ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014"

Transcript

1 ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

2 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στο εργαστήριο Κανόνες Ασφαλείας 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση οργάνων ακριβείας 3. Παρασκευή διαλυμάτων με ζύγιση ουσίας 4. Παρασκευή διαλυμάτων με αραίωση πυκνότερου διαλύματος 5. ph 6. Ογκομετρική Ανάλυση Προσδιορισμός συγκέντρωσης του οξικού οξέος στο ξύδι 7. Προσδιορισμός σκληρότητας νερού 3

3 1. Κανόνες ασφαλείας χημικού εργαστηρίου Για την ασφαλή λειτουργία του Χημικού Εργαστηρίου πρέπει να τηρούνται ορισμένοι κανόνες ασφαλείας. Η παραβίαση τους εκθέτει σε κίνδυνο όχι μόνο αυτόν που τους παραβιάζει αλλά και όλους όσους παραβρίσκονται στο εργαστήριο. Όλες οι χημικές ουσίες θεωρούνται επικίνδυνες. Αποφεύγεται η απ ευθείας επαφή και εισπνοή των χημικών. Αν πέσει στο δέρμα χημική ουσία πλένεται με άφθονο νερό και σαπούνι αρκετή ώρα. Αν μπει στα μάτια πλένονται με άφθονο νερό. Οι περισσότερες είναι διαβρωτικές και μπορούν να καταστρέψουν ρούχα. Απαγορεύεται το κάπνισμα και τα φαγώσιμα στο χώρο του εργαστηρίου. Απαγορεύεται η χρήση φακών επαφής. Δεν ξεκινάει η εκτέλεση του πειράματος αν δεν έχει γίνει κατανοητό. Αν δεν είμαστε σίγουροι για την διαδικασία ζητάμε διευκρινήσεις από τον υπεύθυνο. Απαγορεύεται να γίνονται πειράματα που δεν έχουν υποδειχθεί από τον υπεύθυνο. Εγκαταλελειμμένα χημικά και εργαστηριακά όργανα που θα βρεθούν στους πάγκους δεν χρησιμοποιούνται. Δεν ανακατεύουμε, δεν θερμαίνουμε κτλ από περιέργεια χημικά που θα βρούμε στο εργαστήριο Δεν αλλάζουμε αυθαίρετα την πειραματική διαδικασία που έχει υποδειχθεί για κανένα λόγο. Ακολουθούμε σχολαστικά τις οδηγίες του υπεύθυνου Ο χώρος εργασίας πρέπει να είναι καθαρός χωρίς αντικείμενα που εμποδίζουν την ευχέρεια στις κινήσεις. Απομακρύνονται όλα τα προσωπικά αντικείμενα από τον πάγκο για λόγους ασφαλείας αλλά και προφύλαξής τους από τα χημικά. Όλα τα εργαστηριακά όργανα είναι γυάλινα και συνεπώς εύθραυστα. Χειρίζονται ήπια, διαφορετικά η χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό λόγω θραύσης. Όλα τα ατυχήματα αναφέρονται αμέσως στον υπεύθυνο. Μετά το τέλος της άσκησης συλλέγονται τα αντιδραστήρια που περίσσεψαν και πλένονται τα γυαλικά που χρησιμοποιήθηκαν. Αφήνουμε τον εργαστηριακό πάγκο που δουλέψαμε καθαρό. Μετά το τέλος του εργαστηρίου πλένουμε σχολαστικά τα χέρια με νερό και σαπούνι 4

4 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση οργάνων ακριβείας Για την παρασκευή των διαλυμάτων απαιτείται η μέτρηση, με ακρίβεια, της μάζας των στερών ουσιών και του όγκου των υγρών ουσιών. Ζυγοί Η μέτρηση της μάζας γίνεται με τους ζυγούς. Κάθε ζυγός χαρακτηρίζεται από τη μέγιστη φόρτιση (μέγιστη μάζα σε g που μπορεί να ζυγίσει) και την ευαισθησία (υποδιαιρέσεις της κλίμακας). Συνήθως όσο αυξάνεται η μεγίστη φόρτιση μειώνεται η ευαισθησίας του ζυγού. Έτσι μπορεί ένα ζυγός να ζυγίζει μέχρι 150 g (μέγιστη φόρτιση) με ευαισθησία 0,01 g, ή να ζυγίζει μέχρι 1000 g με ευαισθησία 0,1 g. Οι ζυγοί διακρίνονται σε ηλεκτρονικούς και μηχανικούς, με τους πρώτους να έχουν επικρατήσει πλήρως. Επίσης διακρίνονται σε: κοινούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 5 kg και ευαισθησία 0,5g φαρμακευτικούς ή ημιαναλυτικούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 200 g και ευαισθησία 0,05-0,2 g και αναλυτικούς με μέγιστη φόρτιση συνήθως 200 g και ευαισθησία 0,0001 g. Η ζύγιση μιας χημικής ένωσης με τους σύγχρονους ηλεκτρονικούς ζυγούς είναι εύκολή και γρήγορη διαδικασία. Αφού ανοίξουμε τον ζυγό και δείξει την ένδειξη 0, τοποθετούμε στον δίσκο του ζυγού ένα μικρό δοχείο ή ένα κομμάτι χαρτί. Πατάμε το πλήκτρο ΤARE (απόβαρο) και αφού μηδενιστεί η ένδειξη του ζυγού, προσθέτουμε την προς ζύγιση ουσία. Η ένδειξη του ζυγού είναι η καθαρή μάζα της ουσίας. Για την σωστή ζύγιση πρέπει: o ο ζυγός να διατηρείται καθαρός και σε καλή κατάσταση o ο ζυγός να είναι τοποθετημένος οριζόντιος και σε σταθερό τραπεζάκι 5

5 o κατά την διάρκεια της ζύγισης να μην κουνάμε το τραπέζι που είναι τοποθετημένος ο ζυγός o να είναι τοποθετημένος μακριά από ρεύματα αέρα o να τοποθετούμε τα αντικείμενα στο κέντρο του δίσκου του ζυγού Ογκομετρικές συσκευές Η μέτρηση του όγκου υγρού γίνεται με ειδικές ογκομετρικές συσκευές. Οι συσκευές κατασκευάζονται από γυαλί και διακρίνονται σε δύο κατηγορίες Ι. Ογκομετρικές συσκευές χαμηλής ακρίβειας: 1)Ποτήρια ζέσεως 2)Κωνικές φιάλες 3)Ογκομετρικοί κύλινδροι Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται για κατά προσέγγιση μέτρηση του όγκου ενός υγρού και πότε για ακριβείς μετρήσεις (1) (2) (3) όπως η παρασκευή διαλύματος. Ο ογκομετρικός κύλινδρος έχει μεγαλύτερη ακρίβεια, χωρίς όμως να μπορεί να καταταχθεί στις συσκευές υψηλής ακρίβειας. ΙΙ. Ογκομετρικές συσκευές υψηλής ακρίβειας : 1) Σιφώνια. Διακρίνονται στα σιφώνια πληρώσεως ή σταθερού όγκου που μετρούν συγκεκριμένο όγκο και στα σιφώνια μετρήσεως που είναι βαθμονομημένα και μπορούν να μετρήσουν διάφορους όγκους. Χρησιμοποιούνται για την μεταφορά ορισμένου όγκου υγρού 2) Ογκομετρικές φιάλες. Είναι φιάλες, οι οποίες φέρουν χαρακτηριστική γραμμή στο στόμιό τους. Χαρακτηρίζονται από το συγκεκριμένο όγκο που μπορούν να δεχθούν και χρησιμοποιούνται κατεξοχήν για την παρασκευή διαλυμάτων και όχι για μεταφορά διαλυμάτων. 6

6 3) Προχοΐδες. Μετρούν διάφορους όγκους και χρησιμοποιούνται στις ογκομετρήσεις. Διαθέτουν στρόφιγγα που επιτρέπει την προσθήκη διαφόρων όγκων με μεγάλη ακρίβεια. Χειρισμός ογκομετρικών συσκευών Οι ογκομετρικές συσκευές είναι βαθμονομημένες συνήθως σε ml. Πάνω σε κάθε συσκευή αναγράφεται ο μέγιστος όγκος που μπορεί να μετρήσει και ευαισθησία (υποδιαίρεση). Σιφώνιο με ενδείξεις 10 και 0,1 σημαίνει ότι μετρά μέγιστο όγκο 10 ml ανά 0,1 ml. Η βαθμονόμηση έχει γίνει σε συγκεκριμένη θερμοκρασία (συνήθως 20 ο C) που αναγράφεται επίσης πάνω στη συσκευή. Γι αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται με θερμά υγρά. Για να μετρηθεί συγκεκριμένος όγκος υγρού, η ογκομετρική συσκευή γεμίζεται μέχρι την χαραγή-ένδειξη που αντιστοιχεί στον επιθυμητό όγκο. Το υγρό συνήθως σχηματίζει μηνίσκο ιδιαίτερα στις συσκευές με μικρή διάμετρο (όπως τα σιφώνια, οι προχοΐδες και οι ογκομετρικές φιάλες). Για την σωστή μέτρηση πρέπει το κάτω μέρος του μηνίσκου να εφάπτεται στην χαραγή-ένδειξη και να βρίσκεται στο επίπεδο των ματιών. Χειρισμός σιφωνίου Ο χειρισμός του σιφωνίου είναι ιδιαίτερος σε σχέση με τις υπόλοιπες ογκομετρικές συσκευές. Η αναρρόφηση του υγρού γίνεται με ειδικές συσκευές (πουάρ) που προσαρμόζονται στο πάνω μέρος του σιφωνίου. Με την βοήθεια του πουάρ το υγρό αναρροφάται μέσα στο σιφώνιο μέχρι να φθάσει στην επιθυμητή ένδειξη. Αφού αναρροφηθεί ο επιθυμητός όγκος, το υγρό μεταφέρεται σε άλλο δοχείο. Το σιφώνιο αδειάζει απλώς αφήνοντας υγρό να τρέξει από το κάτω μέρος του, στο άλλο δοχείο. 7

7 Κατά το άδειασμα η μύτη του σιφωνίου πρέπει να ακουμπά στο εσωτερικό τοίχωμα του δοχείου. Στο τέλος στην μύτη του σιφωνίου μένει μια μικρή ποσότητα υγρού. Αυτή η ποσότητα είναι υπολογισμένη κατά την βαθμονόμηση του σιφωνίου και δεν πρέπει να φυσάμε μέσα στο σιφώνιο ώστε να αδειάσει και αυτή. 8

8 3. Παρασκευή διαλυμάτων με ζύγιση ουσίας Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα που αποτελείται από τουλάχιστον δυο συστατικά. Το συστατικό που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία ονομάζεται διαλύτης, ενώ αυτό που βρίσκεται σε μικρότερη, διαλυμένη ουσία. To διάλυμα είναι ομογενές μείγμα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να αντιληφθούμε με γυμνό μάτι τα συστατικά του (1 ος σωλήνας). Αντίθετα αν σε ένα υγρό βλέπουμε σωματίδια να υπάρχουν και να αιωρούνται δεν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε διάλυμα αφού δεν είναι ομογενές (2 ος σωλήνας). Εκφράσεις περιεκτικότητας διαλυμάτων Η περιεκτικότητα του διαλύματος σε διαλυμένη ουσία εκφράζεται με τους ακόλουθους τρόπους: Περιεκτικότητα % βάρος κατά βάρος κ.β. (% w/w) Εκφράζει τα g διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 g διαλύματος Για παράδειγμα: υδατικό διάλυμα NaCl περιεκτικότητας 5% κ.β. σημαίνει ότι σε 100 g διαλύματος (νερό + NaCl) περιέχονται 5 g NaCl. Αυτό σημαίνει ότι σε 50 g διάλυμα περιέχονται 2,5 g NaCl, ενώ σε 200 g διάλυμα έχω 10 g NaCl κ.ο.κ. Περιεκτικότητα % βάρος κατά όγκο κ.ο. (% w/v) Εκφράζει τα g διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ζάχαρης περιεκτικότητας 10% κ.ο. σημαίνει ότι σε 100 ml διαλύματος (νερό + ζάχαρη) περιέχονται 10 g ζάχαρης. Περιεκτικότητα % όγκος κατά όγκο κ.ο. (% v/v) Εκφράζει τα ml διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 100 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ΗCl περιεκτικότητας 15% v/v σημαίνει ότι σε 100 ml διαλύματος (νερό + ΗCl) περιέχονται 15 ml ΗCl. Γραμμομοριακή συγκέντρωση κατά όγκο (Μ) Μolarity 9

9 Εκφράζει τα mol διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 1000 ml διαλύματος Υδατικό διάλυμα ΝaΟΗ συγκέντρωσης 2Μ σημαίνει ότι περιέχονται 2 mol ΝaΟΗ σε 1000 ml διαλύματος. Υπολογίζεται από την σχέση mol ( n) συγκέντρωση (σε Μ) C = όγκος ( V ) Προσοχή Στην προηγούμενη σχέση πρέπει πάντα να χρησιμοποιείται την τιμή του όγκου (V) σε λίτρα (L) Mole: είναι η μάζα σε γραμμάρια ίση με το Μοριακό Βάρος της ένωσης. Υπολογίζεται από την μάζα (m) σχέση mol (n) = μοριακό βάρος ( r ) Υπολογισμός Μοριακού Βάρους (Mr) ένωσης Για να υπολογίσουμε το Mr θα πρέπει να προσθέσουμε τα ΑΒ για κάθε στοιχείο (υπάρχουν στο Περιοδικό Πίνακα ή στο Ιντερνέτ) που εμφανίζεται στην ένωση πολλαπλασιασμένο με το συντελεστή που δείχνει πόσα άτομα περιέχει η ένωση. Πχ το H 2 O αποτελείται από 2 άτομα Η και ένα άτομο Ο. H 2 O (2 1,00794) + 15,9994 = 18,0153 NaHCO 3 22, , ,011 +(3 15,9994) = 84,007 NaCl 22, ,4527 = 58,4425 (NH 4 ) 6 Mo 7 O 24 [6 (14, (4 1,00794)] + (7 95,94) + (24 15,9994) = 1163,38 Αν λοιπόν σε κάποια άσκηση μας δίνουν τη μάζα (m) κάποιου χημικού είδους για να την μετατρέψουμε σε moles (n) θα πρέπει να διαιρέσουμε με τη γραμμομοριακή μάζα. Αντίστοιχα αν μας δίνουν τα moles μιας ουσίας θα πρέπει να πολλαπλασιάσουμε με τη γραμμομοριακή μάζα προκειμένου να τα μετατρέψουμε σε γραμμάρια. Παράδειγμα: Υπολογίστε τη συγκέντρωση, σε M, διαλύματος ΗCl που περιέχει 13,5 g ΗCl σε όγκο 250 ml. Όπως καταλαβαίνετε θα πρέπει να υπολογίσουμε το πηλίκο mol ( n) συγκέντρωση (C) = όγκος ( V ). Από την εκφώνηση γνωρίζουμε ότι ο όγκος V είναι 250 ml ή 0,250 L (αφού το 1 ml είναι 10 3 L). Για να υπολογίσουμε τα moles HCl θα πρέπει να μετατρέψουμε τα γραμμάρια σε moles και αυτό γίνεται (όπως αναφέρεται προηγουμένως) διαιρώντας με τo Μr. To Mr του HCl είναι 1,00+ 35,4527 = 36,4606. Άρα τα moles του HCl είναι 36,4606 = 3, mol. Τώρα μπορούμε εύκολα να υπολογίσουμε τη συγκέντρωση διαιρώντας τα moles που υπολογίσαμε προς τον όγκο του διαλύματος στον οποίο περιέχονται. Είναι : 13,5g 10

10 C n V 3, ,250 L -1 mol 1, 48 M Κανονικότητα (Ν) Νormality Εκφράζει τα γραμμοϊσοδύναμα (greq) διαλυμένης ουσίας που περιέχονται σε 1000 ml διαλύματος. Υδατικό διάλυμα ΗCl συγκέντρωσης 2Ν σημαίνει ότι περιέχονται 2 greq ΗCl σε 1000 ml διαλύματος. Η κανονικότητα συνδέεται με τη γραμμομοριακή συγκέντρωση με την σχέση N M όπου x x είναι ο αριθμός των θετικών ή αρνητικών φορτίων στην περίπτωση των οξέων, βάσεων και αλάτων. Στα οξέα το x είναι ίσο με τον αριθμό των ατόμων υδρογόνου που υπάρχουν στο μόριο του οξέος. Για το HCl x=1 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος HCl ταυτίζονται (Μ = Ν / 1 ). Για το Η 2 SO 4 x = 2 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση ενός διαλύματος Η 2 SO 4 4Ν είναι 4 / 2 =2Μ. Στις βάσεις το x είναι ίσο με τον αριθμών των υδροξειδίων (ΟΗ ) που υπάρχουν στο μόριο. Για το ΝaΟΗ x=1 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος ΝaΟΗ ταυτίζονται (Μ = Ν / 1 ). Για το Ca(OH) 2 x = 2 οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση ενός διαλύματος Ca(OH) 2 1Ν είναι ½ = 0,5Μ. Στα άλατα το x υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας των αριθμό των θετικών ή αρνητικών ιόντων που αποτελούν το άλας με το φορτίο τους (x=αριθμός ιόντων. φορτίο ιόντων). Το ΝaCl αποτελείται από ένα ιόν Νa + και ένα ιόν Cl που το έχουν φορτίο +1 ή 1, αντίστοιχα, οπότε x =1*1=1. Άρα η γραμμομοριακή συγκέντρωση και η κανονικότητα διαλύματος ΝaCl ταυτίζονται Μ = Ν / 1. Το Na 2 SO 4 αποτελείται από 2 ιόντα Νa + με φορτίο +1 και ένα ιόν SO 2 4 με φορτίο 2. Άρα x=2*1=2 (ή x=1*2) οπότε η γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλύματος Na 2 SO 4 2Ν είναι 2 / 2 =1Μ. Πειραματική Πορεία Παρασκευή 250 ml διαλύματος ΝaCl συγκέντρωσης 0,2% κ.ο. Χημικές Ουσίες και όργανα: ΝaCl, ογκομετρική φιάλη 250 ml ηλεκτρονικός ζυγός σπάτουλα, ποτήρι ζέσεως Μέθοδος 1. Υπολογίζεται η ποσότητα ΝaCl που απαιτούνται. Χρειάζονται 0,5 g ΝaCl. 11

11 2. Ζυγίζετε 0,5 g ΝaCl. 3. Τα 0,5 g ΝaCl τοποθετούνται σε ογκομετρική φιάλη 250 ml 4. Προσθέτετε νερό μέχρι την μέση και ανακινείται ώστε να διαλυθεί το στερεό. 5. Όταν διαλυθεί το στερεό προστίθεται νερό μέχρι το λαιμό της ογκομετρικής και ανακινείται πάλι ώστε να ομογενοποιηθεί το διάλυμα. 6. Προστίθεται νερό μέχρι την χαραγή και ανακινείται πάλι. Προσοχή: Αν ξεπεράσετε τη χαραγή της φιάλης πρέπει να αποχύσετε το διάλυμα και να το ξαναφτιάξετε από την αρχή. Άσκηση Υπολογίστε την γραμμομοριακή συγκέντρωση (M) του διαλύματος που παρασκευάσατε. Mr του NaCl είναι 58,5. 12

12 4. Παρασκευή διαλυμάτων με αραίωση πυκνότερου διαλύματος Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να παρασκευαστεί διάλυμα από άλλο πυκνότερο. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται αραίωση διαλύματος και γίνεται με την προσθήκη καθαρού διαλύτη σε ορισμένη ποσότητα του πυκνού διαλύματος. Στους υπολογισμούς χρησιμοποιείται η σχέση της αραίωσης C αρχ V αρχ = C τελ V τελ. Όπου C αρχ και V αρχ είναι η συγκέντρωση του πυκνού διαλύματος και ο όγκος του που θα αραιωθεί (Προσοχή όχι συνολικός όγκος του διαλύματος που διαθέτουμε), C τελ και V τελ η συγκέντρωση του αραιού διαλύματος που θα παρασκευαστεί και ο όγκος του. Ως συγκεντρώσεις N αρχ και N τελ μπορούν να χρησιμοποιηθούν όλες οι εκφράσεις συγκέντρωσης που αναφέρθηκαν στο προηγούμενο εργαστήριο. Παράδειγμα Πόσα ml από διάλυμα HCl 12Μ χρειάζονται για να παρασκευαστεί 50 ml διαλύματος HCl 4Μ; Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ Το C αρχ είναι 12Μ, V αρχ είναι η άγνωστη ποσότητα του πυκνού που χρειάζεται να αραιωθεί, C τελ είναι 4Μ, V τελ είναι 50mL (ο όγκος του διαλύματος που θα παρασκευαστεί) Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 12 * V αρχ = 4*50 V αρχ =16,66mL Επομένως πρέπει να ληφθούν 16,66 ml από το αρχικό (πυκνό 12Μ) διάλυμα που θα συμπληρωθούν με νερό μέχρι όγκου 50 ml (δηλαδή στα 16,66 ml θα προστεθούν 50 16,66=33,34 ml νερού) ώστε να παρασκευαστεί 50mL διαλύματος ΗCl 4Μ. Στην πράξη όμως δεν χρειάζεται να υπολογίσουμε το νερό που θα προσθέσουμε. Αρκεί να χρησιμοποιήσουμε μια ογκομετρική φιάλη των 50 ml, στην οποία θα μεταφέρουμε τα 16,66 ml από το πυκνό (12Μ) διάλυμα και να προσθέσουμε προσεκτικά το νερό μέχρι τη χαραγή της φιάλης. Παράδειγμα Ένα κρασί έχει 14 αλκοολικούς βαθμούς. Δηλαδή σε 100 ml κρασί υπάρχουν 14 ml αλκοόλης, δηλαδή συγκέντρωση 14%κ.ο. Πόσα L νερό πρέπει να προστεθούν σε 240 L κρασί για παρασκευαστεί κρασί συγκέντρωσης 12% κ.ο. (δηλαδή 12 αλκοολικών βαθμών) ; Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ όπου το C αρχ είναι 14%, V αρχ = 240 L, C τελ είναι 12%, V τελ άγνωστο. Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 14 * 240 = 12*V τελ V τελ = 280 L Ο τελικός όγκος του κρασιού 12% θα είναι 280lt. Άρα πρέπει να προστεθεί =40lt νερού. Προσοχή Σε αυτή την άσκηση το V αρχ είναι όλος ό αρχικός όγκος το κρασιού αφού θέλουμε να αραιώσουμε όλο το κρασί και όχι ένα μέρος του. 13

13 Παράδειγμα Σε 100 ml διαλύματoς ζάχαρης 2Μ προστίθενται 300 mlνερό. Ποια η νέα συγκέντρωση; Αφού προστίθεται νερό ο τελικός όγκος του διαλύματος θα είναι =400 ml Θα χρησιμοποιηθεί η σχέση C αρχ V αρχ = C τελ V τελ όπου το C αρχ είναι 2M, V αρχ = 100 ml, V τελ = 400 ml και C τελ άγνωστο. Άρα C αρχ V αρχ = C τελ V τελ 2 * 100 = 400*C τελ C τελ = 0,5 Άρα η τελική συγκέντρωση του διαλύματος της ζάχαρης είναι 0,5Μ. Πειραματική Πορεία Αραίωση διαλύματος. Θα παρασκευαστούν 100 ml διάλυμα ΝaCl συγκέντρωσης 0,2% κ.ο. με αραίωση πυκνότερου διαλύματος 2% κ.ο. Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα ΝαCl 2%, απιοντισμένο Η 2 Ο, ογκομετρική φιάλη 100 ml, σιφώνιο, υδροβολέας. Μέθοδος 1. Υπολογίστε τα ml διαλύματος ΝaCl 2% που απαιτούνται. Χρειάζονται 10 ml διαλύματος. 2. Παραλαμβάνεται η απαιτούμενη ποσότητα διαλύματος με σιφώνιο και μεταφέρεται σε ογκομετρική φιάλη 100 ml. 3. Προστίθεται νερό μέχρι το λαιμό της ογκομετρικής και ανακινείται πάλι ώστε να ομογενοποιηθεί το διάλυμα. 4. Προστίθεται νερό μέχρι την χαραγή και ανακινείται πάλι. Υπολογισμοί: Να υπολογιστεί η γραμμομοριακή συγκέντρωση (Μ) του διαλύματος που παρασκευάστηκε. 14

14 5. ph Διάσταση του νερού ph Το καθαρό νερό παρουσιάζει αυτοδιάσταση: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ (ή πιο απλά Η 2 Ο Η + + ΟΗ ) Το Η 3 Ο + ονομάζεται οξώνιο και το ΟΗ υδροξύλιο. To γινόμενο των συγκεντρώσεων του οξώνιου και του υδροξύλιου συμβολίζεται Kw και ονομάζεται σταθερά γινομένου των ιόντων νερού [H O ][OH ] K w 3 Στους 25 o C το Κ w έχει τιμή Αφού η διάσταση του καθαρού νερού δίνει ίδιο αριθμό ιόντων Η 3 Ο + και ΟΗ και αφού Κ w =[Η 3 Ο + ][ΟΗ ]=10 14, για το καθαρό νερό θα ισχύει [Η 3 Ο + ] = [ΟΗ ]=10 7 Μ. Για να αποφευχθεί η χρήση τόσο μικρών αριθμών για την μέτρηση των συγκεντρώσεων των οξονίου και υδροξυλίου χρησιμοποιείται το ph και το poh αντίστοιχα τα οποία ορίζονται : ph = log[η 3 Ο + ] (ή ph = log[η + ]) και poh= log[οη ] Όταν σε ένα διάλυμα ph=7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται ουδέτερο. Σε ουδέτερο διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ]=[ΟΗ ]=10 7 Μ ph < 7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται όξινο. Σε όξινο διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ] > [ΟΗ ] ph > 7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται βασικό. Σε βασικό διάλυμα ισχύει [Η 3 Ο + ] < [ΟΗ ] Σε κάθε υδατικό διάλυμα ισχύει ph + poh = 14 στους 25 ο C. Άσκηση Συμπληρώστε τον ακόλουθο πίνακα για τα διαλύματα (α), (β), (γ), (δ) και (ε) στους 25 ο C και χαρακτηρίστε το διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό: (α) 10 4 [Η 3 Ο + ] (Μ) ph [ΟΗ ] (Μ) poh Διάλυμα (β) 10 3 (γ) 2 (δ) 10 7 (ε) 10 Η συμπλήρωση του πίνακα για τα διαλύματα (α), (β), (γ), (δ) και (ε) γίνεται εύκολα αν χρησιμοποιήσουμε τις σχέσεις ph + poh = 14, ph = log[η 3 Ο + ] και poh= log[οη ]. Τέλος, ο χαρακτηρισμός του διαλύματος ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό γίνεται με βάση το pη 15

15 του διαλύματος: ph <7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται όξινο, ph=7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται ουδέτερο και ph >7 το διάλυμα χαρακτηρίζεται βασικό [Η 3 Ο + ] (Μ) ph [ΟΗ ] (Μ) poh Διάλυμα (α) όξινο (β) βασικό (γ) όξινο (δ) ουδέτερο (ε) όξινο Μέτρηση ph Η μέτρηση του ph ενός διαλύματος γίνεται με δύο μεθόδους 1) Χρωματομετρικοί μέθοδοι Στις χρωματομετρικές μεθόδους ο προσδιορισμός του ph γίνεται με την χρήση ενώσεων που αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το ph του διαλύματος. Οι ενώσεις αυτές ονομάζονται ηλεκτρολυτικοί δείκτες. Μερικοί ηλεκτρολυτικοί δείκτες φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Δείκτης χρώμα ph αλλαγής χρώμα μπλε της θυμόλης κόκκινο 1,2 2,8 κίτρινο Επεξήγηση: το μπλε της ηλιανθίνη κόκκινο 3.2 4,2 πορτοκαλί θυμόλης έχει κόκκινο χρώμα σε ph<1,2 και κόκκινο του μεθυλίου κόκκινο 4,2 6,3 κίτρινο κίτρινο σε ph>2,8. Στην μπλε της βρωμοθυμόλης κίτρινο 6,0 7,6 μπλε ενδιάμεση περιοχή 1,2- κόκκινο της φαινόλης κίτρινο 6,8 8,4 κόκκινο 2,8 έχει ανάμεικτο φαινολοφθαλεϊνη άχρωμο 8,2 10,0 ροζ χρώμα, όχι σαφές. Με την χρήση ενός δείκτη δεν μπορεί να προσδιοριστεί ακριβώς το ph ενός διαλύματος. Αν το χρώμα του δείκτη κόκκινο του μεθυλίου είναι κόκκινο το διάλυμα έχει ph < 4,2, ενώ αν είναι κίτρινο το διάλυμα έχει ph > 6,3. Για μεγαλύτερη ακρίβεια στον προσδιορισμό του ph χρησιμοποιούνται τα πεχαμετρικά χαρτιά τα οποία είναι εμποτισμένα με πολλούς δείκτες. Ανάλογα με το ph του διαλύματος το phμετρικό χαρτί παίρνει χρώμα που είναι συνδυασμός των χρωμάτων όλων των δεικτών. 2) Ηλεκτρομετρικοί μέθοδοι 16

16 Βασίζεται στην μέτρηση του ph με ειδική συσκευή που ονομάζεται πεχάμετρο. Τα πεχαμετρικά χαρτιά έχουν μικρότερη ακρίβεια από τα πεχάμετρα. Τα πεχαμετρικά χαρτία έχουν ακρίβεια 1 μονάδα ph (ή πιο σπάνια 0,5), ενώ τα πεχάμετρα μετρούν με ακρίβεια δεύτερου δεκαδικού ψηφίου (+/ 0,01). Πειραματική Πορεία Προσδιορισμός pη με χρήση πεχαμετρικού χαρτιού και phμετρου Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα ΗCl ή NaOH συγκέντρωσης ~0,0001Μ, απιοντισμένο Η 2 Ο, phμετρικό χαρτί, phμετρο Μέθοδος 1. Προσδιορίστε με phμετρικό χαρτί το ph των διαλυμάτων βυθίζοντας το μέσα σε κάθε διάλυμα και σημειώστε τη τιμή που προσδιορίσατε στον πίνακα Μετρήστε το ph των διαλυμάτων με phμετρο και σημειώστε τη τιμή που μετρήσατε στον πίνακα 1. Πίνακας 1 Προσδιορισμός ph με Μέτρηση ph με phμετρικό χαρτί phμετρο Διάλυμα HCl Διάλυμα NaOH 17

17 6. Ογκομετρική ανάλυση Ογκομετρική ανάλυση ή ογκομέτρηση ονομάζεται η διαδικασία εύρεσης της συγκέντρωσης ενός διαλύματος υπολογίζοντας τον όγκο διαλύματος γνωστής συγκέντρωσης που απαιτείται για να αντιδράσει με το διάλυμα της άγνωστης συγκέντρωσης. Η μέτρηση του όγκου γίνεται με προχοΐδα. Για να πραγματοποιηθεί η ογκομέτρηση χρειάζεται απαραίτητα ένα διάλυμα γνωστής συγκέντρωσης. Τα διαλύματα αυτά ονομάζονται πρότυπα διαλύματα. Το πιο σημαντικό στάδιο μιας ογκομέτρησης είναι ο εντοπισμός του ισοδύναμου σημείου. Ισοδύναμο σημείο είναι το σημείο στο οποίο έχει προστεθεί ο κατάλληλος όγκος πρότυπου διαλύματος ώστε να έχει αντιδράσει πλήρως με το ογκομετρούμενο διάλυμα (δλδ έχουν αντιδράσει ποσοτικά οι διαλυμένες ουσίες των διαλυμάτων). Για τον προσδιορισμό του ισοδύναμου σημείου χρησιμοποιούνται δείκτες, που είναι ενώσεις που αλλάζουν χρώμα στο ισοδύναμο σημείο και είναι το σημείο που αλλάζει χρώμα ο δείκτης. Αρχίζουμε την ογκομέτρηση προσθέτοντας μικρές ποσότητες πρότυπου διαλύματος και σταματάμε τις προσθήκες με την αλλαγή χρώματος στο διάλυμα. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε να σταματήσουμε αμέσως μόλις παρατηρηθεί η αλλαγή χρώματος. Αυτό σημαίνει ότι όσο συνεχίζονται οι προσθήκες θα πρέπει αυτές να είναι όλο και πιο μικρές. Ογκομέτρησεις Εξουδετέρωσης Προσδιορισμός οξικού οξέος στο ξύδι Το ξύδι είναι υδατικό διάλυμα του οργανικού οξέος οξικό οξύ που έχει μοριακό τύπο CH 3 COOH. Η συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ μπορεί να υπολογιστεί με ογκομέτρηση με πρότυπο διάλυμα βάσης. Κατά την ογκομέτρηση γίνεται αντίδραση εξουδετέρωσης μεταξύ της βάσης (ΝαΟΗ) και του οξικού οξέος CH 3 COOH + ΝαΟΗ CH 3 COONa + H 2 O Αρχικά το διάλυμα είναι άχρωμο ή μερικές φορές ανάλογα με το είδος του ξυδιού που χρησιμοποιούμε έχει το χρώμα του ξυδιού. Προσθέτουμε συνεχώς και υπό ανάδευση NaOH μέχρι το διάλυμα να αποκτήσει ένα ασθενές ροζ χρώμα. Έντονος χρωματισμός σημαίνει ότι έχουμε υπερβεί το τελικό σημείο και έχουμε προσθέσει περισσότερη ποσότητα πρότυπου διαλύματος από την απαιτούμενη. Η μέτρηση σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σωστή. 18

18 Πειραματική Πορεία Αλκαλιμετρία Προσδιορισμός συγκέντρωσης του οξικού οξέος στο ξύδι Χημικές Ουσίες και όργανα: Πρότυπο διάλυμα ΝαΟΗ 1M, ξύδι, δείκτης διάλυμα φαινολοφθαλεΐνης, Σιφώνιο των 10 ml, Προχοΐδα 50 ml, κωνική φιάλη 250 ml, απιοντισμένο Η 2 Ο, υδροβολέας Μέθοδος 1. Πληρώνεται η προχοΐδα με πρότυπο διάλυμα ΝaΟΗ 1M. Καταγράφουμε την αρχική ένδειξη της προχοΐδας, φροντίζοντας να έχουμε απομακρύνει φυσαλλίδες αέρα που μπορεί να έχουν παγιδευτεί σε αυτή κατά την πλήρωσή της με το πρότυπο διάλυμα. 2. Λαμβάνονται με σιφώνιο 10 ml ξυδιού και τοποθετούνται σε καθαρή κωνική φιάλη 250 ml. 3. Προστίθενται στη κωνική ml απιονισμένου νερού και 3 4 σταγόνες φαινολοφθαλεΐνης 4. Ελέγχουμε πάλι την αρχική ένδειξη της προχοΐδας και ξεκινούμε τις προσθήκες του πρότυπου διαλύματος υπό συνεχή ανάδευση. Αρχικά οι προσθήκες μπορεί να είναι μεγαλύτερες, με την πάροδο της ογκομέτρησης όμως γίνονται όλο και πιο μικρές. 5. Οι προσθήκες συνεχίζονται μέχρι την αλλαγή του χρώματος του δείκτη (από άχρωμο σε ροζ). Όταν ο δείκτης αλλάξει χρώμα σταματάμε την ογκομέτρηση και καταγράφουμε τη τελική ένδειξη της προχοΐδας. 6. Η ογκομέτρηση επαναλαμβάνεται τουλάχιστον δύο φορές ακόμα. Τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει να διαφέρουν περισσότερο από 0,5%. 7. Συμπληρώστε τον πίνακα 1 η ογκομέτρηση Τελική ένδειξη Αρχική ένδειξη V NaOH μέσος όρος όγκου ΝαΟΗ 2 η ογκομέτρηση 3 η ογκομέτρηση C NaOH =. V NaOH =. V ξυδιού =. 19

19 Αποτελέσματα 1. Βρίσκουμε το μέσο όρο όγκου του πρότυπου διαλύματος NaOH 1 M που προστέθηκε. 2. Από την σχέση V οξ x C οξ = V βασ x C βασ υπολογίζεται η συγκέντρωση (C οξ )του ξυδιού σε οξικό οξύ. 3. Υπολογίζουμε την % β/ο συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ. Για αυτό αρκεί να μετατρέψουμε τη συγκέντρωση Μ του οξικού οξέος στο ξύδι που προσδιορίσαμε σε % β/ο. Πρώτα υπολογίζονται τα mol (n) οξικού οξέος που υπάρχουν σε 100 ml ξυδιού (διαλύματος). mol (n) Ξέρουμε ότι η συγκέντρωση (σε Μ) C οξ = όγκος (V) n = C οξ x V (όπου V = 0,1 L) Έπειτα η μάζα (g) οξικού οξέος που υπάρχουν σε 100 ml ξυδιού υπολογίζεται από την σχέση mol (n) = μάζα (m) μοριακό βάρος (Μ r ) m= n x M r (M r οξικού οξέος = 60) Άρα % β/ο συγκέντρωση του ξυδιού σε οξικό οξύ είναι... 20

20 7. Προσδιορισμός σκληρότητας νερού Σκληρότητα νερού Το νερό οικιακής χρήσης περιέχει κυρίως χλωρίδια (Cl ), θειϊκά (SO 2 4 ), νιτρικά (ΝΟ 3 ) κ.α. άλατα του ασβεστίου και μαγνησίου, καλίου, νατρίου, σιδήρου κ.α. Τα πιο σημαντικά είναι το όξινο ανθρακικό μαγνήσιο Ca(HCO 3 ) 2 και το όξινο ανθρακικό ασβέστιο Mg(HCO 3 ) 2. Νερό που περιέχει σημαντικές ποσότητες αλάτων χαρακτηρίζεται ως σκληρό νερό. Το σύνολο των αλάτων που περιέχονται στο νερό αποτελεί την ολική σκληρότητα του νερού. Η σκληρότητα του νερού διακρίνεται στην παροδική σκληρότητα και στη μόνιμη σκληρότητα. Η παροδική σκληρότητα οφείλεται στα διαλυτά άλατα όξινο ανθρακικό ασβέστιο Ca(HCO 3 ) 2 και όξινο ανθρακικό μαγνήσιο Mg(HCO 3 ) 2 τα οποία με θέρμανση μετατρέπονται στα δυσδιάλυτα άλατα ανθρακικό ασβέστιο CaCO 3 και ανθρακικό μαγνήσιο MgCO 3 αντίστοιχα που απομακρύνονται με διήθηση. Ca(HCO 3 ) 2 CaCO 3 + CO 2 + Η 2 Ο Mg(HCO 3 ) 2 MgCO 3 + CO 2 + Η 2 Ο Η μόνιμη σκληρότητα οφείλεται στα διαλυτά χλωριούχα (Cl ), θειικά (SO 2 4 ) νιτρικά (ΝΟ 3 ) άλατα του ασβεστίου και μαγνησίου (CaCl 2, MgCl 2, CaSO 4, MgSO 4 κ.α.). Η ολική σκληρότητα του νερού μετριέται σε : 1) Γερμανικούς βαθμούς ( o d) που είναι τα mg CaO/100 ml H 2 O 2) Γαλλικούς βαθμούς ( ο f) που είναι τα mg CaCO 3 /100 ml H 2 O 3) ppm CaCO 3 που είναι τα mg CaCO 3 /1000 ml H 2 O (ονομάζονται και αμερικάνικοι βαθμοί) Στις παραπάνω εκφράσεις σκληρότητας υποτίθεται ότι η μετρούμενη σκληρότητα οφείλεται αποκλειστικά σε CaO (γερμανικοί βαθμοί) ή CaCO 3 (γαλλικοί και αμερικάνικοι βαθμοί ppm CaCO 3 ). Οι γερμανικοί βαθμοί συνδέονται με τους γαλλικούς με την σχέση o f=1,79 x ο d και οι γαλλικοί με τα ppm CaCO 3 : ppm CaCO 3 = 10 x ο f. Ανάλογα με την σκληρότητά του το νερό χαρακτηρίζεται ως εξής : Βαθμοί d < Χαρακτηρισμός νερού μαλακό μέτρια σκληρό σκληρό πολύ σκληρό 7.3 Συμπλοκομετρικές ογκομετρήσεις Η ολική σκληρότητα του νερού υπολογίζεται με ογκομέτρηση. Το πιο γνωστό πρότυπο που χρησιμοποιείται σε αυτήν την περίπτωση είναι το EDTA (αιθυλενο διαμινο τετροξικό οξύ) 21

21 Το EDTA αντιδρά με μεταλλικά ιόντα (Να +, Κ +, Ca 2+ κ.α.) σε αναλογία 1:1 ανεξάρτητα από το φορτίο του ιόντος. Ο προσδιορισμός του ισοδύναμου σημείου γίνεται με δείκτες που ονομάζονται μεταλλικοί δείκτες. Ο πιο συνηθισμένος μεταλλικός δείκτης είναι το μέλαν εριόχρωμα Τ. Η αλλαγή του χρώματος του δείκτη μέλαν εριόχρωμα Τ από κόκκινο σε γαλάζιο (κυανό) μας ειδοποιεί ότι έχουμε φτάσει στο ισοδύναμο σημείο και πρέπει να σταματήσουμε τη προσθήκη του EDTA στο διάλυμα ογκομέτρησης Πειραματική Πορεία Προσδιορισμός ολικής σκληρότητας νερού βρύσης και απιονισμένου νερού Χημικές Ουσίες και όργανα: Διάλυμα EDTA 0,01M, Δείκτης μέλαν εριόχρωμα Τ (EBT), πυκνή ΝΗ 3, νερό βρύσης, απιοντισμένο νερό, προχοΐδα, σιφώνιο 50 ml, κωνικές 250 ml Μέθοδος ml νερού βρύσης τοποθετούνται σε κωνική φιάλη των 250 ml 2. Προστίθενται 2 ml π. ΝΗ 3 3. Προστίθενται 3 σταγόνες δείκτη μέλαν εριόχρωμα Τ (EBT) 4. Η προχοΐδα πληρώνεται με διάλυμα EDTA 0,01 M. Καταγράφουμε την αρχική ένδειξη της προχοΐδας. 5. Γίνεται ογκομέτρηση μέχρι αλλαγή του χρώματος από κόκκινο σε κυανό 6. Επαναλαμβάνεται η ογκομέτρηση τουλάχιστον 2 φορές Υπολογισμοί 1. Υπολογίστε την ολικά σκληρότητα σε γερμανικούς, γαλλικούς βαθμούς και τα ppm CaCO 3 των δύο δειγμάτων νερού από τις σχέσεις o d = Μ V EDTA /V νερού, o f = Μ V EDTA /V νερού, ppm CaCO 3 = Μ V EDTA /V νερού Γερμανικοί βαθμοί = Γαλλικοί βαθμοί = Αμερικανικοί βαθμοί =.. αντίστοιχα, όπου : Μ συγκέντρωση EDTA, V EDTA όγκος EDTA που καταναλώθηκε V νερού όγκος νερού που ογκομετρήθηκε Δίνεται Μοριακό Βάρος CaCO 3 =100 22

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Υπολογισμός της περιεκτικότητας σε οξικό οξύ, του ξυδιού του εμπορίου με τη μέθοδο της ογκομέτρησης που καλείται αλκαλιμετρία. Χρησιμοποιείται δείκτης φαινολοφθαλεΐνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα:

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα: 2 ος Εργαστηριακός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Ν.Ιωνίας στις Φυσικές Επιστήμες Σχολείο: Γυμνάσιο Ονοματεπώνυμα: 1 2 3 1 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πείραμα 1 ο : Α. Θεωρητικό μέρος Το κιτρικό οξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων Ιωάννης Πούλιος Ιωάννης Ζιώγας Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Διαλύματα

Κεφάλαιο 5 Διαλύματα Κεφάλαιο 5 Διαλύματα Σύνοψη Τα διαλύματα είναι ομογενή μείγματα τα οποία βρίσκουν σημαντικές εφαρμογές σχεδόν σε όλους τους τομείς της ζωής. Κάθε διάλυμα περιέχει μία ή περισσότερες διαλυμένες ουσίες σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες. Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των

Δείκτες. Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των Δείκτες Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα προστίθενται. με το ph του διαλύματος στο οποίο Οι δείκτες είναι συνήθως ασθενή οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Γνωστικό αντικείμενο: Τάξη Διδακτική ενότητα Απαιτούμενος χρόνος Διαλυτότητα ουσιών σε υγρούς διαλύτες B Γυμνασίου Ενότητα 2: ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΤΑΞΗ: Β Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τμήμα: Aρ.:.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ Όξινος χαρακτήρας των καρβοξυλικών οξέων. 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1 2 3 4 5 Αυτή την εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Ενότητα 5: Σκληρότητα Νερού Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης

Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Άσκηση 5η Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Ποσοτική Ανάλυση Αναλυτική Χημεία Ποιοτική Ανάλυση Ποσοτική Ανάλυση Ογκομετρική ανάλυση Ποσοτικός προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Φυσικών Επιστημών 2013-2014 Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία Ονόματα των μαθητών της ομάδας: 1) 2) 3) Στόχοι της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog Αντωνίου Κωνσταντίνος ΠΕ04-02 (χημικός) ΓΕ.Λ Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012 Γ ΦΑΣΗ (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ)

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012 Γ ΦΑΣΗ (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ) Ονοματεπώνυμο: Αριθμός Εργ. Θέσης:. Σχολείο: Ημερομ. Γέννησης: Αριθμός Ταυτότητας: Διεύθυνση:..τηλ.. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012 Γ ΦΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της ολικής σκληρότητας νερού

Προσδιορισμός της ολικής σκληρότητας νερού Προσδιορισμός της ολικής σκληρότητας νερού Τα ανθρακικά και τα όξινα ανθρακικά άλατα αυτών των δύο μετάλλων (ασβέστιο και μαγνήσιο) αποτελούν την παροδική σκληρότητα του νερού. Η παροδική σκληρότητα ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή - ιδιότητες ρυθμιστικών διαλυμάτων

Παρασκευή - ιδιότητες ρυθμιστικών διαλυμάτων 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Γ Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Στόχοι : Παρασκευή - ιδιότητες ρυθμιστικών διαλυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ογκομέτρηση Χ.Καρακώστας Χημικός

ογκομέτρηση Χ.Καρακώστας Χημικός ογκομέτρηση Ποσοτικός προσδιορισμός μιάς ουσίας με μέτρηση του όγκου διτος γνωστής συγκέντρωσης (προτύπου δια-τος) που απαιτείται για την πλήρη αντίδραση με την ουσία Χ.Καρακώστας Χημικός Υλικά που απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ.

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. Άσκηση 5η Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Ιοντικά διαλύματα- 2 Διάσταση Οι ιοντικές ενώσεις γενικώς διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 5: Σκληρότητα Νερού Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 6η. Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών

Άσκηση 6η. Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Άσκηση 6η Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Ογκομετρικές Μέθοδοι Ανάλυσης Εξουδετέρωσης Οξυμετρία Ογκομετρικές μέθοδοι ανάλυσης Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία...

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία... Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων Φύλλο εργασίας Τάξη Γ Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

1 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΙΑΣ ΝΟΛΗΣ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 2012 Διαλύματα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα δύο ή περισσοτέρων συστατικών. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ Τι είδους κινδύνους διατρέχει ο πειραματιζόμενος σε ένα χημικό εργαστήριο; Τα χημικά πειράματα ενέχουν κινδύνους ατυχημάτων που οφείλονται κυρίως στη χρήση: τοξικών ουσιών, επιβλαβών

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών Μάθημα 1 Δείκτες Ογκομέτρηση Ορισμός των δεικτών Οι δείκτες οξέων - βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες, είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την τιμή του ph του διαλύματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2015-2016 Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης Εξέταση στη Χημεία ΛΥΚΕΙΟ: Τριμελής ομάδα μαθητών: 1. 2. 3. Αναπληρωματικός: Συνεργάτης Χημικός: Ανδρέας Δαζέας Α Σειρά Θεμάτων (Χημεία)

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισμός για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στην 9 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2011

Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισμός για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στην 9 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2011 σελ. 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» Αθήνα, email: panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισμός για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις.

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 1. Ποιο από τα παρακάτω ζεύγη αποτελεί συζυγές ζεύγος οξέος βάσης κατά Bronsted Lowry α) Η 3Ο +

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Αν διαλύσουμε HCl σε υδατικό διάλυμα CH 3 COOH τότε: α. η [Η

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 08/12/2012. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 08/12/2012. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 11 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2013 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 08/12/2012

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

9. Προσδιορισμός της σταθεράς του γινομένου διαλυτότητας του ιωδικού ασβεστίου, Ca(IO 3 ) 2

9. Προσδιορισμός της σταθεράς του γινομένου διαλυτότητας του ιωδικού ασβεστίου, Ca(IO 3 ) 2 9. Προσδιορισμός της σταθεράς του γινομένου διαλυτότητας του ιωδικού ασβεστίου, Ca(IO 3 ) 2 Σκοπός Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθουμε να προσδιορίζουμε τη γραμμομοριακή διαλυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:ΕΙΔΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:ΕΙΔΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:ΕΙΔΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΙΕΚ ΒΑΡΗΣ ΦΙΩΤΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Καθορισμένα ή καθαρά σώματα λέγονται εκείνα που έχουν την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 008-009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 009 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (επιλογής) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δευτέρα, 1/6/009 ΧΡΟΝΟΣ:,5 ώρες ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς: Ολογράφως: Υπογραφή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 2η. Παρασκευή Αραίωση διαλύματος

Άσκηση 2η. Παρασκευή Αραίωση διαλύματος Άσκηση 2η Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 2 Θεωρητικό μέρος Η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις) Τα μίγματα (δύο ή περισσότερες καθαρές ουσίες) Τα μίγματα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας Εξεταστέα ύλη: Μάθημα: Χημεία Τάξη: Γ Λυκείου Κατεύθυνση: Θετική Ονοματεπώνυμο:. Ζήτημα 1:.../25 Ημερομηνία: Ζήτημα 2:../25 Διάρκεια: hr Ζήτημα :../25 Ζήτημα 4:../25 Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Σ. Καλαμαράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης :

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης : Διαγώνισμα στο μάθημα της Χημείας της Γ / Γυμνασίου Οξέα Βάσεις Εξουδετέρωση 1.1 Να κυκλώσετε από τους παρακάτω τύπους τα οξέα και στη συνέχεια να τα ονομάσετε: HNO 3 NH 3 HCl Ca(OH) 2 BaCl 2 H 2 O KOH...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ 2o ΕΚΦΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Επιμέλεια : Ορφανάκη Πόπη-χημικός ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ Το ph ενός ρυθμιστικού διαλύματος δίδεται από την εξίσωση Henderson-Hasselbach:

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 202-203 Μάθημα: Χημεία Τάξη Γ Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: ) Να γράψετε τι ονομάζεται όξινος χαρακτήρας. Να αναφέρεται τρεις κοινές ιδιότητες των οξέων. 2) Να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium»

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΟΞΕΟΣ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ Α. Σε 50mL δ/τος CH 3 COOH 0,1M προστίθενται σταγόνα-σταγόνα 50 ml δ/τος ΝαΟΗ 0,2Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole Χημικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole 46 Να γραφούν οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης με τις οποίες μπορούν να παρασκευαστούν: α ΗΒr β Pb(OH) γ KNO α Το HBr είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες.

ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες. ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Όλα τα πολλαπλής επιλογής και σωστό λάθος από τις πανελλήνιες. Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Όλα τα πολλαπλής επιλογής και

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12

ÏÅÖÅ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις. έως. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Η ενέργεια ιοντισµού του ατόµου

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα