ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ"

Transcript

1 AΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Τα φαινόμενα που διαδραματίζονται κατά και μετά την έκθεση ενός κυττάρου (φυσιολογικού ή καρκινικού) σε δέσμη ιοντίζουσας ακτινοβολίας, εξακολουθούν να γοητεύουν τους επιστήμονες. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η βλάβη που προκαλεί η ιοντίζουσα ακτινοβολία δυνατόν να είναι είτε θανατηφόρος ή υπο-θανατηφόρος. Στη δεύτερη περίπτωση η κυτταρική βλάβη δυνατόν να επιδιορθωθεί από το κύτταρο πλήρως ή μερικώς. Ετσι σήμερα πιστεύουμε ότι ο βαθμός ακτινοευαισθησίας ενός κυττάρου δεν εξαρτάται μόνο απο το βαθμό της ενδογενούς ακτινοευαισθησίας, αλλά και από την ικανότητα του κυττάρου του να επιδιορθώνει τη προκαλούμενη βλάβη. Ετσι, στην κλινική πράξη το θεραπευτικό αποτέλεσμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απο τις ιδιότητες που προαναφέραμε. Παρά τις προόδους πού εχουν επιτευχθεί στο χώρο της ακτινοβιολογίας, τα φυσικά και χημικά φαινόμενα που λαμβάνουν χώρα μέσα στο κύτταρο μετά την έκθεσή του στην ιοντίζουσα ακτινοβολία παραμένουν εν πολλοίς άγνωστα. Σήμερα πιστεύουμε ότι ο βασικός στόχος είναι το γενετικό υλικό, το DNA, το οποίο προσβάλλεται είτε άμεσα, ή (πιο συχνά) έμμεσα με το μηχανισμό των ελεύθερων ριζών. Η πιθανότητα πρόκλησης βλάβης στο γενετικό υλικό εξαρτάται όχι μόνο απο την «ποσότητα» της προσπίπτουσας και απορροφούμενης ακτινοβολίας, αλλά και απο τη «ποιότητα» (δηλ. το μηχάνημα παραγωγής των ακτίνων) και την «πυκνότητά» της. Αναλόγως του είδους της ακτινοβολίας (ακτίνες Χ, ηλεκτρόνια, ουδετερόνια) διαφέρει η πυκνότητα ιοντισμού και η κατανομή ιόντων. Η έννοια αυτή εκφράζεται με τον παράγοντα LET (Linear Energy Transfer), η τιμή του οποίου είναι μεγάλη για ορισμένα επιταχυνόμενα σωματίδια (όπως των πυρήνων ηλίου και άλλων ατόμων που χρησιμοποιούνται πειραματικώς στην ιατρική), λόγω των βιολογικών διαφορών τους, σε σχέση με τις ακτινοβολίες χαμηλού LET) αλλά επίσης και λόγω κατανομής της ενέργειας στο χώρο (αιχμή κατά Bragg). ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Ειναι απαραίτητη η σύντομη αναφορά μας στην ανταπόκριση των φυσιολογικών ιστών στην ιοντίζουσα ακτινοβολία. Σαν γενική αρχή μπορούμε να αναφέρουμε ότι ακτινοευαίσθητοι ιστοί είναι εκείνοι με μικρό χρόνο διπλασιασμού των κυττάρων τους, όπως π.χ. κύτταρα του μυελού των οστών και κύτταρα του βλενογόγου του γαστρεντερικού συστήματος. Σαν μέτριας ακτινοευαισθησίας χαρακτηρίζονται όργανα όπως το ήπαρ, ο πνεύμων, το δέρμα και το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ σαν μικρής ακτινοευαισθησίας τα οστά και ο συνδετικός ιστός. Η κλινική σημασία της γνώσης της ακτινοευαισθησίας των οργάνων, φαίνεται από τα ατυχήματα που κατά καιρούς έχουν συμβεί σε ακτινοθεραπευτικά τμήματα. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε το ατύχημα στην Αγγλία, το 1988, όπου 200 περίπου ασθενείς έλαβαν δόσεις μεγαλύτερες κατά 25% από εκείνες που είχαν ορισθεί να λάβουν, με αποτέλεσμα την εμφάνιση παρενεργειών που επηρέασαν όχι μόνο την ποιότητα ζωής τους αλλά και αυτή καθ εαυτή τη ζωή τους. Στην κλινική πράξη δίνουμε μεγάλη σημασία όχι μόνο στο χρόνο εμφάνισης των παρενεργειών μετά την ακτινοθεραπεία, αλλά και στο βαθμό βαρύτητας των παρενεργειών. Αδρά, τις χωρίζουμε σε οξείες (εκείνες που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια και σε διάστημα μέχρι 6 μήνες κατ άλλους 12 μήνες μετά το πέρας της ακτινοθεραπείας) και σε απώτερες (εκείνες που εμφανίζονται μετα από 12 μήνες μέχρι και χρόνια). Η πιθανότητα εμφάνισης απώτερης παρενέργειας δεν προυποθέτει την εμφάνιση οξείας παρενέργειας. Αιμοποιητικός ιστός Ο μυελός των οστών θεωρείται ο πλέον ακτινοευαίσθητος ιστός και το λεμφοκύτταρο του περιφερικού αίματος το πιο ακτινοευαίσθητο κύτταρο. Εφ άπαξ δόση 4 Gy (400 Gy ή rads) στον άνθρωπο θα αποβεί θανατηφόρος στο 50% των εκτειθεμένων σε αυτή τη δόση. Ο θάνατος θα προέλθει κυρίως από μυελοτοξικότητα, που θα εκδηλωθεί κλινικά με αναιμία, ουδετεροπενία και θρομβοπενία. Στην καθ ημέρα κλινική πράξη, όπου στο ακτινοθεραπευτικό πεδίο περιλαμβάνεται ελάχιστο ή και καθόλου τμήμα μυελού των οστών, μυελοτοξικότητα δυνατόν να εμφανιστεί, αλλά όχι σε επίπεδα απειλητικά για τη ζωή.

2 Εμφάνιση λευκοπενίας είναι συνηθισμένη και οφείλεται κυρίως στη δίοδο του αίματος από το ακτινοθεραπευτικό πεδίο. Οταν η κλινική ανάγκη το επιβάλλει και είμαστε αναγκασμένοι να εφαρμόσουμε τεχνικές ολοσωματικής ή ημισωματικής ακτινοβολίας (περιπτώσεις μεταμόσχευσης μυελού σε ασθενείς με λέμφωμα, πολλαπλές οστικές μεταστάσεις σε ασθενείς με καρκίνο προστάτη), είμαστε ήδη ευαισθητοποιημένοι και χρησιμοποιούμε για την αντιμετώπιση της μυελοτοξικότητας ποικίλα υποστηρικτικά μέσα (αντιβιοτικά, αυξητικούς αιμοποιητικούς παράγοντες, μεταγγίσεις). Γονάδες Ακτινοβολία των όρχεων ή των ωοθηκών δυνατόν να επιφέρει μόνιμη βλάβη της αναπαραγωγικής λειτουργίας. Εχει παρατηρηθεί ότι δόση στον όρχη μέχρι 1 Gy (100 Gy ή rads) δυνατόν να καταστρέψει την πρωτογενή σπερματογονία αλλά σπάνια παρατηρούμε πλήρη εξαφάνιση των σπερματοζωαρίων στην εξέταση σπέρματος με αυτή τη δόση. Τα κύτταρα του Leyding δεν είναι τόσο ακτινοευαίσθητα και έτσι δεν υπάρχει εξάλειψη ή αλλοίωση των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου. Σε γυναίκες με καρκίνο μαστού, έχουν χορηγηθεί στις ωοθήκες εφ άπαξ δόσεις 4-5 Gy ( Gy ή rads) με σκοπό την πρόκληση εμμηνόπαυσης, αλλά ένα ποσοστό 30% αυτών των γυναικών εξακολουθούν να έχουν κανονική έμμηνο ρύση. Αντίθετα, γυναίκες που έλαβαν κλασματικοποιημένη δόση Gy ( Gy ή rads) παρουσίασαν οριστική διακοπή της εμμήνου ρύσεως σε ποσοστό 100%. Νευρικός ιστός Η αντίδραση του νευρικού ιστού στην ιοντίζουσα ακτινοβολία είναι ενδιαφέρουσα για δύο κυρίως λόγους: Πρώτον, οι βλάβες που προκαλούνται είναι συνήθως μη αναστρέψιμες και δεύτερον, η ακτινοθεραπεία εξακολουθεί να είναι σημαντική θεραπευτική μέθοδος στην αντιμετώπιση πρωτοπαθών όγκων του εγκεφάλου. Ακτινοβολία του εγκεφάλου επιφέρει άμεσες βλάβες στα νευρικά κύτταρα και στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων. Δυνατόν να εμφανισθεί οίδημα και αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης. Σαν απώτερες παρενέργειες περιγράφονται η απομυελυνοποίησις, πλήρης καταστροφή των αγγείων με ανάπτυξη ινώδους ιστού και τελικά, νέκρωση της εγκεφαλικής ουσίας, εάν η δόση είναι αρκετά υψηλή. Υπάρχουν δεδομένα από την κλινική εμπειρία τα οποία επιτρέπουν τον υπολογισμό της πιθανότητας εμφάνισης νέκρωσης με βάση τη χορηγούμενη δόση. Σαν πλέον ακτινοευαίσθητα τμήματα του εγκεφάλου θεωρούνται ο υποθάλαμος, το στέλεχος και το ανώτερο τμήμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ακτινοβολία του νωτιαίου μυελού με υψηλές δόσεις δυνατόν να επιφέρει μόνιμη βλάβη, που εκδηλώνεται κλινικά με το σύνδρομο γνωστό ως ακτινική μυελίτις. Η ακτινοευαισθησία του νωτιαίου μυελού εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες, όπως το μήκος του μυελού που ακτινοβολείται, η κλασματοποίηση που εφαρμόστηκε και η ολική δόση που χορηγήθηκε. Οι ακτινοθεραπευτές ακολουθούν τον κανόνα των «40 Gy (4000 Gy ή rads), σε 20 συνεδρίες σε μήκος μυελού 10 εκ.». Σε αντίθεση με αυτά τα δεδομένα, είναι ενδιαφέρον να αναφερθεί ότι εφ άπαξ δόση 10 Gy (1000 Gy ή rads) χορηγούμενη σε όλο το μήκος του νωτιαίου μυελού (όπως σε περιπτώσεις ολοσωματικής ακτινοθεραπείας) σπάνια συνεπάγεται την εμφάνιση ακτινικής μυελίτιδας. Επίσης, σε παιδιά με μυελοβλάστωμα όπου εφαρμόζεται προφυλακτικά ακτινοθεραπεία όλου του νωτιαίου μυελού με δόσεις 30-35Gy ( Gy ή rads) σε διάστημα 3-5 εβδομάδων (15-25 συνεδρίες) η πιθανότητα εμφάνισης ακτινικής μυελίτιδας είναι εξαιρετικά μικρή. Δέρμα Από ιστορικής πλευράς, η αντίδραση του δέρματος στην ιοντίζουσα ακτινοβολία χρησίμευσε σαν βιολογικό δοσίμετρο για τον καθορισμό της χορηγούμενης δόσης. Τα σύγχρονα υπερδυναμικά μηχανήματα ακτινοθεραπείας (γραμμικοί επιταχυντές) δεν προκαλούν σοβαρές παρενέργειες από το δέρμα, λόγω του ότι η μέγιστη εναπόθεση ενέργειας λαμβάνει χώρα κάτω από το δέρμα, σε βάθος τουλάχιστο 1 εκ. Οι παρενέργειες από το δέρμα περιγράφονται στην οξεία φάση σαν ερύθημα ποικίλου βαθμού, που οδηγεί σε επιθηλιόλυση. Σαν απώτερες παρενέργειες περιγράφονται η ίνωση, η υπερπλασία των αγγείων (που συνήθως εμφανίζεται σαν τηλεαγγειεκτασία) και η μελάγχρωση του δέρματος. Εάν το δέρμα λάβει μεγάλη δόση μετά την εμφάνιση της

3 επιθηλιόλυσης, τότε δυνατόν να εμφανισθεί ακόμη και νέκρωση του υποδορίου ιστού. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι και οι ιδρωτοποιοί αδένες, οι σμηγματογόνοι αδένες και οι θύλακες των τριχών υφίστανται βλάβες από την ιοντίζουσα ακτινοβολία. Αναφερόμαστε ιδιαίτερα στην αλωπεκία του τριχωτού της κεφαλής την οποία εμφανίζουν ασθενείς υποβαλλόμενοι σε ακτινοθεραπεία εγκεφάλου για μεταστάσεις. Η αλωπεκία αυτή επηρεάζει τα μέγιστα την ποιότητα ζωής τους, λόγω του ότι μεγαβάλλει την εμφάνισή τους και τις κοινωνικές τους συνήθειες. Οφθαλμός Το πλέον ακτινοευαίσθητο τμήμα του οφθαλμού είναι ο φακός. Ακτινοβολία του φακού συνεπάγεται την εμφάνιση καταρράκτου, ο οποίος, στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται με επιτυχία χειρουργικά. Εχει βρεθεί ότι η εφ απαξ δόση για πρόκληση καταρράκτη είναι 2 Gy (200 cgy ή rads). Οι χιτώνες του βολβού είναι πλέον ακτινοάντοχοι. Γαστρεντερικό σύστημα Θα αναφερθούμε μόνο στις παρενέργειες που εμφανίζονται από την ακτινοβολία στο ορθό, μια που αυτό το τμήμα του εντέρου «καθορίζει» τη μέγιστη επιτρεπόμενη δόση που χορηγούμε σε ασθενείς με καρκίνο τραχήλου μήτρας, ουροδόχου κύστεως ή προστάτη. Οι οξείες παρενέργειες περιλαμβάνουν διάρροιες, τεινεσμό και αιμορραγία. Οι απώτερες παρενέργειες χρήζουν ιδιαίτερης μνείας και περιλαμβάνουν στένωση του αυλού του εντέρου (λόγω ανάπτυξης ινώδους ιστού), διαρροίας, πρωκτίτιδος, αιμορραγίας ακόμη και δημιουργίας συριγγίου. Για την αντιμετώπιση των παρενεργειών αυτών δυνατόν να απαιτηθεί μέχρι και κολοστομία. Οστούν Αναφερόμαστε ιδιαίτερα στην ακτινοβολία των οστών σε περιπτώσεις παιδιατρικών όγκων, όταν ακτινοβολούμε την επίφυση, πριν τη συγκλεισή της. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αναστολή της ανάπτυξης του οστού και την παραμόρφωση του σκελετού. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται σήμερα με τη χρήση μηχανημάτων υψηλής ενέργειας (γραμμικοί επιταχυντές), με τον προσεκτικό σχεδιασμό της θεραπείας και με τη χορήγηση αυξητικής ορμόνης. Πνεύμων Οι πνεύμονες είναι ευαίσθητοι στην ακτινοβολία. Πρώιμα πλήττονται τα κύτταρα του τύπου ΙΙ που παράγουν σουρφακτάνη. Παρατηρείται πνευμονίτιδα και ακολούθως πνευμονική ίνωση. Κατά την ακτινοβολία των δύο πνευμόνων, όπως γίνεται στην ολοσωματική ή ημισωματική ακτινοβολία, η εφ' άπαξ δόση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 700 cgy, ενώ σε συνήθη κλασματοποίηση η δόση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα cgy, όταν χορηγείται σε διάστημα τριών ή τεσσάρων εβδομάδων Νεφρός H ακτινοβολία προκαλεί ενδαρτήριτιδα κυρίως των μικρών αρτηριών και σπειραματική σκλήρυνση. Δόση 2000 cgy ή μεγαλύτερη, χορηγούμενη σε 5 εβδομάδες, είναι δυνατό να προκαλέσει μετακτινική νεφρίτιδα με υπέρταση, πρωτεϊνουρία και θάνατο από νεφρική ανεπάρκεια. Κατά την ακτινοβολία όγκων της κοιλίας μικρό μέρος των νεφρών πρέπει να ακτινοβολείται, δεδομένου ότι έτσι μπορεί να αντισταθμιστεί η νεφρική ανεπάρκεια ΑΚΤΙΝΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Η έννοια της ακτινοευαισθησίας ανάγεται στο διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αντιδρούν στην ακτινοβολία οι διάφοροι ιστοί του ανθρώπινου οργανισμού και οι διάφοροι παθολογοανατομικοί τύποι των όγκων. Σήμερα είναι αποδεκτοί τρείς ορισμοί της ακτινοευαισθησίας: Κλινικός ορισμός. Από κλινικής πλευράς ένας όγκος είναι ακτινοευαίσθητος όταν μπορεί να καταστραφεί με δόσεις που γίνονται «ανεκτές» από τους γύρω από τον όγκο φυσιολογικούς ιστούς. Παθολογοανατομικός ορισμός. Ακτινοευαίσθητος είναι ο όγκος στον οποίο η ιοντίζουσα ακτινοβολία προκαλεί κυτταρικό θάνατο. Ακτινοβιολογικός ορισμός. Τα τελευταία χρόνια η ακτινοευαισθησία εκφράζεται καλύτερα με τις καμπύλες επιβιώσεως των κυτταρικών πληθυσμών μετά απο έκθεσή τους σε διαφορετικές δόσεις ιοντίζουσας ακτινοβολίας. Οι καμπύλες συντάσσονται επί κλιμάκων, το οριζόντιο σκέλος των οποίων είναι γραμμικό, το δε κάθετο λογαριθμικό. Στον οριζόντιο

4 άξονα αναγράφονται οι δόσεις της ακτινοβολίας, στο δε κάθετο, τα εναπαμείναντα κύτταρα μετά από κάθε δόση. Το μεγαλύτερο τμήμα της καμπύλης είναι ευθύγραμμο, πράγμα που αποδεικνύει εκθετική σχέση μεταξύ της απορροφούμενης δόσης και του κλάσματος των επιζώντων κυττάρων που μπορούν να πολλαπλασιασθούν. Η κλίση της καμπύλης προσδιορίζει τη δόση Do, η οποία απαιτείται για να ελαττώσει τα γόνιμα κύτταρα στο 0,37%. Το αρχικό τμήμα της καμπύλης παρουσιάζει ένα "ώμο" που σημαίνει ότι οι μικρές δόσεις δεν είναι αποτελεσματικές. Εάν προεκταθεί το ευθύγραμμο τμήμα της καμπύλης και συναντήσει τον κάθετο άξονα, τότε το σημείο της τομής καλείται αριθμός προεκβολής (n) και έχει τιμές ανάλογες προς τα ευαίσθητα σημεία των κυττάρων. Εάν π.χ., ο αριθμός είναι 3, υπάρχουν τρία ευαίσθητα σημεία και απαιτούνται τριά πλήγματα ακτινοβολίας στο κύτταρο για να καταστραφεί και ούτω καθ' εξής. Οσο περισσότερο είναι επικλινές το ευθύγραμμο τμήμα της καμπύλης τόσο περισσότερο ακτινοευαίσθητος είναι ο όγκος. Υπό συνθήκες ανοξίας η απαιτούμενη δόση είναι δυό έως τρείς φορές μεγαλύτερη από τη δόση που επιφέρει το ίδιο αποτέλεσμα υπό συνθήκες οξυγόνωσης. Εχει επίσης δειχθεί ότι εάν δύο δόσεις ακτινοβολίας χορηγούνται σε διάστημα λιγότερο των δύο ωρών, αυτές συμπεριφέρονται σαν μία δόση ίση προς το άθροισμά τους. Εάν όμως το χρονικό διάστημα αυξηθεί πάνω από το 6ωρο, τότε το σχήμα της καμπύλης της δεύτερης δόσης είναι πανομοιότυπο (replical) της πρώτης δόσης, συμπεριλαμβανομένου και του αρχικού ώμου. Κλινικώς η ακτινοευαισθησία μπορεί να μετρηθεί με την επι τοις % αναλογία των τελείων υφέσεων σε σχέση με τη δόση, από το ρυθμό σμικρύνσεως ενός όγκου κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας και από την «ακτινοϊατότητα» η οποία μετριέται με την επιβίωση. Εν τούτοις, η ακτινοευαισθησία δεν είναι πάντοτε ανάλογη με την επιβίωση. Ετσι π.χ. το πολλαπλούν μυέλωμα, το μικροκυτταρικό καρκίνωμα του πνεύμονα ή τα λεμφώματα είναι ακτινοευαίσθητα, όχι όμως και ακτινοϊάσιμα. Είναι γνωστό ότι για κάθε είδος νεοπλάσματος υφίσταται βαθμός ακτινοευαισθησίας που το χαρακτηρίζει, δεν υπάρχει όμως μια προκαθορισμένη θανατηφόρα δόση για ένα ορισμένο είδος νεοπλασμάτων και μικρό ποσοστό των όγκων δεν συμπεριφέρεται όπως η υπόλοιπη ομάδα (ετερογένεια). Οι παρακάτω παράγοντες επηρεάζουν την ακτινοευαισθησία των όγκων: α) Ο ιστός προελεύσεως του όγκου (μητρικό κύτταρο), π.χ. οι όγκοι από το αιμοποιητικό και το λεμφοποιητικό σύστημα ως και των γονάδων είναι ακτινοευαίσθητοι, ενω αντίθετα οι όγκοι του συνδετικού είναι ακτινοάντοχοι. β) Ο βαθμός διαφοροποιήσεως των κυττάρων. Οσο πιο αδιαφοροποίητο το κύτταρο, τόσο περισσότερο ακτινοευαίσθητο είναι. γ) Από την αναλογία των μιτώσεων και τη φάση διαιρέσεως του κυττάρου. δ) Από την ύπαρξη αγγειώσεως και οξυγόνου, ε) Από το μέγεθος του όγκου και, τέλος, στ) από εγγενή χαρακτηριστικα (ενδογενής ακτινοευαισθησία). ΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΟΣΗΣ (ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ) ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Εχει βρεθεί εμπειρικά στα 100 και πλέον χρόνια που η ιοντίζουσα ακτινοβολία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ασθενών με καρκίνο, ότι ο κερματισμός της δόσης (σε περίοδο εβδομάδων) επιφέρει καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα για τους περισσότερους όγκους παρά όταν η δόση δίδεται εφάπαξ. Εχει επίσης παρατηρηθεί ότι στην περίπτωση αυτή η ολική δόση που απαιτείται είναι μεγαλύτερη για να επιτευχθεί ένα δεδομένο βιολογικό αποτέλεσμα. Αυτό οφείλεται στους μηχανισμούς αποκατάστασης των βλαβών που έχουν τα κύτταρα και που δρουν μεταξύ των δύο συνεδριών καθώς και στον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Σε μια προσπάθεια να συμπεριλάβουμε τους παράγοντες που ενέχονται στο αποτέλεσμα της ακτινοθεραπείας, έχουμε εισάγει την έννοια της Nominal Standard Dose (NSD), που συνδέει την ολική δόση την οποία μπορούν να ανεχθούν οι υγιείς ιστοί, με τον αριθμό των συνεδριών και τον ολικό χρόνο θεραπείας, ώστε να έχουμε ίσο-αποτελεσματικά (iso-effect) σχήματα θεραπείας, δηλ. σχήματα θεραπείας με ίδιο βιολογικό αποτέλεσμα. Η σχέση αυτή μαθηματικά εκφράζεται με την εξίσωση D = NSD T 0.11 N 0.24, όπου D η ολική

5 δόση, Τ ο ολικός χρόνος θεραπείας σε ημέρες και Ν ο αριθμός των συνεδριών. Η NSD λοιπόν είναι μια σταθερά που όταν πολλαπλασιασθεί με τον ολικό χρόνο και τον αριθμό συνεδριών υψώμενα στους κατάλληλους εκθέτες, δίνει τη συνολική δόση που απαιτείται για ισοαποτελεσματική θεραπεία. Για να χρησιμοποιήσουμε την εξίσωση προσδιορίζουμε αρχικά την αριθμητική τιμή της NSD από ένα γνωστό και αποτελεσματικό σχήμα θεραπείας. Ατυχώς, το μαθηματικό αυτό πρότυπο δεν εφαρμόζεται ικανοποιητικά σε πολλά σχήματα θεραπείας και κυρίως δεν προβλέπει τα απώτερα αποτελέσματα της ακτινοβολίας. Μια άλλη εξίσωση που προσεγγίζει ισοαποτελεσματικά σχήματα θεραπείας βασίζεται στην καμπύλη επιβίωσης των κυττάρων μετά από ακτινοβόληση με δόση D. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή η καταστροφή των κυττάρων σε χαμηλές δόσεις οφείλεται στο φαινόμενο του «απλού κτυπήματος» (single hit), ενώ σε υψηλότερες δόσεις στο φαινόμενο του «διπλού κτυπήματος» (double hit). ΑΠΩΤΕΡΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Αναφερόμαστε ιδιαίτερα στις παρενέργειες αυτές για δύο λόγους: πρώτον, λόγω της σοβαρότητας τους και δεύτερον, λόγω του ότι είναι «κοινές» για όλους τους ιστούς. Καρκινογένεση Υπάρχουν αρκετές (δυσάρεστες) επιδημιολογικές και κλινικές παρατηρήσεις που επιβεβαιώνουν τη σχέση μεταξύ έκθεσης σε ιοντίζουσα ακτινοβολία και κινδύνου εμφάνισης κακοήθους νόσου: Οι επιζώντες του πυρηνικού πολέμου στην Ιαπωνία, οι πυρηνικές δοκιμές, ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία αγκυλωτικής σπονδυλίτιδας στην Μεγάλη Βρετανία την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου και οι ασθενείς με καρκίνο (π.χ. μαστού, νόσου Ηοαοκιπ) που υποβλήθηκαν σε ακτινοθεραπεία και επιβίωσαν επί μακρόν, έχουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης κακοήθους νοσήματος (συμπαγείς όγκους ή κακοήθειες αιμοποιητικού). Από αυτές τις παρατηρήσεις εξάγονται συμπεράσματα που μπορούν να συνοψισθούν στα εξής: 1. Η κακοήθεια εντοπίζεται στην ανατομική περιοχή που δέχεται άμεσα την ιοντίζουσα ακτινοβολία. 2. Συνήθως μεσολαβεί χρονικό διάστημα 10 ετών μεταξύ της έκθεσης και της εμφάνισης της κακοήθους νόσου. 3. Δεν υπάρχει ελάχιστη δόση (ουδός) για την επαγωγή των μηχανισμών της καρκινογένεσης σε κυτταρικό επίπεδο. 4. Ο κίνδυνος καρκινογένεσης από την ιοντίζουσα ακτινοβολία σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ακτινοθεραπεία είναι σχετικά μικρός. Ιδιαίτερα αναφερόμαστε στην ανάπτυξη σαρκώματος στο μαζικό αδένα που ακτινοβολείται μετά από συντηρητική χειρουργική επέμβαση. Η συχνότητα εμφάνισης του όγκου αυτού είναι συνάρτηση της δόσης ακτινοβολίας, ο δε χρόνος εμφάνισης κυμαίνεται από 2.5 έως 15 χρόνια. Ο κίνδυνος ανάπτυξης του όγκου αυτού στο διάστημα της παρακολούθησης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία είναι 22 περιστατικά ανά ασθενείς ή 0.2% στα 10 χρόνια. Τερατονένεση Είναι ευρέως γνωστό ότι η έκθεση εγκύων γυναικών στην ιοντίζουσα ακτινοβολία πρέπει να αποφεύγεται -εκτός αυστηρών ιατρικών ενδείξεων, καθ'όλη τη διάρκεια της κυήσεως. Για τη θέση της ακτινοθεραπείας σε γυναίκες που διαγιγνώσκονται με κακοήθη νόσο κατά τη διάρκεια της κυήσεως, ο αναγνώστης παραπέμπεται σε ειδικά συγγράματα ακτινοθεραπείας. Η ιοντίζουσα ακτινοβολία δυνατόν να προκαλέσει μεταλλάξεις σωματικών κυττάρων (που εκδηλώνονται κλινικά ως κακοήθης νόσος) ή γεννητικών κυττάρων που στον άνθρωπο συνήθως δεν είναι συμβατές με επιβίωση ή πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών.

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Δρ. Παναγιώτης Κηπουρός Φυσικός Ιατρικής - Ακτινοφυσικός Εισαγωγή Τα βιολογικά αποτελέσματα στο κύημα λόγω ακτινοβόλησης του εξαρτώνται από : Το στάδιο της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε 2 0 2 2 Διδάσκων Α. Ζησιμόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής ΔΠΘ. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδοσιμετρία και εξατομίκευση επικινδυνότητας υπερέκθεσης σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες με κυτταρογενετικές μεθόδους

Βιοδοσιμετρία και εξατομίκευση επικινδυνότητας υπερέκθεσης σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες με κυτταρογενετικές μεθόδους Βιοδοσιμετρία και εξατομίκευση επικινδυνότητας υπερέκθεσης σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες με κυτταρογενετικές μεθόδους Δρ. Γεωργία Τερζούδη Ερευνήτρια Γ Ανάπτυξη κυτταρογενετικών μεθόδων για την: εκτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο όγκος του εγκεφάλου είναι μια μάζα από μη φυσιολογικά κύτταρα η οποία αναπτύσσεται μέσα η δίπλα από τον εγκέφαλο. Υπάρχουν διάφορα είδη όγκων του εγκεφάλου. Κάποιοι όγκοι είναι καλοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Επαγόμενες από την ακτινοβολία βλάβες του DNA μετά από πράξεις επεμβατικής καρδιολογίας

Επαγόμενες από την ακτινοβολία βλάβες του DNA μετά από πράξεις επεμβατικής καρδιολογίας 36 ο Διεθνές Καρδιολογικό Συνέδριο Επαγόμενες από την ακτινοβολία βλάβες του DNA μετά από πράξεις επεμβατικής καρδιολογίας Μ. Χαμπίμπη, Π. Καρυοφύλλης, Β. Χατζή, Γ. Τερζούδη, Α. Γεωργακίλας, Γ. Παντελιάς,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Θνησιμότητα: Το αδενοκαρκίνωμα του προστάτη αποτελεί την πιο συνήθη κακοήθη νεοπλασία στους άνδρες, δεν αποτελεί και την κύριααιτίαθανάτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

για τη θεραπεία ενηλίκων με μη προθεραπευμένο (νεοδιαγνωσθέν) πολλαπλό μυέλωμα, που δεν είναι επιλέξιμοι για μεταμόσχευση μυελού των οστών.

για τη θεραπεία ενηλίκων με μη προθεραπευμένο (νεοδιαγνωσθέν) πολλαπλό μυέλωμα, που δεν είναι επιλέξιμοι για μεταμόσχευση μυελού των οστών. EMA/112959/2016 EMEA/H/C/000717 Περίληψη EPAR για το κοινό λεναλιδομίδη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Άννα Ιµπρισίµη, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Δάφνη Μαυροπούλου, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ελένη Καλαϊτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ Ι.Ε.Κ. "ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ"

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ Ι.Ε.Κ. ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ Ι.Ε.Κ. "" 1 η ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εξετάσεις Πιστοποίησης Αρχικής Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Dr. Παναγιώτης Παπαλάμπρος MD, DFFP, BMS, BSCCP, CCST Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Εισαγωγή Ως γνωστόν, όπως όλα τα θηλαστικά ζώα, έτσι και ο άνθρωπος έχουν μαστούς.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται στο ενδομήτριο, που

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

PET-CT : περιορισμοίpitfalls. Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία»

PET-CT : περιορισμοίpitfalls. Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία» PET-CT : περιορισμοίpitfalls Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία» PET/CT CT PET Κλινικές εφαρμογές PET-CT Καρδιολογία 5% Νευρολογία 5% Ογκολογία 90% PET-CT PET CT PET-CT Περιορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη

Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη Σήμερα η παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου: Στατιστικά-πρόληψη Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ένωσης κατά του Καρκίνου και πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ Βασική συνιστώσα οποιασδήποτε θεραπευτικής απόφασης στους ασθενείς με κακοήθη νόσο, αποτελούν η ολοκληρωμένη γνώση της ιστολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Ακτινοθεραπείας για γονείς και παιδιά

Οδηγός Ακτινοθεραπείας για γονείς και παιδιά Οδηγός Ακτινοθεραπείας για γονείς και παιδιά Ενημέρωση ασθενών & φροντιστών Περιεχόμενα Σχετικά με τον οδηγό 4 Συχνές ερωτήσεις σχετικά με την Ακτινοθεραπεία 5 Ποια είναι τα μέλη της ομάδας που θα ασχοληθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Δρ Μαίρη Βαρβουτσή-Κωνσταντινίδη Παιδίατρος- Ογκολόγος, Δ/ντρια Ογκολογικού Τμ. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» Τα κακοήθη νεοπλάσματα της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Τι είναι η μαστολογία? Μαστολογία είναι ο κλάδος της ιατρικής πού ασχολείται με τον μαστικό αδένα (μαστός) και τις παθήσεις αυτού. Τι είναι ο μαστός? Ο Μαστός αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Δ.Μ. ΚΑΡΔΑΜΑΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Δ.Μ. ΚΑΡΔΑΜΑΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Δ.Μ. ΚΑΡΔΑΜΑΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Ορισμός της ακτινοβιολογίας Ιστορικά στοιχεία Μέθοδοι έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών Κεφάλαιο 15 : Θεραπευτικές εφαρμογές ιοντιζουσών ακτινοβολιών - Ακτινοθεραπεία ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Απεικονιστική στην Κτηνιατρική: Η άποψη και ο ρόλος του Κτηνιάτρου. Γιώργος Μαντζιάρας, PhD, ECAR resident

Απεικονιστική στην Κτηνιατρική: Η άποψη και ο ρόλος του Κτηνιάτρου. Γιώργος Μαντζιάρας, PhD, ECAR resident Απεικονιστική στην Κτηνιατρική: Η άποψη και ο ρόλος του Κτηνιάτρου Γιώργος Μαντζιάρας, PhD, ECAR resident Εισαγωγή Διαγνωστική απεικόνιση στην κτηνιατρική Ιδιαιτερότητες κτηνιατρικού επαγγέλματος Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα