Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία"

Transcript

1 Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία Εισαγωγή Τι είναι απόβλητο? Τα απόβλητα ορίζονται στην Νοµοθετική Πράξη Ανακύκλωση και ιαχείρηση Αποβλήτων (KrW-/AbfG) σαν κινητά εµπορεύµατα το οποία προτίθενται να απορριφθούν από τους κατόχους και η απόρριψη των οποίων είναι υποχρεωτικό να γίνει µε τον πρέποντα τρόπο για την προστασία της δηµόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Πως σχηµατίζονται τα απόβλητα σε ένα εργαστήριο? Ο κύκλος ζωής των χηµικών ουσιών σε ένα πανεπιστηµιακό εργαστήριο αρχίζει µε την προµήθεια των ουσιών από την αποθήκη χηµικών ουσιών από τον συνεργάτη ή τον φοιτητή του εργαστηριακού µαθήµατος. Αυτές χρησιµοποιούνται είτε για σύνθεση είτε για ανάλυση. Από την χρήση τους σχηµατίζονται µολυσµένες πρώτες ύλες, παραπροϊόντα, χρησιµοποιηµένοι διαλύτες και χηµικές ουσίες, οι οποίες πρέπει να καταστραφούν ή να απορριφθούν, εάν δεν είναι δυνατή η ανακύκλωσή τους,. Σε αντίθεση µε τα βιοµηχανικά απόβλητα τα χηµικά απόβλητα από τα πανεπιστηµιακά εργαστήρια απαντώνται σε µικρά ποσά σαν ιδιαίτερα πολύπλοκα µίγµατα. Συνολικά τα απόβλητα αυτά αντιπροσωπεύουν µια σηµαντική ποσότητα η οποία πρέπει να απορριφθεί από τα πανεπιστήµια µε δικές τους δαπάνες. Η απόρριψη των εργαστηριακών αποβλήτων, εξαρτάται από το είδος των εργαστηριακών πειραµάτων και των χηµικών ουσιών που χρησιµοποιούνται. Κάποιοι τύποι επικίνδυνων αποβλήτων δεν µπορούν να απορριφθούν στην αρχική τους µορφή αλλά θα πρέπει πρώτα να υποστούν µια κατάλληλη προετοιµασία. Με τη βοήθεια κατάλληλων διαδικασιών τα απόβλητα αυτά µπορούν να αδρανοποιηθούν επι τόπου. Ένα πλεονέκτηµα της αδρανοποίησης είναι επίσης η µείωση του κινδύνου των ατυχηµάτων από τη µόλυνση του µη έµπειρου προσωπικού κατά τον χειρισµό τους και έτσι να αποφευχθεί ο κίνδυνος µόλυνσης του περιβάλλοντος. 1

2 Αρχή διαχείρησης αποβλήτων: αποφυγή, ελαχιστοποίηση και απόριψη των εργαστηριακών αποβλήτων Όπως είναι φυσικό, είναι καλύτερα να αποφεύγεται ο σχηµατισµός αποβλήτων από τα αρχικά στάδια. Αυτό είναι επίσης και η πρόθεση του Γερµανικού Νόµου Ανακύκλωσης και ιαχείρησης (KrW-/AbfG) που είναι σε εφαρµογή από το 1996 (Το πλήρες όνοµα είναι Νόµος γιαι την προώθηση της διαχείρησης ανακύκλωσης και για την εξασφάλιση της περιβαλοντικά συµβατής απόρριψης των αποβλήτων). Μετά από τις ρυθµίσεις αυτές, κάθε ένας που προάγει, παράγει, µεταχειρίζεται, επεξεργάζεται και διανέµει εµπορεύµατα δεσµεύεται να αποφεύγει το σχηµατισµό απόβλητων. Εάν αυτό είναι αδύνατο να αποτραπεί τότε το ποσό των αποβλήτων πρέπει να µειωθεί µε χωριστή συλλογή τους και µε µέτρα ανακύκλωσης Τελικά, µετά από όλες τις προσπάθειες που θα γίνουν τα αποµένοντα απόβλητα πρέπει να απορριφθούν χωρίς κίνδυνο» για την υγεία και το περιβάλλον. Η επαναχρησιµοποίηση των εργαστηριακών αποβλήτων µπορεί να γίνει, πχ για τις χρησιµοποιηµένες χηµικές ουσίες µε µια κατάλληλη διαδικασία ανακύκλωσης. Για παράδειγµα αυτό εφαρµόζεται καλύτερα µε χρησιµοποιηµένους διαλύτες. Οι οργανικοί διαλύτες όπως η αιθανόλη, η ακετόνη, το χλωροφόρµιο και ο διαιθυλο αιθέρας συλλέγονται στα εργαστήρια χωριστά και επεξεργάζονται µε απόσταξη. Κατά τη διάρκεια όλων των εργασιών (στην προκείµενη περίπτωση των χηµικών πειραµάτων) όπου σχηµατίζονται µεγάλες ποσότητες απόβλητων πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά αν είναι δυνατή η µείωση του ποσού των αποβλήτων µε την εφαρµογή κατάλληλων µέτρων (π.χ. εναλλακτικές συνθήκες για την αντίδραση, µείωση της κλίµακας των αντιδραστηρίων). Μόνο στην περίπτωση όπου δεν είναι δυνατό να µειωθεί το ποσό των αποβλήτων µε προφυλακτικά µέτρα και ανακύκλωση, θα πρέπει να ακολουθηθεί ο συνήθης τρόπος απόρριψης των αποβλήτων. Επικίνδυνα απόβλητα στο εργαστήριο Μια σηµαντική οµάδα απόβλητων είναι τα υπολείµµατα από χηµικές ουσίες οι οποίες συνήθως ταξινοµούνται σαν επικίνδυνα απόβλητα. Οι ουσίες αυτές απαγορεύεται να απορρίπτονται µέσω της αποκοµιδής των αστικών αποβλήτων ή του αποχετευτικού δικτύου. Οι διάφοροι τύποι αποβλήτων που κατηγοριοποιούνται σαν επικίνδυνα απόβλητα πρέπει να συλλέγονται χωριστά και να παραδίδονται από τον παραγωγό σε εγκεκριµένες εταιρίες. Ο παραγωγός αποβλήτων πρέπει να παρέχει τα απαραίτητα δεδοµένα για τα επικίνδυνα 2

3 απόβλητα. Ανάλογα µε τον τύπο των αποβλήτων πρέπει να τηρούνται ορισµένες οριακές τιµές σε ότι αφορά τη σύνθεση και τις ιδιότητές τους. Ουσίες των οποίων η απόρριψη απαιτεί υψηλό κόστος πρέπει να αποφεύγονται και να αντικαθίστανται αν είναι δυνατόν από υποκατάστατα, των οποίων η απόρριψη είναι οικονοµικότερη και φιλική προς το περιβάλλον. Συλλογή επικίνδυνων αποβλήτων Τα επικίνδυνα απόβλητα συλλέγονται σε ειδικά δοχεία τηρώντας τους θεσµοθετηµένους κανονισµούς. (π.χ. τη Οδηγία Ordinance on the Hazardous Substances, αναφορά επίσης στις Οδηγίες Legal Conditions for the Handling of Hazardous Substances και Technical Guidelines on Safety in Chemical Laboratory Courses. εν πρέπει να αναµιγνύονται απόβλητα διαφορετικών τύπων. Για κάθε τύπο απόβλητου θα πρέπει να χρησιµοποιούνται για συλλογή ειδικά δοχεία τα οποία προµηθεύει το πανεπιστήµιο. Τα δοχεία αυτά επιστρέφονται στη µονάδα συγκέντρωσης των αποβλήτων και θα πρέπει τα δοχεία να γεµίζουν µέχρι το 90 % της χωρητικότητας (για να αποφεύγεται η πιθανότητα διαρροής κατά τη µεταφορά). Τα δοχεία πρέπει να σφραγίζονται και να επισηµαίνονται κατάλληλα. ιαφορετικά οι εταιρίες αποκοµιδής δεν επιτρέπεται να τα παραλαµβάνουν. Επίσης δοχεία κατεστραµµένα, µε διαρροές ή µολυσµένα εξωτερικά µε επικίνδυνες ουσίες δεν θα παραλαµβάνονται. Ο γενικός κανόνας του χειρισµού των επικίνδυνων αποβλήτων είναι να αποφεύγεται κάθε πιθανότητα έκθεσης σε κίνδυνο των ανθρώπων και του περιβάλλοντος κατά την αποθήκευση, µεταφορά και απόρριψη των υλικών αυτών. Εργαστηριακά λήµατα Τα εργαστηριακά λήµατα είναι κάθε υγρό που καταλήγει τελικά στο αποχετευτικό δίκτυο. Στην ιδεατή περίπτωση περιέχουν µόνο νερό. Στην καθηµερινή πρακτική αποτελούνται συνήθως από υδατικά διαλύµατα τα οποία έχουν εξουδετερωθεί σε ένα ph 6 µε 8 και δεν περιέχουν βαρέα µέταλλα. Κατά την απόρριψή τους τα απόνερα πρέπει να πληρούν τα όρια που επιτρέπονται από τα δηµοτικά νοµοθετήµατα για τα λήµατα. Πρέπει να τηρούν την αρχή ότι δεν επιτρέπεται η αραίωση των ληµάτων µε σκοπό την τήρηση των επιτρεπτών ορίων σε ρυπαντές. Οι Πίνακες 1-3 περιέχουν τις οριακές τιµές για διάφορους ρυπαντές στο Τεχνικό Πανεπιστήµιο του Braunschweig σαν ένα παράδειγµα των µεγενθυσµένων συνεπειών σε αυξανόµενο 3

4 κόστος επεξεργασίας των απόνερων. Η υπέρβαση των οριακών τιµών στο διπλάσιο από τις επιτρεπόµενες µπορεί να οδηγήσει σε διώξεις. Επιτρέπεται να απορριφθούν στο δίκτυο αποχέτευσης µόνον οι ουσίες οι οποίες δεν περιλαµβάνονται στους επόµενους πίνακες, δεν χαρακτηρίζονται σαν επικίνδυνες ουσίες και είναι αβλαβείς για το περιβάλλον και τις µονάδες επεξεργασίας των ληµάτων από τα δίκτυα αποχέτευσης. Βασικές Σηµαντικές Παράµετροι Ποιότητας Ληµάτων Αποχέτευσης, Οι τιµές ph των ληµάτων πρέπει να βρίσκονται µεταξύ 6.0 και 10.5 Η θερµοκρασία δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 35 ο C. Η τοξικότητα των ληµάτων πρέπει να είναι µικρότερη από εκείνη που µπορεί να επηρεάσει τις βιολογικές διεργασίες στις µονάδες επεξεργασίας ληµάτων (Wastewater Treatment Plants (WWTP)), την απόρριψη ή την χρησιµοποίηση της ληµατολάσπης. Οι συγκεντρώσεις σε βαφικές ύλες πρέπει να είναι µικρότερη από εκείνη που µπορεί να προκαλέσει βαφές στις δηµόσιες µονάδες επεξεργασίας ληµάτων. Οι οριακές τιµές για φαινόλες (0.025 mg/l ληµάτων) είναι χαµηλές γιατί είναι δύσκολο να αποµακρυνθούν κατά τη διαρκεια καθαρισµού του νερού. Οι οριακές τιµές για ουσίες που καταναλώνουν οξυγόνο όπως θειώδες νάτριο, άλατα δισθενούς σιδήρου, ή θειοθειϊκά είναι 50 mg/l λήµατων. Πίνακας 1: Ανόργανες Ουσίες Οριακές τιµές κατιόντων(threshold values, TLV) Κατιόν TLV (mg/l) Αντιµόνιο 0.25 Αρσενικό 0.05 Βάριο 1.0 Μόλυβδος 0.5 Κάδµιο 0.05 Χρώµιο (ολικό) 0.5 Χρώµιο (ΙV) 0.1 Κοβάλτιο 1.0 Χαλκός 0.5 4

5 Νικέλιο 0.5 Υδράργυρος Αργυρος 0.25 Ψευδάργυρος 2.5 Κασσίτερος 0.5 Πίνακας 2: Ανόργανες Ουσίες Οριακές τιµές ανιόντων(threshold values, TLV) Ανιόντα TLV (mg/l) Κυανιούχα 10 Κυανιούχα, εύκολα ελευθερούµενα 0.5 Φθοριούχα 25 Θειϊκά 300 Θειώδη 1.0 Πίνακας 3: Οριακές τιµές για οργανικές ενώσεις και οµάδες ενώσεων Μίγµατα TLV (mg/l) Προσροφούµενες αλογονούχες οργανικές ενώσεις(aox) 0.5 Πτητικοί αλογονωµένοι υδρογονάνθρακες, (VOX) 0.25 Πτητικοί αλογονωµένοι υδρογονάνθρακες, ξεχωριστές ενώσεις 0.05 Οργανικές ενώσεις Αλειφατικοί υδρογονάνθρακες 10 Σαπωνοποιούµενα λίπη και έλαια 125 Πολυκυκυλικοί αρωµατικοί υδρογονάνθρακες (PAH) Αρωµατικές ενώσεις, συνολικά

6 Βενζόλιο Αιθυλοβενζόλιο Τολουόλιο Ξυλόλιο 0.03 Στυρόλιο 0.03 Σηµείωση: Τα υδατικά διαλύµατα που αποµένουν µετά από εκχύλιση µε διχλωροµεθάνιο ή χλωροφόρµιο πρέπει να απορρίπτονται σαν επικίνδυνα απόβλητα (περιέχοντα χλωριωµένους υδρογονάνθρακες, VOX) ή πρέπει να απαερώνονται από την παρουσία VOX µε κατάλληλες µεθόδους (π.χ. εξαέρωση). Επιλεγµένες παρατηρήσεις σχετικά µε την απόρριψη χηµικών αποβλήτων από το εργαστήριο Συνιστάται η αδρανοποίηση των µικρών ποσοτήτων των επικίνδυνων χηµικών αποβλήτων από εξειδικευµένο προσωπικό. Λεπτοµερείς οδηγίες για τις εφαρµοζόµενες µεθόδους περιέχονται στις οδηγίες χειρισµού. Ακολουθούν µερικοί τύποι επικίνδυνων αποβλήτων τα οποία απαντούν συνήθως κατά την εργαστηριακή εργασία. Για το λόγο αυτό δίνονται µερικές πληροφορίες χειρισµού και απόρριψής τους. Χηµικά υπολείµµατα: Σαν χηµικά υπολείµµατα χαρακτηρίζονται µόνον τα υλικά εκείνα τα οποία µπορούν να αποκοµιστούν τα οποία Είναι γνωστής σύστασης, εν ταξινοµούνται σαν εκρηκτικά και εν είναι ραδινεργά. εν πρέπει να περιέχουν συστατικά υψηλής τοξικότητας, όπως πολυχλωριωµένες διβενζοδιοξίνες και φουράνια (PCDD/F), πολυχλωριωµένα διφαινύλια (PCB) ή πολεµικές χηµικές ουσίες.. Οι περιέκτες αποβλήτων πρέπει να επισηµαίνονται κατάλληλα ακόµη και τα µικρά δοχεία. Μικρά δοχεία και δοχεία µε προϊόντα από εργαστηριακά πειράµατα συλλέγονται µαζύ σε περιέκτες για στερεά υλικά και δηλώνονται π.χ. σαν «προϊόντα σύνθεσης από εργαστηριακά 6

7 µαθήµατα ανόργανης χηµείας» Σε περίπτωση άγνωστων χηµικών ουσιών (π.χ. συσκευασία χωρίς εττικέτα) προτείνεται να γίνει εκτίµηση του τύπου της άγνωστης ένωσης. Οι χηµικές ουσίες που ταξινοµήθηκαν σε ορισµένες κατηγορίες αποβλήτων πρέπει να διατεθούν σύµφωνα µε την κατηγορία που ανήκουν. Σαν ένα παράδειγµα. θα εξηγηθεί το υδροχλωρικό οξύ Έχει αποδοθεί στην κατηγορία αποβλήτων «Ανόργανα Οξέα, Μίγµατα Οξέων, και Καυστικά. υλικά Αυτό σηµαίνει ότι το HCl δεν πρέπει να διατεθεί σαν χηµικό υπόλειµµα. Παλαιά αχρησιµοποίητα χηµικά αντιδραστήρια που είναι σε κατάλληλα κλειστά δοχεία µπορεί να προσφερθούν σε άλλες οµάδες και ινστιτούτα για περαιτέρω χρήση. Αυτά µπορεί να αποκοµιστούν µόνο όταν κανένας δεν ενδιαφέρεται για την κατοχή τους Υπάρχει επίσης τρόπος να επιστραφούν τα περισεύµατα από τις χηµικές ουσίες στον παραγωγό τους. Για παράδειγµα η εταιρία Merck προσφέρει την υπηρεσία αυτή µε το όνοµα Retrologistics. Οι µεταφερόµενες χηµικές ουσίες ελέγχονται για την κατάσταση που βρίσκονται και πιστοποιείται ο τύπος και η ποσότητά τους. Το περιεχόµενο µικρών συσκευασιών από καθορισµένες χηµικές ουσίες συγκεντρώνεται σε µεγαλύτερες συσκευασίες. Μετά από ανάλυση και έλεγχο ποιότητας οι ουσίες αυτές χρησιµοποιούνται στην παραγωγή και σύνθεση. Εάν η επαναχρησιµοποίηση δεν είναι εφικτή οι χηµικές αυτές ουσίες αποκοµίζονται σύµφωνα µε τους υπάρχοντες κανονισµούς. Ανόργανα Οξέα, Μίγµατα Οξέων και ιαβρωτικά Υλικά Οι τιµές ph των διαλυµάτων αυτών είναι κάτω από 6. Είναι όξινα υδατικά διαλύµατα τα οποία πρέπει να είναι ελεύθερα από Κυανιούχα (γιατί θα σχηµατιστεί υδροκυάνιο), Αµµωνιακά ιόντα (µέγιστη επιτρεπόµενη τιµή 0.1 mol/l), και Οργανικές ουσίες κάθε τύπου (π.χ. διαλύτες, λίπη και έλαια). Χρησιµοποιηµένα οξέα περιέχοντα νιτρικό οξύ (π.χ. µίγµατα οξέος νίτρωσης) για να απορριφθούν στο αποχετευτικό δίκτυο πρέπει να εξουδετερωθούν και στη συνέχεια να απορριφθούν σαν «απόβλητα νερά πλύσεων». Όξινα διαλύµατα τα οποία δεν περιέχουν βαρέα µέταλλα ή άλλες επικίνδυνες ουσίες εξουδετερώνονται µε ισοµοριακές ποσότητες υδροξειδίου του νατρίου ή όξινου ανθρακικού νατρίου και εν συνεχεία αποχύνονται στο αποχετευτικό δίκτυο του εργαστηρίου. 7

8 Βάσεις, Αλκαλικά Μίγµατα και ιαβρωτικά Υλικά Η κατηγορία αυτή των απόβλητων περιέχει υγρά µε ph µεγαλύτερο του 8. Είναι υδατικά αλκαλικά διαλύµατα τα οποία πρέπει να είναι ελεύθερα από Κυανιούχα, Αµµωνιακά ιόντα (µέγιστη επιτρεπόµενη τιµή 0.1 mol/l), και Οργανικές ουσίες κάθε τύπου (π.χ. διαλύτες, λίπη και έλαια). Αλκαλικά διαλύµατα τα οποία δεν περιέχουν βαρέα µέταλλα ή άλλες επικίνδυνες ουσίες εξουδετερώνονται µε ισοµοριακές ποσότητες υδροχλωρικού οξέος και εν συνεχεία αποχύνονται στο αποχετευτικό δίκτυο του εργαστηρίου. Απόβλητα νερά πλύσεων περιέχοντα µέταλλικά άλατα Η κατηγορία αυτή των απόβλητων περιέχει υδατικά διαλύµατα µεταλλικών αλάτων τα οποία πρέπει να είναι ελεύθερα από Κυανιούχα, Αµµωνιακά ιόντα (µέγιστη επιτρεπόµενη τιµή 0.1 mol/l), και Οργανικές ουσίες κάθε τύπου (π.χ. διαλύτες, λίπη και έλαια). Στην περίπτωση των υδατικών διαλυµάτων της κατηγορίας αυτής είναι δυνατόν να επιτευχθεί µείωση του όγκου εφαρµόζοντας διαδικασίες συµπύκνωσης. Υπολείµµατα από µέταλλα αλκαλίων Κατά τη διάρκεια της ξήρανσης οργανικών διαλυτών προκύπτουν υπολλείµατα από µεταλλικά αλκάλια. Τα υπολλείµατα νατρίου ή καλίου αντιδρούν µε στάγδην προσθήκη αιθανόλης ή ισοπροπανόλης. Τελικά τα διαλύµατα αυτά εξουδετερώνονται και απορρίπτονται σαν διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου. Βαρέα µέταλλα Τα βαρέα µέταλλα σε υδατικά διαλύµατα καταβυθίζονται σαν θειούχα ή ανθρακικά άλατα. Τα προκύπτοντα ιζήµατα διηθούνται, ξηραίνονται και απορρίπτονται σαν στερεά απόβλητα. Απόβλητα περιέχοντα υδράργυρο (στοιχειακό υδράργυρο) Η κατηγορία αυτή αποβλήτων που αποτελείται από στοιχειακό υδράργυρο (π.χ. σπασµένα θερµόµετρα και µανόµετρα, διακόπτες υδραργύρου, λάµπες UV ατµών υδραργύρου, υδράργυρος από αντλίες διάχυσης) συλλέγονται χωριστά. Ο συλλεχθείς χρησιµοποιηµένος 8

9 υδράργυρος θα επεξεργαστεί και θα επανακτηθεί σε ειδικά εργοστάσια. Οι ενώσεις υδραργύρου δεν ανήκουν στην κατηγορία αυτή και θα απορριφθούν σαν «καθαρές χηµικές ενώσεις ( fine chemicals)». ιαλύµατα και απόβλητα περιέχοντα άργυρο Για τις ουσίες αυτές συστήνεται η συλλογή τους µε σκοπό την επεξεργασία τους. Υδροκυανικό οξύ και κυανιούχα Οι ιδιαίτερα τοξικές χηµικές ενώσεις όπως το υδροκυανικό οξύ και τα άλατά του (κυανιούχα) δεν πρέπει να χύνονται στα νερά αποχέτευσης. Πρέπει να αδρανοποιούνται µε οξείδωση. Μια κατάλληλη µέθοδος οξείδωσης των ενώσεων αυτών σε εργαστηριακή κλίµακα γίνεται µε διαλύµατα υποχλωριώδους νατρίου. Με τον τρόπο αυτό σχηµατίζονται µόνον αβλαβείς ενώσεις όπως άζωτο, διοξείδιο του άνθρακα και ιόντα χλωρίου µέσω των σχηµατιζόµενων ενδιαµέσων κυανικών ενώσεων. Μια εναλλακτική µέθοδος είναι η οξείδωση σε αλκαλικές συνθήκες (ph 10-11) σε άζωτο και διοξείδιο του άνθρακα. Ο έλεγχος της ολοκλήρωσης της οξείδωσης γίνεται µε την ειδική για την περίπτωση συλλογή Merckoquant Cyanide Testkit. Σηµείωση: Η απόρριψη των κυανιούχων δεν πρέπει να γίνεται από τους ασκούµενους φοιτητές του βασικού εργαστηριακού µαθήµατος Χηµείας. Πρέπει να επιβλέπεται από ένα εξειδικευµένο άτοµο (π.χ. τον βοηθό του µαθήµατος). Είναι δυνατόν να σχηµατιστεί υδροκυάνιο ή δικυάνιο από µια ακατάλληλη επεξεργασία. ιαλύτες ελεύθεροι αλογόνου Όλες οι οργανικές ενώσεις µπορούν να απορριφθούν σαν διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου αν τηρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: Μπορεί να περιέχουν τα στοιχεία C, H, N, Na, O, P, και S. εν πρέπει να υπάρχουν αλογόνα, ακόµη και ανόργανες αλογονούχες ενώσεις όπως άλατα Τα διαλύµατα πρέπει να είναι υγρά σε θερµοκρασία δωµατίου. Εάν είναι στερεά πρέπει να διαλυθούν σε έναν κατάλληλο διαλύτη. Εάν είναι ανάγκη η τιµή του ph πρέπει να ρυθµιστεί στο 6-9. Οι ελεύθεροι αλογόνου διαλύτες εάν είναι δυνατόν πρέπει να ανακυκλώνονται. 9

10 ιαλύτες περιέχοντες αλογόνα Οι αλογονωµένοι διαλύτες πρέπει να συλλέγονται χωριστά και να επεξεργάζονται ή να διατίθενται σε ειδικές εταιρίες. Οι διαλύτες αυτοί απαγορεύεται να αναµιγνύονται µε άλλους. Οργανικές ενώσεις µπορούν να απορριφθούν σαν αλογονωµένοι διαλύτες όταν περιέχουν τα στοιχεία C, H, N, O, P, S, F, Cl, Br, και I, είναι υγρές σε θερµοκρασία δωµατίου, διαλύονται σε ένα κατάλληλο διαλύτη, αν είναι στερεές. Εάν είναι ανάγκη η τιµή του ph πρέπει να ρυθµιστεί στο 6-9. Οι περιέχοντες αλογόνα διαλύτες εάν είναι δυνατόν πρέπει να ανακυκλώνονται. Κύλινδροι πιέσεως (Οβίδες αερίων) Οι κύλινδροι πιέσεως πρέπει να ελέγχονται σε καθορισµένες χρονικές περιόδους σύµφωνα µε τον τύπο του αερίου που περιέχουν. Κάθε κύλινδρος που δεν χρησιµοποιείται πρέπει να παραδίδεται σε µια ειδική εταιρία (συνήθως στον προµηθευτή) 6 εβδοµάδες πριν τη ηµεροµηνία ελέγχου (αποτυπωµένη στο λαιµό του κυλίνδρου). Εάν η ηµεροµηνία ελέγχου έχει περάσει και ο κύλινδρος είναι ακόµη υπό πίεση πρέπει να ακολουθηθούν ειδικοί κανονισµοί µεταφοράς. Κύλινδροι που βρίσκονται υπό πίεση σε τέτοια κατάσταση µπορούν να αποµακρυνθούν ή να επαναχρησιµοποιηθούν από ειδική εταιρία µε ένα υψηλό κόστος. Τα δοχεία εκνεφωµάτων (αεροζόλ) µπορούν να απορριφθούν σε ειδικούς περιέκτες αφού έχουν εκκενωθεί πλήρως. Καθαρισµός εργαστηριακών σκευών Ο καθαρισµός των εργαστηριακών σκευών µετά τη χρήση τους σε χηµικά πειράµατα µπορεί επίσης να είναι µια πηγή επικίνδυνων απόβλητων τα οποία πρέπει να απορριφθούν σύµφωνα µε τους κανονισµούς. Απαγορέυεται ο καθαρισµός να γίνει µε τη χρήση εξαιρετικά εύφλεκτων, πολύ τοξικών, καρκινογόνων, τερατογενών ή µεταλαξιογόνων χηµικών ουσιών. Ακατάλληλοι γαι καθαρισµό είναι ο διαιθυλαιθέρας (εξαιρετικά εύφλεκτος), το βενζόλιο (τοξικό, καρκινογόνο), και ο τετραχλωράνθρακας (τοξικός, καρκινογόνος). Τα οργανικά υπολλείµατα σε εργαστηριακά σκεύη µπορεί να διαλυθούν µε έναν κατάλληλο διαλύτη (π.χ. ακετόνη ή ισοπροπανόλη ή λιγροΐνη) Τα διαλύµατα συλλέγονται και οι διαλύτες ανακυκλώνονται µε απόσταξη. Τα υπολλείµατα της απόσταξης µπορούν να 10

11 απορριφθούν σαν «διαλύτες ελευθεροι αλογόνου» (περιεκτικότητα σε αλογόνα <2 %) ή αντίστοιχα σαν «διαλύτες περιέχοντες αλογόνο (>2 %) Οι ουσίες αυτές δεν πρέπει να χύνονται στο αποχετευτικό δίκτυο! Επίµονοι ρυπαντές µπορούν να κατεργαστούν σε πολλές περιπτώσεις µε κορεσµένο διαλύµα υπερµαγγανικού, το οποίο θα προστεθούν στο δοχείο που πρόκειται να καθαριστεί µε ίδιου όγκου διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (20 % κατά βάρος) Η χρήση χρωµικού οξέος σαν µίγµα καθαρισµού απαγορεύεται επειδή είναι καρκινογόνο! (Η απαγόρευση στη χρήση καρκινογόνων ουσιών ισχύει εάν είναι δυνατή η υποκατάστασή τους). Υπαρχουν και άλλα (αλκαλικά) µέσα καθαρισµού όπως ο σάπωνας ή διάλυµα ΚΟΗ σε ισοπροπανόλη (να σηµειωθούν οι οδηγίες πρόληψης πυρκαγιάς) και εµπορικά διαθέσιµα µέσα καθαρισµού όπως το Extrane (Merck), το οποίο συχνά καθαρίζει οργανικά υπολλείµατα παρουσία αέρα. Κατά τη χρήση ισχυρά αλκαλικών λουτρών πρέπει να φοριούνται προστατευτικά γυαλιά και γάντια. Πρέπει να αποφεύγεται κάθε επαφή µε τα υλικά αυτά του δέρµατος και των µατιών. Τα χρησιµοποιηµένα διαλύµατα του καθαριστικού Extant είναι συνήθως βιοαποικοδοµήσιµα. Αν όµως κατά τη διάρκεια των πλύσεων έχουν µολυνθεί µε επικίνδυνες χηµικές ουσίες για το περιβάλλον πρέπει να εξουδετερωθούν και να αποµακρυνθούν σαν «διαλύµατα περιέχοντα άλατα». Ανόργανα υπολλείµατα (π.χ. άλατα), αν είναι αναγκαίο, διαλύονται σε αραιά οξέα ή βάσεις. Ισχυρά οξειδωτικά, όπως το πυκνό θειϊκό οξύ, το πυκνό νιτρικό οξύ, το υπεροξείδιο του υδρογόνου µπορούν να χρησιµοποιηθούν µόνο όταν τα άλλα µέσα καθαρισµού δεν είναι αποτελεσµατικά. Πως εκτελείται στην πράξη η απόρριψη των εργαστηριακών απόβλητων? Ακολουθώντας ένα πείραµα από το ΝΟΡ σαν παράδειγµα θα φανεί ποιά κλάσµατα αποβλήτων σχηµατίζονται και πως θα αποµακρυνθούν κατάλληλα. Παράδειγµα: NOP-No Νίτρωση του Τολουολίου σε 4-νιτροτολουόλιο, 2-νιτροτολουόλιο και 2,4- δινιτροτολουόλιο 11

12 Επεξεργασία αποβλήτων Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας των προϊόντων προκύπτουν τα ακόλουθα κλάσµατα τα οποία θα επεξεργαστούν σαν εργαστηριακά απόβλητα: Α. Οξύ νίτρωσης και παγωµένο νερό Μετά την εκχύλιση του προϊόντος και του διαχωρισµού της οργανικής φάσης προκύπτει ένα ισχυρά όξινο υδατικό διάλυµα (ph 1) που οφείλεται στα υπάρχοντα ανόργανα οξέα (νιτρικό και θειϊκό οξύ). Τα απόβλητα αυτά του νιτρικού οξέος θα εξουδετερωθούν και θα αποµακρυνθούν σαν επικίνδυνα απόβλητα της κατηγορίας «απόνερα και νερά πλύσεων». Η εξουδετέρωση µπορεί να εκτελεστεί µε ισοµοριακή ποσότητα υδροξειδίου του νατρίου ή όξινου ανθρακικού νατρίου (χρειάζεται προσοχή από την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα). B. ιαλύµατα όξινου ανθρακικού νατρίου και νερού από ουδέτερα εκπλύµατα Η αλκαλική φάση µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την εξουδετέρωση των αναφερθέντων παραπάνω όξινων διαλυµάτων και εν συνεχεία αποµακρύνονται σαν επικίνδυνα απόβλητα της κατηγορίας «απόνερα και νερά πλύσεων». Γ. Χρησιµοποιηµένα µέσα ξήρανσης (θειϊκό νάτριο) Το χρησιµοποιηµένο θειϊκό νάτριο για την ξήρανση της οργανικής φάσης µετά τη διήθηση και αποµάκρυνση του διαλύτη (π.χ. µε εξάτµιση) θα συλλεγεί σε ένα δοχείο για χρησιµοποιηµένα µέσα ξήρανσης. Αργότερα µπορούν να αποµακρυνθούν σαν ανόργανα στερεά.. Αποστάγµατα κυκλοεξανίου από τον περιστρεφόµενο εξατµιστή Οι χρησιµοποιηµένοι διαλύτες συλλέγονται χωριστά και θα επεξεργαστούν από καιρού εις καιρόν µε απόσταξη. E. Μητρικό υγρό από ανακρυστάλλωση Tα υπολείµατα των µητρικών υγρών που περιέχουν µεθανόλη ή αιθανόλη µπορούν να αποµακρυνθούν σαν διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου. Εάν υπάρχει µεγάλη ποσότητα µητρικού υγρού συλλέγεται και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ανάκτηση των διαλυτών.µεθανόλη ή αιθανόλη. 12

13 ΣΤ. Υπολλείµατα απόσταξης στον αποστακτήρα Τα υπολλείµατα απόσταξης στον αποστακτήρα και τα οργανικά υπολλείµατα στις φιάλες διαλύονται σε ακετόνη. Τα διαλύµατα αυτά αποµακρύνονται σαν χρησιµοποιηµένοι διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου. Πορείες απόρριψης: Τι ακολουθεί µε τα συλλεχθέντα απόβλητα? Μια πιθανή πορεία απόρριψης εργαστηριακών αποβλήτων θα δοθεί σε ένα παράδειγµα. Μετά τη συλλογή των εργαστηριακών απόβλητων από τα διάφορα εργαστήρια και ινστιτούτα ενός πανεπιστήµιου οι περιέκτες συλλογής και οι αρχικές φιάλες (για τις καθαρές χηµικές ουσίες) που χρησιµοποιούνται σαν δοχεία µεταφοράς µεταφέρονται σε µια προσωρινή αποθήκη. Συνιστάται να µεταφέρονται οι περιέκτες αποβλήτων στην προσωρινή αποθήκη κατά ορισµένες χρονικές περιόδους για να µειώνονται οι ποσότητες αποβλήτων στα εργαστήρια. Εάν η προσωρινή αποθήκη δεν βρίσκεται κοντά (στο ίδιο µέρος) τα επικίνδυνα απόβλητα πρέπει να µεταφερθούν από το οδικό δίκτυο µε ειδικά οχήµατα (µετά την «Οδηγία για Οδικές και Σιδηροδροµικές Μεταφορές Επικίνδυνων Εµπορευµάτων» GGVS/E) Εάν τα απόβλητα αυτά αποκοµίζονται από µια ειδική εταιρία απόρριψης τότε η θέση µεταφοράς για τα απόβλητα αυτά είναι το όχηµα συλλογής. εν θα γίνονται ξαναγεµίσµατα στις προσωρινές αποθήκες για να αυξηθεί ο όγκος των επιµέρους τύπων αποβλήτων (εκτός της περίπτωσης ατυχηµάτων). Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος εξώθερµων αντιδράσεων ή εκποµπής πτητικών ουσιών (π.χ. από χρησιµοποιηµένους διαλύτες) γιαυτό απαιτούνται αυξηµένα µέτρα ασφάλειας στις προσωρινές αποθήκες. 13

14 Εικ. 1: Εικόνα µιας προσωρινής αποθήκης. Μποστά είναι άδεια βαρέλια τα οποία βρίσκονται χωριστά από τα αποθηκευµένα χηµικά απόβλητα (στην πίσω πλευρά) Τα απόβλητα πρέπει να αποθηκεύονται χωριστά από τα χρήσιµα υλικά, π.χ. να υπάρχει µια απόσταση ασφάλειας µεταξύ τους (Εικ.1). Σε περίπτωση διαρροής, το περιεχόµενο των περιεκτών δεν πρέπει να φθάσει σε άλλη περιοχή της προσωρινής αποθήκης. Για το λόγο αυτό πρέπει να ληφθούν τεχνικά µέτρα σύµφωνα µε την κατάσταση και τη σύσταση των αποθηκευµένων απόβλητων. Όλοι οι περιέκτες που µεταφέρονται στην προσωρινή αποθήκη αρχικά επιθεωρούνται και υπόκεινται σε οπτικό έλεχγο. Ο παραγωγός των απόβλητων πρέπει να συµπληρώσει ένα έγγραφο απόρριψης το οποίο θα περιέχει µια νοµικά δεσµευτική δήλωση απόβλητων. Τα απόβλητα θα ζυγιστούν κατά την παραλαβή. Μικρές ποσότητες απόβλητων θα ταξινοµηθούν σε επιµέρους κατηγορίες απόβλητων και θα συσκευαστούν. Στη συνέχεια θα αποθηκευτούν σε ορισµένη θέση µε όµοιους τύπους απόβλητων. Το περιεχόµενο των µονάδων συσκευασίας θα καταχωρηθεί σε µια συνοδευτική λίστα µαζύ µε τα ονόµατα των απόβλητων, τους κωδικούς UN (κώδικες τεσσάρων ψηφίων για τα επικίνδυνα εµπορεύµατα, τα οποία εµφανίζονται σε πορτοκαλί πινακίδες των οχηµάτων µεταφοράς επικίνδυνων εµπορευµάτων), το µέγεθος των συσκευασιών και τις πηγές προέλευσης. Το πρωτότυπο αντίγραφο της συνοδευτικής λίστας θα παραµείνει στο πρωτότυπο αρχείο της προσωρινής αποθήκης. Ένα αντίγραφο θα επιδοθεί στην εταιρία 14

15 αποκοµιδής µε σκοπό να αιτηθεί το πιστοποιητικό αποδοχής, και ένα άλλο αντίγραφο θα επισυναφθεί στην µονάδα συσκευασίας των απόβλητων. Τα εξερχόµενα απόβλητα από την προσωρινή αποθήκη θα καταχωρηθούν σε ένα πρόγραµµα διαχείρισης αποβλήτων ενός υπολογιστή. Οι φάκελλοι αυτοί δεδοµένων χρησιµοποιούνται σαν αρχεία εργασίας αποθήκευσης και πιστοποίησης. Ισοσταθµίζουν το αποθηκευµένο απόθεµα και διαχειρίζονται τις διατιθέµενες αποδείξεις και τα συνοδευτικά έγγραφα. Για να λειτουργήσει η προσωρινή αποθήκη απαιτείται µια εργαστηριακή µονάδα για να ελέγχει τα τυχαία δείγµατα αποβλήτων για να πιστοποιεί τη δήλωση του παραγωγού των αποβλήτων. Εικ. 2: Εικόνα των κλειστών περιεκτών ASP αποθήκευσης και µεταφοράς απόβλητων. Οι περιέκτες θα συλλεγούν από διαπιστευµένες εταιρίες αποκοµιδής σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Οι µικρές συσκευασίες, εάν είναι ανάγκη, θα συσκευαστούν µαζύ σε µεγαλύτερες συσκευασίες µεταφοράς, θα φορτωθούν σε ειδικά οχήµατα και θα µεταφερθούν στις µονάδες αποκοµιδής. Θα πρέπει να τηρούνται οι ειδικές οδηγίες του κανονισµού «Οδηγία για Οδικές και Σιδηροδροµικές Μεταφορές Επικίνδυνων Εµπορευµάτων» (GGVS/E) 15

16 Η µεταφορά µπορεί γίνει απλούστερα αν ο περιέκτης αποθήκευσης στην προσωρινή αποθήκη χρησιµοποιηθεί για την ίδια τη µεταφορά. Αυτό µπορεί να γίνει µε τη χρησιµοποίηση ενός περιέκτη ASP, ο οποίος επιτρέπεται για αποθήκευση και µεταφορά αποβλήτων. Τα µεταφερόµενα απόβλητα στην προσωρινή αποθήκη θα ελεγχθούν και θα αποθηκευτούν άµεσα στους περιέκτες αυτούς (Εικ. 2 και 3). ΑSP σηµαίνει περιέκτες συλλογής για λασπώδη απόβλητα (Collection Container for Pasty Wastes) τα οποία µπορεί να περιέχουν λασπώδη και/ή στερεά υλικά, και επιτρέπεται επίσης για συλλογή µικρών δοχείων τα οποία µπορεί να περιέχουν υγρά απόβλητα. Οι περιέκτες αυτοί είναι για το λόγο αυτό, συστήµατα µεταφοράς και είναι ουσιαστικά ασφαλείς, λόγω του σχεδιασµού τους και των τεχνικών προδιαγραφών κατασκευής τους για αποθήκευση και µεταφορά απόβλητων. Εικ. 3: Ανοικτός περιέκτης ASP µε κάνιστρα συλλογής Για την χωριστή αποθήκευση των διαφορετικών τύπων αποβλήτων σύµφωνα µε τις κατηγορίες επικινδυνότητας (εύφλεκτα υγρά, εργαστηριακά υπολείµµατα οργανικών ενώσεων, εργαστηριακά υπολείµµατα ανόργανων ενώσεων, οξέα, βάσεις), υπάρχουν τεσσάρων είδών περιέκτες ASP. Κρατείται σαν απόθεµα ένας ακόµη περιέκτης ASP. Μετά την πλήρωση ο περιέκτης ASP θα µεταφερθεί σε ένα ειδικό όχηµα µεταφοράς στη µονάδα αποκοµιδής. 16

17 Επεξεργασία των επικίνδυνων απόβλητων προς τις ειδικές εταιρές αποκοµιδής Τα υγρά απόβλητα θα αποτεφρωθούν σε µονάδες αποτέφρωσης υψηλής θερµοκρασίας. Το εκτός αερίων σύστηµα επεξεργασίας στις µονάδες αυτές εµποδίζει την εκποµπή επικίνδυνων ρυπαντών στο περιβάλλον. Αντλήσιµα ανόργανα απόβλητα επεξεργάζονται σε αναδευόµενους αντιδραστήρες σε µερικά στάδια µε κατάλληλα αντιδραστήρια. Μερικά από τα επικίνδυνα συστατικά (π.χ. βαρέα µέταλλα) καταβυθίζονται σαν στερεά και εν συνεχεία διαχωρίζονται από την υγρή φάση µε µια θαλαµωτή φιλτρόπρεσσα. Η λαµβανόµενη ιζηµατολάσπη θα αποκοµιστεί σε µια επιχωµάτωση επικίνδυνων αποβλήτων ή σε µια υπόγεια τοποθεσία απόρριψης.τα διηθήµατα από την θαλαµωτή φιλτρόπρεσσα θα εξουδετερωθούν και εν συνεχεία θα αποδοθούν στις µονάδες επεξεργασίας ληµάτων. Για λόγους ασφάλειας της ποιότητας και ελέγχου τήρησης των οριακών τιµών απαιτείται ο αναλυτικός έλεγχος. Σαν παράδειγµα ακολουθούν µερικά µέτρα επεξεργασίας για αντλήσιµα ανάργανα απόβλητα: Τα κυανιούχα οξειδώνονται σε ισχυρά αλκαλικό περιβάλλον (ph > 12) µε υποχλωριώδες νάτριο σε κυανικά και τελικά σε διοξείδιο του άνθρακα και άζωτο.είναι επίσης δυνατόν τα κυανιούχα να οξειδωθούν σε τεχνικό επίπεδο µε όζον. Τα νιτρώδη οξειδώνονται µε υπεροξείδιο του υδρογόνου σε ασθενώς όξινο περιβάλλον σε νιτρικά (ph ). Το χρώµιο (VI) (χρωµικά) ανάγεται σε χρώµιο (ΙΙΙ) µε πυροθειώδες νάτριο σε ισχυρά όξινο περιβάλλον (ph 2). Τα φθοριούχα καταβυθίζονται στο ελάχιστα διαλυτό φθοριούχα ασβέστιοµε την προσθήκη ασβεστοπολτού. Τα βαρέα µέταλλα καταβυθίζονται σαν υδροξείδια σε αλκαλικό περιβάλλον ή σαν σουλφίδια σε όξινο περιβάλλον. 17

Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και

Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και ανακύκλωση Εισαγωγή Στο πλαίσιο της Βιωσιμότητας του Πειραματικής Οργανικής Χημείας (ΝΟΡ) η αποφυγή ή η ελάττωση των αποβλήτων παραμένει ένας σπουδαίος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού NP 1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού Φλοιός πορτοκαλιού H H CH 3 H H H H H C 28 H 34 15 (610.5) H CH 3 Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αποµόνωση φυσικού προϊόντος Φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

5001 Νίτρωση της φαινόλης σε 2-νιτροφαινόλη και 4- νιτροφαινόλη

5001 Νίτρωση της φαινόλης σε 2-νιτροφαινόλη και 4- νιτροφαινόλη 00 Νίτρωση της φαινόλης σε -νιτροφαινόλη και - νιτροφαινόλη KNO, H SO NO + NO C H O (9.) KNO (0.) H SO (98.) C H NO (9.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Ηλεκτρονιόφιλη αρωµατική υποκατάσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) : RAWASH. Τηλ. 210-4819558 Fax: 210-4823555 R35 R34 1310-58-3 7681-52-9 C C

( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) : RAWASH. Τηλ. 210-4819558 Fax: 210-4823555 R35 R34 1310-58-3 7681-52-9 C C ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΑ - ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ονοµασία προϊόντος Μέγεθος συσκευασίας Κατασκευαστής

Διαβάστε περισσότερα

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό 32 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό όξύ H HOOC COOH H Br 2 HOOC H Br Br H COOH C 4 H 4 O 4 (116.1) (159.8) C 4 H 4 Br 2 O 4 (275.9) Βιβλιογραφία A. M. McKenzie, J. Chem. Soc.,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ. Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα.

ΓΕΝΙΚΑ. Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα. ΓΕΝΙΚΑ Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα. - Το πρώτο τµήµα είναι το κυρίως εργαστήριο στο οποίο πραγµατοποιούνται τα πειράµατα. Το εργαστήριο αυτό πρέπει να πληρεί

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο 0 Σύνθεση της trans-,-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο H O /HCO H C H 0 (8.) H O HCO H (.0) (.0) C H O (.) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Προσθήκη σε αλκένια, στερεοεκλεκτική προσθήκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο)

4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο) 4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο) από tert-βουτανόλη OH + HCl Cl + H 2 O C 4 H 10 O C 4 H 9 Cl (74.1) (36.5) (92.6) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Πυρηνόφιλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα 5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα H O O O + HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ + H 2 O NO 2 HO NO 2 C 7 H 5 NO 3 C 2 H 6 O 2 C 7 H 8

Διαβάστε περισσότερα

Σύµβολα Επικινδυνότητας

Σύµβολα Επικινδυνότητας Σύµβολα Επικινδυνότητας Με την Οδηγία για τις Επικίνδυνες Ουσίες θεσµοθετήθηκε η χρήση των Συµβόλων επικινδυνότητας για την επισήµανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών είναι ένας

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο 2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο H + SCl 2 Cl + HCl + S 2 C 9 H 8 2 (148.2) (119.0) C 9 H 7 Cl (166.6) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

http://www.oc-praktikum.de

http://www.oc-praktikum.de NP 05 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη CH + CH CH Sc(Tf) + CH CH CH CH C 7 H 8 (08.) C 4 H 6 (02.) (CF S ) Sc (492.2) C 9 H 0 2 (50.2) C 2 H 4 2 (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΑΞΗ Υ.Σ. 144 ΤΗΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987 Προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από ορισµένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται σ αυτό και ειδικότερα καθορισµός οριακών τιµών ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά «Διαχείριση και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» Τι είναι τα ιατρικά και νοσοκομειακά απόβλητα; Ως Ιατρικά Απόβλητα (Ι.Α.).) νοούνται τα απορρίμματα στις Υγειονομικές Μονάδες (Υ.Μ.).)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα 4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα καστορέλαιο + NaOMe MeOH CH 4 O OH O OMe (32.0) C 19 H 36 O 3 (312.5) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αντίδραση του καρβονυλίου

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

DW 30 Vamat GH Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6

DW 30 Vamat GH Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6 Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6 1. Στοιχεία παρασκευάσµατος και εταιρείας / επιχείρησης Ονοµασία του προϊόντος: Χρήση: Αλκαλικό καθαριστικό για επαγγελµατικές συσκευές πλύσης, για επαγγελµατική

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 126/34 22.5.2003 Ο ΗΓΙΑ 2003/40/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Μαΐου 2003 για τον καθορισµό του καταλόγου, των οριακών τιµών συγκεντρώσεων και των ενδείξεων για την επισήµανση των συστατικών των φυσικών µεταλλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Circuit ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: CIRCUIT Κωδικός: 2.07.060 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Εξειδικευμένο προϊόν κατάλληλο για την απολάδωση κλειστού κυκλώματος νερού ύστερα από εισροή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ

Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Υ ΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΛΕΣΒΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ: ΠΡΟΫΠ/ΣΜΟΣ: Υποχλωριώδους νατρίου14,5% σε ενεργό χλώριο α) για τη χλωρίωση του πόσιµου νερού, β) για τη χλωρίωση του επεξεργασµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 7 1. Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Στοιχεία τής ουσίας ή τού παρασκευάσµατος Ομάδα υλικών : Καθορισμός του ασκούντος την επιχείρηση 52192 2. Προσδιορισμός επικινδυνότητας

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ

ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ Τηλεφωνικό κέντρο δηλητηριάσεων: 210 7793777 Πρώτες βοήθειες: 166 - Πυροσβεστική υπηρεσία: 199 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ( ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Eμπορικη oνομασία Ισχύει και για τους ακόλουθους αριθμούς υλικών: : 914925; 505533;

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Κατασκευαστής: Werner & Mertz Italia S.r.l. Aποκλειστικός Αντιπρόσωπος: ECOLINE s.a. Εμπορική ονομασία: WC DENSO Ημερομηνία αναθεώρησης: 18.02.2003 01. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Bactericidal ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: BACTERICIDAL Κωδικός: 2.03.060 Intrastat Code: 3808.40.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σύνθεση: Εμφάνιση: Χαρακτηριστικά Υπεροχής: Είναι αρκετά ισχυρό και ταχύτατο βακτηριοκτόνο.

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΣΕ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ 3. Ταπώστε τις εισόδους του κεντρικού εξαερισμού, για να μη διαδοθεί η ουσία αν είναι πτητική και ενημερώστε για τη 4. Διώξτε τους εργαζόμενους έξω από

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα Γενικό Χηµείο του Κράτους, Β Χηµική Υπηρεσία Αθήνας Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή µε τρόφιµα: Η κατάσταση στην Ελλάδα ανάη Θεοφίλου, Προϊσταµένη Τµήµατος Μετάλλων & Ανόργανων Υλών Το Γ.Χ.Κ. πραγµατοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Patoma ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: PATOMA Κωδικός: 2.03.050 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Κάνει καλή απολάδωση, στεγνώνει γρήγορα, είναι χαμηλού αφρισμού και δεν χρειάζεται ξέπλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Calm ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: CALM Κωδικός: 2.01.025 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Ειδικό ελαφρώς όξινο σαμπουάν, για καθαρισμό αλάτων αλλά και ελαφρών ρύπων. Εξουδετερώνει τα αλκαλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ Επωνυμία: ΔΕΥΑ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Διεύθυνση: Μελισσοχώρι Πόλη: Θεσσαλονίκη Τ.Κ.: 57018 Τηλ.: 23940 32040 Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Νικόλαος Παπαδόπουλος/ Μάγδα Αστεριάδου

Διαβάστε περισσότερα