1. Γενικά χαρακτηριστικά του λεξικού: η δομή και οι σχεδιαστικές αρχές του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Γενικά χαρακτηριστικά του λεξικού: η δομή και οι σχεδιαστικές αρχές του"

Transcript

1 Το Πρώτο μου λεξικό για το δημοτικό ως εργαλείο διδασκαλίας της ελληνικής σε αλλόγλωσσους Αγγελική Ευθυμίου Λέκτορας Ελληνικής Γλώσσας, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Αλεξανδρούπολη, Μαρία Μητσιάκη Υποψήφια Διδάκτωρ, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Abstract The present paper reports on a Greek lexicographic project that introduces dictionary use in early primary school curriculum providing children with a useful workbook during their first literacy steps. What follows is a brief account of a) the dictionary structure and the principles taken into consideration for its design, and b) the way dictionary use can be practiced as a vocabulary learning strategy in multi-lingual Greek classrooms. 0. Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι: α) να περιγράψει τη δομή και τις σχεδιαστικές αρχές ενός παιδαγωγικού λεξικού της ελληνικής (με τίτλο Εικονογραφημένο λεξικό Α, Β, Γ Δημοτικού: Το πρώτο μου λεξικό για το δημοτικό ), που προορίζεται -κατόπιν ανάθεσης και έγκρισης από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο- ως σχολικό εγχειρίδιο των μαθητών (φυσικών ομιλητών και αλλόγλωσσων) των τριών πρώτων τάξεων του Δημοτικού και β) να εξηγήσει τη δυνατότητα χρήσης του λεξικού αυτού ως εργαλείου για τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου και την κατανόηση των κανόνων που διέπουν μία γλώσσα κατά τη διδασκαλία της ελληνικής σε αλλόγλωσσους και να προτείνει τρόπους εφαρμογής των θεωρητικών στόχων στη σχολική τάξη. 1. Γενικά χαρακτηριστικά του λεξικού: η δομή και οι σχεδιαστικές αρχές του Το Πρώτο μου λεξικό (ΠΛΔ) είναι ένα παιδαγωγικό λεξικό 1 που στόχο του έχει να βοηθήσει τα παιδιά των πρώτων τάξεων του δημοτικού να εξοικειωθούν με το αλφάβητο, να κατακτήσουν βασικές δεξιότητες του λεξιλογίου και να έρθουν σε μία πρώτη επαφή με το λεξικό και τις τυπογραφικές του ιδιαιτερότητες. 1. Η συγγραφική ομάδα του λεξικού αποτελείται από τους: Αγ. Ευθυμίου, Η. Δήμο, Μ. Μητσιάκη και Ι. Αντύπα. Η εικονογράφηση είναι της Λ. Βαρβαρούση. Για τις σχεδιαστικές αρχές των παιδαγωγικών λεξικών, βλ. Ιορδανίδου & Μάντζαρη (2004). 1

2 1.2. Το λημματολόγιο Το λημματολόγιο του λεξικού έχει επιλεγεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις επικοινωνιακές και μαθησιακές ανάγκες των μαθητών στους οποίους απευθύνεται. Δεδομένης της έλλειψης ειδικά σχεδιασμένου ηλεκτρονικού σώματος κειμένων με παιδικό λόγο, το λημματολόγιο προέκυψε από την αποδελτίωση των σχολικών βιβλίων των τριών πρώτων τάξεων του δημοτικού καθώς και άλλων βιβλίων που προορίζονται για παιδιά της ίδιας ηλικίας. Πιο συγκεκριμένα στο λεξικό αυτό δίνονται ορισμοί για περίπου λέξεις, από τις οποίες άλλες είναι λήμματα και άλλες υπο-λήμματα, δηλαδή λέξεις που για λόγους εξοικονόμησης χώρου εξηγούνται μέσα σε άλλα λήμματα. Ως υπο-λήμματα έχουν καταχωρηθεί συνήθως λέξεις που ανήκουν στην ίδια οικογένεια με αυτή των λημμάτων, π.χ.: δάκρυ [το] ουσιαστικό (δάκρυα) Τα δάκρυα είναι σταγόνες που τρέχουν από τα μάτια σου κάθε φορά που κλαις. Όταν δακρύζεις, είσαι λυπημένος και από τα μάτια σου τρέχουν δάκρυα. δά-κρυ δακρύζω ρήμα (δάκρυσα, θα δακρύσω) δάκρυ Όπως γίνεται συχνά στη σύγχρονη παιδική λεξικογραφία, δεν περιλαμβάνονται στο λημματολόγιο γραμματικοί όροι (π.χ. ουσιαστικό, ρήμα, κ.ά.), σύνδεσμοι, μόρια, προθέσεις, τα πολύ βασικά ρήματα έχω, είμαι, κάνω, καθώς και πολλά επιρρήματα. Ο λόγος της απουσίας των λέξεων αυτών είναι διπλός: α) ο ορισμός τους δε γίνεται εύκολα κατανοητός από παιδιά της ηλικίας αυτής, β) πρόκειται για ήδη γνωστές λέξεις, για τις οποίες κανένας μαθητής δε θα ανατρέξει στο λεξικό. Τέλος, δεν περιλαμβάνονται στο λημματολόγιο οι μέρες, οι μήνες, οι εποχές και οι αριθμοί. Οι λέξεις αυτές παρουσιάζονται σε ειδικούς θεματικούς πίνακες που έχουν ενσωματωθεί στο κύριο σώμα του λεξικού Οι ορισμοί Οι ορισμοί του λεξικού, ακολουθώντας το παράδειγμα των λεξικών Collins-Cobuild, που έχει υιοθετηθεί σήμερα από τα περισσότερα λεξικά που απευθύνονται σε παιδιά ή σε αλλόγλωσσους χρήστες (βλ. και Swanepoel (2003) 2, έχουν γραφεί ως ολοκληρωμένες προτάσεις σε φυσικό καθημερινό λόγο και παρουσιάζουν τα εξής πλεονεκτήματα: α) Γίνονται εύκολα κατανοητοί από τα παιδιά αυτής της ηλικίας. Π.χ. στα λήμματα ήχος και καρότο: Ήχος είναι καθετί που ακούμε. Όλοι οι θόρυβοι, όλες οι νότες της μουσικής, όλες οι λέξεις που λέμε είναι ήχοι. Το καρότο είναι ένα πορτοκαλί λαχανικό. Τη ρίζα του την τρώμε ωμή ή βραστή. Είναι η αγαπημένη τροφή των κουνελιών. 2. Σύμφωνα με την έρευνα των Cummings, Cropp & Sussex (1994) οι αλλόγλωσσοι χρήστες των μονόλωσσων παιδαγωγικών λεξικών έδειξαν σαφή προτίμηση για τους ορισμούς που διατυπώνονται ως ολόκληρες προτάσεις. 2

3 β) Τα λήμματα εισάγονται κατευθείαν στο φυσικό γλωσσικό τους περιβάλλον και συνοδεύονται με έμμεσο τρόπο από συντακτικές, σημασιολογικές και γραμματικές πληροφορίες (Herbst 1996) (π.χ. για το αντικείμενο, το υποκείμενο, την πρόθεση που ακολουθεί, κ.ά). Π.χ. στα λήμματα κλοτσιά και διασκεδάζω: Όταν δίνεις μία κλοτσιά, χτυπάς κάποιον ή κάτι δυνατά με το πόδι σου. Όταν διασκεδάζεις με κάτι, περνάς ωραία, επειδή κάνεις κάτι που σου αρέσει. Όταν διασκεδάζεις κάποιον, τον κάνεις να περνάει ωραία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σε λέξεις με αφηρημένη σημασία ή σε δευτερεύουσες σημασίες μίας λέξης, το ρόλο του ορισμού αναλαμβάνει ένα παράδειγμα που ακολουθείται από ερμήνευμα, δηλαδή μία φράση που παραφράζει και επεξηγεί το παράδειγμα. Ανάλογη στρατηγική ακολουθείται και από τα παιδικά λεξικά Larousse. Π.χ. για το λήμμα υπόλοιπο: Η Αθηνά μέτρησε το υπόλοιπο των χρημάτων που είχε στην τσέπη της, δηλαδή μέτρησε τα χρήματα που δεν είχε ξοδέψει, που της είχαν μείνει. Επίσης, σε ελάχιστες περιπτώσεις λέξεων με αφηρημένη σημασία ο ορισμός δίνεται μόνο με παράδειγμα, χωρίς ερμήνευμα σε μεταγλώσσα, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν δυσνόητο και ελάχιστα ελκυστικό για τους μικρούς μαθητές. Π.χ. για το λήμμα ζωή: Ο πρίγκιπας είπε στη Χιονάτη: «Θέλω να ζήσω όλη μου τη ζωή μαζί σου. Θα ζήσουμε μαζί μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος» Διαφοροποίηση σημασιών Οι διαφορετικές σημασίες που μπορεί να έχει κάθε λήμμα παρουσιάζονται σε χωριστή σειρά σύμφωνα με τα γραμματικά, συντακτικά και σημασιολογικά χαρακτηριστικά του λήμματος. Διακρίνονται π.χ. ως διαφορετικές σημασίες α) οι διαφορετικές λεξικές προτιμήσεις επιλογής κάθε λήμματος (π.χ. έμψυχο ή άψυχο υποκείμενο, μεταβατική η αμετάβατη χρήση, κ.ά.), β) τα διαφορετικά μέρη του λόγου όπου μπορεί να ανήκει ένα λήμμα και γ) οι παγιωμένες εκφράσεις. Π.χ. για τα λήμματα επιστρέφω, κίτρινος και βράζω: Όταν επιστρέφεις σ ένα μέρος, πηγαίνεις ξανά στο ίδιο μέρος. Όταν επιστρέφεις κάτι σε κάποιον, δίνεις πάλι πίσω κάτι που είχες πάρει. Το ώριμο λεμόνι είναι κίτρινο. (σαν ουσιαστικό) Το κίτρινο είναι το αγαπημένο χρώμα της Ελένης. Λέμε ότι κάποιος γίνεται κίτρινος από το φόβο του. Όταν το νερό βράζει, είναι καυτό και βγάζει φουσκάλες και ατμούς. Όταν βράζει το γάλα μέσα σε μία κατσαρόλα, μπορεί να φουσκώσει και να ξεχειλίσει. 3

4 Όταν βράζεις μακαρόνια ή κάτι άλλο, τα μαγειρεύεις στην κατσαρόλα. Λέμε ότι βράζεις από το θυμό σου, όταν είσαι πολύ θυμωμένος. Για την ιεραρχική παρουσίαση των σημασιών κάθε λήμματος χρησιμοποιήσαμε συνδυαστικά τα εξής κριτήρια: α) προηγείται η κυριολεκτική σημασία και ακολουθούν οι μεταφορικές, β) προηγείται η συχνή σημασία και ακολουθούν οι σπάνιες Τα παραδείγματα Μετά τον ορισμό των λημμάτων ακολουθούν τα παραδείγματα, που α) δίνουν με έμμεσο τρόπο τις χαρακτηριστικές συντακτικές δομές στις οποίες εμφανίζεται κάθε λήμμα, και β) δίνονται εφόσον έχουν επεξηγηματική αξία. Συνήθως δε δίνονται παραδείγματα σε λήμματα φυτών η ζώων, γιατί σε τέτοιες περιπτώσεις το παράδειγμα δεν έχει καμιά επεξηγηματική αξία. Στα παραδείγματα γίνεται αναφορά σε ήρωες γνωστών παραμυθιών, όπως η Χιονάτη, η Σταχτοπούτα και η Κοκκινοσκουφίτσα. Παράλληλα κατασκευάσαμε μία ιστορία με πρωταγωνιστές δύο μαθητές του δημοτικού, τον Κώστα και την Αθηνά. Η ιστορία αυτή είναι ως ένα σημείο γνωστή στα παιδιά, εφόσον αναφέρεται στην αρχή του λεξικού, ωστόσο η συνέχειά της βρίσκεται μέσα στα παραδείγματα του λεξικού και κεντρίζει την περιέργεια των παιδιών. Π.χ. στα λήμματα παραμελώ και σαστίζω: Η Αθηνά παραμέλησε τα μαθήματά της τον τελευταίο καιρό. «Θα φταίει που έχασε τη Ροζαλία» σκέφτηκε η δασκάλα της. Ο χρήστης του λεξικού γνωρίζει πως η Ροζαλία που χάθηκε είναι η πολυαγαπημένη γάτα της Αθηνάς. Το ίδιο συμβαίνει όταν τα παραδείγματα προέρχονται από παραμύθια: Ο πρίγκιπας σάστισε με την ομορφιά της Σταχτοπούτας. Τα παιδιά γνωρίζουν τις ιστορίες αυτές, όπως και τους ήρωές τους Το λεξικό ως μέσο πρόσβασης σε λεξικούς και γραμματικούς κανόνες Δίπλα σε κάθε λήμμα δίνεται ολογράφως ο πληθυντικός για τα ουσιαστικά, τα τρία γένη για τα επίθετα (και στον πληθυντικό αριθμό) και οι βασικοί χρόνοι και η παθητική φωνή για τα ρήματα. Δεδομένης της μικρής ηλικίας των χρηστών του λεξικού, κρίθηκε απαραίτητη η αποφυγή κάθε είδους συντόμευσης λέξεων. Επιπλέον, για κάθε λήμμα παραθέτουμε, όπου υπάρχουν, συνώνυμα και αντίθετα: Π.χ. για το λήμμα βαρύς: Όταν κάτι είναι βαρύ, μας είναι δύσκολο να το σηκώσουμε. Ο Κώστας προσπάθησε να σηκώσει την Αθηνά αλλά είναι πολύ βαριά γι αυτόν. ελαφρύς Όταν ένα ρούχο είναι βαρύ, είναι πολύ ζεστό. Η Αθηνά βγήκε έξω μ ένα πολύ βαρύ παλτό. ζεστός ελαφρύς Όταν μία δουλειά είναι βαριά, είναι δύσκολη και κουραστική. 4

5 δύσκολος εύκολος Όταν κάποιος περνάει μία βαριά αρρώστια, κάνει πολύ καιρό να γίνει καλά. σοβαρός ελαφρύς και λέξεις που ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Π.χ. στο λήμμα διασκεδάζω: Οι ιστορίες του θείου είναι διασκέδαση για την Αθηνά. Της δίνουν κέφι και χαρά. «Τι διασκεδαστικές που είναι! Περνάω τόσο ωραία! Τι διασκεδαστικός που είναι αυτός ο θείος. Με κάνει να γελάω» σκέφτεται. Επίσης, στο τέλος του άρθρου με κόκκινα γράμματα δηλώνονται κάποιες γραμματικές ή ορθογραφικές ιδιαιτερότητες του λήμματος ή σχόλια σχετικά με τη χρήση της λέξης: π.χ για το λήμμα σουξέ: -Ξένη λέξη. Δεν αλλάζει στον πληθυντικό αριθμό. Τη λέξη αυτή τη χρησιμοποιούμε συνήθως, όταν μιλάμε με τους φίλους μας και όχι όταν γράφουμε. Σε περιπτώσεις διπλοτυπιών (κυρίως στα ρήματα σε -ώ ή σε τύπους αορίστου) δίνονται και οι δύο τύποι: κυνηγώ και κυνηγάω ρήμα (κυνήγησα, θα κυνηγήσω) κάθομαι ρήμα (κάθισα/έκατσα, θα καθίσω/ θα κάτσω) 1.7. Συμβολή του λεξικού στην εξοικείωση με το αλφάβητο και τους κανόνες συλλαβισμού της γλώσσας Στο λεξικό παρέχονται επίσης ορισμένα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξοικείωση των παιδιών με το αλφάβητο. Πιο συγκεκριμένα: - Στην άκρη κάθε σελίδας του λεξικού υπάρχει το αλφάβητο με μαρκαρισμένο το αντίστοιχο γράμμα. - Επίσης, σε κάθε γράμμα, τα περιθώρια των σελίδων χρωματίζονται με διαφορετικό χρώμα, π.χ. όλο το γράμμα Α έχει κίτρινο περιθώριο, το Β ανοιχτό πράσινο, κ.ο.κ. - Επίσης στο πάνω μέρος κάθε σελίδας του λεξικού υπάρχουν κεφαλάρια, δηλαδή λέξεις που δείχνουν το πρώτο και το τελευταία λήμμα κάθε σελίδας. - Και τα τρία μέσα (αλφάβητο, χρωματισμός, κεφαλάρια) βοηθούν στην εξοικείωση με το αλφάβητο και κατευθύνουν το μικρό και μεγάλο χρήστη έτσι ώστε να βρει όσο το δυνατό πιο γρήγορα τη λέξη που αναζητά στο λεξικό. Στην αρχή κάθε γράμματος υπάρχει εικόνα που αντιστοιχεί σε λέξη που αρχίζει με το γράμμα αυτό, π.χ. η εικόνα ενός αεροπλάνου στο γράμμα α, η εικόνα μίας γάτας στο γράμμα γ, κλπ. (βλ. σελίδα του λεξικού στο παράρτημα που ακολουθεί) 5

6 - Επίσης δίνονται συχνά στις σελίδες του λεξικού παιχνίδια που βοηθούν στην εξοικείωση των παιδιών με το αλφάβητο και το συλλαβισμό αλλά και στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου (ανακάτεμα συλλαβών, αινίγματα, κ.ά.). Σύμφωνα με τις οδηγίες και προδιαγραφές που δόθηκαν από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, κρίθηκε απαραίτητη μία πρώτη ευαισθητοποίηση και επαφή των μαθητών με τους κανόνες συλλαβισμού των λέξεων στην ελληνική γλώσσα. Έτσι κάθε λεξικογραφικό άρθρο κλείνει με το συλλαβισμό του λήμματος, π.χ. κα-γκου-ρό Εικονογράφηση Το λεξικό περιλαμβάνει περίπου 600 εικονογραφημένα λήμματα, για την επιλογή των οποίων στηριχτήκαμε στα εξής κριτήρια (βλ. Ilson (1987), Stein (1991)): α) την ηλικία και το πολιτισμικό υπόβαθρο των παιδιών, β) το βαθμό δυσκολίας που παρουσιάζει η απόδοση της σημασίας ενός λήμματος, γ) το πόσο συχνόχρηστο είναι το λήμμα, δ) την καθαρά αισθητική λειτουργία που επιτελεί η εικονογράφηση (για παράδειγμα, ανάμεσα στα λήμματα που εικονογραφήθηκαν είναι τα: αερόστατο, γρατσουνίζω, Iνδιάνος, παπαγάλος, ταύρος, τσαλακώνω). Τέλος, το λεξικό περιλαμβάνει 29 εικονογραφημένους θεματικούς πίνακες. Αναφέρουμε ενδεικτικά τους εξής τίτλους : Τα ζώα, Το σώμα μας, Τα χρώματα, Τα εργαλεία, Στο σχολείο, Η οικογένεια, Το σπίτι, Η κουζίνα, Το μπάνιο, Οι αριθμοί, Η μουσική. 2. Το λεξικό ως εργαλείο κατά τη διδασκαλία της ελληνικής σε αλλόγλωσσους Το ΠΛΔ αποτελεί το πρώτο μονόγλωσσο λεξικό για το δημοτικό σχολείο. Εισάγεται στη σχολική καθημερινότητα τη στιγμή που η πληθυσμιακή σύνθεση των σχολείων και ιδιαίτερα της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης- χαρακτηρίζεται από γλωσσική και εθνοτική ποικιλομορφία (Τσοκαλίδου, 2005: 37). Η πολυπολιτισμικότητα του ελληνικού σχολείου αλλά και η έντονη παρουσία του ελληνικού στοιχείου στο εξωτερικό (Δαμανάκης, 2003) εγείρει την ανάγκη για κατάλληλη από τους δασκάλους αξιοποίηση του διδακτικού υλικού (τόσο μονόγλωσσου όσο και δίγλωσσου). Το ΠΛΔ μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για την απόκτηση του λεξιλογίου της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στην πρώτη ουσιαστική επαφή των μαθητών με την προφορική και γραπτή μορφή της. Προκειμένου να σκιαγραφήσουμε τον τρόπο με τον οποίο το ΠΛΔ μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην τάξη συνιστώντας μία βασική γνωσιακή στρατηγική μάθησης (O Malley & Chamot, 1990, Rubin, 1975, Oxford, 1990), θα αναφερθούμε στα ακόλουθα βασικά σημεία: α) στο επίπεδο ελληνομάθειας των μαθητών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν το ΠΛΔ, β) στο είδος της χρήσης του λεξικού: προσληπτική (δηλαδή κατά την επεξεργασία κειμένου) ή παραγωγική χρήση (δηλαδή κατά την παραγωγή κειμένου) (βλ. Scholfield, 1999, Rundell, 1999, Γαβριηλίδου 2000), στο είδος της διδασκαλίας που προωθεί τη χρήση του λεξικού και γ) στις 6

7 ικανότητες που απαιτεί η κατάλληλη χρήση του από τους μαθητές. Προτείνονται επίσης ενδεικτικά δραστηριότητες και ασκήσεις που είναι δυνατό να συστήσουν ένα ντοσιέ δραστηριοτήτων/ασκήσεων λεξιλογικού εμπλουτισμού για τις τρεις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου (σχετικά με τη συγγραφή εγχειριδίου ασκήσεων που θα ασκούν στη χρήση μονόγλωσσου λεξικού στις πρώτες τάξεις του δημοτικού βλ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, 1997, Γαβριηλίδου, 2000)) Η ομάδα- στόχος Ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού του ελληνικού σχολείου αποτελείται από μαθητές με μητρική γλώσσα την αλβανική, τη ρωσική, την τουρκική, την κινεζική, την τσιγγάνικη, κ.ά. που διαμένουν στην Ελλάδα εξαιτίας ποικίλων λόγων μετεγκατάστασης-παλιννόστησης, προσφυγιάς και μετανάστευσης. Οι περισσότεροι από αυτούς τους μαθητές γνωρίζουν ελάχιστα ή και καθόλου την ελληνική γλώσσα και αν και συχνά περισσότερο εξοικειωμένοι με τον προφορικό λόγο έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με το ελληνικό αλφάβητο και τη γραφή στο δημοτικό. Προκειμένου να στηρίξει τη γλωσσική ανάπτυξη των εν λόγω μαθητών το Υπουργείο Παιδείας διαμορφώνει τμήματα υποδοχής και φροντιστηριακά τμήματα (βλ. επίσης προγράμματα εκπαίδευσης παλιννοστούντων, αλλοδαπών, μουσουλμονοπαίδων και τσιγγανοπαίδων), ενώ μικρότερη έμφαση δίνεται στη διαμόρφωση διδακτικών προσεγγίσεων στα μαθησιακά συμφραζόμενα των «κανονικών τάξεων» (Χατζηδάκη, 2000α, β). Κατά συνέπεια, το ΠΛΔ απευθύνεται σε μαθητές που χρειάζονται περισσότερο από άλλους ένα εικονογραφημένο λεξικό, προκειμένου να: εξοικειωθούν με το ελληνικό αλφάβητο (διαφορετικό από το λατινικό, κυριλλικό ή άλλου τύπου αλφάβητο της μητρικής τους γλώσσας) γνωρίσουν τα κοινά αλλά και τα διαφορετικά πολιτισμικά στοιχεία της χώρας που τους υποδέχεται όπως αυτά εκφράζονται λεξικά και καταδεικνύονται μέσα από την εικονογράφηση (εικόνες και θεματικοί πίνακες) είναι σε θέση να επικοινωνούν επιτυχώς, χωρίς να παρουσιάζουν ένα περιορισμένο λεξιλογικό ρεπερτόριο που τους εγκλωβίζει στην έλλειψη σαφήνειας, περιγραφικής ακρίβειας και υφολογικής καταληλλότητας (Rundell, 1999) κατανοήσουν τη χρήση του ΠΛΔ, τον τρόπο άντλησης πληροφοριών από αυτό μαζί με τα τυπογραφικά του στοιχεία και να την υιοθετήσουν ως στρατηγική μάθησης στη μετέπειτα γλωσσική τους ανάπτυξη 7

8 να είναι σε θέση να συνδυάσουν 3 τη χρήση του μονόγλωσσου λεξικού με αντίστοιχα δίγλωσσα λεξικά κατάλληλα για την ηλικία τους Ρητή και μη ρητή διδασκαλία Για την εκμάθηση του λεξιλογίου έχουν προταθεί ποικίλες προσεγγίσεις, οι οποίες στο σύνολό τους συνδέονται άμεσα με την έννοια της επίγνωσης. Ως ρητή εκμάθηση ορίζεται εκείνη κατά την οποία ο μαθητής έχει επίγνωση της μαθησιακής διαδικασίας: διαμορφώνει και τεστάρει υποθέσεις σχετικά με τη Γ2. Η ρητή εκμάθηση επιδιώκεται με τη διδασκαλία κανόνων. Αντίθετα, η μη ρητή εκμάθηση αποτελεί μία ασύνειδη διαδικασία επαγωγής που οδηγεί στη διαισθητική γνώση (Ellis, 1994: 38) Η διδασκαλία του λεξιλογίου τοποθετείται με βάση την παραπάνω διάκριση σε ένα συνεχές μέγιστης ή ελάχιστης εξάρτησης από τα συμφραζόμενα στα οποία εκτίθεται ο μαθητής ή/και συνειδητής ενασχόλησης με λεξιλογικές ασκήσεις (Coady, 1997: ). Στο ένα άκρο του συνεχούς εντοπίζουμε τη συμπτωματική εκμάθηση (incidental learning) που προκύπτει μέσα από την έκθεση σε ένα μεγάλο όγκο κειμένου της Γ2, ενώ στο άλλο την άμεση από το δάσκαλο παρέμβαση με ασκήσεις για τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου. Σύμφωνα με τον Ellis (1994: ) η απόκτηση του λεξιλογίου αντανακλά συνειδητές και ασύνειδες διαδικασίες, μπορούμε όμως, να διαπιστώσουμε μία ακριβή διάκριση: η αναγνώριση και η παραγωγή του λεξιλογίου βασίζονται σε ασύνειδες διαδικασίες, η σημασία όμως εμπλέκει ρητές διαδικασίες εκμάθησης. Η χρήση του μονόγλωσσου λεξικού ως εργαλείου για τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου παρουσιάζει όψεις που εμπίπτουν και στις δύο προαναφερθείσες θεωρητικές προσεγγίσεις. Πιο συγκεκριμένα, οι μαθητές μπορούν να διαβάσουν ένα κείμενο από τα νέα βιβλία της Γλώσσας ή του Ανθολογίου (Α, Β, Γ Δημοτικού) καλούμενοι να συνθέσουν το νόημά του υποθέτοντας τη σημασία των άγνωστων λέξεων (guessing from context) και να επαληθεύσουν τις υποθέσεις τους ανά ομάδες μέσα από χρήση του λεξικού. Η διαδικασία διόρθωσης των εσφαλμένων υποθέσεων μπορεί να αναδείξει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες πλευρές για τους λόγους που οδηγούν τους μαθητές σε συγκεκριμένες λεξικές αποφάσεις, καθώς και για τη μεταφορά χαρακτηριστικών της Γ1 στη Γ2, ώστε στη συνέχεια ο δάσκαλος να προβεί σε εξειδικευμένες παρεμβάσεις. 3. Κατά γενική ομολογία η χρήση του μονόγλωσσου λεξικού μπορεί να εξυπηρετήσει στόχους αποκωδικοποίησης, εφόσον κατά την παραγωγή λόγου προκύπτει η δυσκολία του να εντοπίσει ο μαθητής σε αυτό μία άγνωστη λέξη της Γ2. Παρόλα αυτά, το μονόγλωσσο λεξικό μπορεί να προσφέρει ακριβείς πληροφορίες για περισσότερες της μίας σημασίες ενός λήμματος, για υφολογικές και διαλεκτικές διαφοροποιήσεις, για ιδιωματικούς περιορισμούς και συντακτικές αποκλίσεις των λημμάτων. Για το λόγο αυτό, σε συνδυασμό με τα υπάρχοντα για την ηλικία αυτή δίγλωσσα λεξικά η παραγωγική χρήση του ΠΛΔ μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα αποτελεσματική. Σύμφωνα με τον Baxter (1980), μέσω της χρήσης μονόγλωσσου λεξικού οι μαθητές συμπληρώνουν τα κενά στην παραγωγή προφορικού λόγου υιοθετώντας τη στρατηγική της παράφρασης. 4. Για παράδειγμα, το Ελληνοτουρκικό λεξικό για παιδιά (6-14 ετών) (2004). Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου (ΙΕΛ). 8

9 2.3. Η χρήση του ΠΛΔ ως μίας στρατηγικής εκμάθησης του λεξιλογίου της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Η χρήση μονόγλωσσου λεξικού ως εργαλείου για τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου μίας δεύτερης γλώσσας αποτελεί μία στρατηγική που δεν έχει διερευνηθεί πειραματικά με ομάδα-στόχο παιδιά του δημοτικού σχολείου 5. Οι O Malley & Chamot (1990) εντάσσουν τη χρήση μονόγλωσσου λεξικού στις γνωσιακές στρατηγικές, περιγράφοντάς την ως μία διαδικασία χρήσης υλικού αναφοράς της Γ2, ενώ η Oxford (1990) τη θεωρεί ως μία στρατηγική προσδιορισμού/καθορισμού (determination strategy) για την ανακάλυψη της σημασίας μίας άγνωστης λέξης (σχετικά με την ταξινόμηση των στρατηγικών εκμάθησης λεξιλογίου βλ. Schmitt, 1997). Ένα βασικό ζήτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσο η εύρεση της σημασίας μίας νέας λέξης μπορεί να οδηγήσει στην εμπέδωση και απόκτησή της. Πιο συγκεκριμένα, η χρήση του λεξικού ως στρατηγικής για την απόκτηση του λεξιλογίου της ελληνικής γλώσσας σε αλλόγλωσσους μαθητές μπορεί να είναι: α) προσληπτική ενισχύοντας την κατανόηση γραπτού και προφορικού λόγου (ανάγνωση και ακρόαση) και β) παραγωγική στοχεύοντας στη βελτίωση της παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου (για την προσληπτική/παραγωγική χρήση του λεξικού βλ. και Scholfield, 1997, 1999, Nation, 2001, Γαβριηλίδου, 2000, 2002). Κατά τη διαδικασία της κατανόησης, ο μαθητής μπορεί με τη χρήση του ΠΛΔ να αποκωδικοποιήσει την άγνωστη ή μερικώς γνωστή λέξη που ακούει, διαβάζει ή μεταφράζει και να τη δει στα συμφραζόμενα χρήσης της μέσα από τον ορισμό και/ή το παράδειγμα, ενώ παράλληλα μπορεί να αντλήσει πληροφορίες για τους υφολογικούς/διαλεκτικούς περιορισμούς της, τη συντακτική της συμπεριφορά, τις πραγματολογικές της διαστάσεις, τις σημασιολογικές της σχέσεις και να τη συνδέσει με άλλες λέξεις της ίδιας οικογένειας. Η προσληπτική χρήση μπορεί επίσης να αφορά την επαλήθευση των υποθέσεων που διαμορφώνει ο μαθητής για τη σημασία μίας λέξης βασιζόμενος στα συμφραζόμενα. Η χρήση του ΠΛΔ αναμένεται πιο περιορισμένη κατά τη διαδικασία κωδικοποίησης που επιβάλλει η παραγωγή λόγου. Παρόλο που οι έρευνες (Béjoint 1981, 1994, Γαβριηλίδου 2002) έχουν δείξει οι χρήστες των λεξικών προτιμούν και είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με την προσληπτική και όχι την παραγωγική χρήση του, η χρήση του ΠΛΔ κατά την παραγωγή κειμένου μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική, προκειμένου ο μαθητής να επαληθεύσει την ύπαρξη μίας λέξης, την ορθή γραφή και τη σημασία ήδη γνωστών λέξεων, την εύρεση συνώνυμων ή/και αντώνυμων, αλλά και για τη διόρθωση λαθών. 5. Έχει όμως διερευνηθεί η χρήση του λεξικού δίγλωσσου ως επί το πλείστον- με ομάδα στόχο ενήλικους μαθητές (κυρίως ενήλικους μαθητές (βλ. μεταξύ άλλων Bensoussan, 1983, Luppescu & Day, 1993, Béjoint, 1981, Atkins & Varantola, 1997) μέσω ερωτηματολογίων, μαγνητοσκοπήσεων και παρατήρησης της χρήσης του λεξικού. 9

10 2.4. Απαραίτητες ικανότητες για τη χρήση του ΠΛΔ Οι ικανότητες που απαιτούνται από τους μαθητές και που ο δάσκαλος καλείται να αναπτύξει προκειμένου το ΠΛΔ να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά ποικίλλουν ανάλογα με την προσληπτική ή παραγωγική του χρήση. Στην περίπτωση που το λεξικό χρησιμοποιηθεί για την αποκωδικοποίηση ενός κειμένου με άγνωστες ή εν μέρει γνωστές λέξεις, όπως το παρακάτω «Κάποιο απόγευμα, καθώς παίζαμε στην πλατεία του Μέτελα, πλάι στο γυαλό, μία κυρία μάς φώναξε από το παράθυρο του σπιτιού της και μας κάλεσε ν ανεβούμε να μας κεράσει τσάι με βουτήματα. Όλη η παρέα, θα μαστε τέσσερις πέντε, ανεβήκαμε γρήγορα τις σκάλες που οδηγούσαν στο διαμέρισμα της μυστηριώδους κυρίας. Τη θυμάμαι ακόμη καθώς είχε τα άσπρα της μαλλιά χτενισμένα προσεκτικά προς τα πίσω με κότσο, με πρόσχαρο, ευγενικό πρόσωπο. Εκείνο που με εντυπωσίασε ήταν το επίσημο φόρεμά της και οι ευγενικοί της τρόποι.» Μίκης Θεοδωράκης «Τα παιδικά μου παιχνίδια», από το βιβλίο Χάριν Παιδιάς σε επιμέλεια Ιουλίτας Ηλιοπούλου, εκδ. Ικαρος (από το εγχειρίδιο γλώσσας γ δημοτικού, βιβλίο μαθητή) ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση να: α) γνωρίζει την αλφαβητική σειρά της Γ2 και να μην τη συγχέει με εκείνη της Γ1, να είναι εξοικειωμένος με τα τυπογραφικά στοιχεία του λεξικού (σύμβολα), ώστε να εντοπίζει εύκολα και αποτελεσματικά τη λεξική πληροφορία που ζητά στο λημματικό τύπο (π.χ. κεράσει>κερνώ, χτενισμένα>χτενίζω) αλλά και σε εναλλακτικές τοποθεσίες (λ.χ. υπολήμματα, ομάδες λέξεων, θεματικοί πίνακες), β) αντλεί πληροφορίες για την άγνωστη λέξη από τα συμφραζόμενα στα οποία επισυμβαίνει: τι μέρους του λόγου είναι (π.χ. άσπρα, ουσιαστικό ή επίθετο;), αν είναι κλιτή, παράγωγη ή σύνθετη λέξη (μυστηριώδης<μυστήριο), και πώς μπορεί κανείς να οδηγηθεί στο βασικό λημματικό τύπο (π.χ. γρήγορα>γρήγορος, προσεκτικά>προσεκτικός), ποια υποθέτει πως είναι η σημασία, ποια η συνάφεια και η χρησιμότητά της στη δραστηριότητα που εξελίσσεται (π.χ. το οδηγώ έχει την ίδια σημασία όπως στη φράση ο Γιάννης οδηγεί ένα μπλε αυτοκίνητο ή όπως στη φράση το μονοπάτι οδηγεί έξω από το χωριό), πόσο σημαντική είναι ώστε να την αναζητήσει κανείς και γ) να εντάσσει τη νέα σημασία στο σημασιολογικό συνεχές των συμφραζομένων για να δει αν ταιριάζει (π.χ. τρόπος=μέθοδος ή τρόπος=συμπεριφορά;). Όσον αφορά τη χρήση του ΠΛΔ κατά την παραγωγή κειμένων, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση να αναζητήσει την κατάλληλη λέξη, προκειμένου να εκφράσει αυτό που θέλει. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να είναι μέσου επιπέδου, ώστε να μπορεί να ελέγχει τις πληροφορίες μίας μερικώς γνωστής λέξης Όπως επίσης θα πρέπει να έχει αυξημένη γνώση των κανόνων αντιστοιχίας γραφής και προφοράς για τις μερικώς γνωστές λέξεις που έχει ακούσει αλλά δεν γνωρίζει την ορθογραφία τους στο πλαίσιο της προσληπτικής χρήσης. 10

11 Θα μπορούσαμε να δούμε σχηματικά τα βήματα από τα οποία καλείται να περάσει ο μαθητής για την απόκτηση του λεξιλογίου μέσω της χρήσης μονόγλωσσου λεξικού α) για προσληπτική χρήση (βλ. και Scholfield (1999:13), Γαβριηλίδου (2000: 32-33)) και β) για παραγωγική χρήση (βλ. και Nation (2001:287), Γαβριηλίδου (2000:34-35)): Α) προσληπτική χρήση 1. Αναγνώριση λεξιλογικού προβλήματος/κενού 2. Απόφαση για τη χρήση λεξικού, προκειμένου να λυθεί το πρόβλημα 3. Εύρεση τoυ λημματικού τύπου στον οποίο αντιστοιχεί ο λεξικός τύπος που αναζητάται καθώς και της κατάλληλης σημασίας 4. Απόκτηση και αξιοποίηση της νέας σημασίας: κατανόησή της και ενσωμάτωσή της στη διαδικασία της ανάγνωσης Β) παραγωγική χρήση Εύρεση του επιθυμητού λεξικού τύπου Έλεγχος περιορισμών χρήσης που σχετίζονται με τα διαφορετικά επίπεδα ύφους ή τις διαλεκτικές ποικιλίες Έλεγχος κλίσης, σύνταξης, συμφραστικών προτιμήσεων Έλεγχος ορθογραφίας ή προφοράς Εύρεση/επιλογή συνωνύμων, αντωνύμων Με ποιο τρόπο όμως μπορεί να διασφαλιστεί η εμπέδωση και ουσιαστική απόκτηση της νέας λέξης; Οι Craik and Lockhart (1972) υποστηρίζουν ότι η χρήση του λεξικού απαιτεί γνωσιακή επεξεργασία. Απαιτείται εστίαση σε διαφορετικές όψεις της νέας λέξης, όπως είναι η ορθή γραφή της, το μέρος του λόγου που αντιπροσωπεύει, η κλίση και τα συστατικά της σημασίας της. Έτσι, το να σκεφτόμαστε περισσότερο για μία λέξη είναι το κλειδί για μία βαθύτερη επεξεργασία της και οδηγεί στην επιθυμητή διατήρηση της λεξικής πληροφορίας στη μακροπρόθεσμη μνήμη (βλ. επίσης O Malley & Chamot, 1990). Η χρήση του λεξικού από τους μαθητές σε συνεργασία είναι δυνατό να οδηγηθεί σε αδιέξοδο για κάποιους από τους ακόλουθους λόγους (βλ. επίσης Scholfield, 1999:19-21): Eσφαλμένη αναγνώριση λεξικού στοιχείου: 1. λεξικός τύπος που αντιστοιχεί σε άγνωστο λήμμα: π.χ. αγρότισσα στο λήμμα αγρότης και μακρύτερος στο λήμμα μακρύς, επίσης ανώμαλοι ρηματικοί τύποι: έλα-έρχομαι, 2. ικανότητα χρήσης της αλφαβητικής σειράς του 11

12 λεξικού: πιθανότητα θετικής ή αρνητικής μεταφοράς από τη μητρική γλώσσα, οι γλώσσες με αλφαβητικά συστήματα δεν έχουν την ίδια διατάξη των γραμμάτων στην αλφαβήτα, π.χ. ζ, z, 3. στην περίπτωση που ο μαθητής προσπαθεί να εντοπίσει μία λέξη που έχει ακούσει, τα προβλήματα στην αναζήτηση αυξάνονται, δεδομένης μάλιστα της αναντιστοιχίας γραφής και προφοράς στην ελληνική, σμήνος, [zminos], 4. ικανότητα εντοπισμού σύνθετων λέξεων, παγιωμένων εκφράσεων και κλιτών ποικιλιών των λεξικών τύπων: παιδική χαρά, βράζω από το θυμό μου, των κρατών, κ.ά. Αδυναμία εύρεσης ενός λήμματος: μπορεί να υπάρχει στο τέλος του λεξικογραφικού άρθρου ή σε θεματικούς πίνακες του λεξικού. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει καθόλου, μπορεί ο κάθε μαθητής να κρατά το δικό του ημερολόγιο/σημειωματάριο λεξικού, όπου θα φτιάχνει με τη βοήθεια του δασκάλου τα δικά του λήμματα. Συνεπώς, ο μαθητής θα πρέπει με τη βοήθεια του δασκάλου να αναπτύξει στρατηγικές, ώστε να μπορεί να ταυτίζει τον άγνωστο λεξικό τύπο με το λήμμα, λ.χ. εξέταση του τέλους της λέξης, επιλογή του πιο κεντρικού μέλους της έκφρασης, έλεγχος για την ύπαρξη υπο-λήμματος, κ.ά. Για το σκοπό αυτό, προτείνουμε -ακολουθώντας την Αναστασιάδη-Συμεωνίδη (1997)- την ανάπτυξη στρατηγικών χρήσης του λεξικού με ασκήσεις 7 διαφορετικών τύπων. Στην παράγραφο και το παράρτημα που ακολουθεί αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένες από αυτές Τύποι ασκήσεων που προωθούν τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου μέσω της χρήσης του ΠΛΔ Σχηματικά οι ασκήσεις που προτείνουμε μπορούν να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες 7 : 1. Ασκήσεις εξοικείωσης με τη γραμμική διάταξη του λεξικού: αλφαβήτισης 2. Ασκήσεις οπτικής αναγνώρισης/εξοικείωσης με τα τυπογραφικά στοιχεία του λεξικού 3. Ασκήσεις αναγωγής μίας λέξης στον αντίστοιχο λημματικό τύπο 4. Ασκήσεις αντιστοιχίας προφοράς-γραφής 5. Ασκήσεις ορθογραφίας 6. Ασκήσεις μορφολογίας 7. Ασκήσεις σημασιολογίας 8. Γίνομαι λεξικογράφος 7. Για παρόμοιου τύπου ασκήσεις βλ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη (1997). 12

13 4. Επίλογος Το ΠΛΔ πρόκειται να δοθεί στα σχολεία σύντομα. Πιστεύουμε πως αποτελεί σε γενικές γραμμές ένα χρήσιμο και εύχρηστο βιβλίο αναφοράς και ελπίζουμε να συμβάλει στο να διαμορφώσουν οι μικροί μαθητές με τη βοήθεια του δασκάλου τους μία θετική εικόνα για τη χρήση του λεξικού μέσα στην τάξη. Βιβλιογραφία Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, A «Η λεξικογραφία στην εκπαίδευση». Στο Χ. Τσολάκης (επιμ.) Η διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας. (σελ ). Θεσσαλονίκη: Κώδικας. Atkins, B.T.S. & Varantola, K Monotoring dictionary use. International Journal of Lexicography 10, Baxter, J The dictionary and vocabulary behaviour: a single word or a handful? TESOL Quarterly 14, Bejoint, H The foreign student s use of monolingual English dictionaries: study of language needs and reference skills. Applied Linguistics 2, Bejoint, H Modern Lexicography. An Introduction. Oxford: Oxford University Press. Bensoussan, M Dictionaries and tests of EFL reading comprehension. English Language Teaching Journal 37/4, Craik, F. & Lockhart R Levels of processing: a framework for memory research. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior 11, Coady, J L2 Vocabulary Acquisition: A Synthesis of the Research. In Coady, J. and Huckin, T. (eds.) Second-Language Vocabulary Acquisition: A Rational for Pedagogy. Cambridge: Cambridge University Press. Coady, J. & Huckin, T. (eds) Second Language Vocabulary Acquisition: A Rationale for Pedagogy. Cambridge: Cambridge University Press. 13

14 Cummings, G., Cropp, S. & Sussex, R On-line lexical resources for language learners: assessment of some approaches to word definition. System 22, Γαβριηλίδου, Ζ Η Χρήση του Παιδικού ή Σχολικού Λεξικού στην Προσχολική και Σχολική Ηλικία. Στο Πρακτικά Ημερίδας «Παιδική Λεξικογραφία και Χρήση Λεξικού στην Προσχολική και Σχολική Ηλικία, (σελ ). Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών, Δ.Π.Θ. Αλεξ/πολη. Γαβριηλίδου, Ζ Η Διερεύνηση των Λόγων Χρήσης Λεξικού ως προϋπόθεση για τη Διδασκαλία Στρατηγικής Χρήσης του Λεξικού στην Τάξη. Στο Πρακτικά Ημερίδας για τη Διδακτική της Ελληνικής, Τμήμα Φιλολογίας Δ.Π.Θ. Κομοτηνή. Ellis N Consciousness in second language learning: psychological perspectives on the role of conscious processes in vocabulary acquisition. AILA Review 11, Ellis, N Vocabulary acquisition: word structure, collocation, word-class, and meaning. In In N. Schmitt & M. McCarthy (eds.), Vocabulary: Description, acquisition and pedagogy (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. Gavriilidou, Z. & Sfyroera M Elaboration et Usage d'un Dictionnaire par des Enfants d'age Pré-scolaire. In Papers from Euralex Δαμανάκης, Μ Η εκπαίδευση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στην Ελλάδα. Διαπολιτισμική προσέγγιση. Δάρδανος: Αθήνα. Harley, B. and Hart, D Vocabulary learning in the content-oriented secondlanguage classroom: Student perceptions and proficiency. Language Awareness 9/2, Ilson, R. F Ilustrations in dictionaries. In Cowie (ed.) The Dictionary and the Language Learner (pp ). Tübingen: Niemeyer. Iordanidou, A. & Mantzari, Ε Προτάσεις σχεδιασµού παιδαγωγικών λεξικών. Στο Πρακτικά του 6 ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας. Πανεπιστήμιο Κρήτης /9/2003. Ρέθυμνο. Landau, S.-I Dictionaries. The Art and Craft of Lexicography. Cambridge: Cambridge University Press. Lupescu, S. & Day, R Reading dictionaries and vocabulary learning. Language Learning 43/2,

15 Νικολούδης, Δ Η γλωσσική διδασκαλία σε τάξεις υποδοχής: μία μελέτη των διδακτικών επιλογών. Στο Χατζηδάκη Α. (επιμ.) Δίγλωσσοι μαθητές στα ελληνικά σχολεία: Διδακτικές προσεγγίσεις και θεωρητικά ζητήματα (σελ ). Πανεπιστήμιο Κρήτης. Σχολή Επιστημών Αγωγής. Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Εργαστήριο Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Μελετών (Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ.). Rubin, J What the good language learner can teach us. TESOL Quarterly 9, Rundell, M Recent trends in English pedagogical lexicography. International Journal of Lexicography 11/4, Rundell, Μ Dictionary use in production. International Journal of Lexicography 12/1, Nation, I.S.P Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge: Cambridge University Press. O Malley, J. & A.U. Chamot Learning Strategies in Second Language Acquisition. Cambridge: Cambridge University Press. Schmitt, N Vocabulary learning strategies. In N. Schmitt & M. McCarthy (eds.), Vocabulary: Description, acquisition and pedagogy (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. Scholfield, Ph Vocabulary reference works in foreign language learning. In N. Schmitt & M. McCarthy (eds.), Vocabulary: Description, acquisition and pedagogy (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. Scholfield, Ph Dictionary use in reception. International Journal of Lexicography 12/1, Stein, G Illustrations in Dictionaries. International Journal of Lexicography 4/2, Swanepoel, P Dictionary Typologies. A pragmatic approach. In Van Sterkenburg (ed.) A practical Guide to Lexicography (pp ). Amsterdam: John Benjamins. Χατζηδάκη, Α Μοντέλα διαγλωσσικής συμπεριφοράς σε οικογένειες Αλβανών μαθητών: δεδομένα από εμπειρική έρευνα. Στο Χατζηδάκη Α. (επιμ.) Δίγλωσσοι μαθητές στα ελληνικά σχολεία: Διδακτικές προσεγγίσεις και θεωρητικά ζητήματα. (σελ. 15

16 79-97). Πανεπιστήμιο Κρήτης. Σχολή Επιστημών Αγωγής. Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Εργαστήριο Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Μελετών (Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ.). Χατζηδάκη, Α Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στις κανονικές τάξεις. Στο Σκούρτου Ε. (επιμ.) Τετράδια Νάξου: Διγλωσσία (σελ ). Ρόδος. Πανεπιστήμιο Αιγαίου. 16

ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ.

ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. Αγγελική Ευθυμίου Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας

Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας Η γνώση των λέξεων συνιστά ένα πολύπλοκο φαινόμενο, το οποίο,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα

Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα Θεωρία Επειδή οι δυνατότητες διδασκαλίας του λεξιλογίου στην τάξη είναι χρονικά περιορισμένες, οι διδάσκοντες, πέρα από τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν οι ίδιοι κατά τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Ματθαιουδάκη. Περίληψη

Μαρίνα Ματθαιουδάκη. Περίληψη Μαρίνα Ματθαιουδάκη Περίληψη Τα Ηλεκτρονικά Σώματα Κειμένων (ΗΣΚ) αποτελούνται από σειρά κειμένων (γραπτών ή προφορικών) και είναι αποθηκευμένα σε ηλεκτρονική μορφή και προσβάσιμα με τη χρήση εργαλείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Συνέντευξη στο δρόμο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (1) ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ, ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΕΥ017 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ζ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πατσιάς, Α., Α. Σφακιανάκη, Γ. Κλειδής, Στ. Τσιγδινός & Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Το παράδειγμα του παράγω Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το θεωρητικό μοντέλο του ρόμβου... 3 2. Το μοντέλο του ρόμβου μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ : * Paul, Lisa & CO 1 Kursbuch (αναγνωστικό) * Paul, Lisa & CO 1 Arbeitsbuch (βιβλίο ασκήσεων) * Paul, Lisa & CO 1 Glossar (βιβλίο λεξιλογίου + CD) * GRAMMATIKLAND 1 (Βιβλίο γραμματικής)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 11 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ «Γλωσσικές δυσκολίες και γραπτός λόγος στο πλαίσιο της σχολικής μάθησης» Αθήνα, 23 25 Νοεμβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Να

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Βιβλία-βιβλιοθήκες» ΣΩΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή

Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή Παιχνίδια «Μαντεύω» Η δασκάλα ή ένα παιδί περιγράφει με 1-2 προτάσεις το αντικείμενο της κρυμμένης εικόνας ή ένα πρόσωπο και τα παιδιά προσπαθούν να μαντέψουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Γ Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση της προϋπάρχουσας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση ΕΝΟΤΗΤΑ 7 Τότε και Τώρα (Βιβλίο Ελληνικά με την παρέα μου 2) ΜΑΘΗΜΑ 1 Πώς ήσασταν έτσι; ΣΚΟΠΟΣ Προχωρημένοι Να μπορούν να αφηγηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Παγώνη Ηλέκτρα Τίτλος «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού» Γνωστική περιοχή Ιστορία Μυθολογία Γ τάξης Γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Φάση 1: Διάγνωση Φάση 2: Οργάνωση Ετοιμασία Φάση 3: Εφαρμογή Ο εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος ώστε να διαγνώσει τα διαφορετικά επίπεδα της τάξης του Μικρές, συντρέχουσες αξιολογήσεις

Διαβάστε περισσότερα

2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Μελιτζάνη Ειρήνη Ημερ/νία γέννησης 04-02-1972 E-mail irene.melitzani@gmail.com ΣΠΟΥΔΕΣ 2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην ειδίκευση «Διαπολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα