτρησεις Εξουδετέρωσης Προσδιορισμός οξικού οξέος στο ξύδι Το ξύδι είναι υδατικό διάλυμα του οργανικού οξέος οξικό οξύ που έχει μοριακό τύπο CH 3 COOH. Η συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ μπορεί να υπολογιστεί με ογκομέτρηση με πρότυπο διάλυμα βάσης. Κατά την ογκομέτρηση γίνεται αντίδραση εξουδετέρωσης μεταξύ της βάσης (ΝαΟΗ) και του οξικού οξέος CH 3 COOH + ΝαΟΗ CH 3 COONa + H 2 O Αρχικά το διάλυμα είναι άχρωμο ή μερικές φορές ανάλογα με το είδος του ξυδιού που χρησιμοποιούμε έχει το χρώμα του ξυδιού. Προσθέτουμε συνεχώς και υπό ανάδευση NaOH μέχρι το διάλυμα να αποκτήσει ένα ασθενές ροζ χρώμα. Έντονος χρωματισμός σημαίνει ότι έχουμε υπερβεί το τελικό σημείο και έχουμε προσθέσει περισσότερη ποσότητα πρότυπου διαλύματος από την απαιτούμενη. Η μέτρηση σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σωστή. 18

18 Πειραματική Πορεία Αλκαλιμετρία Προσδιορισμός συγκέντρωσης του οξικού οξέος στο ξύδι Χημικές Ουσίες και όργανα: Πρότυπο διάλυμα ΝαΟΗ 1M, ξύδι, δείκτης διάλυμα φαινολοφθαλεΐνης, Σιφώνιο των 10 ml, Προχοΐδα 50 ml, κωνική φιάλη 250 ml, απιοντισμένο Η 2 Ο, υδροβολέας Μέθοδος 1. Πληρώνεται η προχοΐδα με πρότυπο διάλυμα ΝaΟΗ 1M. Καταγράφουμε την αρχική ένδειξη της προχοΐδας, φροντίζοντας να έχουμε απομακρύνει φυσαλλίδες αέρα που μπορεί να έχουν παγιδευτεί σε αυτή κατά την πλήρωσή της με το πρότυπο διάλυμα. 2. Λαμβάνονται με σιφώνιο 10 ml ξυδιού και τοποθετούνται σε καθαρή κωνική φιάλη 250 ml. 3. Προστίθενται στη κωνική ml απιονισμένου νερού και 3 4 σταγόνες φαινολοφθαλεΐνης 4. Ελέγχουμε πάλι την αρχική ένδειξη της προχοΐδας και ξεκινούμε τις προσθήκες του πρότυπου διαλύματος υπό συνεχή ανάδευση. Αρχικά οι προσθήκες μπορεί να είναι μεγαλύτερες, με την πάροδο της ογκομέτρησης όμως γίνονται όλο και πιο μικρές. 5. Οι προσθήκες συνεχίζονται μέχρι την αλλαγή του χρώματος του δείκτη (από άχρωμο σε ροζ). Όταν ο δείκτης αλλάξει χρώμα σταματάμε την ογκομέτρηση και καταγράφουμε τη τελική ένδειξη της προχοΐδας. 6. Η ογκομέτρηση επαναλαμβάνεται τουλάχιστον δύο φορές ακόμα. Τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει να διαφέρουν περισσότερο από 0,5%. 7. Συμπληρώστε τον πίνακα 1 η ογκομέτρηση Τελική ένδειξη Αρχική ένδειξη V NaOH μέσος όρος όγκου ΝαΟΗ 2 η ογκομέτρηση 3 η ογκομέτρηση C NaOH =. V NaOH =. V ξυδιού =. 19

19 Αποτελέσματα 1. Βρίσκουμε το μέσο όρο όγκου του πρότυπου διαλύματος NaOH 1 M που προστέθηκε. 2. Από την σχέση V οξ x C οξ = V βασ x C βασ υπολογίζεται η συγκέντρωση (C οξ )του ξυδιού σε οξικό οξύ. 3. Υπολογίζουμε την % β/ο συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ. Για αυτό αρκεί να μετατρέψουμε τη συγκέντρωση Μ του οξικού οξέος στο ξύδι που προσδιορίσαμε σε % β/ο. Πρώτα υπολογίζονται τα mol (n) οξικού οξέος που υπάρχουν σε 100 ml ξυδιού (διαλύματος). mol (n) Ξέρουμε ότι η συγκέντρωση (σε Μ) C οξ = όγκος (V) n = C οξ x V (όπου V = 0,1 L) Έπειτα η μάζα (g) οξικού οξέος που υπάρχουν σε 100 ml ξυδιού υπολογίζεται από την σχέση mol (n) = μάζα (m) μοριακό βάρος (Μ r ) m= n x M r (M r οξικού οξέος = 60) Άρα % β/ο συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ είναι... 20

20 7. Προσδιορισμός σκληρότητας νερού Σκληρότητα νερού Το νερό οικιακής χρήσης περιέχει κυρίως χλωρίδια (Cl ), θειϊκά (SO 2 4 ), νιτρικά (ΝΟ 3 ) κ.α. άλατα του ασβεστίου και μαγνησίου, καλίου, νατρίου, σιδήρου κ.α. Τα πιο σημαντικά είναι το όξινο ανθρακικό μαγνήσιο Ca(HCO 3 ) 2 και το όξινο ανθρακικό ασβέστιο Mg(HCO 3 ) 2. Νερό που περιέχει σημαντικές ποσότητες αλάτων χαρακτηρίζεται ως σκληρό νερό. Το σύνολο των αλάτων που περιέχονται στο νερό αποτελεί την ολική σκληρότητα του νερού. Η σκληρότητα του νερού διακρίνεται στην παροδική σκληρότητα και στη μόνιμη σκληρότητα. Η παροδική σκληρότητα οφείλεται στα διαλυτά άλατα όξινο ανθρακικό ασβέστιο Ca(HCO 3 ) 2 και όξινο ανθρακικό μαγνήσιο Mg(HCO 3 ) 2 τα οποία με θέρμανση μετατρέπονται στα δυσδιάλυτα άλατα ανθρακικό ασβέστιο CaCO 3 και ανθρακικό μαγνήσιο MgCO 3 αντίστοιχα που απομακρύνονται με διήθηση. Ca(HCO 3 ) 2 CaCO 3 + CO 2 + Η 2 Ο Mg(HCO 3 ) 2 MgCO 3 + CO 2 + Η 2 Ο Η μόνιμη σκληρότητα οφείλεται στα διαλυτά χλωριούχα (Cl ), θειικά (SO 2 4 ) νιτρικά (ΝΟ 3 ) άλατα του ασβεστίου και μαγνησίου (CaCl 2, MgCl 2, CaSO 4, MgSO 4 κ.α.). Η ολική σκληρότητα του νερού μετριέται σε : 1) Γερμανικούς βαθμούς ( o d) που είναι τα mg CaO/100 ml H 2 O 2) Γαλλικούς βαθμούς ( ο f) που είναι τα mg CaCO 3 /100 ml H 2 O 3) ppm CaCO 3 που είναι τα mg CaCO 3 /1000 ml H 2 O (ονομάζονται και αμερικάνικοι βαθμοί) Στις παραπάνω εκφράσεις σκληρότητας υποτίθεται ότι η μετρούμενη σκληρότητα οφείλεται αποκλειστικά σε CaO (γερμανικοί βαθμοί) ή CaCO 3 (γαλλικοί και αμερικάνικοι βαθμοί ppm CaCO 3 ). Οι γερμανικοί βαθμοί συνδέονται με τους γαλλικούς με την σχέση o f=1,79 x ο d και οι γαλλικοί με τα ppm CaCO 3 : ppm CaCO 3 = 10 x ο f. Ανάλογα με την σκληρότητά του το νερό χαρακτηρίζεται ως εξής : Βαθμοί d < Χαρακτηρισμός νερού μαλακό μέτρια σκληρό σκληρό πολύ σκληρό 7.3 Συμπλοκομετρικές ογκομετρήσεις Η ολική σκληρότητα του νερού υπολογίζεται με ογκομέτρηση. Το πιο γνωστό πρότυπο που χρησιμοποιείται σε αυτήν την περίπτωση είναι το EDTA (αιθυλενο διαμινο τετροξικό οξύ) 21

21 Το EDTA αντιδρά με μεταλλικά ιόντα (Να +, Κ +, Ca 2+ κ.α.) σε αναλογία 1:1 ανεξάρτητα από το φορτίο του ιόντος. Ο προσδιορισμός του ισοδύναμου σημείου γίνεται με δείκτες που ονομάζονται μεταλλικοί δείκτες. Ο πιο συνηθισμένος μεταλλικός δείκτης είναι το μέλαν εριόχρωμα Τ. Η αλλαγή του χρώματος του δείκτη μέλαν εριόχρωμα Τ από κόκκινο σε γαλάζιο (κυανό) μας ειδοποιεί ότι έχουμε φτάσει στο ισοδύναμο σημείο και πρέπει να σταματήσουμε τη προσθήκη του EDTA στο διάλυμα ογκομέτρησης Πειραματική Πορεία Προσδιορισμός ολικής σκληρότητας νερού βρύσης και απιονισμένου νερού Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα EDTA 0,01M, Δείκτης μέλαν εριόχρωμα Τ (EBT), πυκνή ΝΗ 3, νερό βρύσης, απιοντισμένο νερό, προχοΐδα, σιφώνιο 50 ml, κωνικές 250 ml Μέθοδος ml νερού βρύσης τοποθετούνται σε κωνική φιάλη των 250 ml 2. Προστίθενται 2 ml π. ΝΗ 3 3. Προστίθενται 3 σταγόνες δείκτη μέλαν εριόχρωμα Τ (EBT) 4. Η προχοΐδα πληρώνεται με διάλυμα EDTA 0,01 M. Καταγράφουμε την αρχική ένδειξη της προχοΐδας. 5. Γίνεται ογκομέτρηση μέχρι αλλαγή του χρώματος από κόκκινο σε κυανό 6. Επαναλαμβάνεται η ογκομέτρηση τουλάχιστον 2 φορές Υπολογισμοί 1. Υπολογίστε την ολικά σκληρότητα σε γερμανικούς, γαλλικούς βαθμούς και τα ppm CaCO 3 των δύο δειγμάτων νερού από τις σχέσεις o d = Μ V EDTA /V νερού, o f = Μ V EDTA /V νερού, ppm CaCO 3 = Μ V EDTA /V νερού Γερμανικοί βαθμοί = Γαλλικοί βαθμοί = Αμερικανικοί βαθμοί =.. αντίστοιχα, όπου : Μ συγκέντρωση EDTA, V EDTA όγκος EDTA που καταναλώθηκε V νερού όγκος νερού που ογκομετρήθηκε Δίνεται Μοριακό Βάρος CaCO 3 =100 22

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία...

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία... Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων Φύλλο εργασίας Τάξη Γ Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ Τι είδους κινδύνους διατρέχει ο πειραματιζόμενος σε ένα χημικό εργαστήριο; Τα χημικά πειράματα ενέχουν κινδύνους ατυχημάτων που οφείλονται κυρίως στη χρήση: τοξικών ουσιών, επιβλαβών

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών Μάθημα 1 Δείκτες Ογκομέτρηση Ορισμός των δεικτών Οι δείκτες οξέων - βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες, είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την τιμή του ph του διαλύματος στο

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium»

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ Α. Σε 50mL δ/τος CH 3 COOH 0,1M προστίθενται σταγόνα-σταγόνα 50 ml δ/τος ΝαΟΗ 0,2Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Παπαδημητρόπουλος Νικόλαος M.Sc. Συνεργάτης του ΕΚΦΕ Πειραιά - Νίκαιας ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΟΞΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΝaOH ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµιστικά διαλύµατα - Οδηγίες για τον καθηγητή

Ρυθµιστικά διαλύµατα - Οδηγίες για τον καθηγητή - Τάξη Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Απαιτούµενος χρόνος Γ Λυκείου Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Ρυθµιστικά διαλύµατα 2 διδακτικές ώρες Ειδικοί διδακτικοί στόχοι Το λογισµικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O.

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O. ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 δ Α4 β Α5. α. i. Βάσεις κατά Arrhenius είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο H 2 O δίνουν OH ενώ κατά Bronsted Lowry είναι οι ουσίες που μπορούν να δεχτούν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. β, Α2. α, Α. δ, Α4. β, Α5. α. Σ, β. Σ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Σ ΘΕΜΑ Β Β1.α. β. Β2.α. 12 15 19 26 Mg : 1s 2s 2p 2+ 2 2 6 P : 1s 2s 2p s p

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση. 1.1. Τα ατομικά τροχιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

συγκέντρωση 0,1 Μ; (μονάδες 8)

συγκέντρωση 0,1 Μ; (μονάδες 8) 1.Διαθέτουμε 200 ml υδατικού διαλύματος KΟΗ συγκέντρωσης 0,5 Μ (διάλυμα Δ1). Να υπολογισθούν: α) Η μάζα (g) του KΟΗ που περιέχεται στο διάλυμα Δ1. β) Ο όγκος (ml) του νερού που πρέπει να προστεθεί στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Η ηλεκτρονιακή δομή, στη

Διαβάστε περισσότερα

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί ΕΚΦΕ Δ Δ/ΝΣΗΣ ΔΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Αθήνα Ιανουάριος 2006 ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΩΝ ΟΞΕΩΝ 1 Όξινος χαρακτήρας καρβοξυλικών οξέων ΣΚΟΠΟΣ: Να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή;

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή; ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ PH ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ» 1 Ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ- ΒΑΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ 1.1 ΣΤΟΧΟΙ 1. Να διαπιστώσουν οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1:γ Α2:β Α3:δ Α4:β Α5:α)διαφορές θεωρίας του Arrhenius- Brönsted

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) δ. CH Ν ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα