Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 43-50, 2013 ανασκoπηση Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Ρέκλου Α. Λαζαρίδης Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή Περιληψη Η σεξουαλική δυσλειτουργία επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής τόσο των ασθενών όσο και των σεξουαλικών συντρόφων τους. Η ανασκόπηση αυτή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν ή όχι αγωγή, παρουσιάζοντας τις θεραπευτικές κατευθύνσεις και αναδεικνύοντας τις κλινικές επιπτώσεις της συνύπαρξης των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων. Έχει αποδειχτεί στενή συσχέτιση μεταξύ των παραδοσιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου και της εμφάνισης σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Παρά γοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η έλλειψη σωματικής άσκησης συνδέονται με ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, η οποία ανευρίσκεται και σε σεξουαλική δυσ λειτουργία αγγειακής αιτιολογίας. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία εμφανίζεται 3-5 έτη πριν την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, γεγονός που καθιστά τη σεξουαλική δυσλειτουργία "πρώιμο διαγνωστικό παράθυρο" της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου. Τα παλαιότερα αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, β-αποκλειστές, κεντρικώς δρώντα) είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία. Αν και τα μέχρι στιγμής στοιχεία για τις νεότερες γενιές αντιυπερτασικών είναι ελλειπή, έχει παρατηρηθεί ουδέτερη επίδραση των ανταγωνιστών ασβεστίου και των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου στη στυτική λειτουργία. Αντιθέτως, οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ, φαίνεται να ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στους υπερτασικούς ασθενείς. Oι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης-5 είναι αποτελεσματικοί και ασφαλείς σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα, με τους α-αποκλειστές και τα νιτρώδη να αποτελούν τη μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. εισαγωγη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Η έκφραση της σεξουαλικότητας αποτελεί μια βασική λειτουργία για την υγεία και την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου, η οποία μπορεί να είναι ιδιαίτερα μειωμένη σε ασθενείς με συστηματικά νοσήματα. Η σεξουαλική δυσλειτουργία σχετίζεται όχι μόνο με την υγεία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, αλλά και με αυτή των ερωτικών του συντρόφων. Oι ιατροί πολλών ειδικοτήτων συχνά αντιμετωπίζουν τη διαχείριση αυτής της ειδικής συνυπάρχουσας κατάστασης. Για το λόγο αυτό καρδιολόγοι, υπερτασιολόγοι, νεφρολόγοι, ενδοκρινολόγοι, παθολόγοι και γενικοί ιατροί που ασχολούνται με υπερτασικούς ασθενείς, αντιμετωπί-

2 44 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 ζουν συχνά ασθενείς που εμφανίζουν προβλήματα στη σεξουαλική τους λειτουργία 1. Η παρούσα ανασκόπηση, έχει ως στόχο να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν ή όχι αγωγή, παρουσιάζοντας τις θεραπευτικές κατευθύνσεις και αναδεικνύοντας τις κλινικές επιπτώσεις της συνύπαρξης των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων. Από τη στιγμή που η εκπαίδευση στον τομέα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας είναι ελλειπέστατη, τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, οι ιατροί είναι απαραίτητο να γνωρίζουν τον ορισμό της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, η ο- ποία συχνά είναι αιτία σύγχυσης τόσο για τους θεράποντες όσο και για τους ασθενείς τους. Ως στυτική δυσλειτουργία ορίζεται η επίμονη ανικανότητα για επίτευξη ή/και διατήρηση επαρκούς στύσης για σεξουαλική επαφή 2. Σύμφωνα με την πιο σύνθετη έκφραση της γυναικείας σεξουαλικότητας, στη γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία δόθηκε ένας πιο σύνθετος ορισμός. Περιγράφεται ως η επίμονη ή ε- παναλαμβανόμενη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας ή σεξουαλικής διέγερσης, ή η δυσκολία ή η α- νικανότητα να επιτύχει οργασμό, ή το αίσθημα του πόνου κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής 3. Η επίπτωση τόσο της ανδρικής όσο και της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας στο γενικό πληθυσμό παραμένουν αδιευκρίνιστες. Υπάρχει πολύ μεγάλο εύρος στις σχετικές αναφορές λόγω της ετερογένειας του πληθυσμού και των μεθόδων αξιολόγησης, αλλά φαίνεται ότι κυμαίνεται περίπου στα 15-20% 4. Είναι αξιοσημείωτο όμως ότι η γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη από τη στυτική δυσλειτουργία (43% έναντι 31% στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1999) γεγονός που έχει επανειλημμένα επιβεβαιωθεί σε πολλές μελέτες. Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μείζον πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Με ποσοστό μεγαλύτερο του 25% του ενηλίκου γενικού πληθυσμού να εμφανίζει υψηλή αρτηριακή πίεση στις δυτικές κοινωνίες, η υπέρταση αποκτά διαστάσεις μιας σύγχρονης πανδημίας 6. Δεδομένου ότι τόσο η υ- πέρταση όσο και η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στο γενικό πληθυσμό, εκατομμύρια υπερτασικοί ασθενείς αναμένεται να εμφανίζουν σεξουαλική δυσλειτουργία. Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι σχεδόν δύο φορές πιο συχνή και μεγαλύτερης βαρύτητας στους άνδρες υπερτασικούς α- σθενείς σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα 7. Oμοίως, η γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη σε υπερτασικές (42,1%) σε σύγκριση με νορμοτασικές (19,4%) γυναίκες 8. Επιπλέον, ο επιπολασμός της υπέρτασης και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω στο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη την η- λικιοεξαρτώμενη σχέση των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων, σε συνδυασμό με την παράταση του προσδόκιμου επιβίωσης 1. Λόγω της μεγάλης συχνότητας του προβλήματος αυτού στον υπερτασικό πληθυσμό, απαιτείται σχολαστική θεραπευτική προσέγγιση του υπερτασικού ατόμου που αντιμετωπίζει σεξουαλική δυσλειτουργία. Η κλινική προσέγγιση είναι διαφορετική στον κάθε ασθενή ανάλογα με την εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας πριν ή μετά την έναρξη της αντιυπερτασικής αγωγής. ασθενεισ Που δεν λαμβανουν αντιυπερτασικη αγωγη O αποκλεισμός άλλων παθήσεων ή φαρμάκων που προκαλούν σεξουαλική δυσλειτουργία αποτελεί το αρχικό στάδιο στην αξιολόγηση των υπερτασικών ασθενών με σεξουαλικά προβλήματα που δεν λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή. Η παρουσία ουρολογικών, νευρολογικών και ενδοκρινολογικών παθήσεων, ειδικά η ανεπάρκεια τεστοστερόνης στους ηλικιωμένους, είναι απαραίτητο να α- ποκλειστούν πριν από τη διάγνωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας αγγειακής αιτιολογίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία αποτελεί μια πολυπαραγοντική κλινική οντότητα και αντιπροσωπεύει κοινό σύμ πτωμα της κατάθλιψης, του άγχους, και των διαταραγμένων διαπροσωπικών σχέσεων. Η τροποποίηση του τρόπου ζωής συνιστάται στην περίπτωση υπερτασικών ασθενών που δε λαμβάνουν κάποια αγωγή αποτελεί στρατηγική πρώτης γραμμής για τη βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας και κατ επέκταση της ποιότητας ζωής 9. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι δυτικού τύπου κοινωνίες δαπανούν τεράστια ποσά για τη θεραπεία της υπέρτασης και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας και των επιπλοκών τους, αλλά δεν έχουν γίνει αποφασιστικά βήματα για την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής που μπορεί να εφαρμοστεί σε αμφότερες τις περιπτώσεις, με πολύ ικανοποιητική σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας. Έχει αποδειχτεί ότι η παρουσία των παραδο-

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 45 σιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου συνδέεται στενά με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης σεξουαλικής δυσλειτουργίας 10. Η ενδοθηλιακή δυσ λειτουργία, η οποία είναι τυπικό χαρακτηριστικό της αγγειογενούς σεξουαλικής δυσλειτουργίας, παρατηρείται και σε ασθενείς που εμφανίζουν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η έλλειψη σωματικής άσκησης. Η μείωση της βιοδιαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου αποτελεί μια κοινή παθοφυσιολογική οδό. Η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και κατ επέκταση της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας, μέσω τροποποίησης του τρόπου ζωής, συμβάλλει στην αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Είναι αξιοσημείωτο ότι έχει παρατηρηθεί σημαντικά υψηλότερος επιπολασμός σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε παχύσαρκους άνδρες 11. Η παχυσαρκία έχει συνδεθεί με 30% υψηλότερο κίνδυνο στυτικής δυσλειτουργίας, ενώ η φυσική δραστηριότητα σχετίστηκε με 30% χαμηλότερο κίνδυνο 12. Μεταξύ των ανδρών μέσης ηλικίας, η καθιστική ζωή έχει συνδεθεί με 70% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης στυτικής δυσλειτουργίας σε σύγκριση με εκείνους που ξεκίνησαν σωματική άσκηση 13. Η α- πώλεια βάρους που επιτυγχάνεται μέσω τροποποίησης του τρόπου ζωής συνδυάζοντας μείωση θερμιδικής πρόσληψης και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, εξατομικευμένα σύμφωνα με συμβούλους διατροφής και άσκησης, οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας στους παχύσαρκους άνδρες με στυτική δυσλειτουργία 14. Oμοίως, η Μεσογειακή διατροφή βρέθηκε ότι βελτιώνει ουσιαστικά τη σεξουαλική λειτουργία γυναικών με μεταβολικό σύνδρομο 15. Επιπλέον, η άσκηση φαίνεται να ασκεί ευνοϊκή επίδραση στη σεξουαλική λειτουργία, επιπρόσθετα στις ευεργετικές επιδράσεις στον καρδιαγγειακό κίνδυνο 16. Συνεπώς, σε περίπτωση συνύπαρξης πολλών τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, η μείωση του βάρους, η διακοπή του καπνίσματος καθώς και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, αφ ενός θα έχουν ευνοϊκή επίδραση στα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης και αφ ετέρου θα ε- πιβραδύνουν την επιδείνωση ή ακόμη θα αντιστρέψουν τη σεξουαλική δυσλειτουργία σε υπερτασικούς ασθενείς με σεξουαλικά προβλήματα που δεν λαμβάνουν θεραπεία. Εν τούτοις, όταν ενδείκνυται η έναρξη αντιυπερτασικής αγωγής παράλληλα με την τροποποίηση του τρόπου ζωής, όπως συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των υπερτασικών ασθενών, οι ιατροί θα πρέπει να επιλέγουν το κατάλληλο α- ντιυπερτασικό φάρμακο με σκοπό τη μη επιδείνωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Έχει αποδειχτεί ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων ευθύνονται για μία από τις πέντε περιπτώσεις στυτικής δυσλειτουργίας και τα αντιυπερτασικά φάρμακα αντιπροσωπεύουν ένα τυπικό παράδειγμα 17. Oι Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για την α- ντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης συνιστούν τα διουρητικά, τους β-αποκλειστές, τους ανταγωνιστές ασβεστίου, τους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (ACE) και τους αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (ΑΥΑ) ως θεραπεία πρώτης επιλογής για την υπέρταση 18. Ωστόσο, οι ιατροί θα πρέπει να είναι προσεχτικοί στην επιλογή αντιυπερτασικού φαρμάκου όταν οι ασθενείς αντιμετωπίζουν σεξουαλική δυσλειτουργία. Τα παλαιότερα αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, β-αποκλειστές) είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία. Oι αρνητικές επιπτώσεις των διουρητικών στη σεξουαλική λειτουργία αναφέρθηκαν για πρώτη φορά σχεδόν πριν από 40 χρόνια και επιβεβαιώθηκαν στη συνέχεια 17. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η αρνητική επίδρασή τους ασκείται, ακόμη και όταν χορηγούνται ως συμπληρωματική θεραπεία 19. Παρομοίως, οι β-αποκλειστές α- ποτελούν αιτία σεξουαλικής δυσλειτουργίας 20. Σε σχετικές μελέτες, η επίδραση αυτή ήταν δοσοεξαρτώμενη και πιο συχνή σε παλαιότερης γενιάς β-αποκλειστές (προπρανολόλη) σε σχέση με τους νεότερους β-αποκλειστές (σελιπρολόλη και καρβεδιλόλη), με ενδιάμεσα αποτελέσματα για την α- τενολόλη 21. Η νεμπιβολόλη, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να έχει ευνοϊκές επιδράσεις στη σεξουαλική λειτουργία. Η αντικατάσταση των υπολοίπων β-αποκλειστών με νεμπιβολόλη οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της στυτικής λειτουργίας, πιθανώς μέσω της αυξημένης παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου 22, μια ευεργετική επίδραση που επιβεβαιώθηκε σε μεγάλες μελέτες 23. Αν και τα στοιχεία σχετικά με τις νεότερες γενιές των αντιυπερτασικών φαρμάκων δεν είναι ε- παρκή για να οδηγήσουν σε συμπεράσματα, έχει παρατηρηθεί μία ουδέτερη επίδραση των ανταγωνιστών ασβεστίου και των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου στη στυτική λειτουργία 17,24. Α- ντιθέτως, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης φαίνεται ότι ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στη στυτική λειτουργία 25,26. Αυτή η διαπί-

4 46 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 στωση έχει παθοφυσιολογική εξήγηση: η αγγειοτενσίνη ΙΙ παίζει έναν σημαντικό ρόλο στη σύσπαση των λείων μυϊκών ινών, οδηγώντας στη διακοπή της στύσης και επομένως εμπλέκεται στην παθογένεια της στυτικής δυσλειτουργίας 27. Ελλειπή στοιχεία έχουμε για τα νεότερα φάρμακα του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης, όπως η αλισκιρένη (αναστολέας της ρενίνης). Συμπερασματικά, τα διουρητικά και οι β-αποκλειστές (με μόνη εξαίρεση τη νεμπιβολόλη) θα μπορούσαν να θεωρηθούν σχετική αντένδειξη για τη έναρξη θεραπείας ασθενών με σεξουαλική δυσ - λειτουργία, ενώ οι ανταγωνιστές ασβεστίου και οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης αποτελούν καλύτερη επιλογή, και τέλος οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης αντιπροσωπεύουν την προτιμότερη θεραπευτική επιλογή 17. ασθενεισ υπο αντιυπερτασικη αγωγη Στην περίπτωση των ασθενών στους οποίους η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν προϋπήρχε, αλλά εμφανίστηκε μετά την έναρξη της αντιυπερτασικής αγωγής, παρατηρείται ελαττωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία ή ακόμη και διακοπή της. Πραγματικά, η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι μια από τις συχνότερες αιτίες διακοπής της θεραπείας, τόσο στην καθημερινή κλινική πράξη όσο και σε μεγάλες κλινικές μελέτες, με κυριότερη συνέπεια την α- δυναμία ρύθμισης της υπέρτασης 1. Το γεγονός αυτό απαιτεί την αποτελεσματική αντιμετώπιση των σεξουαλικών διαταραχών σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή. Αρχικά, είναι απαραίτητη μια συστηματική προσέγγιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας προκειμένου να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες, α- νεξάρτητες από την αντιυπερτασική αγωγή. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποκάλυψη πιθανών ψυχογενών παραγόντων, άλλων συνοδών νοσημάτων ή άλλων χορηγούμενων φαρμάκων που μπορεί να ευθύνονται για σεξουαλικά προβλήματα. Είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη ότι η εμφάνιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία είτε αντιπροσωπεύει ανεπιθύμητη ενέργεια της αγωγής είτε υποδηλώνει προοδευτική αθηροσκλήρωση και μικροαγγειακή βλάβη. Η τροποποίηση του τρόπου ζωής (μείωση του βάρους, σωματική δραστηριότητα, διακοπή καπνίσματος) έχει μεγάλη αξία και θα πρέπει να συνιστάται από τους θεράποντες ιατρούς 9. Εάν μετά α- πό ενδελεχή εξέταση δεν διαπιστωθούν άλλες αιτίες σεξουαλικής δυσλειτουργίας και με την τροποποίηση του τρόπου ζωής δεν επιτευχθεί βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας, φαίνεται λογικό να ε- πιχειρηθεί η αλλαγή της αντιυπερτασικής αγωγής. Η μεγάλη ποικιλία αντιυπερτασικών φαρμάκων με καλό προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας επιτρέπει τη μετάβαση από τη μία κατηγορία αντιυπερτασικών φαρμάκων στην άλλη, αλλά η επιλογή θα πρέπει να γίνεται προσεχτικά προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το φάρμακο συγκεντρώνει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά όσον α- φορά τις επιπτώσεις στη σεξουαλική λειτουργία. Όπως περιγράφεται παραπάνω, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και η νεμπιβολόλη αντιπροσωπεύουν τις προτιμότερες θεραπευτικές επιλογές 17. Ωστόσο, οι θεράποντες ιατροί θα πρέπει να έ- χουν κατά νου και άλλα συνοδά νοσήματα που μπορεί να επιβάλλουν τη χορήγηση ενός ειδικού α- ντιυπερτασικού φαρμάκου, παρά τις αρνητικές επι δράσεις του στη σεξουαλική λειτουργία. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η χορήγηση β-αποκλειστών μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ή στην καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτή την περίπτωση, ο θεράπων καρδιολόγος θα μπορούσε είτε να α- γνοήσει τη σεξουαλική λειτουργία είτε να εξετάσει πιθανές εναλλακτικές λύσεις, όπως η χορήγηση διλτιαζέμης μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ή νεμπιβολόλης για την καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η γνώμη και οι προτιμήσεις των ασθενών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Εάν η σεξουαλική δυσλειτουργία παραμένει ακόμα και μετά τις θεραπευτικές αυτές παρεμβάσεις, επόμενο βήμα είναι η χορήγηση αναστολέων της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 (PDE-5) για τη θεραπεία της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. αναστολεισ τησ φωσφοδιεστερασησ-5 Oι αναστολείς PDE-5 ασκούν αγγειοδιασταλτική δράση μέσω αποκλεισμού του ισοενζύμου PDE-5, το οποίο εντοπίζεται σε όλο το αγγειακό σύστημα συμπεριλαμβανομένων των γεννητικών οργάνων, εμποδίζοντας την αποδόμηση της κυκλικής μονοφωσφορικής γουανοσίνης (cgmp) 28. Η σιλδεναφίλη, ο πρώτος εγκεκριμένος φαρμακολογικός παράγοντας για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας, έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία μετά την κυκλοφορία της το Oι προσπάθειες

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 47 ανάπτυξης αναστολέων PDE-5 με διαφορετικό βιολογικό ή φαρμακοκινητικό προφίλ έχουν οδηγήσει σε νεότερα φάρμακα όπως η βαρδεναφίλη και η ταδαλαφίλη αλλά και σε άλλα που βρίσκονται ακόμη σε στάδιο κλινικών ερευνών. Σε σύγκριση με τη σιλδεναφίλη, η βαρδεναφίλη είναι πιο ισχυρή και έχει ταχύτερη έναρξη δράσης, ενώ η ταδαλαφίλη έχει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης (με χρόνο ημίσειας ζωής 17ώρες) 30. Ενώ η αποτελεσματικότητα των αναστολέων PDE-5 στη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας είναι πλέον αναγνωρισμένη, είχαν αρχικά εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια χορήγησης σε υπερτασικούς ασθενείς. Η μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης που παρατηρήθηκε με τη χρήση των αναστολέων PDE-5 σε νορμοτασικά ά- τομα έθεσε προβληματισμούς σχετικά με την επίδρασή τους στην αρτηριακή πίεση ασθενών που λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή Ωστόσο, αυτός ο προβληματισμός ανήκει στο παρελθόν, καθώς έχει αποδειχτεί ότι η μείωση της αρτηριακής πίεσης είναι μικρή και δεν παρουσιάζει κλινικά σημαντική διαφορά μεταξύ των νορμοτασικών και υπερτασικών ατόμων. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η χορήγηση αναστολέων PDE-5 σε υ- περτασικούς ασθενείς δεν συνδέεται με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών, ακόμη και κατά τη συγχορήγηση πολλών φαρμάκων. Συμπερασματικά, η χορήγηση αναστολέων PDE-5 είναι ασφαλής σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα, με τους α-αποκλειστές και τα νιτρώδη να αποτελούν τη μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Η ταυτόχρονη χρήση των αναστολέων της PDE-5 και α-αποκλειστών μπορεί να οδηγήσει σε ορθοστατική υπόταση. Η χρήση και των τριών α- ναστολέων PDE-5, ωστόσο, δεν αποθαρρύνεται α- πό το FDA, με βασική προϋπόθεση τη χορήγησή τους σε μικρές δόσεις στην περίπτωση ασθενών που λαμβάνουν α-αποκλειστές. Oμοίως, σε ασθενείς που λαμβάνουν μέγιστες δόσεις των PDE-5 α- ναστολέων, οι α-αποκλειστές χορηγούνται σε μικρή δοσολογία. Η συγχορήγηση αναστολέων της PDE-5 με λαβηταλόλη αντιπροσωπεύει μια άλλη περίπτωση που εμπνέει ανησυχία, δεδομένου ότι η τελευταία αποκλείει και τους α-υποδοχείς. Παρόμοιοι προβληματισμοί θα μπορούσαν να διατυπωθούν και για την νεμπιβολόλη λόγω της επίδρασης που α- σκεί στη βιοδιαθεσιμότητα του μονοξειδίου του α- ζώτου. Λόγω της ένδειας διαθέσιμων στοιχείων, φαίνεται λογικό να επιδεικνύεται προσοχή σε α- σθενείς που λαμβάνουν λαβηταλόλη και νεμπιβολόλη 38. Επικίνδυνα επεισόδια συμπτωματικής υπότασης έχουν παρατηρηθεί κατά τη συγχορήγηση των PDE-5 αναστολέων με τα νιτρώδη. Η επίδραση αυτή οφείλεται στην αυξημένη αγγειοδιασταλτική δράση της cgmp, που είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού της αυξημένης παραγωγής του cgmp (από τα νιτρώδη) και μειωμένης αποδόμησης του cgmp (από τους αναστολείς PDE-5). Ως εκ τούτου, όλοι οι PDE-5 αναστολείς θα πρέπει να αποφεύγονται σε ασθενείς που λαμβάνουν είτε βραχείας είτε μακράς δράσης νιτρώδη. Είναι αξιοσημείωτο, ότι η προσθήκη αναστολέων PDE-5 σε υπερτασικούς ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία όχι μόνο βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους, αλλά ταυτόχρονα έχει θετικές επιδράσεις στον έλεγχο της υπέρτασης. Η συγχορήγηση αναστολέων της PDE-5 οδηγεί τους υπερτασικούς άνδρες να συνεχίζουν και να μη διακόπτουν την αντιυπερτασική αγωγή 39. Επιπλέον, η έναρξη των PDE-5 αναστολέων βρέθηκε να βελτιώνει τη συμμόρφωση σε ποσοστό 36% 40. Θα πρέπει να επισημανθεί, ωστόσο, ότι η έναρξη αναστολέων PDE-5 σε υπερτασικούς ασθενείς προϋποθέτει σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης και συνεπώς αντενδείκνυται σε ασθενείς με ανεπαρκώς ελεγχόμενη, επιδεινούμενη ή κακοήθη υπέρταση, οι οποίοι εξ ορισμού θεωρούνται «υψηλού κινδύνου» για καρδιαγγειακή νόσο, τουλάχιστον πριν την εκτίμηση της κατάστασής τους από έναν καρδιολόγο 41. Όσον αφορά τη θεραπεία της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας, η οποία υπολείπεται σε σύγκριση με τη στυτική δυσλειτουργία, τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών της φάσης ΙΙΙ δεν είναι ενθαρρυντικά και αναμένονται τα αποτελέσματα της έρευνας με νεότερες ουσίες. Πρωιμη διαγνωση καρδιαγγειακησ νοσου Έχει φανεί ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία πέρα από την αρνητική επίδραση που ασκεί στην ποιότητα ζωής, μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου. Η έγκαιρη διάγνωση της υποκλινικής καρδιαγγειακής νόσου μειώνει τη νοσηρότητα και θνησιμότητα, γεγονός που καθιστά τη σεξουαλική δυσλειτουργία "πρώιμο διαγνωστικό παράθυρο" της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου.

6 48 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 Η υπόθεση αυτή βασίζεται παθοφυσιολογικά στις δομικές μεταβολές που χαρακτηρίζουν τόσο τη σεξουαλική δυσλειτουργία όσο τη καρδιαγγειακή νόσο. Oι αθηρωματώδεις βλάβες στο αγγειακό σύστημα του πέους αντικατοπτρίζουν ανάλογες μεταβολές και στα άλλα αγγεία του σώματος. Σύμφωνα με την «υπόθεση του μεγέθους των αρτηριών", φαίνεται ότι επηρεάζονται αρχικά οι μικρής διαμέτρου αρτηρίες του πέους (1-2 mm) και στη συνέχεια τα μεγαλύτερα αγγεία όπως οι στεφανιαίες αρτηρίες (3-4 mm), οι καρωτίδες και οι λαγόνιες αρτηρίες 42. Έχει εκτιμηθεί ότι η στυτική δυσλειτουργία προηγείται κατά 3 έως 5 έτη σε σχέση με τη συμ - πτωματική στεφανιαία νόσο 43. Σε κάθε ασθενή με στυτική δυσλειτουργία αγγειακής αιτιολογίας πιθανολογείται σε ποσοστό 50% η συνύπαρξη στεφανιαίας στένωσης και σε 10% ασυμπτωματική σημαντική στεφανιαία νόσος 44,45. Oι παραδοσιακοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, δυσλιπιδαιμία και κάπνισμα) αποτελούν παράγοντες κινδύνου και για τη στυτική δυσλειτουργία, ενώ συναντώνται σε υψηλότερα ποσοστά στους ασθενείς αυτούς. Η στυτική δυσλειτουργία έχει φανεί ότι αποτελεί έ- ναν ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα μελ - λοντι κών καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε διαβητικούς ασθενείς και σε ασθενείς υψηλού κινδύνου Παρ όλο που ο προγνωστικός ρόλος της στυτικής δυσλειτουργίας, πέραν της βαθμολόγησης κινδύνου με το Framingham score, σε ασθενείς χωρίς καρδιαγγειακή νόσο έχει αμφισβητηθεί 49, η πλέον πρόσφατα δημοσιευμένη μετανάλυση που συμπεριελάμβανε συμμετέχοντες έδειξε ότι οι άνδρες με στυτική δυσλειτουργία, συγκρινόμενοι με την ομάδα αναφοράς, παρουσίαζαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο: 48% για καρδιαγγειακή νόσο, 46% για στεφανιαία νόσο, 35% για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και 19% για όλες τις αιτίες θανάτου, ακόμη και μετά την προσαρμογή των παραδοσιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου 50. Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα πριν την εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων, φαίνεται λογικό οι ιατροί που ασχολούνται με υπερτασικούς α- σθενείς με σεξουαλική δυσλειτουργία να εξετάζουν το ενδεχόμενο υποκείμενων υποκλινικών καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προχωρούν σε κατάλληλες διαγνωστικές και/ή θεραπευτικές παρεμβάσεις 51. συμπερασματα Η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι μια νόσος που επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της ζωής των ασθενών και είναι ιδιαίτερα συχνή σε υπερτασικούς ασθενείς. Oι ιατροί που ασχολούνται με την αντιμετώπιση υπερτασικών ασθενών θα πρέπει να είναι σε θέση να διαγιγνώσκουν εγκαίρως τη σεξουαλική δυσλειτουργία και να διαχειρίζονται σωστά αυτές τις περιπτώσεις, προκειμένου να αμβλυνθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και τη συμμόρφωση στην αντιυπερτασική αγωγή. Η κλινική προσέγγιση της σεξουαλικής δυσ λειτουργίας προϋποθέτει τον αποκλεισμό συνοδών νοσημάτων και συγχορηγούμενων φαρμάκων που μπορεί να ευθύνονται για την εμφάνιση της νόσου, την τροποποίηση του τρόπου ζωής, τη χορήγηση αντιυπερτασικών φαρμάκων με ουδέτερη ή ακόμη και ευεργετική δράση στη σεξουαλική λειτουργία, και τέλος την προσθήκη των αναστολέων PDE-5. Oι αναστολείς PDE-5 έχουν προσφέρει νέες προοπτικές στη διαχείριση της στυτικής δυσλειτουργίας και η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους σε υπερτασικούς ασθενείς έχει δειχθεί σε πολλές μελέτες. Η χορήγησή τους αντενδείκνυται σε ασθενείς που λαμβάνουν νιτρώδη, ενώ α- παιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν συγχορηγούνται α-αποκλειστές. Είναι σημαντικό, οι ιατροί που α- ντιμετωπίζουν υπερτασικούς ασθενείς με σεξουαλική δυσλειτουργία να εξετάζουν το ενδεχόμενο υ- ποκείμενων υποκλινικών καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προχωρούν σε κατάλληλες διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις. O ρόλος της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στην πρώιμη διάγνωση της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου φαίνεται να είναι κομβικός και τονίζει περαιτέρω τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς. Summary Doumas M, Gkaliagkousi E, Reklou A, Lazaridis A, Nikolaidou V, Anyfanti P. Clinical approach and management of sexual dysfunction in hypertensive patients. Arterial Hypertension 2013; 22: Sexual dysfunction has a negative impact on the quality of life of both patients and their sexual partners. This review provides information regarding the management of sexual dysfunction in hypertensive patients receiving medication or not, by introducing

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 49 therapeutic guidelines and demonstrating the clinical implications of the coexistence of both these clinical entities. Recent studies have demonstrated that sexual dysfunction arises 3-5 years before the appearance of cardiovascular disease, a fact that renders sexual dysfunction an early diagnostic window of asym - ptomatic cardiovascular disease. It is widely known that older antihypertensive drugs (diuretics, b-blockers, centrally acting) exert a negative impact on sexual function. While up to date data concerning newer antihypertensive agents are inconclusive, a neutral impact of calcium antagonists and angiotensin con - verting enzyme inhibitors on erectile function has been observed. On the contrary, angiotensin II receptor blockers seem to exert beneficial effects on hyper - tensive patients. Phosphodiesterase-5 inhibitors are effective and safe for patients receiving antihy - pertensive medication with a-blockers and nitrates being the only exception to this rule. βιβλιογραφια 1. Viigimaa M, Doumas M, Vlachopoulos C, et al. European Society of Hypertension Working Group on Sexual Dysfunction. Hypertension and sexual dysfunction: time to act. J Hypertens 2011; 29 (2): NIH Consensus Conference. Impotence. NIH Consensus Development Panel on Impotence. JAMA 1993; 270 (1): Bachman GA, Avci D. Evaluation and management of female sexual dysfunction. Endocrinologist 2004; 14: Manolis A, Doumas M. Sexual dysfunction: the 'prima ballerina' of hypertension-related quality-of-life complications. J Hypertens 2008; 26 (11): Laumann EO, Paik A, Rosen RC. Sexual dysfunction in the United States: prevalence and predictors. JAMA 1999; 281 (6): Kearney PM, Whelton M, Reynolds K, et al. Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet 2005; 365 (9455): Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Factors affecting the increased prevalence of erectile dysfunction in Greek hypertensive compared with normotensive subjects. J Androl 2006 May; 27 (3): Doumas M, Tsiodras S, Tsakiris A, et al. Female sexual dysfunction in essential hypertension: a common problem being uncovered. J Hypertens 2006; 24 (12): Esposito K, Giugliano D. Lifestyle/dietary recommenda - tions for erectile dysfunction and female sexual dysfunction. Urol Clin North Am 2011; 38 (3): Doumas M, Douma S. Sexual dysfunction in essential hypertension: myth or reality? J Clin Hypertens (Greenwich) 2006; 8 (4): Chung WS, Sohn JH, Park YY. Is obesity an underlying factor in erectile dysfunction? Eur Urol 1999; 36 (1): Bacon CG, Mittleman MA, Kawachi I, et al. Sexual function in men older than 50 years of age: results from the health professionals follow-up study. Ann Intern Med 2003; 139 (3): Derby CA, Mohr BA, Goldstein I, et al. Modifiable risk factors and erectile dysfunction: can lifestyle changes modify risk? Urology 2000; 56 (2): Esposito K, Giugliano F, Di Palo C, et al. Effect of lifestyle changes on erectile dysfunction in obese men: a ran - domized controlled trial. JAMA 2004; 291 (24): Esposito K, Ciotola M, Giugliano F, et al. Mediterranean diet improves sexual function in women with the me ta - bolic syndrome. Int J Impot Res 2007; 19 (5): Hannan JL, Maio MT, Komolova M, Adams MA. Bene - ficial impact of exercise and obesity interventions on erectile function and its risk factors. J Sex Med 2009; 6 Suppl 3: Doumas M, Douma S. The effect of antihypertensive drugs on erectile function: a proposed management algorithm. J Clin Hypertens (Greenwich) 2006; 8(5): Mancia G, De Backer G, Dominiczak A, et al. European Society of Cardiology Guidelines for the Manage - ment of Arterial Hypertension: The Task Force for the Management of Arterial Hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2007; 25(6): Williams GH, Croog SH, Levine S, et al. Impact of antihy - pertensive therapy on quality of life: effect of hydro - chlo rothiazide. J Hypertens Suppl 1987; 5(1): S Ko DT, Hebert PR, Coffey CS, et al. Beta-blocker therapy and symptoms of depression, fatigue, and sexual dysfunction. JAMA 2002; 288(3): Douma S, Doumas M, Petidis K, Triantafyllou A, Zamboulis C. Beta blockers and sexual dysfunction: bad guys good guys. In: Beta Blockers: New Research editors: Momoka Endo and Narami Matsumoto. Nova Science Publishers Inc 2008; Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Beneficial effects of switching from beta-blockers to nebivolol on the erectile function of hypertensive patients. Asian J Androl 2006; 8(2): Brixius K, Middeke M, Lichtenthal A, Jahn E, Schwinger RH. Nitric oxide, erectile dysfunction and beta-blocker treatment (MR NOED study): benefit of nebivolol versus metoprolol in hypertensive men. Clin Exp Pharmacol Physiol 2007; 34: Douma S, Doumas M, Tsakiris A, Zamboulis C. Male and female sexual dysfunction: Is hypertension an innocent bystander or a major contributor? Rev Bras Hypertens 2007; 14: Llisterri JL, Lozano Vidal JV, Aznar Vicente J, et al. Sexual dysfunction in hypertensive patients treated with losartan. Am J Med Sci 2001; 321(5): Düsing R. Effect of the angiotensin II antagonist valsartan on sexual function in hypertensive men. Blood Press Suppl 2003; 2: Becker AJ, Uckert S, Stief CG, et al. Possible role of

8 50 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 bradykinin and angiotensin II in the regulation of penile erection and detumescence. Urology 2001; 57(1): Ballard SA, Gingell CJ, Tang K, et al. Effects of sildenafil on the relaxation of human corpus cavernosum tissue in vitro and on the activities of cyclic nucleotide phosphodiesterase isozymes. J Urol 1998; 159(6): Boolell M, Allen MJ, Ballard SA, et al. Sildenafil: an orally active type 5 cyclic GMP-specific phosphodiesterase inhibitor for the treatment of penile erectile dys - function. Int J Impot Res 1996; 8(2): Maggi M, Filippi S, Ledda F, et al. Erectile dysfunction: from biochemical pharmacology to advances in medical therapy. Eur J Endocrinol 2000; 143(2): Jackson G, Benjamin N, Jackson N, et al. Effects of sildenafil citrate on human hemodynamics. Am J Cardiol 1999; 83(5A): 13C-20C. 32. Montague DK, Jarow JP, Broderick GA, et al. Erectile Dysfunction Guideline Update Panel. The manage - ment of erectile dysfunction: an AUA update. J Urol 2005; 174: Emmick JT, Stuewe SR, Mitchell M. Overview of the cardiovascular effects of tadalafil. Eur Heart J 2002; 4 (Suppl H): H32-H Zusman RM, Prisant LM, Brown MJ. Effect of sildenafil citrate on blood pressure and heart rate in men with erectile dysfunction taking concomitant antihyper - tensive medication. Sildenafil Study Group. J Hyper - tens 2000; 18(12): Kloner RA, Mitchell M, Emmick JT. Cardiovascular effects of tadalafil. Am J Cardiol 2003; 92(9A): 37M-46M. 36. van Ahlen H, Wahle K, Kupper W, et al. Safety and efficacy of vardenafil, a selective phosphodiesterase 5 inhibitor, in patients with erectile dysfunction and arterial hypertension treated with multiple antihypertensives. J Sex Med 2005; 2(6): Pickering TG, Shepherd AM, Puddey I, et al. Sildenafil citrate for erectile dysfunction in men receiving multiple antihypertensive agents: a randomized con - trolled trial. Am J Hypertens 2004; 17(12 Pt 1): Manolis A, Doumas M. Hypertension and sexual dys - function. Arch Med Sci 2009; 5: S337-S Scranton RE, Lawler E, Botteman M, et al. Effect of treating erectile dysfunction on management of systolic hypertension. Am J Cardiol 2007; 100: McLaughlin T, Harnett J, Burhani S, Scott B. Evaluation of erectile dysfunction therapy in patients previously nonadherent to long-term medications: a retrospective analysis of prescription claims. Am J Ther 2005; 12: Kostis JB, Jackson G, Rosen R, et al. Sexual dysfunction and cardiac risk (the Second Princeton Consensus Conference). Am J Cardiol 2005; 96: Montorsi P, Ravagnani PM, Galli S, et al. The artery size hypothesis: a macrovascular link between erectile dysfunction and coronary artery disease. Am J Cardiol 2005; 96: 19M-23M. 43. Vlachopoulos C, Rokkas K, Ioakeimidis N, Stefanadis C. Inflammation, metabolic syndrome, erectile dys fun - ction, and coronary artery disease: common links. Eur Urol 2007; 52: Montorsi F, Briganti A, Salonia A, et al. Erectile dys fun - ction prevalence, time of onset and association with risk factors in 300 consecutive patients with acute chest pain and angiographically documented coronary artery disease. Eur Urol 2003; 44: Vlachopoulos C, Rokkas K, Ioakeimidis N, et al. Pre - valence of asymptomatic coronary artery disease in men with vasculogenic erectile dysfunction: a prospective angiographic study. Eur Urol 2005; 48: Ma RC, So WY, Yang X, et al. Erectile dysfunction predicts coronary heart disease in type 2 diabetes. J Am Coll Cardiol 2008; 51: Gazzaruso C, Solerte SB, Pujia A, et al. Erectile dysfunction as a predictor of cardiovascular events and death in diabetic patients with angiographically proven asymptomatic coronary artery disease: a potential protective role for statins and 5-phosphodiesterase inhibitors. J Am Coll Cardiol 2008; 51: Böhm M, Baumhäkel M, Teo K, et al. ONTAR GET/ TRANSCEND Erectile Dysfunction Substudy Investi - gators. Erectile Dysfunction predicts cardiovascular events in high-risk patients receiving telmisartan, ramipril, or both: the Ongoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial/Telmisartan Randomized AssessmeNT Study in ACE intolerant subjects with cardiovascular Disease (ONTARGET/ TRANCEND) Trials. Circulation 2010; 121: Araujo AB, Hall SA, Ganz P, et al. Does erectile dysfun - ction contribute to cardiovascular disease risk pre - diction beyond the Framingham risk score? J Am Coll Cardiol 2010; 55: Dong JY, Zhang YH, Qin LQ. Erectile dysfunction and risk of cardiovascular disease. Meta-analysis of pros - pective cohort studies. J Am Coll Cardiol 2011; 58: Manolis AJ, Doumas M, Viigimaa M, Narkiewitz K. Hypertension and sexual dysfunction. European Society of Hypertension Scientific Newsletter: Update on Hypertension Management 2007; 8. Updated on May 2011.

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 35-42, 2013 ανασκoπηση Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Λαζαρίδης Α. Ρέκλου Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση ασθενών µε στυτική δυσλειτουργία και LUTS: η οµοφωνία Τα διλήµµατα Α. Αθανασόπουλος Στυτική υσλειτουργία (Σ ) και Συµ τώµατα Κατώτερου Ουρο οιητικού (ΣΚΟ) Οι δύο αυτές καταστάσεις συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον 20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον Σύγκριση μηριαίας και κερκιδικής προσπέλασης στον καρδιακό καθετηριασμό. Συστηματική Ανασκόπηση Καλλιρρόη Κοζομπόλη, RN, MSc, Ωνάσειο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική δυσλειτουργία και καρδιολόγος: Προσέγγιση, διαφοροδιάγνωση και θεραπεία

Σεξουαλική δυσλειτουργία και καρδιολόγος: Προσέγγιση, διαφοροδιάγνωση και θεραπεία Σεξουαλική δυσλειτουργία και καρδιολόγος: Προσέγγιση, διαφοροδιάγνωση και θεραπεία Χατζημουρατίδης Κων/νος Επίκουρος Καθηγητής Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Ορισμός της στυτικής δυσλειτουργίας Η σταθερή ή επαναλαμβανόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα Πέτρος Περιμένης Δήλωση συμφερόντων GSK, Lilly, AMGEN Είναι εφικτή μια αντικειμενική κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα; Η καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης Σπίτι Κέντρο Υπέρτασης, Γ Πανεπιστηµιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ Η Σωτηρία, Αθήνα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» ΚΥΠ και PDE5i

ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» ΚΥΠ και PDE5i ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» ΚΥΠ και PDE5i Χρυσοβαλάντης Τουτζιάρης PhD,FEBU,FECSM Επιμελητής Α A Ουρολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (ΣΔ) ΑΔΑΜΟΥ Δ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ FEBU,FECSM ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στυτική Δυσλειτουργία ορίζεται ως η σταθερή και επαναλαμβανόμενη αδυναμία επίτευξης ή/και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ Μάριος Βασιλείου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της τεστοστερόνης στη στυτική δυσλειτουργία

Ο ρόλος της τεστοστερόνης στη στυτική δυσλειτουργία Ο ρόλος της τεστοστερόνης στη στυτική δυσλειτουργία Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 18 Δεκεµβρίου 2013 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ- Αµφιθέατρο ΝΙΜΤΣ Η παραγωγή τεστοστερόνης

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Υ Π Ε Ρ Τ Α Σ Η Σ ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ημέρες Υπέρτασης 2015 Επιστημονική Διημερίδα: Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο Divani

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Αθανάσιος Μανώλης Υπεύθυνος Αντιυπερτασιακού Ιατρείου Τζάνειου Νοσοκομείου, Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Βοστόνης, Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα