Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 43-50, 2013 ανασκoπηση Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Ρέκλου Α. Λαζαρίδης Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή Περιληψη Η σεξουαλική δυσλειτουργία επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής τόσο των ασθενών όσο και των σεξουαλικών συντρόφων τους. Η ανασκόπηση αυτή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν ή όχι αγωγή, παρουσιάζοντας τις θεραπευτικές κατευθύνσεις και αναδεικνύοντας τις κλινικές επιπτώσεις της συνύπαρξης των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων. Έχει αποδειχτεί στενή συσχέτιση μεταξύ των παραδοσιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου και της εμφάνισης σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Παρά γοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η έλλειψη σωματικής άσκησης συνδέονται με ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, η οποία ανευρίσκεται και σε σεξουαλική δυσ λειτουργία αγγειακής αιτιολογίας. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία εμφανίζεται 3-5 έτη πριν την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, γεγονός που καθιστά τη σεξουαλική δυσλειτουργία "πρώιμο διαγνωστικό παράθυρο" της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου. Τα παλαιότερα αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, β-αποκλειστές, κεντρικώς δρώντα) είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία. Αν και τα μέχρι στιγμής στοιχεία για τις νεότερες γενιές αντιυπερτασικών είναι ελλειπή, έχει παρατηρηθεί ουδέτερη επίδραση των ανταγωνιστών ασβεστίου και των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου στη στυτική λειτουργία. Αντιθέτως, οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ, φαίνεται να ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στους υπερτασικούς ασθενείς. Oι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης-5 είναι αποτελεσματικοί και ασφαλείς σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα, με τους α-αποκλειστές και τα νιτρώδη να αποτελούν τη μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. εισαγωγη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Η έκφραση της σεξουαλικότητας αποτελεί μια βασική λειτουργία για την υγεία και την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου, η οποία μπορεί να είναι ιδιαίτερα μειωμένη σε ασθενείς με συστηματικά νοσήματα. Η σεξουαλική δυσλειτουργία σχετίζεται όχι μόνο με την υγεία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, αλλά και με αυτή των ερωτικών του συντρόφων. Oι ιατροί πολλών ειδικοτήτων συχνά αντιμετωπίζουν τη διαχείριση αυτής της ειδικής συνυπάρχουσας κατάστασης. Για το λόγο αυτό καρδιολόγοι, υπερτασιολόγοι, νεφρολόγοι, ενδοκρινολόγοι, παθολόγοι και γενικοί ιατροί που ασχολούνται με υπερτασικούς ασθενείς, αντιμετωπί-

2 44 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 ζουν συχνά ασθενείς που εμφανίζουν προβλήματα στη σεξουαλική τους λειτουργία 1. Η παρούσα ανασκόπηση, έχει ως στόχο να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν ή όχι αγωγή, παρουσιάζοντας τις θεραπευτικές κατευθύνσεις και αναδεικνύοντας τις κλινικές επιπτώσεις της συνύπαρξης των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων. Από τη στιγμή που η εκπαίδευση στον τομέα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας είναι ελλειπέστατη, τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, οι ιατροί είναι απαραίτητο να γνωρίζουν τον ορισμό της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, η ο- ποία συχνά είναι αιτία σύγχυσης τόσο για τους θεράποντες όσο και για τους ασθενείς τους. Ως στυτική δυσλειτουργία ορίζεται η επίμονη ανικανότητα για επίτευξη ή/και διατήρηση επαρκούς στύσης για σεξουαλική επαφή 2. Σύμφωνα με την πιο σύνθετη έκφραση της γυναικείας σεξουαλικότητας, στη γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία δόθηκε ένας πιο σύνθετος ορισμός. Περιγράφεται ως η επίμονη ή ε- παναλαμβανόμενη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας ή σεξουαλικής διέγερσης, ή η δυσκολία ή η α- νικανότητα να επιτύχει οργασμό, ή το αίσθημα του πόνου κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής 3. Η επίπτωση τόσο της ανδρικής όσο και της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας στο γενικό πληθυσμό παραμένουν αδιευκρίνιστες. Υπάρχει πολύ μεγάλο εύρος στις σχετικές αναφορές λόγω της ετερογένειας του πληθυσμού και των μεθόδων αξιολόγησης, αλλά φαίνεται ότι κυμαίνεται περίπου στα 15-20% 4. Είναι αξιοσημείωτο όμως ότι η γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη από τη στυτική δυσλειτουργία (43% έναντι 31% στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1999) γεγονός που έχει επανειλημμένα επιβεβαιωθεί σε πολλές μελέτες. Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μείζον πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Με ποσοστό μεγαλύτερο του 25% του ενηλίκου γενικού πληθυσμού να εμφανίζει υψηλή αρτηριακή πίεση στις δυτικές κοινωνίες, η υπέρταση αποκτά διαστάσεις μιας σύγχρονης πανδημίας 6. Δεδομένου ότι τόσο η υ- πέρταση όσο και η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στο γενικό πληθυσμό, εκατομμύρια υπερτασικοί ασθενείς αναμένεται να εμφανίζουν σεξουαλική δυσλειτουργία. Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι σχεδόν δύο φορές πιο συχνή και μεγαλύτερης βαρύτητας στους άνδρες υπερτασικούς α- σθενείς σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα 7. Oμοίως, η γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη σε υπερτασικές (42,1%) σε σύγκριση με νορμοτασικές (19,4%) γυναίκες 8. Επιπλέον, ο επιπολασμός της υπέρτασης και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω στο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη την η- λικιοεξαρτώμενη σχέση των δύο αυτών κλινικών οντοτήτων, σε συνδυασμό με την παράταση του προσδόκιμου επιβίωσης 1. Λόγω της μεγάλης συχνότητας του προβλήματος αυτού στον υπερτασικό πληθυσμό, απαιτείται σχολαστική θεραπευτική προσέγγιση του υπερτασικού ατόμου που αντιμετωπίζει σεξουαλική δυσλειτουργία. Η κλινική προσέγγιση είναι διαφορετική στον κάθε ασθενή ανάλογα με την εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας πριν ή μετά την έναρξη της αντιυπερτασικής αγωγής. ασθενεισ Που δεν λαμβανουν αντιυπερτασικη αγωγη O αποκλεισμός άλλων παθήσεων ή φαρμάκων που προκαλούν σεξουαλική δυσλειτουργία αποτελεί το αρχικό στάδιο στην αξιολόγηση των υπερτασικών ασθενών με σεξουαλικά προβλήματα που δεν λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή. Η παρουσία ουρολογικών, νευρολογικών και ενδοκρινολογικών παθήσεων, ειδικά η ανεπάρκεια τεστοστερόνης στους ηλικιωμένους, είναι απαραίτητο να α- ποκλειστούν πριν από τη διάγνωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας αγγειακής αιτιολογίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία αποτελεί μια πολυπαραγοντική κλινική οντότητα και αντιπροσωπεύει κοινό σύμ πτωμα της κατάθλιψης, του άγχους, και των διαταραγμένων διαπροσωπικών σχέσεων. Η τροποποίηση του τρόπου ζωής συνιστάται στην περίπτωση υπερτασικών ασθενών που δε λαμβάνουν κάποια αγωγή αποτελεί στρατηγική πρώτης γραμμής για τη βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας και κατ επέκταση της ποιότητας ζωής 9. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι δυτικού τύπου κοινωνίες δαπανούν τεράστια ποσά για τη θεραπεία της υπέρτασης και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας και των επιπλοκών τους, αλλά δεν έχουν γίνει αποφασιστικά βήματα για την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής που μπορεί να εφαρμοστεί σε αμφότερες τις περιπτώσεις, με πολύ ικανοποιητική σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας. Έχει αποδειχτεί ότι η παρουσία των παραδο-

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 45 σιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου συνδέεται στενά με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης σεξουαλικής δυσλειτουργίας 10. Η ενδοθηλιακή δυσ λειτουργία, η οποία είναι τυπικό χαρακτηριστικό της αγγειογενούς σεξουαλικής δυσλειτουργίας, παρατηρείται και σε ασθενείς που εμφανίζουν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η έλλειψη σωματικής άσκησης. Η μείωση της βιοδιαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου αποτελεί μια κοινή παθοφυσιολογική οδό. Η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και κατ επέκταση της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας, μέσω τροποποίησης του τρόπου ζωής, συμβάλλει στην αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Είναι αξιοσημείωτο ότι έχει παρατηρηθεί σημαντικά υψηλότερος επιπολασμός σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε παχύσαρκους άνδρες 11. Η παχυσαρκία έχει συνδεθεί με 30% υψηλότερο κίνδυνο στυτικής δυσλειτουργίας, ενώ η φυσική δραστηριότητα σχετίστηκε με 30% χαμηλότερο κίνδυνο 12. Μεταξύ των ανδρών μέσης ηλικίας, η καθιστική ζωή έχει συνδεθεί με 70% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης στυτικής δυσλειτουργίας σε σύγκριση με εκείνους που ξεκίνησαν σωματική άσκηση 13. Η α- πώλεια βάρους που επιτυγχάνεται μέσω τροποποίησης του τρόπου ζωής συνδυάζοντας μείωση θερμιδικής πρόσληψης και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, εξατομικευμένα σύμφωνα με συμβούλους διατροφής και άσκησης, οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας στους παχύσαρκους άνδρες με στυτική δυσλειτουργία 14. Oμοίως, η Μεσογειακή διατροφή βρέθηκε ότι βελτιώνει ουσιαστικά τη σεξουαλική λειτουργία γυναικών με μεταβολικό σύνδρομο 15. Επιπλέον, η άσκηση φαίνεται να ασκεί ευνοϊκή επίδραση στη σεξουαλική λειτουργία, επιπρόσθετα στις ευεργετικές επιδράσεις στον καρδιαγγειακό κίνδυνο 16. Συνεπώς, σε περίπτωση συνύπαρξης πολλών τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, η μείωση του βάρους, η διακοπή του καπνίσματος καθώς και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, αφ ενός θα έχουν ευνοϊκή επίδραση στα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης και αφ ετέρου θα ε- πιβραδύνουν την επιδείνωση ή ακόμη θα αντιστρέψουν τη σεξουαλική δυσλειτουργία σε υπερτασικούς ασθενείς με σεξουαλικά προβλήματα που δεν λαμβάνουν θεραπεία. Εν τούτοις, όταν ενδείκνυται η έναρξη αντιυπερτασικής αγωγής παράλληλα με την τροποποίηση του τρόπου ζωής, όπως συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των υπερτασικών ασθενών, οι ιατροί θα πρέπει να επιλέγουν το κατάλληλο α- ντιυπερτασικό φάρμακο με σκοπό τη μη επιδείνωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Έχει αποδειχτεί ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων ευθύνονται για μία από τις πέντε περιπτώσεις στυτικής δυσλειτουργίας και τα αντιυπερτασικά φάρμακα αντιπροσωπεύουν ένα τυπικό παράδειγμα 17. Oι Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για την α- ντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης συνιστούν τα διουρητικά, τους β-αποκλειστές, τους ανταγωνιστές ασβεστίου, τους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (ACE) και τους αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (ΑΥΑ) ως θεραπεία πρώτης επιλογής για την υπέρταση 18. Ωστόσο, οι ιατροί θα πρέπει να είναι προσεχτικοί στην επιλογή αντιυπερτασικού φαρμάκου όταν οι ασθενείς αντιμετωπίζουν σεξουαλική δυσλειτουργία. Τα παλαιότερα αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, β-αποκλειστές) είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία. Oι αρνητικές επιπτώσεις των διουρητικών στη σεξουαλική λειτουργία αναφέρθηκαν για πρώτη φορά σχεδόν πριν από 40 χρόνια και επιβεβαιώθηκαν στη συνέχεια 17. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η αρνητική επίδρασή τους ασκείται, ακόμη και όταν χορηγούνται ως συμπληρωματική θεραπεία 19. Παρομοίως, οι β-αποκλειστές α- ποτελούν αιτία σεξουαλικής δυσλειτουργίας 20. Σε σχετικές μελέτες, η επίδραση αυτή ήταν δοσοεξαρτώμενη και πιο συχνή σε παλαιότερης γενιάς β-αποκλειστές (προπρανολόλη) σε σχέση με τους νεότερους β-αποκλειστές (σελιπρολόλη και καρβεδιλόλη), με ενδιάμεσα αποτελέσματα για την α- τενολόλη 21. Η νεμπιβολόλη, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να έχει ευνοϊκές επιδράσεις στη σεξουαλική λειτουργία. Η αντικατάσταση των υπολοίπων β-αποκλειστών με νεμπιβολόλη οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της στυτικής λειτουργίας, πιθανώς μέσω της αυξημένης παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου 22, μια ευεργετική επίδραση που επιβεβαιώθηκε σε μεγάλες μελέτες 23. Αν και τα στοιχεία σχετικά με τις νεότερες γενιές των αντιυπερτασικών φαρμάκων δεν είναι ε- παρκή για να οδηγήσουν σε συμπεράσματα, έχει παρατηρηθεί μία ουδέτερη επίδραση των ανταγωνιστών ασβεστίου και των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου στη στυτική λειτουργία 17,24. Α- ντιθέτως, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης φαίνεται ότι ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στη στυτική λειτουργία 25,26. Αυτή η διαπί-

4 46 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 στωση έχει παθοφυσιολογική εξήγηση: η αγγειοτενσίνη ΙΙ παίζει έναν σημαντικό ρόλο στη σύσπαση των λείων μυϊκών ινών, οδηγώντας στη διακοπή της στύσης και επομένως εμπλέκεται στην παθογένεια της στυτικής δυσλειτουργίας 27. Ελλειπή στοιχεία έχουμε για τα νεότερα φάρμακα του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης, όπως η αλισκιρένη (αναστολέας της ρενίνης). Συμπερασματικά, τα διουρητικά και οι β-αποκλειστές (με μόνη εξαίρεση τη νεμπιβολόλη) θα μπορούσαν να θεωρηθούν σχετική αντένδειξη για τη έναρξη θεραπείας ασθενών με σεξουαλική δυσ - λειτουργία, ενώ οι ανταγωνιστές ασβεστίου και οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης αποτελούν καλύτερη επιλογή, και τέλος οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης αντιπροσωπεύουν την προτιμότερη θεραπευτική επιλογή 17. ασθενεισ υπο αντιυπερτασικη αγωγη Στην περίπτωση των ασθενών στους οποίους η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν προϋπήρχε, αλλά εμφανίστηκε μετά την έναρξη της αντιυπερτασικής αγωγής, παρατηρείται ελαττωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία ή ακόμη και διακοπή της. Πραγματικά, η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι μια από τις συχνότερες αιτίες διακοπής της θεραπείας, τόσο στην καθημερινή κλινική πράξη όσο και σε μεγάλες κλινικές μελέτες, με κυριότερη συνέπεια την α- δυναμία ρύθμισης της υπέρτασης 1. Το γεγονός αυτό απαιτεί την αποτελεσματική αντιμετώπιση των σεξουαλικών διαταραχών σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή. Αρχικά, είναι απαραίτητη μια συστηματική προσέγγιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας προκειμένου να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες, α- νεξάρτητες από την αντιυπερτασική αγωγή. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποκάλυψη πιθανών ψυχογενών παραγόντων, άλλων συνοδών νοσημάτων ή άλλων χορηγούμενων φαρμάκων που μπορεί να ευθύνονται για σεξουαλικά προβλήματα. Είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη ότι η εμφάνιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία είτε αντιπροσωπεύει ανεπιθύμητη ενέργεια της αγωγής είτε υποδηλώνει προοδευτική αθηροσκλήρωση και μικροαγγειακή βλάβη. Η τροποποίηση του τρόπου ζωής (μείωση του βάρους, σωματική δραστηριότητα, διακοπή καπνίσματος) έχει μεγάλη αξία και θα πρέπει να συνιστάται από τους θεράποντες ιατρούς 9. Εάν μετά α- πό ενδελεχή εξέταση δεν διαπιστωθούν άλλες αιτίες σεξουαλικής δυσλειτουργίας και με την τροποποίηση του τρόπου ζωής δεν επιτευχθεί βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας, φαίνεται λογικό να ε- πιχειρηθεί η αλλαγή της αντιυπερτασικής αγωγής. Η μεγάλη ποικιλία αντιυπερτασικών φαρμάκων με καλό προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας επιτρέπει τη μετάβαση από τη μία κατηγορία αντιυπερτασικών φαρμάκων στην άλλη, αλλά η επιλογή θα πρέπει να γίνεται προσεχτικά προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το φάρμακο συγκεντρώνει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά όσον α- φορά τις επιπτώσεις στη σεξουαλική λειτουργία. Όπως περιγράφεται παραπάνω, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και η νεμπιβολόλη αντιπροσωπεύουν τις προτιμότερες θεραπευτικές επιλογές 17. Ωστόσο, οι θεράποντες ιατροί θα πρέπει να έ- χουν κατά νου και άλλα συνοδά νοσήματα που μπορεί να επιβάλλουν τη χορήγηση ενός ειδικού α- ντιυπερτασικού φαρμάκου, παρά τις αρνητικές επι δράσεις του στη σεξουαλική λειτουργία. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η χορήγηση β-αποκλειστών μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ή στην καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτή την περίπτωση, ο θεράπων καρδιολόγος θα μπορούσε είτε να α- γνοήσει τη σεξουαλική λειτουργία είτε να εξετάσει πιθανές εναλλακτικές λύσεις, όπως η χορήγηση διλτιαζέμης μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ή νεμπιβολόλης για την καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η γνώμη και οι προτιμήσεις των ασθενών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Εάν η σεξουαλική δυσλειτουργία παραμένει ακόμα και μετά τις θεραπευτικές αυτές παρεμβάσεις, επόμενο βήμα είναι η χορήγηση αναστολέων της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 (PDE-5) για τη θεραπεία της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. αναστολεισ τησ φωσφοδιεστερασησ-5 Oι αναστολείς PDE-5 ασκούν αγγειοδιασταλτική δράση μέσω αποκλεισμού του ισοενζύμου PDE-5, το οποίο εντοπίζεται σε όλο το αγγειακό σύστημα συμπεριλαμβανομένων των γεννητικών οργάνων, εμποδίζοντας την αποδόμηση της κυκλικής μονοφωσφορικής γουανοσίνης (cgmp) 28. Η σιλδεναφίλη, ο πρώτος εγκεκριμένος φαρμακολογικός παράγοντας για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας, έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία μετά την κυκλοφορία της το Oι προσπάθειες

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 47 ανάπτυξης αναστολέων PDE-5 με διαφορετικό βιολογικό ή φαρμακοκινητικό προφίλ έχουν οδηγήσει σε νεότερα φάρμακα όπως η βαρδεναφίλη και η ταδαλαφίλη αλλά και σε άλλα που βρίσκονται ακόμη σε στάδιο κλινικών ερευνών. Σε σύγκριση με τη σιλδεναφίλη, η βαρδεναφίλη είναι πιο ισχυρή και έχει ταχύτερη έναρξη δράσης, ενώ η ταδαλαφίλη έχει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης (με χρόνο ημίσειας ζωής 17ώρες) 30. Ενώ η αποτελεσματικότητα των αναστολέων PDE-5 στη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας είναι πλέον αναγνωρισμένη, είχαν αρχικά εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια χορήγησης σε υπερτασικούς ασθενείς. Η μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης που παρατηρήθηκε με τη χρήση των αναστολέων PDE-5 σε νορμοτασικά ά- τομα έθεσε προβληματισμούς σχετικά με την επίδρασή τους στην αρτηριακή πίεση ασθενών που λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή Ωστόσο, αυτός ο προβληματισμός ανήκει στο παρελθόν, καθώς έχει αποδειχτεί ότι η μείωση της αρτηριακής πίεσης είναι μικρή και δεν παρουσιάζει κλινικά σημαντική διαφορά μεταξύ των νορμοτασικών και υπερτασικών ατόμων. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η χορήγηση αναστολέων PDE-5 σε υ- περτασικούς ασθενείς δεν συνδέεται με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών, ακόμη και κατά τη συγχορήγηση πολλών φαρμάκων. Συμπερασματικά, η χορήγηση αναστολέων PDE-5 είναι ασφαλής σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα, με τους α-αποκλειστές και τα νιτρώδη να αποτελούν τη μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Η ταυτόχρονη χρήση των αναστολέων της PDE-5 και α-αποκλειστών μπορεί να οδηγήσει σε ορθοστατική υπόταση. Η χρήση και των τριών α- ναστολέων PDE-5, ωστόσο, δεν αποθαρρύνεται α- πό το FDA, με βασική προϋπόθεση τη χορήγησή τους σε μικρές δόσεις στην περίπτωση ασθενών που λαμβάνουν α-αποκλειστές. Oμοίως, σε ασθενείς που λαμβάνουν μέγιστες δόσεις των PDE-5 α- ναστολέων, οι α-αποκλειστές χορηγούνται σε μικρή δοσολογία. Η συγχορήγηση αναστολέων της PDE-5 με λαβηταλόλη αντιπροσωπεύει μια άλλη περίπτωση που εμπνέει ανησυχία, δεδομένου ότι η τελευταία αποκλείει και τους α-υποδοχείς. Παρόμοιοι προβληματισμοί θα μπορούσαν να διατυπωθούν και για την νεμπιβολόλη λόγω της επίδρασης που α- σκεί στη βιοδιαθεσιμότητα του μονοξειδίου του α- ζώτου. Λόγω της ένδειας διαθέσιμων στοιχείων, φαίνεται λογικό να επιδεικνύεται προσοχή σε α- σθενείς που λαμβάνουν λαβηταλόλη και νεμπιβολόλη 38. Επικίνδυνα επεισόδια συμπτωματικής υπότασης έχουν παρατηρηθεί κατά τη συγχορήγηση των PDE-5 αναστολέων με τα νιτρώδη. Η επίδραση αυτή οφείλεται στην αυξημένη αγγειοδιασταλτική δράση της cgmp, που είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού της αυξημένης παραγωγής του cgmp (από τα νιτρώδη) και μειωμένης αποδόμησης του cgmp (από τους αναστολείς PDE-5). Ως εκ τούτου, όλοι οι PDE-5 αναστολείς θα πρέπει να αποφεύγονται σε ασθενείς που λαμβάνουν είτε βραχείας είτε μακράς δράσης νιτρώδη. Είναι αξιοσημείωτο, ότι η προσθήκη αναστολέων PDE-5 σε υπερτασικούς ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία όχι μόνο βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους, αλλά ταυτόχρονα έχει θετικές επιδράσεις στον έλεγχο της υπέρτασης. Η συγχορήγηση αναστολέων της PDE-5 οδηγεί τους υπερτασικούς άνδρες να συνεχίζουν και να μη διακόπτουν την αντιυπερτασική αγωγή 39. Επιπλέον, η έναρξη των PDE-5 αναστολέων βρέθηκε να βελτιώνει τη συμμόρφωση σε ποσοστό 36% 40. Θα πρέπει να επισημανθεί, ωστόσο, ότι η έναρξη αναστολέων PDE-5 σε υπερτασικούς ασθενείς προϋποθέτει σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης και συνεπώς αντενδείκνυται σε ασθενείς με ανεπαρκώς ελεγχόμενη, επιδεινούμενη ή κακοήθη υπέρταση, οι οποίοι εξ ορισμού θεωρούνται «υψηλού κινδύνου» για καρδιαγγειακή νόσο, τουλάχιστον πριν την εκτίμηση της κατάστασής τους από έναν καρδιολόγο 41. Όσον αφορά τη θεραπεία της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας, η οποία υπολείπεται σε σύγκριση με τη στυτική δυσλειτουργία, τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών της φάσης ΙΙΙ δεν είναι ενθαρρυντικά και αναμένονται τα αποτελέσματα της έρευνας με νεότερες ουσίες. Πρωιμη διαγνωση καρδιαγγειακησ νοσου Έχει φανεί ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία πέρα από την αρνητική επίδραση που ασκεί στην ποιότητα ζωής, μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου. Η έγκαιρη διάγνωση της υποκλινικής καρδιαγγειακής νόσου μειώνει τη νοσηρότητα και θνησιμότητα, γεγονός που καθιστά τη σεξουαλική δυσλειτουργία "πρώιμο διαγνωστικό παράθυρο" της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου.

6 48 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 Η υπόθεση αυτή βασίζεται παθοφυσιολογικά στις δομικές μεταβολές που χαρακτηρίζουν τόσο τη σεξουαλική δυσλειτουργία όσο τη καρδιαγγειακή νόσο. Oι αθηρωματώδεις βλάβες στο αγγειακό σύστημα του πέους αντικατοπτρίζουν ανάλογες μεταβολές και στα άλλα αγγεία του σώματος. Σύμφωνα με την «υπόθεση του μεγέθους των αρτηριών", φαίνεται ότι επηρεάζονται αρχικά οι μικρής διαμέτρου αρτηρίες του πέους (1-2 mm) και στη συνέχεια τα μεγαλύτερα αγγεία όπως οι στεφανιαίες αρτηρίες (3-4 mm), οι καρωτίδες και οι λαγόνιες αρτηρίες 42. Έχει εκτιμηθεί ότι η στυτική δυσλειτουργία προηγείται κατά 3 έως 5 έτη σε σχέση με τη συμ - πτωματική στεφανιαία νόσο 43. Σε κάθε ασθενή με στυτική δυσλειτουργία αγγειακής αιτιολογίας πιθανολογείται σε ποσοστό 50% η συνύπαρξη στεφανιαίας στένωσης και σε 10% ασυμπτωματική σημαντική στεφανιαία νόσος 44,45. Oι παραδοσιακοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, δυσλιπιδαιμία και κάπνισμα) αποτελούν παράγοντες κινδύνου και για τη στυτική δυσλειτουργία, ενώ συναντώνται σε υψηλότερα ποσοστά στους ασθενείς αυτούς. Η στυτική δυσλειτουργία έχει φανεί ότι αποτελεί έ- ναν ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα μελ - λοντι κών καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε διαβητικούς ασθενείς και σε ασθενείς υψηλού κινδύνου Παρ όλο που ο προγνωστικός ρόλος της στυτικής δυσλειτουργίας, πέραν της βαθμολόγησης κινδύνου με το Framingham score, σε ασθενείς χωρίς καρδιαγγειακή νόσο έχει αμφισβητηθεί 49, η πλέον πρόσφατα δημοσιευμένη μετανάλυση που συμπεριελάμβανε συμμετέχοντες έδειξε ότι οι άνδρες με στυτική δυσλειτουργία, συγκρινόμενοι με την ομάδα αναφοράς, παρουσίαζαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο: 48% για καρδιαγγειακή νόσο, 46% για στεφανιαία νόσο, 35% για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και 19% για όλες τις αιτίες θανάτου, ακόμη και μετά την προσαρμογή των παραδοσιακών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου 50. Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα πριν την εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων, φαίνεται λογικό οι ιατροί που ασχολούνται με υπερτασικούς α- σθενείς με σεξουαλική δυσλειτουργία να εξετάζουν το ενδεχόμενο υποκείμενων υποκλινικών καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προχωρούν σε κατάλληλες διαγνωστικές και/ή θεραπευτικές παρεμβάσεις 51. συμπερασματα Η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι μια νόσος που επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της ζωής των ασθενών και είναι ιδιαίτερα συχνή σε υπερτασικούς ασθενείς. Oι ιατροί που ασχολούνται με την αντιμετώπιση υπερτασικών ασθενών θα πρέπει να είναι σε θέση να διαγιγνώσκουν εγκαίρως τη σεξουαλική δυσλειτουργία και να διαχειρίζονται σωστά αυτές τις περιπτώσεις, προκειμένου να αμβλυνθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και τη συμμόρφωση στην αντιυπερτασική αγωγή. Η κλινική προσέγγιση της σεξουαλικής δυσ λειτουργίας προϋποθέτει τον αποκλεισμό συνοδών νοσημάτων και συγχορηγούμενων φαρμάκων που μπορεί να ευθύνονται για την εμφάνιση της νόσου, την τροποποίηση του τρόπου ζωής, τη χορήγηση αντιυπερτασικών φαρμάκων με ουδέτερη ή ακόμη και ευεργετική δράση στη σεξουαλική λειτουργία, και τέλος την προσθήκη των αναστολέων PDE-5. Oι αναστολείς PDE-5 έχουν προσφέρει νέες προοπτικές στη διαχείριση της στυτικής δυσλειτουργίας και η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους σε υπερτασικούς ασθενείς έχει δειχθεί σε πολλές μελέτες. Η χορήγησή τους αντενδείκνυται σε ασθενείς που λαμβάνουν νιτρώδη, ενώ α- παιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν συγχορηγούνται α-αποκλειστές. Είναι σημαντικό, οι ιατροί που α- ντιμετωπίζουν υπερτασικούς ασθενείς με σεξουαλική δυσλειτουργία να εξετάζουν το ενδεχόμενο υ- ποκείμενων υποκλινικών καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προχωρούν σε κατάλληλες διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις. O ρόλος της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στην πρώιμη διάγνωση της ασυμπτωματικής καρδιαγγειακής νόσου φαίνεται να είναι κομβικός και τονίζει περαιτέρω τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς. Summary Doumas M, Gkaliagkousi E, Reklou A, Lazaridis A, Nikolaidou V, Anyfanti P. Clinical approach and management of sexual dysfunction in hypertensive patients. Arterial Hypertension 2013; 22: Sexual dysfunction has a negative impact on the quality of life of both patients and their sexual partners. This review provides information regarding the management of sexual dysfunction in hypertensive patients receiving medication or not, by introducing

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 49 therapeutic guidelines and demonstrating the clinical implications of the coexistence of both these clinical entities. Recent studies have demonstrated that sexual dysfunction arises 3-5 years before the appearance of cardiovascular disease, a fact that renders sexual dysfunction an early diagnostic window of asym - ptomatic cardiovascular disease. It is widely known that older antihypertensive drugs (diuretics, b-blockers, centrally acting) exert a negative impact on sexual function. While up to date data concerning newer antihypertensive agents are inconclusive, a neutral impact of calcium antagonists and angiotensin con - verting enzyme inhibitors on erectile function has been observed. On the contrary, angiotensin II receptor blockers seem to exert beneficial effects on hyper - tensive patients. Phosphodiesterase-5 inhibitors are effective and safe for patients receiving antihy - pertensive medication with a-blockers and nitrates being the only exception to this rule. βιβλιογραφια 1. Viigimaa M, Doumas M, Vlachopoulos C, et al. European Society of Hypertension Working Group on Sexual Dysfunction. Hypertension and sexual dysfunction: time to act. J Hypertens 2011; 29 (2): NIH Consensus Conference. Impotence. NIH Consensus Development Panel on Impotence. JAMA 1993; 270 (1): Bachman GA, Avci D. Evaluation and management of female sexual dysfunction. Endocrinologist 2004; 14: Manolis A, Doumas M. Sexual dysfunction: the 'prima ballerina' of hypertension-related quality-of-life complications. J Hypertens 2008; 26 (11): Laumann EO, Paik A, Rosen RC. Sexual dysfunction in the United States: prevalence and predictors. JAMA 1999; 281 (6): Kearney PM, Whelton M, Reynolds K, et al. Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet 2005; 365 (9455): Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Factors affecting the increased prevalence of erectile dysfunction in Greek hypertensive compared with normotensive subjects. J Androl 2006 May; 27 (3): Doumas M, Tsiodras S, Tsakiris A, et al. Female sexual dysfunction in essential hypertension: a common problem being uncovered. J Hypertens 2006; 24 (12): Esposito K, Giugliano D. Lifestyle/dietary recommenda - tions for erectile dysfunction and female sexual dysfunction. Urol Clin North Am 2011; 38 (3): Doumas M, Douma S. Sexual dysfunction in essential hypertension: myth or reality? J Clin Hypertens (Greenwich) 2006; 8 (4): Chung WS, Sohn JH, Park YY. Is obesity an underlying factor in erectile dysfunction? Eur Urol 1999; 36 (1): Bacon CG, Mittleman MA, Kawachi I, et al. Sexual function in men older than 50 years of age: results from the health professionals follow-up study. Ann Intern Med 2003; 139 (3): Derby CA, Mohr BA, Goldstein I, et al. Modifiable risk factors and erectile dysfunction: can lifestyle changes modify risk? Urology 2000; 56 (2): Esposito K, Giugliano F, Di Palo C, et al. Effect of lifestyle changes on erectile dysfunction in obese men: a ran - domized controlled trial. JAMA 2004; 291 (24): Esposito K, Ciotola M, Giugliano F, et al. Mediterranean diet improves sexual function in women with the me ta - bolic syndrome. Int J Impot Res 2007; 19 (5): Hannan JL, Maio MT, Komolova M, Adams MA. Bene - ficial impact of exercise and obesity interventions on erectile function and its risk factors. J Sex Med 2009; 6 Suppl 3: Doumas M, Douma S. The effect of antihypertensive drugs on erectile function: a proposed management algorithm. J Clin Hypertens (Greenwich) 2006; 8(5): Mancia G, De Backer G, Dominiczak A, et al. European Society of Cardiology Guidelines for the Manage - ment of Arterial Hypertension: The Task Force for the Management of Arterial Hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2007; 25(6): Williams GH, Croog SH, Levine S, et al. Impact of antihy - pertensive therapy on quality of life: effect of hydro - chlo rothiazide. J Hypertens Suppl 1987; 5(1): S Ko DT, Hebert PR, Coffey CS, et al. Beta-blocker therapy and symptoms of depression, fatigue, and sexual dysfunction. JAMA 2002; 288(3): Douma S, Doumas M, Petidis K, Triantafyllou A, Zamboulis C. Beta blockers and sexual dysfunction: bad guys good guys. In: Beta Blockers: New Research editors: Momoka Endo and Narami Matsumoto. Nova Science Publishers Inc 2008; Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Beneficial effects of switching from beta-blockers to nebivolol on the erectile function of hypertensive patients. Asian J Androl 2006; 8(2): Brixius K, Middeke M, Lichtenthal A, Jahn E, Schwinger RH. Nitric oxide, erectile dysfunction and beta-blocker treatment (MR NOED study): benefit of nebivolol versus metoprolol in hypertensive men. Clin Exp Pharmacol Physiol 2007; 34: Douma S, Doumas M, Tsakiris A, Zamboulis C. Male and female sexual dysfunction: Is hypertension an innocent bystander or a major contributor? Rev Bras Hypertens 2007; 14: Llisterri JL, Lozano Vidal JV, Aznar Vicente J, et al. Sexual dysfunction in hypertensive patients treated with losartan. Am J Med Sci 2001; 321(5): Düsing R. Effect of the angiotensin II antagonist valsartan on sexual function in hypertensive men. Blood Press Suppl 2003; 2: Becker AJ, Uckert S, Stief CG, et al. Possible role of

8 50 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 bradykinin and angiotensin II in the regulation of penile erection and detumescence. Urology 2001; 57(1): Ballard SA, Gingell CJ, Tang K, et al. Effects of sildenafil on the relaxation of human corpus cavernosum tissue in vitro and on the activities of cyclic nucleotide phosphodiesterase isozymes. J Urol 1998; 159(6): Boolell M, Allen MJ, Ballard SA, et al. Sildenafil: an orally active type 5 cyclic GMP-specific phosphodiesterase inhibitor for the treatment of penile erectile dys - function. Int J Impot Res 1996; 8(2): Maggi M, Filippi S, Ledda F, et al. Erectile dysfunction: from biochemical pharmacology to advances in medical therapy. Eur J Endocrinol 2000; 143(2): Jackson G, Benjamin N, Jackson N, et al. Effects of sildenafil citrate on human hemodynamics. Am J Cardiol 1999; 83(5A): 13C-20C. 32. Montague DK, Jarow JP, Broderick GA, et al. Erectile Dysfunction Guideline Update Panel. The manage - ment of erectile dysfunction: an AUA update. J Urol 2005; 174: Emmick JT, Stuewe SR, Mitchell M. Overview of the cardiovascular effects of tadalafil. Eur Heart J 2002; 4 (Suppl H): H32-H Zusman RM, Prisant LM, Brown MJ. Effect of sildenafil citrate on blood pressure and heart rate in men with erectile dysfunction taking concomitant antihyper - tensive medication. Sildenafil Study Group. J Hyper - tens 2000; 18(12): Kloner RA, Mitchell M, Emmick JT. Cardiovascular effects of tadalafil. Am J Cardiol 2003; 92(9A): 37M-46M. 36. van Ahlen H, Wahle K, Kupper W, et al. Safety and efficacy of vardenafil, a selective phosphodiesterase 5 inhibitor, in patients with erectile dysfunction and arterial hypertension treated with multiple antihypertensives. J Sex Med 2005; 2(6): Pickering TG, Shepherd AM, Puddey I, et al. Sildenafil citrate for erectile dysfunction in men receiving multiple antihypertensive agents: a randomized con - trolled trial. Am J Hypertens 2004; 17(12 Pt 1): Manolis A, Doumas M. Hypertension and sexual dys - function. Arch Med Sci 2009; 5: S337-S Scranton RE, Lawler E, Botteman M, et al. Effect of treating erectile dysfunction on management of systolic hypertension. Am J Cardiol 2007; 100: McLaughlin T, Harnett J, Burhani S, Scott B. Evaluation of erectile dysfunction therapy in patients previously nonadherent to long-term medications: a retrospective analysis of prescription claims. Am J Ther 2005; 12: Kostis JB, Jackson G, Rosen R, et al. Sexual dysfunction and cardiac risk (the Second Princeton Consensus Conference). Am J Cardiol 2005; 96: Montorsi P, Ravagnani PM, Galli S, et al. The artery size hypothesis: a macrovascular link between erectile dysfunction and coronary artery disease. Am J Cardiol 2005; 96: 19M-23M. 43. Vlachopoulos C, Rokkas K, Ioakeimidis N, Stefanadis C. Inflammation, metabolic syndrome, erectile dys fun - ction, and coronary artery disease: common links. Eur Urol 2007; 52: Montorsi F, Briganti A, Salonia A, et al. Erectile dys fun - ction prevalence, time of onset and association with risk factors in 300 consecutive patients with acute chest pain and angiographically documented coronary artery disease. Eur Urol 2003; 44: Vlachopoulos C, Rokkas K, Ioakeimidis N, et al. Pre - valence of asymptomatic coronary artery disease in men with vasculogenic erectile dysfunction: a prospective angiographic study. Eur Urol 2005; 48: Ma RC, So WY, Yang X, et al. Erectile dysfunction predicts coronary heart disease in type 2 diabetes. J Am Coll Cardiol 2008; 51: Gazzaruso C, Solerte SB, Pujia A, et al. Erectile dysfunction as a predictor of cardiovascular events and death in diabetic patients with angiographically proven asymptomatic coronary artery disease: a potential protective role for statins and 5-phosphodiesterase inhibitors. J Am Coll Cardiol 2008; 51: Böhm M, Baumhäkel M, Teo K, et al. ONTAR GET/ TRANSCEND Erectile Dysfunction Substudy Investi - gators. Erectile Dysfunction predicts cardiovascular events in high-risk patients receiving telmisartan, ramipril, or both: the Ongoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial/Telmisartan Randomized AssessmeNT Study in ACE intolerant subjects with cardiovascular Disease (ONTARGET/ TRANCEND) Trials. Circulation 2010; 121: Araujo AB, Hall SA, Ganz P, et al. Does erectile dysfun - ction contribute to cardiovascular disease risk pre - diction beyond the Framingham risk score? J Am Coll Cardiol 2010; 55: Dong JY, Zhang YH, Qin LQ. Erectile dysfunction and risk of cardiovascular disease. Meta-analysis of pros - pective cohort studies. J Am Coll Cardiol 2011; 58: Manolis AJ, Doumas M, Viigimaa M, Narkiewitz K. Hypertension and sexual dysfunction. European Society of Hypertension Scientific Newsletter: Update on Hypertension Management 2007; 8. Updated on May 2011.

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 35-42, 2013 ανασκoπηση Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Λαζαρίδης Α. Ρέκλου Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος

Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος Αντιυπερτασικά Αντικαταθλιπτικά Αντιψυχωτικά Αντιανδρογόνα Αντιϊσταμινικά Ψυχοτρόπες και ναρκωτικές ουσίες Αντικαταθλιτπικά και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΑΥ & ΣΔ: Κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως ΑΥ & ΣΔ: Βασικοί παράγοντες ανάπτυξης καρδιαγγειακής

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ ΑΡ Ο ΚΟ Π Ε Ι Ο Π ΑΝ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Keys A et al. Epidemiological studies related to coronary

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE)

Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE) Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE) Σ. Πατσιλινάκος 1, Δ. Σακελλαρίου 2, Α. Αναδιώτης 1, Χ. Καλιάνος

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο

14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Οφέλη της προσθήκης της Ιβαµπραδίνης σε ασθενείς µε καρδιακή ανεπάρκεια και µειωµένο κλάσµα εξώθησης υπό βέλτιστη φαρµακευτική αγωγή. Καρβούνης, Β. Γραµµατικού,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα Οι ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνηςαλδοστερόνης βελτιώνουν τα επίπεδα του ενδοθηλιακού γλυκοκάλυκα και την αορτική σκληρία μετά από ένα έτος επιτυχούς αντιυπερτασικής αγωγής σε πρωτοδιαγνωσθέντες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή

Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή Nεώτερα από του στόματος αντιπηκτικά φάρμακα- Κλινικές μελέτες στην κολπική μαρμαρυγή Δρ. Αηδονίδης Θ. Γεώργιος Επεμβατικός Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Α. Π. Θ. Επιστημονικός Συνεργάτης Β Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. Στατίνες σε νέους < 30 ετών και ηλικιωμένους > 80 ετών ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΝΥΧΘΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΠΑΘΟΥΣ ΑΛΔΟΣΤΕΡΟΝΙΣΜΟΥ

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΝΥΧΘΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΠΑΘΟΥΣ ΑΛΔΟΣΤΕΡΟΝΙΣΜΟΥ Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΝΥΧΘΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΠΑΘΟΥΣ ΑΛΔΟΣΤΕΡΟΝΙΣΜΟΥ Σεμερτζίδης Π., Πετίδης Κ., Γκαλιαγκούση Ε., Δούμας Μ., Τριανταφύλλου Α., Δούμα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν. ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Ο ομιλητής έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ηµήτρης Γ. Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας Ανδρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 01 ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ Ποια είναι τα αγγειακά προβλήµατα της στύσης; Τα αγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Τίτλος της εφημαρίδας St. Louis Post-Dispatch, 13 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Διπλωματική Εργασία Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» Ιούλιος 2015 Ορισμοί Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης. Πότε συνιστάται και πώς ερμηνεύεται;

24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης. Πότε συνιστάται και πώς ερμηνεύεται; ΕΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης. Πότε συνιστάται και πώς ερμηνεύεται; Ηρακλής Αβραμόπουλος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αθήνα % Population with Hypertension % Population with

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ)

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΙΑΤΡΕΙΟ-ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ; ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία της Υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Χρουµπ- Παπαβάιου Α., Πλακιάς Σ., Δεληγιάννης Γ., Τσατίρης Κ., Μπράχος

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαβολικό Σύνδπομο και Σεξοςαλική δπαζηηπιόηηηα. Χαράλαμπος Βλαχόπουλος

Μεηαβολικό Σύνδπομο και Σεξοςαλική δπαζηηπιόηηηα. Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Μεηαβολικό Σύνδπομο και Σεξοςαλική δπαζηηπιόηηηα Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Επικ. Καθηγητής Καρδιολογίας Α Καρδιολογική Κλινική Μονάδα Καρδιαγγειακών Νοσημάτων και Σεξουαλικής Υγείας Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιούνιορ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» The Third National Health and Nutrition Evaluation Survey (NHANES III) Am J Prev Med 22:42 48, 2002 75% ατόμων με ΣΔ ΑΥ 29%

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Σ. Λιάτης Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» www.idf.org

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS2200733 ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ Ν. ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ(1), Κ. ΚΑΛΛΙΝΔΕΡΗ(2), Κ. ΚΟΣΚΙΝΑΣ(1), Κ. ΡΩΣΣΙΟΣ(1), Ε. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑΣ1), Π. ΚΥΡΙΑΚΟΥ(1), Μ. ΜΑΥΡΟΥΔΗ(1),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ Cardiovascular Continuum Η υπέρταση αποτελεί τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF 37 0 Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 21/10/2016 Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF Ε. Φοροζίδου 1, Δ. Βασδέκη

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες.

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες. Η JNC-7 εισήγαγε τον όρο «προϋπέρταση» προσδιορίζοντας άτομα των οποίων τα επίπεδα συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) κυμαίνονται μεταξύ 120 έως 139mmHg και 80 έως 89mmHg αντίστοιχα. Chobanian

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και αγγειακή βλάβη

Υπέρταση και αγγειακή βλάβη Υπέρταση και αγγειακή βλάβη Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση ασθενών µε στυτική δυσλειτουργία και LUTS: η οµοφωνία Τα διλήµµατα Α. Αθανασόπουλος Στυτική υσλειτουργία (Σ ) και Συµ τώµατα Κατώτερου Ουρο οιητικού (ΣΚΟ) Οι δύο αυτές καταστάσεις συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ:

ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ: ΥΠΑΡΧΕΙ, ΚΑΙ ΕΑΝ ΝΑΙ, ΠΩΣ ΕΞΗΓΕΙΤΑΙ; Αλέξανδρος Κόκκινος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, ΠΓΝΑ «Λαϊκό» Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα 2.5 Hazard ratio 2.0 1.5 1.0 0.5 0

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα