Σύνθετα ουσιαστικά της Ρωσική: Σύγκριση με την Ελληνική και άλλες γλώσσες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύνθετα ουσιαστικά της Ρωσική: Σύγκριση με την Ελληνική και άλλες γλώσσες"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Α Κύκλος Εργασία με θέμα: Σύνθετα ουσιαστικά της Ρωσική: Σύγκριση με την Ελληνική και άλλες γλώσσες Πτυχιακή Εργασία της Τατιάνας Κουτσαντώνη (Α.Μ.Μ.Φ. 012) Επιβλέπουσα: Ράλλη Αγγελική

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή 1 2. Στοιχεία που αφορούν την παραγωγή και κλίση των συνθέτων της Ρωσικής και της Ελληνικής. Ορισμός της «κεφαλής» 4 3. Τύποι σύνθεσης όπου το δεύτερο συνθετικό είναι ολόκληρη λέξη: [λέξη / θέμα + λέξη] Σύνθετα με σχέση παράταξης Σύνθετα με σχέση εξάρτησης Σύνθετα τύπου [ρήμα + ουσιαστικό] Σύνθετα με πρώτο συνθετικό αποτέλεσμα αποκοπής Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό μέρος ρηματικό παράγωγο Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό ρηματικό παράγωγο + παραγωγικό επίθημα Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό ρηματικό παράγωγο χωρίς παραγωγικό επίθημα Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό μέρος ουσιαστικό παράγωγο Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό ουσιαστικό παράγωγο + παραγωγικό επίθημα Σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό ουσιαστικό παράγωγο χωρίς παραγωγικό επίθημα Προσφυματοποίηση ορισμένων συνθετικών μερών Δείκτης Σύνθεσης Επίλογος Βιβλιογραφία 84

3 1. Εισαγωγή Η δημιουργία των σύνθετων λέξεων αποτελεί μια από τις πιο παραγωγικές διαδικασίες της Ρωσικής γλώσσας. Όπως αναφέρει η S.V. Gudilova (Ulianovsk State University, Russia) στην ανακοίνωσή της στο ΙΙ Παγκόσμιο Συνέδριο Ρωσικής Γλώσσας (Μόσχα, 2003), η ανάλυση του σώματος των νεολογισμών της Ρωσικής δείχνει ότι περίπου το 40% των νέων λέξεων είναι σύνθετες, είναι δηλαδή λέξεις, οι οποίες περιλαμβάνουν δύο ή περισσότερα θέματα. Το γεγονός αυτό δημιουργεί την ανάγκη μελέτης των κανόνων της δημιουργίας τους, καθώς και των ιδιαιτεροτήτων της δομής και της σημασιολογίας τους. Πρέπει να σημειωθεί ότι η σύνθεση δεν αποτελεί έναν καινούριο τρόπο δημιουργίας λέξεων: ακόμα και στα κείμενα του ΧΙ αιώνα, τα οποία είναι γραμμένα στα Old Russian, υπάρχουν αρκετές σύνθετες λέξεις, όπως για παράδειγμα imenotvórije, okrugloslóvije, posl doslóvije, οι οποίες είναι κυρίως ουσιαστικά με αφηρημένη έννοια και αποτελούν μεταφραστικά δάνεια από την Ελληνική γλώσσα. 1 Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια της μορφοσυντακτικής ανάλυσης των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής σύμφωνα με τα δεδομένα και συμπεράσματα που προέκυψαν από τις σύγχρονες μελέτες των συνθέτων της Ελληνικής και άλλων γλωσσών και ειδικότερα αναφέρομαι στο βιβλίο της Αγγελικής Ράλλη «Η Σύνθεση Λέξεων: Διαγλωσσική Μορφολογική Προσέγγιση» (Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα, 2005). Επίσης θα επιχειρήσουμε να κάνουμε ορισμένες υποθέσεις που αφορούν κάποια συστηματικά εμφανιζόμενα στοιχεία των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής, συγκρίνοντάς τα κυρίως με τα αντίστοιχα της Ελληνικής. Εισικότερα, οι στόχοι της εργασίας είναι οι εξής: Η καταγραφή και ανάλυση της δόμησης περίπου 250 συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής, 1 1 Τα συγκεκριμένα στοιχεία αναφέρονται στην L. Azarova (2000), σελ. 23

4 2 Ο εντοπισμός των κοινών και μη στοιχείων, ανάμεσα σε Ρωσική και Ελληνική, που αφορούν στη διαδικασία σύνθεσης και στη σχέση της με την παραγωγή και την κλίση, καθώς και στον τονισμό, και τέλος, Η ανάλυση του συνδετικού φωνήεντος των συνθέτων της Ρωσικής «ο-» ως Δείκτη Σύνθεσης, σύμφωνα με το προτεινόμενο από την Α. Ράλλη μοντέλο (Ράλλη, 2005b, σελ ). Πρέπει να σημειωθεί ότι έχει επιλεγεί η χρονοβόρα διαδικασία της καταγραφής των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής σε πίνακες, προκειμένου να αναδειχθεί αναλυτικά η δομή τους. Η ιδέα αυτή της καταγραφής των συνθέτων σε πίνακες ανήκει στον Sergio Scalise (Universitá degli Studi di Bologna, Italy), ο οποίος συμμετέχει στο MORBO (Morphology at Bologna) Project (http://morbo.lingue.unibo.it), ένα φιλόδοξο ερευνητικό πρόγραμμα που μελετά τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται τα σύνθετα σε διάφορες γλώσσες του κόσμου. Στους πίνακες που ακολουθούν, η διαχωριστική «παύλα» («-») χρησιμεύει στο να φανούν τα όρια του θέματος ή της ρίζας της λέξης, δηλαδή απομονώνονται τα προσφύματα (προθήματα, κλιτικά και παραγωγικά επιθήματα). Όσο αφορά τη δομή της παρούσας εργασίας, εκτός της «Εισαγωγής», αυτή περιλαμβάνει άλλα οχτώ κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφέρονται ορισμένα στοιχεία σχετικά με την παραγωγή και κλίση των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής σε σύγκριση με τα αντίστοιχα της Ελληνικής, ενώ δίνεται ο ορισμός της «κεφαλής» των Ρωσικών συνθέτων καθώς και οι βασικοί κανόνες τονισμού των συνθέτων. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύονται οι τύποι σύνθεσης, όπου το δεύτερο συνθετικό είναι ολόκληρη λέξη, δηλαδή οι τύποι που έχουν τη δομή [θέμα / λέξη + λέξη]. Το υποκεφάλαιο (3.3.)

5 3 ασχολείται αποκλειστικά με σύνθετα τύπου [Ρήμα + Ουσιαστικό] 2 της Ρωσικής σε σύγκριση με τα σύνθετα αυτού του τύπου τα οποία προέρχονται από ορισμένες λατινογενούς γλώσσες (όπως τα Ιταλικά, τα Ισπανικά ή τα Γαλλικά) καθώς και και μια σλαβική, τη Σερβική γλώσσα. Το τέταρτο κεφάλαιο είναι εξολοκλήρου αφιερωμένο στη μελέτη των ρηματικών συνθέτων της Ρωσικής, δηλαδή των συνθέτων των οποίων το δεύτερο συνθετικό είναι ρηματικό παράγωγο με ή χωρίς παραγωγικό επίθημα. Στο πέμπτο κεφάλαιο αναλύονται τα σύνθετα της Ρωσικής με το δεύτερο συνθετικό - παράγωγο ουσιαστικού με ή χωρίς παραγωγικό επίθημα, ενώ στο έκτο κεφάλαιο θα εξετάσουμε ορισμένα συνθετικά μέρη τα οποία φαίνονται να βρίσκονται στο στάδιο προσφυματοποίησης. Στο έβδομο κεφάλαιο αναλύεται το συνδετικό φωνήεν της Ρωσικής «- ο-» ως Δείκτης Σύνθεσης, σύμφωνα με το προτεινόμενο από την Α. Ράλλη μοντέλο (Ράλλη, 2005b, σελ ). Τέλος, στο όγδοο κεφάλαιο καταγράφονται τα βασικότερα συμπεράσματα τα οποία προέκυψαν από την παρούσα εργασία και το ένατο κεφάλαιο καταγράφει την ελλήνικη και την ξενόγλωσση βιβλιογραφία, η οποία χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη των συνθέτων. 2 Ο συγκεκριμένος τύπος σύνθεσης απουσιάζει στην Ελληνική.

6 2. Στοιχεία που αφορούν την παραγωγή και κλίση των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής και της Ελληνικής. Ορισμός της «κεφαλής» των συνθέτων. Όπως γνωρίζουμε, η σύνθεση διακρίνεται από την παραγωγή ως προς το στοιχείο με το οποίο συνδυάζουμε ένα θέμα: στη σύνθεση ένα θέμα συνδέεται μ ένα άλλο, ενώ κατά τη διαδικασία της παραγωγής ένα θέμα συνδέεται μ ένα πρόσφυμα (το οποίο μπορεί να είναι ένα πρόθημα ή ένα επίθημα, ανάλογα με την περίπτωση). Τα σύνθετα της Ρωσικής, όπως και αυτά της Ελληνικής, εμφανίζουν μια βασική δυαδική (ή διφυή) δομή (Α. Ράλλη 2005b, σελ. 88), δηλαδή αποτελούνται από δύο μέρη. Και στις δύο γλώσσες υπάρχουν είδη συνθέτων που έχουν τη δομή [λέξη + λέξη], [θέμα + λέξη], [λέξη + θέμα] και [θέμα + θέμα] και τα οποία θα μπορούσαν να χωριστούν σε δύο μεγαλύτερες κατηγορίες: (α) σύνθετα των οποίων το δεύτερο συνθετικό μέρος είναι μια ανεξάρτητη λέξη και (β) αυτά των οποίων το δεύτερο συνθετικό είναι ένα θέμα. Στην περίπτωση όπου το δεύτερο συνθετικό των συνθέτων μοιάζει με κοινό θέμα, αλλά δεν είναι ελευθερώσιμη, δηλαδή, αυτόνομη λέξη, ακόμα και όταν συνδυαστεί με κάποιο κλιτικό επίθημα, τότε έχουμε να κάνουμε με το λεγόμενο «δεσμευμένο θέμα» (bound stem) (βλ. Α. Ράλλη 2005b, σελ. 77). Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα από την Ελληνική και Ρωσική: γλωσσολόγος < γλωσσ- + ο + -λόγ-ος κτηνοτρόφος < κτην- + ο + -τρόφ-ος ταυρομάχος < ταυρ- + ο + -μάχ-ος δολοπλόκος < δολ- + ο + -πλοκ-ος 4 basnopisets (μυθογράφος) < basn -((j)a) + o + -pis-ets kamn ebojets (πετροκόπος) < kamen (ø) + e + -boj-ets krolikovod (κονικλοτρόφος)< krolik(ø) + o + -vod (ø)

7 5 Στα παραπάνω παραδείγματα βλέπουμε ότι τα θέματα στο δεύτερο συνθετικό είναι μη ελευθερώσιμα, ακόμα και όταν συνδυαστούν με κλιτικά επιθήματα («-ος» στα Ελληνικά) ή παραγωγικά επιθήματα («-ets» στα Ρωσικά 3 ), σε αντίθεση με τα κανονικά θέματα, τα οποία μετατρέπονται σε ελεύθερες (μη δεσμευμένες) λέξεις, εφόσον συνδυαστούν με την κατάλληλη κλίση («πλέκ-ω», «λέγ-ω» στα Ελληνικά, pis-at = γράφω (ΑΠΑΡ)., bit = χτυπώ (ΑΠΑΡ.), vest-i = οδηγώ, καθοδηγώ (ΑΠΑΡ.). Όπως αναφέρει η Α. Ράλλη (2005b, σελ. 78), τα δεσμευμένα θέματα απαντώνται στην Ελληνική γλώσσα ήδη από την ομηρική εποχή, και ο συνδυασμός τους με άλλα θέματα για το σχηματισμό των συνθέτων αποτελούσε μια εξαιρετικά κοινή διαδικασία της αρχαίας ελληνικής. Τα θέματα αυτού του τύπου ανήκουν στην ονοματική κατηγορία και παράγονται από ρήματα χωρίς την παρουσία εκπεφρασμένου παραγωγικού προσφύματος. Θεωρείται, μάλιστα, ότι τα θέματα αυτά δημιουργούνται με δύο τρόπους. Ο πρώτος τρόπος αφορά στη διαδικασία της μετάπλασης (conversion), δηλαδή στην απλή αλλαγή κατηγορίας του θέματος, χωρίς την παρουσία στοιχείου που να δικαιολογεί αυτή τη μετατροπή, π.χ. μαχ- Ρ μαχ- Ο για τα Ελληνικά, ή pis- Ρ pis- O για τα Ρωσικά. Ο δεύτερος τρόπος αφορά στη διαδικασία της ετεροίωσης (ablaut),όπου η αλλαγή κατηγορίας συνοδεύεται από αλλαγή του εσωτερικού φωνήεντος του θέματος, π.χ. πλεκ- Ρ πλοκ- Ο για τα Ελληνικά, ή bit- Ρ boj- Ο για τα Ρωσικά. Όσο αφορά τη μορφή της κλίσης που έχουν τα σύνθετα της Ελληνικής και της Ρωσικής, τα σύνθετα ουσιαστικά και πάλι διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: (α) σε αυτά που η κλίση δεν διαφέρει από την κλίση του δεύτερου συνθετικού μέρους όταν αυτό χρησιμοποιείται ως ανεξάρτητη λέξη, και (β) σε αυτά που φέρουν διαφορετική κλίση από αυτήν του δεύτερου συνθετικού: 3 Το επίθημα «-ets» της Ρωσικής, όπως θα δούμε σε επόμενο κεφάλαιο, χαρακτηρίζεται ως παραγωγικό, καθώς δημιουργεί ουσιαστικά από τα αντίστοιχα ρήματα, τα οποία δηλώνουν το πρόσωπο που ενεργεί.

8 (Ελληνικά, βλ. Α. Ράλλη (2005b, σελ. 71)) (α) ΣΥΝΘΕΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ αερολέσχη λιμνοθάλασσα πευκοδάσος ψαροταβέρνα Β ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ λέσχη θάλασσα δάσος ταβέρνα 6 (β) ΣΥΝΘΕΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ τραπουλόχαρτο μερόνυχτο βροχοτόπι ολιγομελής Β ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ χαρτί νύχτα τόπος μέλος (Ρωσικά) (α) ΣΥΝΘΕΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ l esostép (δασοστέππη) ΘΗΛ. ptitsefábrika (πτηνοτροφείο) ΘΗΛ. korabl ekrušénije (ναυάγιο) ΟΥΔ. hlebozavód (εργοστάσιο παραγωγής ψωμιού) (ΑΡΣ.) Β ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ step (ΘΗΛ.) fábrika (ΘΗΛ.) krušénije (ΟΥΔ.) zavód (ΑΡΣ.) (β) ΣΥΝΘΕΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ uglevód (ΑΡΣ.) ostroslóv (ΑΡΣ.) belokróvije (ΟΥΔ.) inovérets (ΑΡΣ.) Β ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ vodá (ΘΗΛ.) slóvo (ΟΥΔ.) krov (ΘΗΛ.) véra (ΘΗΛ.)

9 7 Όπως βλέπουμε στα παραπάνω παραδείγματα, τα σύνθετα, στα οποία το δεύτερο συνθετικό μέρος μπορεί να εμφανιστεί ως ανεξάρτητο ουσιαστικό (κατηγορία (α)), διατηρούν το γένος του ουσιαστικού αυτού, ενώ στην περίπτωση των συνθέτων της κατηγορίας (β) τα σύνθετα είναι δυνατόν να εμφανίσουν διαφορετικό γένος από αυτό των ουσιαστικών της δεύτερης στήλης. Επομένως, μπορούμε να υποθέσουμε ότι στα σύνθετα της κατηγορίας (β), σε αυτά, δηλαδή, των οποίων η κλίση διαφέρει από αυτήν του δεύτερου συνθετικού, η κλίση έπεται της σύνθεσης, αφού η σύνθεση επιτελείται σε επίπεδο θεμάτων κι όχι λέξεων, σε αντίθεση με τα σύνθετα της κατηγορίας (α), όπου πρώτα σχηματίζεται η λέξη (δηλαδή το δεύτερο συνθετικό), το οποίο στη συνέχεια συντίθεται με το πρώτο, δημιουργώντας έτσι ένα σύνθετο. Παρακάτω, θα δούμε πιο αναλυτικά τη διαδικασία δόμησης των συνθέτων της Ελληνικής και της Ρωσικής. Για το σκοπό αυτό, θα συγκριθεί η δόμηση των ελληνικών λέξεων «θαλασσοδαρμένος», η οποία ανήκει στην κατηγορία (α), και «ψαροντουφεκάς» της κατηγορίας (β) (Α. Ράλλη 2005a, σελ ) με τη δόμηση των ρωσικών λέξεων «asfal toukládčik» (= ασφαλτοστρωτής), «mašinostroítel» (= κατασκευαστής αυτοκινήτων) της κατηγορίας (α) και «staršeklássnik» (= μαθητής της μεγαλύτερης τάξης), «rukoprikládstvo» (= χειροδικία), που ανήκουν στην κατηγορία (β). Όπως στα Ελληνικά υπάρχει η ανεξάρτητη λέξη «δαρμένος», σε αντίθεση με το δεύτερο συνθετικό του συνθέτου «ψαροντουφεκάς» (-ντουφεκάς), το οποίο αποτελεί είναι δεσμευμένο θέμα, έτσι και στα σύνθετα της Ρωσικής της κατηγορίας (α), τα δεύτερα συνθετικά «ukládčik» (= εργάτης ο οποίος στρώνει κάτι) και «stroítel» (= κατασκευαστής) αποτελούν ανεξάρτητες λέξεις, ενώ τα δεύτερα συνθετικά των συνθέτων της ομάδας (β), δηλαδή «-klássnik» «- prikládstvo» είναι δεσμευμένα θέματα. Ακολουθεί η δενδρική αναπαράσταση των ανωτέρω συνθέτων.

10 Σύνθετα τύπου [θέμα / λέξη + λέξη] (Ελληνικά) Λ θαλασσοδαρμένος 8 Θ Λ θαλασσ δαρμένος Θ ΚΕπ δαρμέν ος Θ ΠΕπ δαρ μεν. (Ρωσικά) Λ asfal toukládčik Λ Λ asfal t ukládčik Θ ΠΕπ uklad čik Πρ Θ u klad. Λ mašinostroítel Θ Λ mašin stroítel Θ ΠΕπ stroi tel Σύμφωνα με τις αναλύσεις των συνθέτων της Ελληνικής αυτού του τύπου (Μαλικούτη-Drachman & Drachman (1989), Drachman & Maliakouti- Drachman (1994), espor & Ralli (1994, 1996), Μαλικούτη-Drachman (1996), Maliakouti- Drachman (1997) και Ράλλη (1999), όπως αναφέρονται στην Α.Ράλλη 2005a, σελ. 192), αυτά τα σύνθετα εμφανίζουν μεν ως πρώτο συστατικό ένα θέμα, αλλά το δεύτερο συστατικό τους είναι λέξη, δηλαδή στοιχείο με

11 9 κλίση, και ο συνδυασμός των δύο συστατικών καταλήγει επίσης σε λέξη αφού το σύνθετο δεν παίρνει κάποιο επιπλέον κλιτικό επίθημα, αλλά υιοθετεί αυτό που φέρει το δεύτερο συστατικό του. Επίσης, τα σύνθετα αυτής της κατηγορίας διατηρούν τον τόνο του δεύτερου συνθετικού (λέξης), καθόσον «[ ] η λέξη αποτελεί ολοκληρωμένη τονική ενότητα (φωνολογική λέξη) της οποίας ο τόνος δεν μπορεί να απαλειφθεί σύμφωνα με μια βασική γλωσσική αρχή: την αρχή της διατήρησης της δομής (structure preservation principle)» (Α. Ράλλη, 2005a, σελ. 193). Σύμφωνα με τα όσα προαναφέρθησαν, εφόσον το σύνθετο «θαλασσοδαρμένος» διατηρεί τον τόνο του δεύτερου συνθετικού «δαρμένος», πρώτα δημιουργείται η παράγωγη και κλιτή λέξη «δαρμένος» και έπειτα λαμβάνει χώρα η σύνθεση (θαλασσοδαρμένος). Η Ράλλη (Α. Ράλλη 2005a, σελ. 246) προτείνει την παρακάτω σειρά με την οποία επιτελούνται οι διαδικασίες σχηματισμού των συνθέτων αυτής της κατηγορίας: παραγωγική επιθηματοποίηση >> κλίση >> σύνθεση Όσο αφορά, τώρα, τον τονισμό των λέξεων στη Ρωσική γλώσσα, σύμφωνα με τη «Γραμματική Ρωσικής Γλώσσας», με επιμέλεια V. Vinogradov (1960, τ. 1, σελ. 87) πρέπει να αναφέρουμε ότι, πρώτον, ο τόνος στη Ρωσική γλώσσα δεν είναι σταθερός σε κάποια συγκεκριμένη θέση, σε αντίθεση με κάποιες άλλες γλώσσες (π.χ. στα Γαλλικά, τα οποία έχουν σταθερό τόνο στην τελευταία συλλαβή). Κάθε λέξη της Ρωσικής τονίζεται σε κάποια συγκεκριμένη συλλαβή. Στη Ρωσική υπάρχουν πολλές λέξεις, η σημασία των οποίων διαφοροποιείται ανάλογα με τη θέση του τόνου, για παράδειγμα η λέξη zámok σημαίνει «παλάτι», ενώ η λέξη zamók σημαίνει «κλειδαριά». Όπως υποστηρίζει ο V. Vinogradov, επειδή ο τόνος χαρακτηρίζει τη λέξη, είναι αδύνατον να οριστούν κανόνες τονισμού στη φωνητική, και ο τονισμός αφορά τη μορφολογία και λεξικό.

12 10 Δεύτερον, ο τόνος στη Ρωσική δεν είναι μόνο ελεύθερος, αλλά και μετακινούμενος, δηλαδή ο τόνος σε μια λέξη μπορεί να μετακινείται από τη μια συλλαβή στην άλλη κατά τη διαδικασία της παραγωγής ή της κλίσης. Στα σύνθετα ουσιαστικά ο κύριος / βασικός τόνος, κατά κύριο λόγο, εντοπίζεται στο δεύτερο συνθετικό μέρος της λέξης. Ο δευτερεύων (συμπληρωματικός) τόνος είναι πιο αδύναμος από τον βασικό και βρίσκεται στο προηγούμενο συνθετικό (βλ. παρ. (α)). Στις περιπτώσεις των συνθέτων στα οποία το πρώτο συνθετικό είναι βάση ουσιαστικών ή επιθέτων με σταθερό τόνο στο κλιτικό επίθημα, δεν υπάρχει συμπληρωματικός τόνος (βλ. παρ. (β)): (α) vagón(ø) = βαγόνι < vagón -e (προθετική πτώση ενικού), vagón-u (δοτική πτώση εν.αρ.), vagón-om (οργανική πτώση εν.αρ.), vagón-a (γενική πτώση εν.αρ.) vagòn-o-vožátyj = οδηγός του τραμ, (β) korábl (ø) = καράβι < korabl -é (προθετική πτώση ενικού), korabl -ú (δοτική πτώση εν.αρ.), korabl -á (γενική πτώση εν.αρ.), korabl -óm (οργανική πτώση εν.αρ.) korabl -e-krušénije = ναυάγιο (krušénije = σύγκρουση, εκτροχιασμός (τραίνου), ναυάγιο). Στα σύνθετα όπου ο Δ.Σ. είναι ομώνυμος με την κλιτική κατάληξη, ο συμπληρωματικός τόνος βρίσκεται στο Δ.Σ.: seb àl úbije = φιλαυτία, εγωισμός. Αυτό που παρατηρούμε στις σύνθετες λέξεις της Ρωσικής, οι οποίες χαρακτηρίζονται από μια δομή του τύπου [θέμα / λέξη + λέξη], είναι κάτι αντίστοιχο με αυτό που παρατηρείται στην περίπτωση της Ελληνικής: πρώτον, το δεύτερο συνθετικό εμφανίζεται στο λεξικό ως ανεξάρτητη λέξη και, δεύτερον, τα σύνθετα αυτού του τύπου σταθερά διατηρούν τον κύριο τόνο του δεύτερου συνθετικού.

13 Σύνθετα τύπου [θέμα / λέξη + θέμα] (Ελληνικά) Λ ψαροντουφεκάς 11 Θ ΚΕπ ψαροντουφεκα ς Θ ΠΕπ ψαροντουφεκ α Θ Θ ψαρ ντουφεκ (Ρωσικά) Λ rukoprikládstvo Θ ΚΕπ rukoprikladstv o Θ ΠΕπ rukopriklad stv Θ Θ ruk priklad. Λ staršeklássnik Θ ΠΕπ staršeklass nik Θ Θ starše klass. Αναλύοντας τη δομή των συνθέτων κατηγορίας [θέμα + θέμα] της Ελληνικής, παρατηρούμε ότι η σειρά σχηματισμού της είναι η ακόλουθη: σύνθετο θέμα >> παράγωγο θέμα >> κλιτή λέξη Η Α. Ράλλη (βλ. Α. Ράλλη 2005a, σελ. 247) δικαιολογεί τη συγκεκριμένη σειρά, καθώς στην Ελληνική γλώσσα δεν υπάρχει λέξη

14 12 «*ντουφεκάς», ενώ υπάρχει η λέξη «ψαροντούφεκ(ο)». Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι πρώτα δημιουργείται το σύνθετο θέμα «ψαροντουφεκ-» με διαφορετικό τόνο από αυτόν του δεύτερου συνθετικού μέρους, ύστερα προστίθεται το επαγγελματικό παραγωγικό επίθημα «-α-» και η λέξη ολοκληρώνεται με την κλίση «-ς». Στα σύνθετα της κατηγορίας [θέμα + θέμα] της Ελληνικής, ο τόνος βρίσκεται στην τρίτη από το τέλος συλλαβή (προπαραλήγουσα), δηλαδή εφαρμόζεται ένας ειδικός κανόνας τονισμού (βλ. Α. Ράλλη 2005a, σελ ), ο οποίος τοποθετεί τον τόνο στην προπαραλήγουσα, ανεξάρτητα από τον τόνο που φέρουν τα επιμέρους συστατικά του συνθέτου όταν εμφανίζονται ως ανεξάρτητες λέξεις: «κουτοπόνηρος, δισκοπότηρο, ψαρόβαρκα, χρυσόσκονη, ρυζόγαλο, κλπ.». Στα σύνθετα στα οποία το δεύτερο συνθετικό εμφανίζει «-ι-» στο τέλος και ο τόνος αυτών των συνθέτων δεν βρίσκεται στην τρίτη από το τέλος συλλαβή (π.χ. «κονσερβοκούτι», «θαλασσοπούλι», «συγχωροχάρτι»), στον πληθυντικό αριθμό προστίθεται μία επιπλεόν συλλαβή με την εμφάνηση του κλιτικού επιθήματος «-α»: «κονσερβοκούτια», «θαλασσοπούλια», «συγχωροχάρτια». Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τα παροξύτονα σύνθετα σε «-ης» (π.χ. «κοκκινομάλλης», «στραβομύτης»), τα οποία στον πληθυντικό δέχονται άλλη μια συλλαβή, «-δες»: «κοκκινομάλληδες», «στραβομύτηδες». Ειδικότερα, βλέπουμε ότι ο ειδικός κανόνας τονισμού, ο οποίος εφαρμόζεται στη σύνθεση, λαμβάνει υπόψη όλο το κλιτικό παράδειγμα, και επομένως επιβεβαιώνεται η στενή σχέση της σύνθεσης και κλίσης. Αυτό, το οποίο παρατηρείται στα σύνθετα της Ρωσικής που ανήκουν στην κατηγορία [θέμα / λέξη + θέμα] είναι ότι ακολουθούν την ίδια σειρά σχηματισμού με τα αντίστοιχα σύνθετα της Ελληνικής, για παράδειγμα, πρώτα δημιουργείται το σύνθετο θέμα «staršeklass»

15 13 αποτελούμενο από το θέμα «starš-» του επιθέτου «stárš-ij» = «μεγάλος, αρχαιότερος», και το θέμα «klass-» του ουσιαστικού «klass(ø)» = «τάξη» και ύστερα προστίθεται το παραγωγικό επίθημα «-nik», καθόσον στη Ρωσική γλώσσα δεν υπάρχει λέξη «*klássnik». Όσο αφορά τον τόνο των συνθέτων αυτού του τύπου, όπως ήδη έχουμε αναφέρει, η θέση του εξαρτάται από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του συνθέτου, δηλαδή από το παραγωγικό ή / και κλιτικό επίθημα που συμμετέχει στη δόμησή του. Για παράδειγμα, στο σύνθετο ουσιαστικό «staršeklássnik(ø)» ο τόνος βρίσκεται σταθερά στην παραλήγουσα καθόλη τη διαδικασία της κλίσης, γεγονός που ισχύει για τα περισσότερα ουσιαστικά με το συγκεκριμένο παραγωγικό επίθημα: «staršeklássnik(ø)» (ΟΝ. ΕΝ) >> «staršeklássnik-a» (ΓΕΝ. ΕΝ.) >> «staršeklássnik-u» (ΔΟΤ. ΕΝ.) >> «staršeklássnik-om» (ΟΡΓ. ΕΝ.) >> «staršeklássnik-e» (ΠΡΟΘ. ΕΝ.) >> «staršeklássniki» (ΟΝΟΜ. ΠΛ.). ουσιαστικό: Ακολουθεί ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα με απλό «sotrúdnik(ø)» = «συνάδελφος» (ΟΝ. ΕΝ.) >> «sotrúdnik-a» (ΓΕΝ. ΕΝ.) >> «sotrúdnik-u» (ΔΟΤ. ΕΝ.) >> «sotrúdnik-om» (ΟΡΓ. ΕΝ.) >> «sotrúdnik-e» (ΠΡΟΘ. ΕΝ.) >> «sotrúdnik i» (ΟΝ. ΠΛ.). Ολοκληρώνοντας, θα πρέπει να αναφερθούμε στη μελέτη του K. Roon (2005), ο οποίος αναλύει τα συμπεράσματα των ερευνών των J. Alderete (2001) και A. Revithiadou (1999), και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στη δομή των συνθέτων [ουσιαστικό + ουσιαστικό] το δεύτερο συνθετικό είναι αυτό που παίζει καθοριστικό ρόλο στη θέση του τόνου στα σύνθετα ουσιαστικά αυτού του τύπου. Είναι ένας ισχυρισμός που χρήζει περισσότερη μελέτη, καθόσον, απ ό,τι προκύπτει από τη βιβλιογραφία, κανένας από τους ερευνητές δεν έλαβε υπόψη αν το δεύτερο συνθετικό αποτελεί παράγωγο ουσιαστικού ή ρηματικό παράγωγο, γεγονός που πιθανόν να επιρεάζει τη θέση του «δυναμικού τόνου» στα σύνθετα της Ρωσικής.

16 14 Επίσης, δεν είναι σαφές εάν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τον δευτερεύοντα τόνο των συνθέτων τα οποία μελετήθηκαν. Για παράδειγμα, στο σύνθετο ουσιαστικό betònomešálka, το οποίο αναφέρει ο Roon (2005), η ύπαρξη του δευτερεύοντα τόνου αποδεικνύεται και φωνολογικά: το δεύτερο φωνήεν πρώτου συνθετικού -ò- προφέρεται ως «ο» και όχι ως «α», όπως θα προφερόταν εάν ήταν άτονο. Τέλος, πρέπει να επισημάνω εδώ ότι η μορφοσυντακτική κεφαλή των συνθέτων ουσιαστικών της Ρωσικής, βρίσκεται στο δεξί μέρος της λέξης. Πιο αναλυτικά, ο όρος κεφαλή (head) αναφέρεται στην πιο σημαντική μονάδα των σύνθετων γλωσσολογικων δομών (Plag, 2003:135). Με άλλα λόγια, η κεφαλή είναι εκείνο το στοιχείο, το οποίο προσδίδει στον συντακτικό σχηματισμό τη γραμματική κατηγορία και τη βασική του σημασία. Το στοιχείο αυτό μπορεί να βρίσκεται στα αριστερά ή στα δεξιά της δομής (όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Ελληνικής ή της Ρωσικής), ανάλογα κάθε φορά με την περίπτωση. Ο Williams (1981, όπως αναφέρεται στη Ράλλη, 2005b) πρότεινε ότι, αυτό το χαρακτηριστικό αποτελεί καθολικό γνώρισμα όλων των γλωσσών του κόσμου και αφορά όλους τους μορφολογικούς σχηματισμούς, δηλαδή τόσο τους παράγωγους όσο και τους κλιτούς τύπους, τυποποιώντας αυτή τη θέση ως «νόμο της δεξιόστροφης κεφαλής» ( righthand rule ), δηλαδή της κεφαλής που βρίσκεται στα δεξιά της δομής του σχηματισμού. Βέβαια, η άποψη αυτή έχει δεχθεί σοβαρή κριτική από αρκετούς μελετητές. Αναλόγως, τώρα, με τη θέση της σημασιολογικής κεφαλής (ανάλογα, δηλαδή, με το αν η κεφαλή εντοπίζεται στο εσωτερικό του συνθέτου ή όχι), τα σύνθετα ουσιαστικά της Ρωσικής (όπως, άλλωστε, της Ελληνικής και άλλων γλωσσών) χωρίζονται σε ενδοκεντρικά και εξωκεντρικά. Ενδοκεντρικά (endocentric) είναι εκείνα τα σύνθετα, των οποίων η κεφαλή βρίσκεται στο εσωτερικό

17 15 της δομής και είναι υπεύθυνη για τη γραμματική κατηγορία του συνθέτου καθώς και για τα υπόλοιπα μορφοσυντακτικά και σημασιολογικά χαρακτηριστικά. Αντίθετα, στα εξωκεντρικά (exocentric) σύνθετα η κεφαλή βρίσκεται εκτός της εσωτερικής δομής του συνθέτου και, επομένως, αυτά τα σύνθετα διαφοροποιούνται από την κατηγορία των ενδοκεντρικών συνθέτων, τα οποία φέρουν την κεφαλή στη δεξιά πλευρά. Όπως, μάλιστα, έχει προταθεί για τα Ελληνικά (Α. Ράλλη, 2005b) στα εξωκεντρικά σύνθετα, το παραγωγικό επίθημα είναι αυτό που προσδίδει στο σύνθετο την κατηγορία, το γένος και τη βασική του σημασία, χαρακτηριστικά τα οποία δεν απορρέουν από τη σύνθεση. Με άλλα λόγια, οι περισσότερες δομές των εξωκεντρικών συνθέτων υποβάλλονται στη διαδικασία της παραγωγής.

18 3. Τύποι σύνθεσης όπου το δεύτερο συνθετικό είναι ολόκληρη λέξη: [λέξη / θέμα + λέξη] Ο συγκεκριμένος τύπος αποτελεί έναν τρόπο σχηματισμού σύνθετων λέξεων με ουδετεροποίηση της γραμματικής σημασίας του πρώτου συνθετικού. Το τελευταίο συνθετικό (η κεφαλή) των συνθέτων αυτού του τύπου μπορεί να ισοδυναμεί με μια μορφολογικά απλή λέξη, δηλαδή μια λέξη που περιέχει ένα μόνο συστατικό, το οποίο ταυτίζεται με το θέμα (Α. Ράλλη, 2005b), και εκεί πραγματώνεται η μορφολογία του συνθέτου. Στη Ρωσική γλώσσα υπάρχει μεγάλος αριθμός μορφολογικά απλών ουσιαστικών, τα οποία ανήκουν και στα τρία γένη. Το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι στην ονομαστική πτώση ενικού αριθμού η θέση των κλιτικών και παραγωγικών επιθημάτων είναι κενή, δηλαδή τα ουσιαστικά ταυτίζονται με το θέμα. Για παράδειγμα, ας δούμε ορισμένα ουσιαστικά που ανήκουν σ αυτή την ομάδα: Μορφολογικά απλά ουσιαστικά αρσενικού γένους: stol(ø) = τραπέζι (Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού), stol-ú = στο τραπέζι (Δοτική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -ú) stol-ý = τραπέζια (Ονομαστική πτώση πληθυντικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -ý), stol-óv-yj = επιτραπέζιος (επίθετο, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους. Εμφανίζονται το παραγωγικό επίθημα óv- και το κλιτικό επίθημα yj ). nož(ø)= μαχαίρι (Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού), nož-á = μαχαίρι (Αιτιατική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -á), nož-í = μαχαίρια (Ονομαστική πτώση πληθυντικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -í), nóž-ik- ø = μαχαιράκι (υποκοριστική μορφή, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται παραγωγικό επίθημα ik-). górod(ø) = πόλη (Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού), górodu (Δοτική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα - 16

19 17 ú), gorod-á (Ονομαστική πτώση πληθυντικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα á ), gorod-sk-ój = αστικός (επίθετο, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους. Εμφανίζονται το παραγωγικό επίθημα -sk - και το κλιτικό επίθημα -ój). Μορφολογικά απλά ουσιαστικά θηλυκού γένους: l ubóv (ø) = αγάπη (Ονοματική πτώση ενικού αριθμού), l ubv - i = της αγάπης (Γενική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -i), l ubóv -(j)u (Οργανική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -(j)u), l ubóv-n-yj = ερωτικός (επίθετο, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους. Εμφανίζονται το παραγωγικό επίθημα n- και το κλιτικό επίθημα yj). t en (ø) = σκιά, ήσκιος, t én -i (Γενική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -i), t en -ev-ój (επίθετο, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους. Εμφανίζονται το παραγωγικό επίθημα -ev - και το κλιτικό επίθημα ój ). s et (ø) = δίχτυ, δίκτυο, sét -i (Γενική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -i), s ét -(j)u (Οργανική πτώση ενικού αριθμού. Εμφανίζεται το κλιτικό επίθημα -(j)u), s et -ev-ój = δικτυακός (επίθετο, Ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους. Εμφανίζονται το παραγωγικό επίθημα -ev - και το κλιτικό επίθημα ój ). Όσο αφορά τα μορφολογικά απλά ουσιαστικά ουδέτερου γένους, στην κατηγορία αυτή ανήκουν και ορισμένα άκλιτα ουσιαστικά, όπως pal tó = παλτό, taksí = ταξί, depó = αποθήκη. Τον υπό ανάλυση τύπο συνθέτων χαρακτηρίζουν: 1) παρουσία του συνδετικού φωνήεντος ή Δείκτη Σύνθεσης, σύμφωνα με τη Ράλλη (Α. Ράλλη, 2005b), το οποίο σηματοδοτεί τη γραμματική ουδετεροποίηση του προηγούμενου της κεφαλής συνθετικού, 2) σταθερή σειρά των συνθετικών,

20 18 3) κοινός κύριος / βασικός τόνος, κατά κύριο λόγο στο δεύτερο συνθετικό Σύνθεση με σχέση παράταξης Είναι τα σύνθετα ουσιαστικά στα οποία τα δύο μέλη παρατίθενται το ένα δίπλα στο άλλο και έχουν κοινή έννοια, η οποία μπορεί να είναι μια απλή ένωση των σημασιών των δύο συνθετικών ή να συμπεριλαμβάνει τα χαρακτηριστικά τους. Εάν αναλύσουμε τα σύνθετα αυτής της ομάδας ως ονοματικές φράσεις, βλέπουμε ότι τα συνθετικά μέρη παρατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο και συνδέονται με το «και»: π.χ. l es i st ep (το δάσος και η στέππη) > le esost ép (δασοστέππη). Τα σύνθετα αυτά χαρακτηρίζονται από σημασιολογική διαφάνεια και είναι κυρίως ενδοκεντρικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις η κεφαλή των συνθέτων αυτής της ομάδας είναι μια μορφολογικά απλή λέξη, ενώ το πρώτο συνθετικό είναι συνήθως ουσιαστικό και μπορεί να είναι ένα θέμα ή μια μορφολογικά απλή λέξη: Ν ΣΥΝΘΕΤΟ 1 Ο Μ.Λ. Δ.Σ. 2 Ο Μ.Λ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ 1 l esost ép l es o st ep Δασοστέππη (δάσος+στέππη) 2 severo-západ séver o západ Η βορειοδυτική περιοχή 3 zubrobizón zubr o bizón Είδος ζώου 4 nosoglótka nos o glótka Φάρυγγας (μύτη+λαρύγγι) 5 plodoóvoşi plod pl o óvoşi pl Κηπευτικά προϊόντα (καρποί+λαχανικά) 6 lesopárk les o park Δασοπάρκο (δάσος+πάρκο) 7 železobetón želéz-o o betón Κονίαμα 8 serbohorvát serb o horvát Σερβοχορβάτης 9 tragikomédija trag-édija i komédija Τραγικωμωδία 4 Σχετικά με τη θέση του τόνου των συνθέτων της Ρωσικής αναφερθήκαμε λεπτομερώς στο προηγούμενο κεφάλαιο.

21 19 Στο βιβλίο Russkajia Grammatika (Ρωσική Γραμματική) με επιμέλεια της.u. Švedova, κλπ, (τόμος Ι, σελ. 242) αναφέρεται ότι στην περίπτωση του συνθέτου «tragikomédija» το πρώτο συνθετικό μέρος έχει υποστεί αποκοπή. Θα μπορούσε, επίσης, να ειπωθεί ότι το ουσιαστικό tragédija καθώς και τα παράγωγά της: tragédija (τραγωδία) > trag-íčesk-ij ή trag-íčn-yj (τραγικός), trag-ísm (τραγισμός), trág-ik (ο τραγικός ηθοποιός) (όπου íčesk- -íčn- - íčn- -ísm -ik είναι παραγωγικά επιθήματα, ενώ το yj είναι κλιτικό επίθημα ενικού αριθμού αρσενικού γένους) αποτελούν μεταφραστικά δάνεια (calques) από την Ελληνική γλώσσα, επειδή στη Ρωσική γλώσσα δεν υπάρχει παραγωγικό επίθημα éd-. Η ανάλυση των παρατακτικών συνθέτων (coordinative compounds ή η κατηγορία των dvandva (σανσκριτικά) όπου ο τύπος είναι [Χ+Υ] = [Χ και Υ]) της Ελληνικής, όπως δόθηκε από τη Ράλλη (Α. Ράλλη, 2005b, σελ ), μας δείχνει ότι στην Ελληνική γλώσσα αυτή η ομάδα χαρακτηρίζεται από την σχετικά ελεύθερη σειρά των συνθετικών μερών. Για παράδειγμα, στα σύνθετα ουσιαστικά «ψωμοτύρι», «αυγολέμονο», «λαδόξιδο», «φαγοπότι», «μαχαιροπίρουνα» κ.α. τα δύο συνθετικά μέρη απλώς παρατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο, χωρίς το ένα να αποτελεί τη βάση του συνθέτου, και η σημασία του συνθέτου προκύπτει από το άθροισμα των σημασιών των συστατικών του. Σχετικά με τη δομή των συνθέτων, θα λέγαμε ότι ως πρώτο συνθετικό στη Ρωσική μπορεί να εμφανίζεται μια μορφολογικά απλή λέξη, δηλαδή μια λέξη,η οποία στην ονομαστική πτώση δεν έχει κλιτικό επίθημα, όπως βλέπουμε στις περιπτώσεις των ουσιαστικών l es, nos, s év er κ.α. Αντίθετα, στην Ελληνική τουλάχιστον το πρώτο συνθετικό μέρος είναι κυρίως θέμα και όχι ολοκληρωμένη λέξη.

22 3.2. Σύνθεση με σχέση εξάρτησης: [λέξη / θέμα + λέξη] Είναι τα σύνθετα ουσιαστικά, ανάμεσα στα συστατικά των οποίων υπάρχει σχέση εξάρτησης, τα οποία αποτελούνται από το δεύτερο συνθετικό ουσιαστικό και το προηγούμενο συνθετικό θέμα ή λέξη, το οποίο προσδιορίζει την έννοιά της (ανήκουν στην κατηγορία των karmadharaya (σανσκριτικά) και σχηματίζονται σύμφωνα με τον τύπο [X+Y] = [το Υ περιγράφει πως είναι το Χ]). Το δεύτερο συνθετικό μπορεί να είναι μια μορφολογικά απλή λέξη, και ο τόνος του δεύτερου συνθετικού αποτελεί και τον τόνο του συνθέτου. Τα σύνθετα αυτού του τύπου μπορεί να είναι ενδοκεντρικά ή εξωκεντρικά. Ως πρώτο συστατικό μπορούν να εμφανιστούν: 1) ένα ουσιαστικό, 2) ένα επίθετο συμπεριλαμβανομένων των αριθμητικών επιθέτων και των αντωνυμιών 3) ένα αριθμητικό (σπάνια). Αυτός ο τύπος σύνθεσης είναι ιδιαίτερα παραγωγικός. Υπάρχουν περιπτώσεις συνθέτων με περισσότερα από 2 συστατικά, όπου τα συνθετικά μέρη πριν από την κεφαλή έχουν σχέση παράταξης, όπως, για παράδειγμα, η σύνθετη λέξη vodogr azelečébnitsa < vod(-a)+o+gr az +e+lečébnitsa = θεραπευτήριο με λασπόλουτρα (νερό+λάσπη+θεραπευτήριο). Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι το παραπάνω σύνθετο ουσιαστικό εμφανίζεται και με την αντίστροφη σειρά των πρώτων δύο συνθετικών μερών: gr azevodoglečébnitsa (λάσπη + νερό+ θεραπευτήριο), χωρίς να αλλάζει η σημασία του. Στις περιπτώσεις αυτές, η πρόσθεση νέων στοιχείων δεν είναι παρά πρόσθεση νέων μη-κεφαλών προς τα αριστερά της κεφαλής (Α. Ράλλη, 2005b), όπως φαίνεται στο (1): (1) [[vod]-o-[[gr az ]-e-[lečébnitsa] o ] o] o. 20

23 21 Ιδιαίτερα συχνές είναι οι περιπτώσεις όπου το πρώτο συνθετικό είναι: 1) αυτοπαθής αντωνυμία «sam» («εγώ ο ίδιος», κλπ, παρόμοιο με το αγγλικό -self). Τα σύνθετα αυτά δείχνουν μια πράξη, η ενέργεια της οποίας επιστρέφει στον τελεστή της, 2) το θέμα «vzaim-o», το οποίο είναι ένα μέρος του επιθέτου «vzaim-n-yj» = αμοιβαίος, το οποίο συνδυάζεται με ένα ουσιαστικό που δείχνει ενέργεια, 3) το συνθετικό «lž-e-» το οποίο, σύμφωνα με το βιβλίο Russkajia Grammatika με επιμέλεια της.u. Švedova, κλπ, (τόμος Ι, σελ. 242), είναι η ρίζα του ουσιαστικού «lož» = «ψέμα, ψεύδος», 4) το συνθετικό «pol-(u)-» από το ουσιαστικό «polovina» = «το μισό, το ήμισυ», 5) το ουσιαστικό «mest-o» = «τόπος» σε συνδυασμό με τα ρηματικά ουσιαστικά που φανερώνουν κατάσταση, 6) τα συνθετικά «čúdo-» = «θαύμα» και «tsar -» = «τσάρος» στα σύνθετα που φανερώνουν ιδιαίτερα ψηλή εκτίμηση ενός αντικειμένου ή φαινομένου βάσης του συνθέτου, 7) το συνθετικό «góre-» - «λύπη, θλίψη, καημός», το οποίο φανερώνει αρνητική άποψη για κάποιο πρόσωπο ή αντικείμενο, 8) το άκλιτα ουσιαστικά «kino»και «radio», 9) τα συνθετικά «mlad-o-» (molod-oj = νέος) κυρίως στις ονομασίες των πολιτικών και επιστημονικών ρευμάτων, «hlad-o-» (holod-n-yj= κρύος, παγωμένος) με την έννοια «που έχει ψυκτικά μηχανήματα» και «grad-o-» (gorod = πόλη) με την έννοια «της πόλης». Στα παραπάνω συνθετικά παρατηρούμε την ακόλουθη εναλλαγή συλλαβών: oro-ra, olo-la.

24 22 Ν ΣΥΝΘΕΤΟ 1 Ο ΜΛ ΔΣ 2 Ο ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΛ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ 1 zvukorežiss ór zvuk o režiss ór Ηχολήπτης 2 ptitsefábrika ptíts-a e fábrika Πτηνοτροφείο 3 lesorazrabótki les o razrabótki pl Υλοτομία 4 hlebozavód hleb o zavód Εργοστάσιο παρ. ψωμιού 5 teplootdáča tepl-ó o otdáča Απόδοση θερμότητας 6 korablekrušénije korábl e krušénije Ναυάγιο 7 kinoteátr kinó - teátr Σινεμά 8 metrovokzál metró - vokzál Σταθμός μετρό 9 radioperedáča rádio - peredáča Ραδιοφ. εκπομπή 10 neftepromýšlennost neft e promýšlennost Βιομηχανία πετρελαίου 11 mirovozzrénije mir o vozzrénije Κοσμοθεωρία 12 novostrójka nóv-aja adj o strójka Νέα οικοδομή 13 suhofrύkty suh-ój adj o frύkti pl Αποξ.φρούτα 14 krivotólki kriv-ój adj o tólki pl Ψεύτικη φήμη 15 pervoistóčnik pérv-yj adj o istóčnik (πρώτη)πηγή 16 glavnokomándujuşij glávn-yj adj o komándujuşij αρχιστράτηγος 17 Beloózero Bél-oje adj o ózero Λευκή Λίμνη 18 odnotrúbka odn-á numf o trúbka Αντ/κο ποδηλάτου 19 dvuókis dv-a num u ókis Διοξείδιο 20 samoprovérka sam RPr o provérka Αυτοέλεγχος 21 samoobslúživanije sam RPr o obslúživanije self-service 22 samodisstiplína sam RPr o distsiplína αυτοπειθαρχία 23 samoobrazovánije sam RPr o obrazovánije αυτομόρφωση 24 samoharaktirístika sam RPr o haraktirístika αξιολόγηση του εαυτού 25 samobýtnost sam RPr o býtnost πρωτοτυπία, το πηγαίο 26 samovnušénije sam RPr o vnušénije αυθυποβολή 27 samodéjiatel nost sam RPr o déjiatel nost πρωτοβουλία 28 samozabvénije sam RPr o zabvénije Αυταπάρνηση 29 samozaşíta sam RPr o zaşíta Αυτοάμυνα 30 samoistiazánije sam RPr o istiazánije αυτοβασάνισμα 31 samomnénije sam RPr o mnénije Έπαρση 32 samoobladánije sam RPr o obladánije αυτοκυριαρχία 33 samoobmán sam RPr o obmán αυταπάτη 34 samootvéržennost sam RPr o otvéržennost αυταπάρνηση 35 samootrečénije sam RPr o otrečénije αυταπάρνηση 36 samopožértvovanije sam RPr o požértvovanije αυτοθυσία 37 samosoznánije sam RPr o soznánije αυτεπίγνωση 38 samosúd sam RPr o sud αυτοδικία 39 samoubíjstvo sam RPr o ubíjstvo αυτοκτονία 40 samosohranénije sam RPr o sohranénije αυτοσυντήρηση 41 samouvažénije sam RPr o uvažénije Αυτοσεβασμός 42 vzaimovlijánije vzaím-n-oje adj o vlijánije αλληλεπίδραση 43 vzaimopómoş vzaím-n-aja adj o pómoş αλληλοβοήθεια 44 vzaimovýručka vzaím-n-aja adj o výručka αλληλοϋποστήριξη 45 vzaimoponimánije vzaím-n-oje adj o ponimánije αλληλοκατανόηση

25 23 46 vzaimodéjstvije vzaím-n-oje adj o déjstvije συνεργασία 47 vzaimosv áz vzaím-n-aja adj o sv áz αλληλουχία 48 lženaúka lž- e naúka ψευδοεπιστήμη 49 lžesvidétel lž- e svidétel Ψευδομάρτυρας 50 lžeučénije lž- e učénije Ψευτοθεωρία 51 lžeučítel lž- e učítel ψευδοδάσκαλος 52 polkómnaty pol- - kómnaty μισό δωμάτιο (ΓΕΝ.ΕΝ.) 53 pólnoć pol- noč = νύχτα Ν μισάνυχτα 54 polukrúg polu- - krúg ημικύκλιο 55 polubóg polu- - bog ημίθεος 56 poluméra polu- - méra ημίμετρο 57 polumrák polu- - mrak μισοσκόταδο 58 poluóstrov polu- - óstrov χερσόνησος 59 poluavtomát polu- - avtomát ημιαυτόματο 60 poluulýbka polu- - ulýbka μισοχαμόγελο 61 mestožítel stvo mest- o žítel stvo Τόπος κατοικίας 62 mestoprebivánije mest- o prebivánije Τόπος διαμονής 63 mestopoložénije mest- o položénije τοποθεσία 64 mestoroždénije mest- o roždénije κοίτασμα 65 čúdo-bogatýr čúd- - bogatýr λεβέντης -θαύμα 66 čúdo-dérevo čúd- - dérevo δέντρο-θαύμα 67 tsar -kólokol tsar - kólokol Η μεγ.καμπάνα του Κρεμλίνου 68 tsar -púška tsar - púška Το μεγ.κανόνι του Κρεμλίνου 69 góre-rybolóv góre - rybolóv Ψαράς της κακιάς ώρας 70 góre-ohótnik góre - ohótnik Κυνηγός της κακιάς ώρας 71 góre-učeník góre - učeník Μαθητής της κακιάς ώρας 72 mladočéhi mlad- o čéhi pl νεοτσέχοι 73 mladotúrki mlad- o túrki pl νεοτούρκοι 74 hladokombinát hlad- o kombinát εργοστάσιοψυγείο 75 gradostroítel stvo grad- o stroítel stvo Πολεοδομία 76 gradopravítel grad- o pravítel Κυβερνήτης της πόλης Μια ξεχωριστή θέση καταλαμβάνουν στη Ρωσική γλώσσα τα σύνθετα ουσιαστικά με την κεφαλή ουσιαστικό στη γενική και με το πρώτο συνθετικό pol- το οποίο αποτελεί το αποτέλεσμα της αποκοπής του ουσιαστικού «polovina»(= το μισό) (το θέμα του ουσιαστικού αυτού είναι polovin-a και το -a είναι κλιτικό επίθημα ουσιαστικού θηλυκού γένους ενικού αριθμού). Π.χ. «polkómnaty» < pol- + kómnat-y Γενική ενικού (kómnat-a Ον.εν. = δωμάτιο) = «μισό δωμάτιο, το ήμισυ του δωματίου». Εδώ

26 24 παρατηρείται άμεση σχέση του συνθέτου με την αντίστοιχη ονοματική φράση όπου το ουσιαστικό «polovina»(= το μισό) ακολουθείται από τη γενική πτώση του ουσιαστικού το οποίο προσδιορίζει: polovína kómnaty (το μισό του δωματίου) < polkómnaty. Το συνθετικό pol- παρουσιάζει μεγάλη παραγωγικότητα στη Ρωσική: σύμφωνα με το «Λεξικό Δημιουργίας Λέξεων της Ρωσικής Γλώσσας» του A..Tihonov (τόμος Ι, σελ ) υπάρχουν περίπου 400 σύνθετα (χωρίς τα παράγωγά τους) με το πρώτο συνθετικό pol(u)-. Άλλη μία σημαντική παρατήρηση που αφορά το συνθετικό pol- είναι η εξής: ενώ στην περίπτωση των συνθέτων με πρώτο συνθετικό το pol- ο Δείκτης Σύνθεσης απουσιάζει, στην περίπτωση σχηματισμού παραγώγων από τα σύνθετα αυτά, παρατηρείται η συστηματική εμφάνιση του φωνήεντος u μετά από το pol-, όπως φαίνεται στα παραδείγματα (2)-(8): (2) polgóda > polovín-a+gód-a (μισό έτος) όπου το ουσιαστικό gód-a είναι η γενική πτώση του ουσιαστικού god με το κλιτικό επίθημα -a. Το παράγωγο ουσιαστικό θα έχει τη μορφή polugódije = pol-u-god-i-je (η εξαμηνία). (3) polv edrá (μισός κουβάς) > poluv ed órnyj (επίθετο) (4) polv éka (μισός αιώνας) > poluv ekóvyj (επίθετο) (5) polv erstý (μισό χιλιόμετρο) > poluv órstnyj (επίθετο) (6) póld en (μεσημέρι) > polúd ennyj / poldn évnyj (επίθετο) (7) polžízn i (μισή ζωή) > poluživój (επίθετο μισοπεθαμένος) (8) polk ilom étra (μισό χιλιόμετρο) > poluk ilom etróvyj (επίθετο) Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να σημειώσουμε, καταρχάς, ότι στα παραδείγματα (3)-(8), το ij/-yj αποτελεί ένα κλιτικό επίθημα επιθέτων αρσενικού γένους και ενικού αριθμού, ενώ στο παράδειγμα (2) το i- αποτελεί παραγωγικό επίθημα και το je αποτελεί κλιτικό επίθημα.

27 25 Όσον αφορά, τώρα, την συστηματική εμφάνιση του u- μετά από το θέμα pol-, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτή υπαγορεύεται πιθανότατα από φωνολογικούς λόγους (για παράδειγμα, λόγοι ευφωνίας ή βέλτιστης συλλαβικής δομής). Βέβαια, αυτό αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση του φαινομένου, το οποίο απαιτεί περισσότερη μελέτη και έρευνα. Αναλύοντας τα σύνθετα στον παραπάνω πίνακα, μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα πρώτα συνθετικά μέρη pol-, lže-, góre-, čúdo-, sam-, vzaim- και ορισμένα άλλα βρίσκονται στο στάδιο της γραμματικοποίησης, δηλαδή σταδιακά αποκτούν λειτουργικό χαρακτήρα και μετατρέπονται σε προθήματα. Η Γιαννουλοπούλου (2000) αναφέρει κάτι ανάλογο σχετικά με την Ελληνική γλώσσα. Ειδικότερα, η Γιαννουλοπούλου υποστηρίζει ότι τα συνθετικά μέρη «μικρο-, νέο-, παλαιο- και ψευδο-» δεν αποτελούν καθαρές περιπτώσεις θεμάτων, αλλά συμφύματα (COFIXES), δηλαδή τοποθετεί αυτά τα στοιχεία μεταξύ των θεμάτων και των προθημάτων. Ο Booij (2004, 2005) αναφερόμενος σε αντίστοιχες περιπτώσεις από την Ολλανδική γλώσσα, τα ονομάζει προσφυματοειδή (AFFIXOIDS). Συγκεκριμένα, ο Booij θεωρεί ότι αυτά τα στοιχεία έχουν μεν υποστεί σημασιολογική αλλαγή, αλλά διατηρούν τη μορφή των αρχικών θεμάτων και τα γενικότερα τυπικά τους χαρακτηριστικά. Για προσφυματοειδή (AFFIXOIDS) κάνει λόγο και ο A..Tihonov στο «Λεξικό Δημιουργίας Λέξεων της Ρωσικής Γλώσσας» (τόμος Ι, σελ.24) αναφερόμενος, όμως, στις περιπτώσεις των συνθέτων με τις ρηματικές κεφαλές «-vod, -ved, -mer, -voz, - rez, -ed» κ.α. (βλ. τα παραδείγματα και την πιο λεπτομερή ανάλυση στο κεφάλαιο 6 «Προσφυματοποίηση ορισμένων συνθετικών μερών»). Επιπλέον, η Α. Ράλλη (Α. Ράλλη, 2005b, σελ. 30) θεωρεί ότι στις περιπτώσεις των συνθέτων «μικροάνοιγμα, νεοαμερικάνος, παλαιοαριστερός, ψευδοαναρχικός» μπορούμε να μιλήσουμε για λεγόμενα ψευδοσύνθετα (Α. Ράλλη, 2005b) τα οποία αποτελούν ειδικές περιπτώσεις προθηματοποίησης. Στη συνέχεια η Α. Ράλλη

28 26 συμπεραίνει ότι στις περιπτώσεις αυτές το ο- δεν αποτελεί πλέον συνδετικό φωνήεν, αλλά είναι ένα μέρος του προθηματικού πρώτου συστατικού. Μια ακόμα παρατήρηση σχετικά με τα παραπάνω σύνθετα ουσιαστικά είναι η εξής: τα σύνθετα με το πρώτο συνθετικό «góre-», «tsar -» και «čúdo-,» γράφονται με «παύλα» και τα πρώτα συστατικά τους μέρη διατηρούν τον αρχικό τόνο. Περισσότερα για τις περιπτώσεις αυτές υπάρχουν κεφάλαιο 6 της παρούσας εργασίας Σύνθετα τύπου [ρήμα + ουσιαστικό] Μια άλλη ξεχωριστή ομάδα συνθέτων ουσιαστικών αυτού του τύπου είναι εκείνα, τα οποία έχουν ως πρώτο συνθετικό ρήμα στην ομώνυμη μορφή με την προστακτική και ως βάση ένα ουσιαστικό. Συνήθως τα σύνθετα αυτά αναφέρονται σε ένα έμψυχο ή άψυχο ουσιαστικό, το οποίο δέχεται την ενέργεια του ρήματος. Όλα αυτά τα σύνθετα είναι εξωκεντρικά και χαρακτηρίζονται από τον υψηλό βαθμό σημασιολογικής αδιαφάνειας (semantic opacity). Με άλλα λόγια, η σημασία τους δεν προκύπτει από τις επιμέρους σημασίες των συνθετικών μερών και είναι, κατά κύριο λόγο, μεταφορική. Ν ΣΥΝΘΕΤΟ 1 Ο ΜΛ ΔΣ 2 Ο ΜΛ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ 1 Sorvigolová sorví (κόψε) V - golová (κεφάλι) Απόκοτος 2 Skopidóm skopí (μάζεψε, αποταμίευσε) V - dom (σπίτι) σπαγκοραμμένος 3 Deržimórda derží (κράτα, βάστα) 4 grab ármija grab (λήστεψε) V - mórda (μούρη) αυταρχικός V - ármija (στρατός) Ληστρικός στρατός 5 vyrvigláz výrvi (βγάλε) V - glaz (μάτι) (καθ.) κάτι ξινό σε γεύση ή σε έντονο χρώμα 6 gul aj-górod gul áj (κάνε βόλτα) 7 Deržidérevo derží (κράτα, βάστα) V - górod (πόλη) Είδος άρματος (αρχ) V - dérevo (δέντρο) V - póle (χωράφι, αγρός) Είδος φυτού 8 perekati-póle perekatí (κύλησε) Είδος φυτού 9 Goritsvét gorí (κάψε, V - tsvet (χρώμα) Είδος φυτού (η

29 λάμψε) 10 Vertigolóvka vertí (στριφογύρισε) 11 Vertišéjka vertí (στριφογύρισε) 12 Šumigolová šumí (κάνε θόρυβο) V - golóvka (κεφαλάκι) V - šéjka (λαιμάκος) 27 σιλήνη, το λυχνούδι) Είδος πτηνού Είδος πτηνού V - golová (κεφάλι) μεθυσμένος Βλέπουμε, καταρχάς, ότι η μορφή των συνθέτων της παραπάνω ομάδας είναι [λέξη + λέξη], ενώ δεν υπάρχει Δείκτης Σύνθεσης. Εάν αναλύσουμε τα παραπάνω σύνθετα ως ρηματικές φράσεις, θα παρατηρήσουμε ότι στις φράσεις αυτές κανένα από τα δεύτερα συνθετικά μέρη δεν εμφανίζεται στην ονομαστική πτώση, σε αντίθεση με τα σύνθετα. Στη φράση sorví gólovu το συμπλήρωμα gólov-u είναι η αιτιατική πτώση του ουσιαστικού golov-á, ενώ το απαρέμφατο του ρήματος sorvi είναι sorvat. Στη φράση derží mórdu το συμπλήρωμα mórd-u είναι η αιτιατική πτώση του ουσιαστικού mórd-a, ενώ το απαρέμφατο του ρήματος derží είναι deržat. Στη φράση vertí golóvkoj το συμπλήρωμα golóv-k-oj είναι η οργανική πτώση του υποκοριστικού ουσιαστικού golóv-k-a, ενώ το απαρέμφατο του ρήματος vertí είναι vertet. Στη φράση vertí šéjkoj το συμπλήρωμα šéj-k-oj είναι η οργανική πτώση του υποκοριστικού ουσιαστικού šéj-k-a. Τα ουσιαστικά dom, glaz είναι αρσενικού γένους ενικού αριθμού χωρίς κλιτικό επίθημα και δεν αλλάζουν τη μορφή τους στην αιτιατική πτώση. Τα ουσιαστικά dérevo, póle είναι ουδέτερου γένους ενικού αριθμού και πάλι δεν αλλάζουν τη μορφή τους στην αιτιατική πτώση. Στην περίπτωση του συνθέτου grab ármija, μία πιθανή φράση είναι ármijia kotóraya gráb it, δηλαδή «στρατός ο οποίος ληστεύει», όπου το δεύτερο συνθετικό ármij-a είναι ο δράσης, και όχι ο αποδέκτης της ενέργειας, καθόσον η σημασία της φράσης grab ármiju = «λήστεψε τον στρατό» (το ουσιαστικό ármij-u είναι

30 28 αιτιατική πτώση του ουσιαστικού ármij-a, το οποίο είναι θηλυκού γένους ενικού αριθμού), είναι αντίθετη με την έννοια του συνθέτου «ληστρικός στρατός», δηλαδή «ο στρατός ο οποίος λεηλατεί». Το ρήμα gorí = «κάψε, λάμψε, άστραψε» είναι αμετάβατο, δηλαδή δεν ακολουθείται από συμπλήρωμα. Για το λόγο αυτό και πάλι ως αρχική φράση αναφέρουμε τη δομή «δράστης + ρήμα», δηλαδή tsvet kotóryj gorít = «χρώμα το οποίο λάμπει». Τέλος, η αντίστοιχη φράση του συνθέτου šumigolová είναι golová šumít = «το κεφάλι πάει να σπάσει», όπου το ουσιαστικό golová είναι υποκείμενο του ρήματος šumít. Τα προαναφερόμενα σύνθετα αποτελούν μια κλειστή ομάδα με ελάχιστες πιθανότητες εμφάνισης νέων συνθέτων. Η Α. Ράλλη αναφέρει ότι αυτός ο τύπος σύνθεσης, όπου το πρώτο συνθετικό μέρος έχει τη μορφή ενός τύπου της προστακτικής, είναι ευρέως διαδεδομένος στις λατινογενείς γλώσσες (βλ. Α. Ράλλη 2005b, σελ ), όπου, μάλιστα, παρατηρείται υψηλή παραγωγικότητα των συνθέτων αυτού του τύπου. Συγκεκριμένα, μελέτες έδειξαν ότι, τόσο η ιταλική όσο και η ισπανική και γαλλική γλώσσα, κατά τη διαδικασία της σύνθεσης, χρησιμοποιούν το δεύτερο ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα, όπως φαίνεται χαρακτηριστικά στα παραδείγματα (9)-(11) (9) Ιταλικά: portalettere < porta lettere ταχυδρομικό κουτί < φέρε γράμματα apriscattole < apri scattole ανοιχτήρι < άνοιξε κονσέρβες asciuga-mano πετσέτα για τα χέρια < asciuga mano < στέγνωσε χέρι ficca-naso < ficca naso busybody < thrust nose

31 29 (10) Ισπανικά: parabrisas < para brisas παρμπρίζ < σταμάτα άνεμοι abrelatas < abre latas ανοιχτήρι κονσέρβων < άνοιξε κονσέρβες (11) Γαλλικά: ouvre-boîtes ανοιχτήρι < ouvre boîtes < άνοιξε κουτιά essuie-mains < essuie mains πετσέτα < σκούπισε χέρια Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση του συγκεκριμένου φαινομένου επιχειρεί στο άρθρο της η Martina Gracanin-Yuksek (2005), η οποία μελετά σύνθετα τύπου V- της Ιταλικής και τα χωρίζει σε δύο ομάδες: «οργανικά σύνθετα» (instrument compounds), δηλαδή αυτά που αναφέρονται σε «όργανα», και σύνθετα με το δεύτερο συνθετικό δράστη (agent compounds), τα οποία αναφέρονται στους ανθρώπους που ενεργούν. Η ερευνήτρια σημειώνει ότι τα σύνθετα της πρώτη ομάδας είναι στην πλειονότητά τους αρσενικού γένους, παρά το γεγονός ότι το δεύτερο συνθετικό μπορεί να είναι θηλυκού γένους. Για παράδειγμα, η Ιταλική λέξη mano είναι θηλυκού γένους (una mano), ενώ το σύνθετο ουσιαστικό asciuga-mano είναι αρσενικού γένους: un piccolo asciuga-mano. Απεναντίας, τα σύνθετα ουσιαστικά της δεύτερης ομάδας (agent compounds) συμφωνούν σε γένος με το αντικείμενο αναφοράς τους (referent) : un / una ficca-naso. Αξιοπερίεργο είναι το γεγονός ότι, όταν ένα σύνθετο ουσιαστικό τύπου V- περιλαμβάνει ως δεύτερο συνθετικό ένα ουσιαστικό θηλυκού γένους α κλίσης (π.χ. test-a (ΕΝ), -e (ΠΛ) [head], όπως στο σύνθετο ουσιαστικό poggiatesta < rest (V) + head () = headrest ) εμφανίζει στον πληθυντικό αριθμό το

32 30 κλιτικό επίθημα θηλυκού γένους e, παρότι συμφωνεί με έναν προσδιοριστή αρσενικού γένους (una testa delle teste, όπου una [a] και delle [some] είναι προσδιοριστές θηλυκού γένους, σε αντίθεση με un poggiatesta dei poggiateste, όπου un [a] και dei [some] είναι προσδιοριστές αρσενικού γένους). Αναφορικά με το δεύτερο πρόσωπο της προστακτικής έγκλισης, ωστόσο, ο Sergio Scalise (1992) επισημαίνει ότι ο συγκεκριμένος ρηματικός τύπος είναι σημασιολογικά κενός και ότι δεν εκφράζει ενεργά τα χαρακτηριστικά της προστακτικής. Κάτι αντίστοιχο υποστηρίζει και η Α. Ράλλη (2005b), σύμφωνα με την οποία «οι ρηματικοί τύποι που εμφανίζονται ως πρώτο συστατικό σε αυτά τα σύνθετα αποτελούν απολιθώματα μορφών της προστακτικής, υπό την έννοια ότι τα κλιτικά τους χαρακτηριστικά δε συμμετέχουν σε συντακτικές διαδικασίες όταν τα σύνθετα χρησιμοποιηθούν σε προτάσεις» (Α. Ράλλη, 2005b, σ. 74). Επεκτείνοντας το προαναφερόμενο συμπέρασμα της Α. Ράλλη στη Ρωσική, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι και στα σύνθετα της Ρωσικής, τα οποία έχουν ως πρώτο συνθετικό μέρος ομώνυμη μορφή με την προστακτική του ρήματος, οι τύποι αυτοί αποτελούν «απολιθώματα μορφών της προστακτικής». Και αυτό διότι, η λειτουργία της προστακτικής δεν είναι πλέον διαφανής, αφού τα μορφοσυντακτικά χαρακτηριστικά των συνθέτων είναι ονοματικά, και τα κλιτικά χαρακτηριστικά αυτών των ρηματικών τύπων, δεν συμμετέχουν σε συντακτικές διαδικασίες όταν τα σύνθετα χρησιμοποιηθούν σε προτάσεις, όπως φαίνεται στα ακόλουθο παράδειγμα: (12) Včera ja v id ela odnu vert išéjku. Χθες εγώ είδα μια στριφογύρισε-λαιμάκος «είδος πουλιού» Στο παράδειγμα (12) παρατηρούμε ότι το σύνθετο ουσιαστικό vert išéjka εμφανίζεται στην αιτιατική πτώση ενικού αριθμού, δηλαδή vert išéjku, όπου u είναι κλιτικό επίθημα, όπως απαιτεί το

33 31 ρήμα v id ela, χωρίς να γίνει οποιαδήποτε αλλαγή στο εσωτερικό της λέξης. Μία παρόμοια παρατήρηση έχει κάνει η Ljiljana Progovac (2006) σε σχέση με τη Σερβική γλώσσα, η οποία ανήκει στην ομάδα Σλαβικών γλωσσών, όπως ακριβώς και τα Ρωσικά. Παρακάτω αναφέρουμε ορισμένα βασικά σημεία της ανακοίνωσής της, προσθέτοντας στοιχεία από τη Ρωσική. Η ερευνήτρια μελετά εξωκεντρικά σύνθετα τύπου VO (verb-object) της Σερβικής, κάνοντας μια ιστορικογλωσσολογική ανάλυση, και μιλάει για «απολιθώματα προστακτικής» (fossilized imperative) στα σύνθετα αυτού του τύπου, αναλύοντάς τα ως «[ ] απολιθώματα στη γλωσσική εξέλιξη, στα οποία η σύνταξη κατάφερε να συνδυάσει τις ουδέτερες μορφές Χρόνου / Έγκλισης (default Tense/mood forms) με τις ουδέτερες μορφές Πτώσης (default Case forms) δημιουργώντας έγκαιρους συνδυασμούς.» Αρχικά, η ερευνήτρια αναλύει δύο ευκτικές φράσεις απολιθώματα της Σλαβικής (frozen exclamatives / optatives): Pomoz-i Bog! (Help-IMP God), Bud-i-Bok-s-nama! (Be-IMP- God-with-us). Πρέπει να σημειώσουμε εδώ, ότι αντίστοιχες φράσεις υπάρχουν και στη Ρωσική: Pomog-i t eb e Bog! (Help-IMP you God), Bud Bog s nam i (Be-IMP-God-with-us). Οι αντίστοιχες φράσεις τις Αγγλικής επίσης περιλαμβάνουν απολιθωμένες μορφές ρημάτων, μορφές, δηλαδή, οι οποίες δεν συμφωνούν με το υποκείμενο (fossilized forms, which involve a nonfinite (at least non-agreeing) verb form (see Kiparsky 1968)). Π.χ.: Long Live the King!, God forbid! Η προστακτική των ρημάτων της Σερβικής, όπως και της Ρωσικής, χαρακτηρίζεται από το κλιτικό επίθημα i όταν προηγείται

34 32 ένα σύμφωνo και επίθημα -j όταν προηγείται ένα φωνήεν. Για παράδειγμα: Ρωσικά: gor et (Inf) gor i (Imp), gul at (inf) gul aj (Imp) Σερβικά: uzmi (Imp) = take, zavezuj (Imp) = tie. Αν και στις παραπάνω φράσεις αναμφισβήτητα αναγνωρίζεται η σύγχρονη μορφή της προστακτικής, αυτές δεν μπορούν να αναλυθούν ως προστακτική ούτε στα Σερβικά, ούτε στα Ρωσικά, καθόσον το ουσιαστικό θα έπρεπε να είναι σε μορφή κλιτικής πτώσης (Vocative), δηλαδή Bože και στις δύο γλώσσες, ενώ εμείς βλέπουμε την ονομαστική πτώση (Bog), κάτι που δεν συμφωνεί με τους περιορισμούς των δύο γλωσσών, στις οποίες η μόνη πτώση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με την προστακτική είναι η κλιτική. Η εμφάνιση της ονομαστικής πτώσης με την προστακτική μπορεί να ερμηνευτεί από το γεγονός ότι η ονομαστική υπήρξε η Βασική/Αμαρκάριστη Πτώση (default-unmarked Case) στις Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, πολλές από τις οποίες, συμπεριλαμβανομένης της Σερβικής και της Ρωσικής, ακόμα διατηρούν την ονομαστική με αυτό το ρόλο. Η Αγγλική, αντιθέτως, έχει επιλέξει την αιτιατική ως Βασική/Αμαρκάριστη Πτώση (βλ. Schütze 2001, όπως αναφέρεται στην Ljiljana Progovac (2006)): This is me., Who is it? Me., Me worry?!, κ.ο.κ. Στα περισσότερα ρήματα της Σερβικής, η μορφή της προστακτικής ξεχωρίζει από την απαρεμφατική μορφή ενός ρήματος, γεγονός το οποίο ισχύει και στα Ρωσικά, όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω. Για το λόγο αυτό η μορφή του ρήματος, το οποίο αποτελεί το πρώτο συνθετικό ενός συνθέτου είναι αναμφισβήτητα η προστακτική: seci-kesa [cut-purse]: seci - IMP, sek Root (trbo-sek (stomachrip(per)), pre-sek (cross-cut), sek-ač (cut-ter), seći - Inf., seče 3SG, Present)

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές.

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. Οι αντωνυμίες δίνουν στον λόγο μας συντομία και σαφήνεια. Μας βοηθούν να μιλάμε πιο εύκολα για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟ ΓΕΡΟΥΝΔΙΑΚΟ (GERUNDIVUM) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟ ΓΕΡΟΥΝΔΙΑΚΟ (GERUNDIVUM) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟ ΓΕΡΟΥΝΔΙΑΚΟ (GERUNDIVUM) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Το γερουνδιακό είναι ρηματικό επίθετο παθητικής διάθεσης (διαθέτουν, δηλαδή, όλα τα ρήματα στην παθητική φωνή καθώς και τα αποθετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη.

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6 Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή... 2 2. Μέθοδοι συλλογής και προσέγγισης υλικού... 5 3. Επισκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας... 13 4. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Από το εγχειρίδιο της Α Γυμνασίου Ενότητα 12 Α. Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας

Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας 1. Διορθωτής Λέξεων Αντικείμενο Στόχος Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διορθωτή λέξεων βασισμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Όταν µπροστά από τα κύρια ονόµατα υπάρχει τίτλος, τότε το οριστικό άρθρο προηγείται του τίτλου: ο κύριος Μικέογλου ο πρίγκιπας Κάρολος

Όταν µπροστά από τα κύρια ονόµατα υπάρχει τίτλος, τότε το οριστικό άρθρο προηγείται του τίτλου: ο κύριος Μικέογλου ο πρίγκιπας Κάρολος 1. ΘΕΜΑ Το οριστικό άρθρο 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ Θα µιλήσει ο Χασάν. Μ αρέσει η µουσική. Αγαπάει τη ζωή. Σπρώξε την πόρτα. Το 2003 τελείωσε το λύκειο. Το Μάη είχαµε ωραίο καιρό. Ήρθε µε το λεωφορείο. Ήρθε το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραµµα: Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων 2002-2004 ράση: Γραµµατική και ιδασκαλία Έργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστηµονικός υπεύθυνος - επιµέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο [In D. Theofanopoulou-Kondou, X. Laskaratou, M. Sifianou, M. Georgiafendis, & V. Spyropoulos, eds. Sinxrones tasis stin eliniki glosologia. Meletes afieromenes stin Eirene Philippaki-Warburton [Synchronic

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

1.Να υπογραμμίσεις τα υποκείμενα των παρακάτω προτάσεων:

1.Να υπογραμμίσεις τα υποκείμενα των παρακάτω προτάσεων: Το Υποκείμενο Το πρόσωπο, το ζώο ή το πράγμα που κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση λέγεται υποκείμενο. Για να βρούμε το υποκείμενο σε μία πρόταση κάνουμε την ερώτηση "ποιος; ποια; ποιο;".

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 2008-2009. Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. ρωμαϊκής λογοτεχνίας, γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας

ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 2008-2009. Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. ρωμαϊκής λογοτεχνίας, γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 008-009 Σχ. Μονάδα: ο Γενικό Λύκειο ιαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Διδάσκουσα Καθηγήτρια: Γιακουμάτου Μαρία-Θηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΜΙ= είμαι, υπάρχω. ΥΠΟΤΑ- ΚΤΙΚΗ ω ης η ωμεν. ισθι εστω. εσοίμην εσοιο εσοιτο εσοίμεθα εσοισθε εσοιντο ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ. ο υσης ο υσ η ο υσαν

ΕΙΜΙ= είμαι, υπάρχω. ΥΠΟΤΑ- ΚΤΙΚΗ ω ης η ωμεν. ισθι εστω. εσοίμην εσοιο εσοιτο εσοίμεθα εσοισθε εσοιντο ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ. ο υσης ο υσ η ο υσαν ΕΙΜΙ= είμαι, υπάρχω Ε- ΝΕ- ΣΤΩ- ΤΑΣ ΠΑ- ΡΑ- ΤΑ- ΤΙ- ΚΟΣ ΜΕΛ- ΛΟ- ΝΤΑΣ ΚΛΙΣΗ ΟΡΙΣΤΙ- ΚΗ ε ιμί ε ι εστί(ν) εσμέν εστέ ε ισί(ν) η/ ην ησθα ην ημεν ησαν εσομαι εσ η/ εσει εσται εσόμεθα εσεσθε εσονται ΥΠΟΤΑ-

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση Υπολογισμού. Γραμματικές Πεπερασμένα Αυτόματα Κανονικές Εκφράσεις

Μοντελοποίηση Υπολογισμού. Γραμματικές Πεπερασμένα Αυτόματα Κανονικές Εκφράσεις Μοντελοποίηση Υπολογισμού Γραμματικές Πεπερασμένα Αυτόματα Κανονικές Εκφράσεις Προβλήματα - Υπολογιστές Δεδομένου ενός προβλήματος υπάρχουν 2 σημαντικά ερωτήματα: Μπορεί να επιλυθεί με χρήση υπολογιστή;

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3: οµή Φράσης

Κεφάλαιο 3: οµή Φράσης Κεφάλαιο : οµή Φράσης 1 Η οµή της Φράσης Αναφερθήκαµε για πρώτη φορά στο Κεφάλαιο 1 στις φραστικές κατηγορίες, ή αλλιώς Φράσεις. Οι Φράσεις, είναι αποτέλεσµα του συνδυασµού ή, αλλιώς συγχώνευσης (merging)

Διαβάστε περισσότερα

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους:

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους: Z Επαναληπτικό μάθημα Ανακύκλωση τώρα Αν το σύνθημα αυτό είναι κάτι που είχαμε ξεχάσει τα τελευταία χρόνια, είναι καιρός να το θυμηθούμε και να ενεργοποιηθούμε. Όλοι. Και αυτό γιατί θα πρέπει να καταλάβουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα σύνθεσης. της Ελληνικής και της Γερμανικής: συγκριτική προσέγγιση

Θέματα σύνθεσης. της Ελληνικής και της Γερμανικής: συγκριτική προσέγγιση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Μαρία Κολιοπούλου Θέματα σύνθεσης της Ελληνικής και της Γερμανικής: συγκριτική προσέγγιση Διδακτορική Διατριβή Επόπτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική Κατάκτηση. Ενότητα 8 : Προτάσεις Κενού Υποκειμένου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Γλωσσική Κατάκτηση. Ενότητα 8 : Προτάσεις Κενού Υποκειμένου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Γλωσσική Κατάκτηση Ενότητα 8 : Προτάσεις Κενού Υποκειμένου Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Προσεγγίσεις γλωσσικής ικανότητας Υπόθεση pro-drop Υπόθεση topic-drop

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ Στόχοι της εργασίας Εντρύφηση στις βασικές αρχές της Επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΚΛΑΣΜΑΤΑ Α.. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος από τον παρανομαστή, τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο από το. Αν ο αριθμητής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης.

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016 Από 18 Ιουνίου έως 31 Ιουλίου 2015 Διάρκεια προγράμματος: έξι (6) εβδομάδες Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. συγκεκριμένος σχεδιασμός διδακτέας και εξεταστέας

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑ-ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ»

«ΔΙΑ-ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ» ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΧΑΙΡΕΤΑΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19429 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/12/2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΠΗΓΗ ΜΗΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 19429 Α.. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο Δ. Σ ΜΟΣΧΑΤΟΥ ΣΤ ΤΑΞΗ 26-04- 2013

5 Ο Δ. Σ ΜΟΣΧΑΤΟΥ ΣΤ ΤΑΞΗ 26-04- 2013 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΓΛΩΣΣΑ 1. Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσεις το αντικείμενο και να γράψεις μέσα στις παρενθέσεις σε ποια πτώση βρίσκεται, σε ποιον αριθμό και ποιο γένος Ο Βασίλης

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ

ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΝΤΑΣΕΩΣ ΟΡΩΝ ΣΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ ΛΑΘΩΝ Χ. Στάθης, Γ. Καραγιάvvης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται το υποσύστημα εμπλουτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι κλάσμα; Κλάσμα είναι ένα μέρος μιας ποσότητας. ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κλάσμα είναι ένας λόγος δύο αριθμών(fraction is a ratio of two whole numbers) Πως εκφράζετε συμβολικά ένα κλάσμα; Εκφράζετε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ορθογραφία : Συλλαβές. Μονοσύλλαβη : το, και Δισύλλαβη : πό δι, ε- κεί. Τρισύλλαβη : πα τέ ρας, μη τέ ρα. Πολυσύλλαβη : πα ρα μύ θι, α στα μά τη τα

Ορθογραφία : Συλλαβές. Μονοσύλλαβη : το, και Δισύλλαβη : πό δι, ε- κεί. Τρισύλλαβη : πα τέ ρας, μη τέ ρα. Πολυσύλλαβη : πα ρα μύ θι, α στα μά τη τα Ορθογραφία : 1. Τα ρήματα σε εύω, - εύομαι, γράφονται με συνδυασμό π.χ. παιδεύω παιδεύομαι. Εξαιρείται το κλέβω και το σέβομαι. 2. Τα ρήματα σε άβω, - άβομαι, γράφονται με β. π.χ. ράβω ράβομαι. Εξαιρείται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 7 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)....

Διαβάστε περισσότερα

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Ρέθυµνο, 18 Οκτωβρίου 2014 Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Τµήµα Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Ελληνικές διαλεκτικές πολυτροπικές Βάσεις Δεδοµένων n Πρωτογενή διαλεκτικά δεδοµένα (γραπτά ή/και προφορικά): n δυσεύρετο

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραμμα: Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2005-2007 Δράση: Γραμματική και Διδασκαλία Εργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστημονικός υπεύθυνος - επιμέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά 5η Δραστηριότητα Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας Περίληψη Πόση πληροφορία περιέχεται σε ένα βιβλίο των 1000 σελίδων; Υπάρχει περισσότερη πληροφορία σε έναν τηλεφωνικό κατάλογο των 1000 σελίδων ή

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνογλωσσία 8 Β' Εξάμηνο. Λογικός Προγραμματισμός Prolog. Άσκηση: Διορθωτής Εκφράσεων

Τεχνογλωσσία 8 Β' Εξάμηνο. Λογικός Προγραμματισμός Prolog. Άσκηση: Διορθωτής Εκφράσεων Τεχνογλωσσία 8 Β' Εξάμηνο Λογικός Προγραμματισμός Prolog Άσκηση: Διορθωτής Εκφράσεων Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διορθωτή εκφράσεων βασισμένη στο φορμαλισμό της prolog

Διαβάστε περισσότερα

Ejercicios de Gramática

Ejercicios de Gramática 1. Γραψτε το σωστό άρθρο Παιδί Φοιτητής Ελλάδα Έλληνας Μαδρίτη Λολούδι Αναπτήρας Παλτό Νερό Άνθρωπος Βιβλίο Γυναίκα Άντρας Σχολείο Βιβλιοθήκη Μάθημα Λέξη Γλώσσα Σπίτι Λογαριασμός Λόγος Κόρη Ήλιος Παραλία

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Πολιτικές προώθησης Θέρμανσης & Ψύξης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Συγγραφείς: Austrian Energy Agency: Nina Pickl, Johannes Schmidl, Lorenz Strimitzer

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα «Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα Φεβρουάριος 2012 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα κα. Χριστίνα

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δρ. Κόννης Γιώργος Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Προγραμματισμός Στόχοι 1 Να περιγράψουμε τις έννοιες του Υπολογιστικού Προβλήματος και του Προγράμματος/Αλγορίθμου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. -από πού είσαι; Ο Αλέξανδρος γνωρίζει μια κοπέλα...

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. -από πού είσαι; Ο Αλέξανδρος γνωρίζει μια κοπέλα... ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Από πού είσαι; A ΜΕΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Αλέξανδρος: Από πού είσαι; Πηνελόπη: Είμαι από την Ελλάδα. Από πού είσαι; Σοφία: Πολ: Εσείς από πού είστε; Είμαι από το Βέλγιο.

Διαβάστε περισσότερα

Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας Ελληνικής στην Πρωτοπαθή Προοδευτική Αφασία με αγραμματικό λόγο

Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας Ελληνικής στην Πρωτοπαθή Προοδευτική Αφασία με αγραμματικό λόγο ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: "Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τα κείμενα" Μεταπτυχιακή Διατριβή Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ 27 Β ΟΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ Εκφέρεται είτε με απλή αφαιρετική είτε με το σύνδεσμο quam και ομοιόπτωτα ή ομοιότροπα (όταν ο α όρος δεν κλίνεται, είναι δηλαδή επίρρημα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3)

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3) Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3) Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Μη Ασυμφραστικές Γλώσσες (2.3) Λήμμα Άντλησης για Ασυμφραστικές Γλώσσες Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Β ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Αρσενικά και θηλυκά σε ως και ουδέτερα σε ων. Α. ΑΣΥΝΑΙΡΕΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Β ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Αρσενικά και θηλυκά σε ως και ουδέτερα σε ων. Α. ΑΣΥΝΑΙΡΕΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ Β ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ Περιλαμβάνει τις εξής κατηγορίες: ΑΣΥΝΑΙΡΕΤΑ ΣΥΝΗΡΗΜΕΝΑ ΑΤΤΙΚΟΚΛΙΤΑ Αρσενικά και θηλυκά σε ος και ουδέτερα σε ον. Αρσενικά και θηλυκά σε ους και ουδέτερα σε ουν. Αρσενικά και θηλυκά σε ως

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές Μάθημα Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο 1 Δ1 Ελληνικό αλφάβητο Γραφή-προφοράτονισμός Δ2 Ανάγνωση ασκήσεις γραφής. Δ3 Απλοί χαιρετισμοί. 2 Δ1 Εμπέδωση της γραφής της ανάγνωσης. Ορθογραφία απλών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝO 24 ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Μετά από ρήματα που δηλώνουν ψυχικό πάθος, π.χ. gaudeo, queror, indignor κ.ά., ακολουθούν ουσιαστικές αιτιολογικές

Διαβάστε περισσότερα