Εµβρυογένεση - Aνατοµία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εµβρυογένεση - Aνατοµία"

Transcript

1 01 Εµβρυογένεση - Aνατοµία Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Επιμελήτρια Α Τμήματος Αύξησης και Ανάπτυξης Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», Αθήνα ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ Οι πρόσφατες εξελίξεις στην μοριακή βιολογία είχαν σαν αποτέλεσμα την καλύτερη αντίληψη της γενετικής του θυρεοειδή αλλά και της οργανογένεσης και βιοχημείας του. Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζεται η εμβρυολογία και ανατομία του θυρεοειδή υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων στον τομέα της γενετικής του. ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ Ο θυρεοειδής αδένας αποτελείται από δύο είδη κυττάρων, τα θυλακιώδη που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών τριϊωδοθυρονίνης (Τ3) και τετραϊωδοθυρονίνης (Τ4) και τα παραθυλακιώδη (C) που παράγουν την καλσιτονίνη. Οι δύο αυτοί διαφορετικοί τύποι κυττάρων προέρχονται από δύο διαφορετικές εμβρυολογικές καταβολές. Τα θυλακιώδη κύτταρα προέρχονται από το ενδοδερμικό επιθήλιο του προεντέρου. Οι πρόδρομες μορφές των C-κυττάρων προέρχονται από την νευρική ακρολοφία του 4ου φαρυγγικού θυλάκου που βρίσκεται συμμετρικά στις δύο πλευρές του λαιμού. Η πρώτη ορατή εκδήλωση του θυρεοειδή, το θυρεοειδικό εντύπωμα, εμφανίζεται σαν μια πάχυνση του ενδοδερμικού επιθηλίου στην μεσότητα του πρωτογενούς φάρυγγα (οπίσθιο τμήμα της εμβρυικής στοματικής κοιλότητας) την 20η ημέρα της κυήσεως. Ο πολλαπλασιασμός των θυλακιωδών κυττάρων έχει σαν αποτέλεσμα την δημιουργία ενός θυρεοειδικού μορφώματος, το οποίος στη συνέχεια μεταναστεύει ουραία από το έδαφος του φάρυγγα αφήνοντας σαν κατάλοιπο της καθόδου του τον θυρεογλωσσικό πόρο. Ο αναπτυσσόμενος θυρεοειδής περνάει διαμέσου η σε επαφή με το υοειδές οστούν στην πορεία του προς την τραχεία (ημέρα 30η -40η), και η διαδικασία της μετανάστευσης προς την τραχεία ολοκληρώνεται έως την 45η ημέρα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες ο θυρεογλωσσικός πόρος, που συνδέει τον θυρεοειδή με την αρχική του θέση στο φάρυγγα (γνωστή και τυφλό τρήμα) θα εξαφανιστεί. Παράλληλα με την διαδικασία μετανάστευσης του θυρεοειδή, οι πρόδρομες μορφές των παραθυλακιωδών κυττάρων μεταναστεύουν από την νευρική ακρο- -17-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ λοφία σε δύο μεταβατικές εμβρυολογικές δομές στο 4ο φαρυγγικό θύλακο τα εσχατοβραγχιακά σωμάτια. Από την αρχική πλάγια θέση τους τα εσχατοβραγχιακά σωμάτια μεταναστεύουν και από τις δύο πλευρές του λαιμού προς την μέση γραμμή και έως την 70η ημέρα έχουν συγχωνευθεί με τα θυλακιώδη κύτταρα έμπροσθεν του κρικοειδή χόνδρου της τραχείας και απαρτίζουν τον ώριμο και δαφοροποιημένο θυρεοειδή αδένα. Ο θυρεοειδής αδένας αρχίζει να αυξάνει σε μέγεθος και τα θυλακιώδη κύτταρα που είναι πολύ περισσότερα από τα παραθυλακιώδη αρχίζουν να οργανώνονται σε θυλάκια. Τα παραθυλακιώδη κυττάρα διαχέονται μεταξύ των θυλακίων περισσότερο στα άνω και μέσα τριτημόρια των πλαγίων τμημάτων του θυρεοειδή. Η λειτουργική και τελικά η ορμονική διαφοροποίηση των παραθυλακιωδών κυττάρων αποτελούν το τελικό βήμα στην διαδικασία της φυσιολογικής οργανογένεσης. Μελέτες σε ποντίκια κατέδειξαν ότι η Τ4 είναι παρούσα λίγο μετά την έναρξη της δημιουργίας των θυλακίων και ότι στον ορό των ανθρώπινων εμβρύων ανιχνεύεται TSH και Τ4 από την 12η εβδομάδα. Η πλειοψηφία των πληροφοριών για το τι κατευθύνει την μορφογένεση του θυρεοειδή έχει προκύψει από τον συνδυασμό της μελέτης των κληρονομούμενων νόσων του θυρεοειδή και μελετών σε μοντέλα ποντικών που θεωρούνται πολύ ικανοποιητικά, ανάλογα της ανάπτυξης του θυρεοειδή στους ανθρώπους. Στον πίνακα 1 καταφαίνονται οι λειτουργικές διαφοροποιήσεις των θυλακιωδών κυττάρων καθώς και τα γονίδια που τις ελέγχουν στα διάφορα στάδια της οργανογένεσης. Τα γονίδια που είναι καθοριστικά στην οργανογένεση του θυρεοειδή και την λειτουργική διαφοροποίηση των θυλακιωδών κυττάρων είναι τα Titf1/Nkx2-1, Fox1, Pax8 και Hhex. Η ταυτόχρονη παρουσία και των τεσσάρων γονιδίων είναι το καθοριστικό γνώρισμα του διαφοροποιημένου θυρεοειδικού κυττάρου. Στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης και τα τέσσερα γονίδια είναι απαραίτητα για την επιστράτευση των θυλακιωδών κυττάρων και την οργάνωση του θυρεοειδικού μορφώματος. Αυτά τα γονίδια θα συνεχίσουν να κατευθύνουν την ανάπτυξη του θυρεοειδή έως ότου ο αδένας ολοκληρώσει την μετανάστευση του και αρχίσει να μεγαλώνει. Σε αυτό το στάδιο ενεργοποιούνται άλλα γονίδια και αρχίζουν να αναπτύσσονται οδοί για την σύνθεση των ορμονών. Κατά την 11η και 12η εβδομάδα είναι η διαδοχική έκφραση γονιδίων όπως το Fgfr2 και γονιδίων που προάγουν την παραγωγή θυρεοσφαιρίνης (Tg), θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (TPO) και του υποδοχέα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (Tshr). Μέχρι την 12η εβδομάδα ενεργοποιείται το γονίδιο του συμμεταφορέα του ιωδιούχου νατρίου (NIS) και λίγο αργότερα ο συμμεταφορέας του ιωδιούχου νατρίου (ΝΙS) ανιχνεύεται στις θυρεοειδικές κυτταρικές μεμβράνες. Αυτό προαναγγέλει το τελικό βήμα της κυτταρικής διαφοροποίησης καθώς θυρεοειδική ορμόνη ανιχνεύεται στην εμβρυϊκή κυκλοφορία λίγο μετά την έκφραση του NIS (12η εβδομάδα). H χρωμοσωμιακή θέση των γονιδίων αυτών φαίνεται στον πίνακα

3 Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ Πίνακας 1. ιάγραµµα φάσεων εξέλιξης θυρεοειδούς ενδεικτικών των µορφολογικών χαρακτηριστικών, της έκφρασης των αντίστοιχων γονιδίων και της ικανότητας παραγωγής θυρεοειδικών ορµονών Πίνακας 2. Χρωµοσωµιακή θέση γονιδίων που εκφράζονται κατά την διάρκεια της ανάπτυξης του θυρεοειδούς και µοριακά χαρακτηριστικά του αντίστοιχου προιόντος ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΔΥΣΓΕΝΕΣΙΑ) Ο συγγενής υποθυρεοειδισμός είναι η πιο συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή στα νεογνά με επίπτωση 1: 3500 σε ιωδιο-επαρκείς περιοχές. 85% των περιπτώσεων ΣΥ οφείλονται σε διαταραχές στην ογανογένεση του αδένα που αποκαλούνται θυρεοειδική δυσγενεσία και μόνον 15% οφείλονται σε μεμονωμένες διαταραχές σύνθεσης θυρεοειδικών ορμονών. Στις διαταραχές ανάπτυξης θυρεοειδούς αδένα περιλαμβάνονται ο αθυρεοειδισμός η αγενεσία, η εκτοπία, υποπλασία και η ημιαγενεσία. Λόγω της πολύπλοκης σχέσης μεταξύ θυρεοειδικής λειτουργίας και μορφολογίας, μελέτες της συχνότητας των διαφόρων τύπων θυρεοειδικής δυσγενεσίας στον συγγενή υποθυρεοειδισμό έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα. Η πλειοψηφία των περιπτώσεων φορά εκτοπία και αγενεσία. Οι περισσότερες περιπτώσεις δυσγενεσίας ανεξαρτήτως φαινοτύπου αφορούν σποραδικές μεταλλάξεις, αν και -19-

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ υπάρχει και κληρονομούμενο στοιχείο καθώς οι συγγενείς ασθενών με θυρεοειδική δυσγενεσία έχουν και μέχρι 15 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν κάποια θυρεοειδική ανωμαλία. Είναι ενδιαφέρον ότι ο τύπος της ανωμαλίας μπορεί να ποικίλει σε πολλούς τύπους σχετιζομένων μεταλλάξεων. Αυτό σημαίνει ότι οι μεταλλάξεις σε ένα γονίδιο πχ όπως το Foxel, μπορεί να έχουν σαν συνέπεια πολλαπλές διαφορετικές φαινοτυπικές ανωμαλίες συμπεριλαμβανομένων της εκτοπίας και της αγενεσίας. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις για παθογενετικά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα σε μεταζυγωτικό επίπεδο καθώς μονοζυγωτικοί δίδυμοι δεν παρουσιάζουν τα ίδια ποσοστά η τύπους θυρεοειδικής δυσγενεσίας. Η επικρατέστερη θεωρία σήμερα είναι ότι στα γονίδια που ενέχονται στην φυσιολογική ανάπτυξη του θυρεοειδούς συμβαίνουν είτε μεταλλάξεις, είτε επιγενετικά γεγονότα. Και στις δύο περιπτώσεις προκύπτει θυρεοειδική δυσγενεσία, η οποία μπορεί να είναι κληρονομούμενη μόνον στην περίπτωση των μεταλλάξεων. Αθυρεοειδισμός Η απουσία θυλακιωδών κυττάρων σε ορθότοπη η έκτοπη θέση καλείται αθυρεοειδισμός. Μπορεί να είναι αποτέλεσμα ενός λάθους στην φάση ανάπτυξης του θυρεοειδικού μορφώματος η ενός λάθους στην αλληλουχία επιβίωσης/πολλ/σμού των θυρεοειδικών κυττάρων. Ασθενείς με αθυρεοειδισμό μπορεί να εμφανίζουν μόνον κυστικά κατάλοιπα του θυρεογλωσσικού πόρου με απουσία θυρεοειδικού ιστού, ενώ άλλοι παρουσιάζουν υποπλαστικό θυρεοειδικό ιστό σε υπερηχογραφικό έλεγχο. Μια μετάλλαξη νωρίς στη φάση του πολλαπλασιασμού μπορεί να εμποδίσει την ωρίμανση των κυττάρων ώστε να εξελιχθούν σε κύτταρα που παράγουν θυρεοειδικές ορμόνες. Μελέτες σε ποντίκια κατέδειξαν ότι μεταλλάξεις σε οποιοδήποτε από τα προαναφερθέντα βασικά γονίδια (πίνακας 1) έχουν σαν συνέπεια την αγενεσία του θυρεοειδή. Μεταλλάξεις στα γονίδια Foxe1 και Pax8 έχουν βρεθεί σε ανθρώπους με αγενεσία θυρεοειδή. Συκεκριμένα δύο ομόζυγες μεταλλάξεις στο γονίδιο Foxe1 έχουν περιγραφεί σε δύο ζευγάρια αδελφιών που παρουσιάζουν σύνδρομο που περιλαμβάνει αθυρεοειδισμό, ατρησία ρινικών χοανών και λυκόστομα (Σύνδρομο Bamfort-Lazarus). Υποπλασία θυρεοειδή Ένας υποπλαστικός αλλά ορθότοπος θυρεοειδής είναι σπάνιος. Όπως στην αγενεσία ένας υποπλαστικός φαινότυπος μπορεί να προκύψει από την διαταραχή οποιουδήποτε γονιδίου ελέγχει τον αριθμό των θυρεοειδικών κυττάρων. Μια μεγάλη γκάμα μεταλλαγμένων γονιδίων όπως Titf1/Nkx2-1, Pax8, Tshr, Hoxa-3, ET-1, Pax-3 φαίνεται να σχετίζονται με υποπλαστικούς φαινότυπους. Το Tshr φαίνεται να σχετίζεται σταθερά με διαταραχές της ανάπτυξης του θυρεοειδή στον άνθρωπο και τουλάχιστον 20 μεταλλάξεις έχουν βρεθεί σε περιπτώσεις οικογενούς υποπλασίας. Σε άλλες περιπτώσεις ετερόζυγες μεταλλάξεις στα Titf-1 η Pax8 γονίδια έχουν -20-

5 Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ σχετισθεί με την υποπλασία. Θα πρέπει να τονισθεί ότι στις περιπτώσεις αυτές ο θυρεοειδής αδυνατεί να ανταποκριθεί στα υψηλά επίπεδα TSH. Η διαταραχή μπορεί να αφορά είτε στην ανικανότητα του αδένα να παραλάβει το μήνυμα της TSΗ, είτε στην ανικανότητα μετάδοσης του TSHR-προερχόμενου μηνύματος στα γονίδια που ελέγχουν τον πολλ/σμό των θυρεοειδικών κυττάρων. Ημιαγενεσία θυρεοειδή Σε μια υποομάδα ασθενών με μειωμένη θυρεοειδική μάζα, δεν αναπτύσσεται ο αριστερός λοβός. Η διαταραχή αυτή ονομάζεται ημιαγενεσία και χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι οι ασθενείς αυτοί έχουν φυσιολογικές τιμές TSH και θυρεοειδικών ορμονών. Σε υπερηχογραφικές μελέτες έχει διαπιστωθεί μια συχνότητα εμφάνισης της διαταραχής σε 0.05%-0.2% του γενικού πληθυσμού. Τα υπεύθυνα γονίδια στον άνθρωπο δεν έχουν εντοπισθεί, αλλά σε μοντέλα ποντικών έχει διαπιστωθεί ημιαγενεσία σε διπλούς ετεροζυγώτες για το Titf1+/- και Pax8+/- γονίδια. Έκτοπος θυρεοειδής Ο έκτοπος θυρεοειδής αποτελεί την συχνότερη μορφή θυρεοειδικής δυσγενεσίας και παρουσιάζει την μεγαλύτερη ετερογένεια από πλευράς μορφολογίας. Έκτοπος θυρεοειδής μπορεί να βρεθεί σε οποιαδήποτε θέση μεταξύ τυφλού τρήματος και μεσοθωρακίου. Τις περισσότερες φορές βρίσκεται στη μέση γραμμή πάνω από το υοειδές οστούν, γνωστός σαν γλωσσικός θυρεοειδής. Άλλες φορές βρίσκεται ακριβώς πάνω η κάτω από το υοειδές οστούν η ακόμα και εντός της τραχείας. Επίσης έχει παρατηρηθεί έκτοπος θυρεοειδικός ιστός σε πλάγια θέση πχ στον υπογνάθιο χώρο, όπως και σε θέσεις εκτός μεσοθωρακίου και τραχήλου όπως στην καρδία, το δωδεκαδάκτυλο και τις ωοθήκες. Στις περιπτώσεις αυτές δεν είναι αποτέλεσμα διαταραχής της μετανάστευσης, αλλά μετανάστευση σε παρακείμενα όργανα η ετερότοπη διαφοροποίηση πρόδρομων αδιαφοροποίητων ενδοδερμικών κυττάρων. Στον άνθρωπο η αιτία είναι αδιευκρίνιστη και δεν έχει απομονωθεί γονίδιο που να ευθύνεται για την εκτοπία. Σε μοντέλα ποντικών η επιλεκτική παρέμβαση στο γονίδιο Foxe1 οδηγεί σε έκτοπο θυρεοειδικό ιστό. Ανωμαλίες στην μετανάστευση του θυρεοειδή Φυσιολογικά μετά την μετανάστευση του θυρεοειδή στον κρικοθυρεοειδή χόνδρο ο θυρεογλωσσικός πόρος κλίνει κατά την 30-40η ημέρα της κυήσεως. Παρόλα αυτά σε ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού ο θυρεογλωσσικός πόρος παραμένει ανοικτός. Λόγω του διαφορετικού βαθμού ατελούς σύγκλεισης τα υπολείμματα του θυρεογλωσσικού πόρου διαφέρουν σε μέγεθος και θέση από το τυφλό τρήμα έως το υοειδές οστούν. Σε μεγάλες σειρές 60% των θυρεογλωσσικών κύστεων ήταν σε επαφή με υοειδές οστούν, 24% μεταξύ του υοειδούς οστού και -21-

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ της βάσης της γλώσσας, 13% πέραν του υοειδούς οστού και 3% ενδογλωσσικά. Ο πυραμοειδής λοβός είναι ένα ακόμα αποτέλεσμα της μη φυσιολογικής καθόδου του θυρεοειδή και μπορεί να κυμαίνεται από μια μικρή προς τα άνω προέκταση θυρεοειδικού ιστού έως ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό της συνολικής μάζας του. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΕΡΗ ΘΥΛΑΚΙΟΥ Η δομή του θυρεοειδούς είναι μοναδική, αφού είναι το μόνο ενδοκρινικό όργανο στο οποίο τα ορμονικά προιόντα αποθηκεύονται εξωκυτταρίως. Η δομική του μονάδα είναι τα θυλάκια, τα οποία αποτελούνται από ένα στοίχο απλών επιθηλιακών κυττάρων τα οποία περικλείουν μια κοιλότητα με κολλοειδές περιεχόμενο. Αυτό το κολλοειδές (ροζ σε [H&E] χρώση) περιέχει μια ιωδιοποιημένη γλυκοπρωτείνη, την ιωοδοθυρεοσφαιρίνη, την πρόδρομο ουσία των θυρεοειδικών ορμονών. Τα θυλάκια ποικίλουν σε μέγεθος και περιβάλλονται από πυκνά πλέγματα τριχοειδικών και λεμφικών αγγείων και συμπαθητικών νεύρων. Τα επιθηλιακά κύτταρα είναι 2 τύπων: τα θυλακιώδη υπεύθυνα για τον σχηματισμό του κολλοειδούς και τα παραθυλακιώδη (κύτταρα C) που παράγουν την καλσιτονίνη, βασική πρωτείνη στην ομοιόσταση του ασβεστίου. Τα παραθυλακιώδη κύτταρα βρίσκονται σε επαφή με τα θυλάκια μέσα στην βασική μεμβράνη. Τα θυλακιώδη κύτταρα διαθέτουν τραχύ ενδοπλασματικό δίκτυο, και μεγάλη συσκευή Golgi στο κυτταρόπλασμά τους για την σύνθεση, αποθήκευση και μεταφορά της θυρεοσφαιρίνης στον αυλό καθώς και λυσοσωμάτια τα οποία είναι σημαντικά για την θυρεοειδική έκκριση. Η επιφάνεια των θυλακιωδών κυττάρων διαθέτει πολυάριθμες μικρολάχνες οι οποίες προσεκβάλουν μέσα στον αυλό και χρησιμεύουν στην αύξηση της επιφάνειας επαφής με το κολλοειδές. Η βάση των κυττάρων ακουμπά σε ένα τριχοειδές από το οποίο χωρίζεται με μια βασική μεμβράνη. Τα ύψος των θυλακιωδών κυττάρων ποικίλει από κυβοειδές έως υψηλό κυλινδρικό, ανάλογα με τον βαθμό διέγερσης τους από την TSH. Στην βασική μεμβράνη βρίσκεται επίσης ο συμμεταφορέας νατρίου/ιωδίου (NIS), υπεύθυνος για την ενεργητική μεταφορά ιωδίου στο κύτταρο. Μέσα στο κύτταρο το ιώδιο μεταφέρεται από την κορυφαία μεμβράνη στον αυλό του θυλακίου μεσω πρωτεινών που μεταφέρουν ανιόντα, όπως πχ πεντρίνη. Επακόλουθη οξείδωση ιωδίου και σύνδεση με τυροσινικά μόρια της θυρεοσφαιρίνης, όπως και η σύνδεση των ιωδοτυροσινών για σχηματισμό Τ 3 και Τ 4 καταλύονται από το ένζυμο θυρεοειδική υπεροξειδάση (TPO) με την παρουσία υπεροξειδίου του υδρογόνου H 2 O 2. Το τελευταίο παράγεται από μεμβρανικό σύστημα τουλάχιστον δύο NADPH-θυρεοειδικών οξειδασών, THOX-1 THOX-2 οι οποίες βρίσκονται στην κορυφαία μεμβράνη. Τέλος, για την παραγωγή Τ 3 και Τ 4, θυρεοσφαιρίνη απορροφάται από τον αυλό του θυλακίου από την κορυφαία μεμβράνη με ενδοκύττωση με την μορφή σταγονιδίων κολλοειδούς. Αυτά συγχωνεύονται με τα λυσοσωμάτια, όπου το σύμπλεγμα θυρεοσφαιρίνης-θυρεοειδικών ορμονών υδρολύεται από πρωτεολυτικά ένζυμα, -22-

7 Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ απελευθερώνοντας μόρια Τ 3 και Τ 4 τα οποία μπαίνουν στην κυκλοφορία. Η ίδια διαδικασία πρωτεόλυσης επίσης απελευθερώνει μόρια μονο- και δυιωδοτυροσίνης (MIT και DIT) τα οποία αποιωδοποιούνται από μια δεαλογενάση. Το ιώδιο το οποίο απελευθερώνεται τοπικά χρησιμοποιείται για ένα νέο κύκλο ορμονογένεσης. Ο κύριος ρυθμιστής όλων των φάσεων της ορμονογένεσης είναι η TSH, η οποία δρα μέσω του ειδικού υποδοχέα της που είναι συνδεδεμένος με την G-πρωτείνη στην βασική μεμβράνη των θυρεοειδικών κυττάρων. Η δράση της TSH πραγματοποιείται κυρίως μέσω αύξησης του ενδοκυτταρίου camp, το οποίο όχι μόνον ρυθμίζει την σύνθεση και έκκριση ορμονών, αλλά συμβάλλει και στην διαφοροποίηση και πολλ/σμό των θυρεοειδικών κυττάρων. ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ο θυρεοειδής είναι ένας καφεοειδής-κοκκινωπός και αγγειοβριθής αδένας που βρίσκεται στην πρόσθια κάτω τραχηλική επιφάνεια εκτεινόμενος από το ύψος του 5ου αυχενικού έως τον 1ο θωρακικό σπόνδυλο. Μπορεί να έχει σχήμα Η η U και σχηματίζεται από 2 επιμήκεις πλάγιους λοβούς ύψους 5-6εκ που ενώνονται με έναν ενδιάμεσο ισθμό (μέσου ύψους 12-15mm) στο ύψος του 2ου 4ου τραχειακού δακτυλίου. Σπανίως ο ισθμός μπορεί να απουσιάζει.ο θυρεοειδής ζυγίζει κατά μέσον όρο 1-2γρ μετά την γέννηση και 10-25γρ στους ενήλικες. Είναι ελάχιστα βαρύτερος στις γυναίκες και διογκώνεται στην διάρκεια της εμμηνορρυσίας και της εγκυμοσύνης. Ένας κωνικός πυραμιδοειδής λοβός ανεβαίνει από τον ισθμό η την παρακείμενη επιφάνεια ενός εκ των λοβών (συνήθως του αριστερού) προς το υοειδές οστούν στο οποίο συνδέεται με ινώδη η ινομυώδη ταινία, τον ανελκτήρα του θυρεοειδούς. Περιβάλλεται από μια κάψα η οποία προέρχεται από το προταχειακό πέταλο της εν τω βάθει τραχηλικής περιτονίας. Με την κάψα του προσφύεται στον λάρυγγα και την τραχεία. Επεκτάσεις αυτής της κάψας μέσα στο θυρεοειδικό παρέγχυμα σχηματίζουν πολυάριθμα διαφραγμάτια, τα οποία τον χωρίζουν σε λοβούς και λοβίδια. Σχέση με τους μυς Η πλάγια επιφάνεια του θυρεοειδούς καλύπτεται από τον στερνοθυρεοειδή μυ, και η σύνδεση του με την λοξή γραμμή του θυρεοειδούς χόνδρου εμποδίζει τον άνω πόλο να εκταθεί ανώτερα από τον θυρεουοειδή μυ. Ο στερνοϋοειδής και ο στερνοθυρεοειδής συνδέονται στην μέση γραμμή από μια περιτονία η οποία πρέπει να διανοιχθεί, να τραβηχθούν οι μυικές ίνες πλάγια ώστε να γίνει προσπέλαση του θυρεοειδούς Αγγείωση και σχέση με την λαρυγγική νεύρωση Οι αρτηρίες του θυρεοειδούς είναι α) η άνω θυρεοειδής αρτηρία, β) η κάτω θυ- -23-

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ ρεοειδής αρτηρία και μερικές φορές γ) η μέση θυρεοειδής αρτηρία. Οι αρτηρίες εμφανίζουν εκτεταμένες αναστομώσεις στην επιφάνεια του αδένα. Η άνω θυρεοειδής αρτηρία, κλάδος της έξω καρωτίδας, κατέρχεται προς τον άνω πόλο του λοβού συνοδευόμενη από το έξω λαρυγγικό νεύρο. Η κάτω θυρεοειδής αρτηρία, κλάδος του θυροαυχενικού στελέχους, φέρεται προς τα άνω, πίσω από τον αδένα, ως το ύψος του κρικοειδούς χόνδρου. Στην συνέχεια στρέφεται προς τα έσω και κάτω και φθάνει στο οπίσθιο χείλος του αδένα. Το παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο χιάζεται με την αρτηρία, περνώντας είτε μπροστά είτε πίσω από αυτή. Το νεύρο αυτό μπορεί επίσης να περνά ανάμεσα από τους κλάδους της αρτηρίας. Η ανατομική σχέση μεταξύ νεύρου και κάτω θυρεοειδικής αρτηρίας εμφανίζει μεγάλη ποικιλία, όπως φαίνεται και από την κλασσική μελέτη του Reed, ο οποίος το 1943 περιέγραψε 28 παραλλαγές της σχέσης αυτής. Το νεύρο μπορεί να βρεθεί πίσω (εν τω βάθει) από την κάτω θυρεοειδική αρτηρία (40%), μπροστά (επιπολής) (20%) η ανάμεσα στους κλάδους της (35%). Είναι αξιοσημείωτο δε ότι η σχέση νεύρου-αρτηρίας είναι παρόμοια και στις δύο πλευρές του τραχήλου μόνον στο 17% των περιπτώσεων. Η μέση θυρεοειδής αρτηρία, όταν υπάρχει μπορεί να εκφύεται από την ανώνυμη αρτηρία η από το αορτικό τόξο. Ανέρχεται μπροστά από την τραχεία προς τον ισθμό. Οι φλέβες που ξεκινούν από τον θυρεοειδή είναι: α) η άνω θυρεοειδής, η οποία εκβάλλει στην έσω σφαγίτιδα, β) η μέση θυρεοειδής η οποία εκβάλλει στην έσω σφαγίτιδα και γ) η κάτω θυρεοειδής. Η τελευταία αυτή φλέβα δέχεται συμβάλλουσες από τον ισθμό και τους κάτω πόλους του αδένα. Οι κάτω θυρεοειδείς φλέβες των δύο πλευρών αναστομώνονται μεταξύ τους, καθώς φέρονται μπροστά από την τραχεία. Εκβάλλουν στην αριστερή ανώνυμη φλέβα μέσα στον θώρακα. Η λεμφική παροχέτευση του θυρεοειδούς αδένα είναι εκτεταμένη και προς πολλές κατευθύνσεις. Άμεση λεμφική παροχέτευση κατευθύνεται προς τους λεμφαδένες γύρω από τον θυρεοειδή, στους προλαρυγγικούς (Delphian), τους προτραχειακούς και παρα-τραχειακούς λεμφαδένες κατά μήκος του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου και μετά προς τους λεμφαδένες του μεσοθωρακίου. Τοπικές μεταστάσεις καρκίνου του θυρεοειδούς μπορεί επίσης να βρεθούν ψηλότερα στον τράχηλο κατά μήκος της έσω σφαγίτιδας. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από την διήθηση των προτραχειακών και παρατραχειακών λεμφαδένων που προκαλεί απόφραξη της φυσιολογικής λεμφικής ροής. Νεύρωση Η κύρια νεύρωση του θυρεοειδούς προέρχεται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα Παρασυμαπθητικές ίνες προέρχονται από τα πνευμονογαστρικά νεύρα και συμπαθητικές ίνες προέρχονται από τα άνω, μέσα και κάτω γάγγλια του συμπαθητικού. Αυτά τα μικρά νεύρα εισέρχονται στον θυρεοειδή μαζί με τα αγγεία. Η ρύθμιση της έκκρισης του αδένα από το αυτόνομο νευρικό δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά η κυριότερη δράση φαίνεται να κατευθύνεται στα αγγεία. -24-

9 Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Todd PW McMullen and Leigh W Delbridge:Thyroid Embryology, Anatomy and Physiology: A Review for the Surgeon in Hubbard, Inabnet and Chung-Yau Lo eds: Endocrine Surgery and Principles and Practice, Springer-Verlag,London 2009, p Tsoumalis G, Tsatsoulis A. Ontogenesis and Anatomy of the Hypothalamic, Pituitary-Thyroid Axis in Krassas,Rivkees, Kiess eds: Diseases of the Thyroid in Childhood and Adolescence, Karger, Switzerland, 2007, p Mario de Felice and Roberto di Lauro. Thyroid Development and its disorders: Genetics and Molecular Mechanisms. Endocr Rev 2004; 25: Deladoey J, Vassart G, Van Vliet G. Possible non-mendelian Mechanisms of Thyroid Dysgenesis. In Van Vliet G and Pollak M eds: Thyroid Gland Development and Function, Endocr Dev, Basel, Karger 2007, vol 10, p Snell RS. Κλινική Ανατομική (μετάφραση Βαράκης Γ, Παπαδόπουλος Ν.) εκδόσεις Λίτσας, 1992 σελ

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η εμβρυική προέλευση των θυλακιωδών κυττάρων του θυρεοειδούς είναι: α) ο 4ος φαρυγγικός θύλακος β) η νευρική ακρολοφία γ)το ενδόδερμα του προεντέρου δ) τα εσχατοβραγχιακά σωμάτια 2. Πότε κατά την διάρκεια της εμβρυικής ανάπτυξης γίνονται ορατά θυλάκια με κολλοειδές και ανιχνεύεται TSH και Τ4 στον ορό των εμβρύων α) την 10η εβδομάδα β) την 45η ημέρα γ) την 70η ημέρα δ) την 12η εβδομάδα 3. Ποια από τα παρακάτω γονίδια δεν εκφράζεται στα αρχικά στάδια της δημιουργίας του θυρεοειδικού εντυπώματος α) Tift-1 β) Pax-8 γ) Hhex δ) Foxe1 ε) Tshr 4. Σε ποια θέση ανιχνεύεται στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η θυρεογλωσσική κύστη α) μεταξύ υοειδούς οστού και βάσης γλώσσας β) ενδογλωσσικά γ) σε επαφή με το υοειδές δ) κάτω από το υοειδές 5. Σε ποιες θέσεις έχει βρεθεί έκτοπος θυρεοειδικός ιστός α) στις ωοθήκες β) στον υπογνάθιο αδένα γ) στο μεσοθωράκιο δ) το δωδεκαδάκτυλο ε) στα β και γ στ) σε όλα τα ανωτέρω -26-

11 Φ.-Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΗ - ΑΝΑΤΟΜΙΑ 6. To παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο χιάζεται με: α) την άνω λαρυγγική αρτηρία β) την κάτω λαρυγγική αρτηρία γ) την μέση λαρυγγική αρτηρία δ) την κάτω λαρυγγικά φλέβα Σωστές απαντήσεις κατά σειρά γ,δ,ε,γ,στ,β -27-

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΦΩΤΗΣ Χ. ΤΖΕΡΜΠΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Στόχοι του μαθήματος Αντίληψη της προέλευσης των αρτηριών της κεφαλής και του τραχήλου.

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής ανάπτυξης A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Φαρυγγικά τόξα Εμφανίζονται με κρανιοουραία αλληλουχία πέντε ζεύγη το πρώτο ζεύγος -την 22η ημέρα το δεύτερο και τρίτο ζεύγος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών.

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (1) Δύο πλάγιοι λοβοί συνδεόμενοι με λεπτό ισθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ. Ανατοµία, φυσιολογία, διαγνωστικά tests

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ. Ανατοµία, φυσιολογία, διαγνωστικά tests ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ανατοµία, φυσιολογία, διαγνωστικά tests Θυρεοειδής Αδένας Συµ αγές όργανο Α οτελείται α ό: Ε & ΑΡ λοβό, ισθµό, υραµοειδή λοβό(στο 10% των ερι τώσεων) ου εριβάλλονται α ό κάψα Βάρος: 15

Διαβάστε περισσότερα

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια λειτουργίες κάλυψη επένδυση > εσωτερικών εξωτερικών επιφανειών & αυλών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιφιγένεια Πηδώνια-Μανίκα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Βιοχημείας τηςιατρικήςσχολήςτουα.π.θ. τ. Διευθύντρια του Βιοχημικού Εργαστηρίου του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Σχηµατισµός Παράπλευροι Κλάδοι του Ιερού Πλέγµατος Μυϊκοί Παράπλευροι Κλάδοι Δερµατικοί Παράπλευροι Κλάδοι Σπλαγχνικοί Παράπλευροι Κλάδοι Τελικοί Κλάδοι του

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΗΤΙΚΩΝ ΧΟΡΔΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΗΤΙΚΩΝ ΧΟΡΔΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ- ΤΟΜΕΑΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 22 Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 Α. ΓΑΛΛΗ-ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΜΑΓΓΑΝΑ 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας 2 Ειδικευόμενη Παιδιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου Κεφαλή ΙΙ Ι. Μύες του προσώπου Α. Μιµικοί µύες (δερµατικοί) Εντοπίζονται µέσα στο υποδόριο ιστό Προσφύονται στο δέρµα του προσώπου Κινητική νεύρωση προσωπικό νεύρο (ΕΝ VII) Περιβάλλουν τα στόµια (σφηγκτήρες

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα

Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα Μεικτά Εγκεφαλικά Νεύρα Εισαγωγή Τρίδυµο Νεύρο (V) Πυρήνες του Τριδύµου Νεύρου Οφθαλµικό Νεύρο (V 1 ) Άνω Γναθικό Νεύρο (V 2 ) Κάτω Γναθικό Νεύρο (V 3 ) Γάγγλια του Τριδύµου Νεύρου Προσωπικό Νεύρο (VΙΙ)

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Απαιτείται δεξιότητα και εμπειρία, συγχρονισμός κινήσεων χεριού & οφθαλμού

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι μερικά τρισεκατομμύρια (περίπου 10 13 ) ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρωση του ισχίου Οι αρθρικές επιφάνειες που συντάσσουν την άρθρωση του ισχίου είναι η κοτύλη της λεκάνης και η κεφαλή του µηριαίου οστού.

Άρθρωση του ισχίου Οι αρθρικές επιφάνειες που συντάσσουν την άρθρωση του ισχίου είναι η κοτύλη της λεκάνης και η κεφαλή του µηριαίου οστού. Οστά Η πυελική ζώνη αποτελείται από την συνένωση των ανώνυµων οστών (συνένωση του λαγόνιου, του ισχιακού και του ηβικού οστού) µε το ιερό οστό (σταθερή σύνδεση µε την ΣΣ). Το οστό είναι ένα µακρύ οστό

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Θεμιστοκλής Τζώτζας Ενδοκρινολόγος Κλινική Ενδοκρινολογίας Διαβήτη Μεταβολισμού Νοσοκομείο Αγ. Παύλος-Παναγία Θεσ/νίκης Ο θυρεοειδής αδένας Θυροειδικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου 5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ H άρθρωση του ώμου Μαθητής Μ. Γεώργιος Ανατομία ώμου Τα κύρια οστά του ώμου είναι το βραχιόνιο και η ωμοπλάτη.η αρθρική κοιλότητα προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ANAΠNEYΣTIKO ΣYΣTHMA

ANAΠNEYΣTIKO ΣYΣTHMA ANAΠNEYΣTIKO ΣYΣTHMA Λειτουργίες οξυγόνωση αίµατος - αποµάκρυνση CO 2 συµµετέχει στις αισθήσεις > όσφρησης & γεύσης παραγωγή του λόγου Tο αίµα από. καρδιά > πτωχό σε O 2 πλούσιο σε CO 2 > εισέρχεται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τον ουρητήρα Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα έσω λαγόνια αγγεία Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα κοινά λαγόνια αγγεία Η ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντογένεση - Εµβρυολογία του δοντιού

Οδοντογένεση - Εµβρυολογία του δοντιού Οδοντογένεση - Εµβρυολογία του δοντιού Εισαγωγή Στον άνθρωπο, 20 νεογιλά και 32 µόνιµα δόντια αναπτύσσονται κατά την εµβρυϊκή περίοδο από την αλληλεπίδραση των στοµατικών επιθηλιακών κυττάρων και των υποκείµενων

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ, ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΤΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ BIOCHEMICAL, HORMONAL AND CLINICAL PARAMETERS

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ανατομική περιφερικών νεύρων και παθοφυσιολογικές διεργασίες της νευρικής κάκωσης Α. Παναγόπουλος ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Βαράκης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΙI ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΕΙΝΑΙ: ΝΕΦΡΟΙ ΟΥΡΗΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΠΑΚΡΩΜΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΤΡΙΒΗΣ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΠΑΚΡΩΜΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΤΡΙΒΗΣ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΠΑΚΡΩΜΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΤΡΙΒΗΣ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Επικοινωνίας οφειλόμενες στην παθολογίας του Λάρυγγα και της Φώνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαταραχές Επικοινωνίας οφειλόμενες στην παθολογίας του Λάρυγγα και της Φώνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαταραχές Επικοινωνίας οφειλόμενες στην παθολογίας του Λάρυγγα και της Φώνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εποπτεύων καθηγητής: κ. Πέσχος Δημήτριος Σπουδάστριες: Δημοσθένους Ανδρονίκη (Α.Μ. 13052) Σάββα Στέλλα (Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Άνω Άκρο. Ι. Ώµική Ζώνη. Α. Οστά

Άνω Άκρο. Ι. Ώµική Ζώνη. Α. Οστά Άνω Άκρο Ι. Ώµική Ζώνη Α. Οστά 1. Ωµοπλάτη Η ωµογλήνη χρησιµεύει για την άρθρωση µε την κεφαλή του βραχιονίου Η κλειδική επιφάνεια του ακρωµίου είναι για την άρθρωση µε την κλείδα Η εντοµή της ωµοπλάτης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Ο σχηματισμός του πλακούντα Ο ώριμος πλακούντας Μακροσκοπικές αλλοιώσεις σε συνήθεις παθήσεις Αγάθη Κόνδη-Παφίτη,, Παθολογοανατόμος Email: akondi@med.uoa.gr Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Είναι όργανο που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα