Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 35-42, 2013 ανασκoπηση Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Λαζαρίδης Α. Ρέκλου Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή Περιληψη Η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι αγγειακής αιτιολογίας στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων. Oι δομικές και λειτουργικές βλάβες που προκαλεί η υπέρταση στα αγγεία όλου του σώματος παρατηρούνται και στα αγγεία των γεννητικών οργάνων. Δεν προξενεί λοιπόν έκπληξη η αυξημένη επίπτωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς και των δύο φύλων. Επιπλέον από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει ότι η χορήγηση αντιυπερτασικής αγωγής συνοδεύεται συχνά από σεξουαλική δυσλειτουργία ιδιαίτερα με τα παλαιότερης γενιάς φάρμακα (β-αποκλειστές, διουρητικά, κεντρικώς δρώντα). Νεότερα φάρμακα όπως αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και νεμπιβολόλη φαίνεται να ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στη σεξουαλική λειτουργία, ενώ οι ανταγωνιστές ασβεστίου και οι α-μεα έχουν ουδέτερες επιδράσεις. Συνεπώς, τόσο η υπέρταση όσο και η αντιυπερτασική αγωγή (με ορισμένες εξαιρέσεις) ενοχοποιούνται για την εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Η αναγνώριση και η αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς είναι σημαντική και θα πρέπει να καθιερωθεί στην καθημερινή κλινική πράξη. εισαγωγη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μείζον πρόβλημα της δημόσιας υγείας καθώς αφορά >25% του γενικού πληθυσμού, με ολοένα αυξανόμενη επίπτωση λόγω της υιοθέτησης του δυτικού τρόπου ζωής και της παρεπόμενης παχυσαρκίας, καθώς και της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης. Εκτιμάται ότι το 2025 περίπου 1.5 δισεκατομμύρια άτομα παγκοσμίως θα πάσχουν από υπέρταση 1. Η υψηλή αρτηριακή πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα επιδρά σε όλα τα όργανα του σώματος και για το λόγο αυτό στις σημαντικότερες επιπλοκές περιλαμβάνονται: καρδιαγγειακά νοσήματα (έμφραγμα του μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια, υπερτροφία αριστερής κοιλίας), αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, αμφιβληστροειδοπάθεια, νεφροπάθεια και λειτουργικές αγγειακές ανωμαλίες 2. Για πολλές δεκαετίες, η σεξουαλική δυσλειτουργία αποδίδονταν σε ψυχολογικά αίτια, ωστόσο διαπιστώθηκε συνύπαρξη αγγειακής νόσου στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών αυτών. Καθώς η υπέρταση επιδρά σε όλα τα αγγεία του σώματος, ασκεί ανάλογες επιδράσεις και στα αγγεία των γεννητικών οργάνων. Ε- πιπλέον, η θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης περιλαμβάνει

2 36 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 πολλές κατηγορίες φαρμάκων, κάποια από τα ο- ποία επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία 3-6. Για να γίνει αποδεκτή η συσχέτιση μεταξύ της αρτηριακής υπέρτασης και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, θα πρέπει να εξεταστεί εάν η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη σε υπερτασικούς ασθενείς σε σχέση με νορμοτασικά άτομα αναλόγων χαρακτηριστικών και εάν η παθοφυσιολογική σύνδεση μεταξύ των δύο κλινικών οντοτήτων υποδηλώνει αιτιολογική συσχέτιση. Προκειμένου να οριοθετηθεί η επίδραση της υπέρτασης αυτής καθ αυτής ή των αντιυπερτασικών φαρμάκων στη σεξουαλική λειτουργία, θα πρέπει να εξεταστεί εάν: α) η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη σε υπερτασικούς ασθενείς που δε λαμβάνουν θεραπεία σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα με παρόμοια χαρακτηριστικά, β) η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνότερη σε υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία σε σχέση με αυτούς που δε λαμβάνουν, και γ) η έ- ναρξη αντιυπερτασικής αγωγής επιδεινώνει τη σεξουαλική λειτουργία και οδηγεί σε σεξουαλική δυσλειτουργία. Θα ήταν ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρον να εξεταστεί εάν οι ποικίλες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων ασκούν διαφορετικές επιδράσεις στη σεξουαλική λειτουργία και εάν η τροποποίηση της χορηγούμενης αγωγής θα μπορούσε να βελτιώσει ή ακόμη και να αποκαταστήσει τη σεξουαλική λειτουργία. Η ανασκόπηση αυτή έχει ως σκοπό να απαντήσει στα ανωτέρω ερωτήματα, επιχειρώντας την κριτική αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων για καθένα από τα θέματα αυτά. σεξουαλικh δυσλειτουργiα σε υπερτασικοyσ ασθενεiσ και νορμοτασικa aτομα Η σεξουαλική δυσλειτουργία ορίζεται σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας ως «οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους ένα άτομο είναι ανίκανο να συμμετέχει σε μια σεξουαλική σχέση όπως αυτός/ή αυτή θα επιθυμούσε». Μια και η σεξουαλική δυσλειτουργία επηρεάζει και τα δύο φύλα, έχει δοθεί ένας πιο ειδικός ορισμός προκειμένου να αποσαφηνιστεί η έννοια της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στους άντρες και τις γυναίκες α- ντίστοιχα. Όσον αφορά τους άνδρες, ως στυτική δυσλειτουργία ορίζεται η επίμονη ανικανότητα για επίτευξη ή/και διατήρηση επαρκούς στύσης για σεξουαλική επαφή 8. Από την άλλη πλευρά, στις γυναίκες ως σεξουαλική δυσλειτουργία περιγράφεται η επίμονη ή επαναλαμβανόμενη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας ή σεξουαλικής διέγερσης, ή η δυσκολία ή η ανικανότητα να επιτύχει οργασμό, ή το αίσθημα του πόνου κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής 9. Με βάση τις δομικές και λειτουργικές μεταβολές που προκαλεί η υπέρταση στο αγγειακό σύστημα των γεννητικών οργάνων 10, αναμένεται μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα. Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη μελέτη που εξέτασε τη συχνότητα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς, η μελέτη Treatment of Mild Hypertension Study (TOMΗS), ανέδειξε ιδιαίτερα χαμηλή επίπτωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς (14,4% στους άνδρες και 4,9% στις γυναίκες) 11. Παρ όλα αυτά, η μελέτη TOMHS είχε κάποιους σημαντικούς περιορισμούς: α) δεν περιελάμβανε ειδική αξιολόγηση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας και χρησιμοποιούνταν μόνο μία ερώτηση για την εκτίμηση της σεξουαλικής λειτουργίας, β) πε ριελάμβανε ασθενείς με ήπια υπέρταση, ενώ α- σθενείς με μέτρια ή σοβαρή υπέρταση και άλλα νοσήματα αποκλείονταν, γ) συμμετείχαν ασθενείς ηλικίας από 45 έως 69 ετών, ενώ μεγαλύτερες ηλικίες αποκλείονταν, και δ) διεξήχθη σε μία εποχή όπου ούτε οι ιατροί ούτε οι ασθενείς ήταν πρόθυμοι να συζητήσουν ανοικτά για τη σεξουαλικότητα, ένα θέμα που παρέμενε ταμπού πριν την ανακάλυψη των αναστολέων της φωσφοδιεστεράσης-5. Έκτοτε, πληθώρα μελετών έχει δείξει ότι υ- πάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ αρτηριακής υπέρτασης και σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Έχει φανεί ότι σε υπερτασικούς ασθενείς η επίπτωση της στυτικής δυσλειτουργίας είναι έως 7 φορές υψηλότερη σε σχέση με νορμοτασικά άτομα (σχετικός κίνδυνος 1,3-6,9) 12. Από την ανάλυση των δεδομένων φαίνεται ότι η στυτική δυσλειτουργία είναι κατά μέσο όρο δύο φορές συχνότερη σε υπερτασικούς ασθενείς σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα. Παρόμοια ευρήματα παρατηρήθηκαν και σε υπερτασικές γυναίκες, παρ όλο που τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν είναι επαρκή. Αυξημένη συχνότητα σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικές γυναίκες βρέθηκε σε μία Αμερικανική μελέτη στην οποία συγκρίθηκαν 104 υπερτασικές γυναίκες με 107 νορμοτασικές. Σε αυτήν τη μελέτη οι υπερτα-

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 37 σικές γυναίκες παρουσίαζαν σε μεγαλύτερο ποσοστό πόνο κατά τη διάρκεια της επαφής, λιγότερες κολπικές εκκρίσεις και χαμηλά ποσοστά επιτυχημένου οργασμού σε σύγκριση με τις νορμοτασικές γυναίκες. Σε δική μας μελέτη στον ελληνικό χώρο που συμπεριέλαβε 417 γυναίκες βρέθηκε σεξουαλική δυσλειτουργία στο 42,1% των υπερτασικών γυναικών σε σύγκριση με το 19,4% των νορμοτασικών, με λόγο πιθανοτήτων 3,2 14. Παρ' όλα αυτά α- παιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να θεμελιωθεί η σχέση μεταξύ της υπέρτασης και της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Συμπερασματικά, τα διαθέσιμα δεδομένα έ- χουν αποδείξει ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία συναντάται συχνότερα σε υπερτασικούς ασθενείς σε σύγκριση με νορμοτασικά άτομα. Είναι όμως ι- διαίτερα σημαντικό ότι ο επιπολασμός της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στους υπερτασικούς ασθενείς είναι πολύ υψηλός, αναδεικνύοντας την κλινική σημασία της αναζήτησης της σεξουαλικής δυσ - λειτουργίας σε όλους τους υπερτασικούς ασθενείς με σκοπό την κατάλληλη αντιμετώπισή της. Παθοφυσιολογiα τησ σεξουαλικhσ δυσλειτουργiασ σε υπερτασικοyσ ασθενεiσ Η επίτευξη στύσης είναι μία σύνθετη διαδικασία που απαιτεί το συντονισμό πολλαπλών εγκεφαλικών, ορμονολογικών και αγγειακών παραγόντων. Το μονοξείδιο του αζώτου είναι το τελικό προϊόν αυτής της πολύπλοκης διαδιακασίας και κατέχει κομβικό ρόλο στην επίτευξη της στύσης. Η δομική και η λειτουργική ακεραιότητα των αγγείων είναι απαραίτητη για την επαρκή άρδευση των γεννητικών οργάνων και την επαρκή παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου 15. Συνεπώς, αναμένεται ότι οποιαδήποτε δομική ή λειτουργική βλάβη των αγγείων ή της αγγειοδιαστολικής ικανότητας που ελαττώνει τη ροή αίματος στο πέος οδηγεί σε αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης της στύσης με τελικό αποτέλεσμα τη σεξουαλική δυσλειτουργία. Η υ- πέρταση συνοδεύεται τόσο από δομικές όσο και α- πό λειτουργικές διαταραχές στα αγγεία των γεννητικών οργάνων που μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Η πιο συχνή δομική ανωμαλία είναι η αθηροσκλήρωση στα αγγεία των γεννητικών οργάνων, ό- που προσβάλλονται οι αρτηρίες του πέους και μειώνεται η παροχή αίματος στο σηραγγώδες σώμα, γεγονός που εμποδίζει την ικανοποιητική στύση 16. Εκτός από τις αθηροσκληρωτικές βλάβες, η παθογένεια της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε άνδρες με υπέρταση περιλαμβάνει τρεις ακόμη δομικές α- νωμαλίες: υπερτροφία των λείων μυϊκών ινών του τοιχώματος των σηραγγωδών αρτηριών, υπερτροφία της λείας μυϊκής στιβάδας του σηραγγώδους σώματος και αύξηση των ινών κολλαγόνου τύπου III στην εξωκυττάρια ουσία 17. Πολλές μελέτες έχουν αναδείξει τις λειτουργικές ανωμαλίες που προκαλεί η υπέρταση, με πιο σημαντική την ελάττωση της αγγειοδιαστολής στο πέος ως αποτέλεσμα της μειωμένης βιοδιαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου 18. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η ενεργοποίηση του συστήματος ρενίνης - αγγειοτενσίνης στην υπέρταση. Η αγγειοτενσίνη II, προκαλεί όχι μόνο αγγειακή υπερτροφία, αλλά και σύσπαση των λείων μυϊκών ινών των αγγείων μέσω της δράσης της στους υποδοχείς τύπου Ι 19. Η έγχυση αγγειοτενσίνης ΙΙ στο σηραγγώδες σώμα του πέους πειραματοζώων οδήγησε σε διακοπή της στύσης, ενώ η προηγούμενη χορήγηση ενός αναστολέα των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ είχε ως αποτελέσμα τη διατήρηση της στύσης. Εκτός από την αγγειοτενσίνη ΙΙ, πολλές άλλες ορμόνες και πεπτίδια σχετίζονται με την παθοφυσιολογία της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται: η βραδυκινίνη, η ενδοθηλίνη-1, η χυμάση, οι κατεχολαμίνες, οι ορμόνες του φύλου και οι Rho-Rho κινάσες. Δομικές και λειτουργικές ανωμαλίες που σχετίζονται με την κλειτορίδα και τον κόλπο, έχουν ε- πίσης παρατηρηθεί σε υπερτασικές γυναίκες και εμφανίζονται στην ίδια συχνότητα με αυτήν που εμφανίζονται οι διαταραχές στα γεννητικά αγγεία στους άνδρες 20. Η αύξηση της αγγειοτενσίνης ΙΙ και η μείωση της βιοδιαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου θεωρούνται επίσης οι δύο κύριοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί της γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Η έλλειψη στοιχείων σχετικά με τη σεξουαλική δυσλειτουργία σε υπερτασικές γυναίκες απαιτεί πρόσθετες έρευνες σε αυτό το πεδίο. Παρ ότι η συχνότητα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας είναι υψηλότερη σε υπερτασικούς ασθενείς από ότι σε νορμοτασικά άτομα, είναι σημαντικό να εξετασθεί εάν η αυξημένη συχνότητα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας οφείλεται στην υπέρταση αυτήν καθ αυτήν ή στις ανεπιθύμητες ενέργειες των αντιυπερτασικών φαρμάκων ή σε συνδυασμό των δύο αυτών παραγόντων.

4 38 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 συγκριση τησ σεξουαλικησ δυσλειτουργιασ μεταξυ υπερτασικων ασθενων Που δεν λαμβανουν αγωγη και νορμοτασικων ατομων Τα δεδομένα που σχετίζονται με τη συχνότητα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε ασθενείς που δεν έλαβαν ποτέ αντιυπερτασική αγωγή είναι περιορισμένα και αφορούν κυρίως άνδρες 12. Σε προηγούμενη μελέτη μας στον Ελληνικό χώρο, συγκρίθηκε η σεξουαλική λειτουργία υπερτασικών ανδρών που δεν ελάμβαναν αγωγή και δεν είχαν καρδιαγγειακή νόσο ή καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, με νορμοτασικούς άνδρες με τα ίδια χαρακτηριστικά. Βρέθηκε ότι οι υπερτασικοί ασθενείς (χωρίς προηγούμενη αντιυπερτασική αγωγή) είχαν περίπου 40% μεγαλύτερη πιθανότητα στυτικής δυσλειτουργίας σε σχέση με τα νορμοτασικά άτομα 21. Επίσης, σε μία παρόμοια μελέτη μας που αφορούσε γυναίκες, βρέθηκε ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στις υπερτασικές γυναίκες που δεν ελάμβαναν θεραπεία σε σχέση με νορμοτασικές γυναίκες με παρόμοια χαρακτηριστικά 14. Από τα διαθέσιμα δεδομένα δύσκολα προκύπτουν ασφαλή συμπεράσματα και απαιτούνται περισσότερες μελέτες. σεξουαλικη δυσλειτουργια σε υπερτασικουσ ασθενεισ Που λαμβανουν εναντι αυτων Που δεν λαμβανουν αγωγη Τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτουν από μελέτες παρατήρησης, οι οποίες δείχνουν επικράτηση της στυτικής δυσλειτουργίας στους υπερτασικούς ασθενείς που ελάμβαναν θεραπεία έναντι αυτών που δεν ελάμβαναν. Oι υπερτασικοί ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία φαίνεται ότι έχουν περίπου δύο φορές μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης στυτικής δυσλειτουργίας συγκριτικά με αυτούς που δεν λαμβάνουν θεραπεία 12. Πραγματικά, σε μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, φάνηκε ότι η συχνότητα της στυτικής δυσλειτουργίας στους ασθενείς που ελάμβαναν αγωγή ή- ταν διπλάσια από εκείνη των υπερτασικών που δεν έλαβαν ποτέ αγωγή (40,4% έναντι 19,8%) 21. Από τα δεδομένα αυτά προκύπτει το συμπέρασμα ότι η χορήγηση αντιυπερτασικής αγωγής συνοδεύεται από αυξημένη εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας 22. Θα πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι οι α- σθενείς που λαμβάνουν θεραπεία έχουν συχνά σοβαρότερη υπέρταση, σημαντικότερες βλάβες στα όργανα στόχους και μεγαλύτερη συννοσηρότητα σε σχέση με τους ασθενείς που δεν λαμβάνουν θεραπεία. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. σεξουαλικη δυσλειτουργια και αντιυπερτασικη αγωγη Τα δεδομένα σχετικά με τις επιδράσεις τις α- ντιυπερτασικής αγωγής στη σεξουαλική λειτουργία προκύπτουν από πολλών ειδών μελέτες: α) μελέτες σε πειραματόζωα, β) μελέτες παρατήρησης, γ) μικρές κλινικές μελέτες ειδικά για τη σεξουαλική δυσλειτουργία, δ) μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες και ε) μετα-αναλύσεις μελετών. Τα περισσότερα διαθέσιμα δεδομένα αφορούν την ανδρική σεξουαλική λειτουργία με ελάχιστα στοιχεία για τη γυναικεία σεξουαλική λειτουργία. Από μελέτες που συγκρίνουν τις επιδράσεις των ειδικών κατηγοριών φαρμάκων στη σεξουαλική λειτουργία και τις διαφορές μεταξύ αυτών, προκύπτουν δεδομένα τα οποία παρατίθενται παρακάτω, αρχικά για τους άνδρες και στη συνέχεια για τις γυναίκες. Σε μελέτες σε πειραματόζωα εξετάσθηκαν οι επιδράσεις των διαφόρων αντιυπερτασικών φαρμάκων στη στυτική λειτουργία. Φάνηκε ότι οι δομικές μεταβολές των αγγείων του πέους που προκαλούνται από την υπέρταση, βελτιώνονται με ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, ενώ παραμένουν α- νεπηρέαστες από άλλες κατηγορίες φαρμάκων 23,24. Πιο συγκεκριμένα, σε υπερτασικούς αρουραίους, οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και η νεμπιβολόλη, ασκούν ευεργετικές επιδράσεις στις δομικές και λειτουργικές μεταβολές. Αντίθετα ανάλογες επιδράσεις δεν παρατηρήθηκαν κατά τη χορήγηση ανταγωνιστών ασβεστίου ή ατενολόλης, γεγονός που υποδηλώνει διαφορές μεταξύ των διαφορετικών κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρμάκων, αλλά και μεταξύ φαρμάκων της ίδιας κατηγορίας (όπως οι β-αποκλειστές). Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης υποδηλώνουν ότι υπάρχουν διαφορές ως προς τη σεξουαλική λειτουργία μεταξύ ασθενών που λαμβάνουν διαφορετικά αντιυπερτασικά φάρμακα. Υπερτασικοί ασθενείς που ελάμβαναν β-αποκλειστές και διουρητικά παρουσίασαν σημαντική επιδείνωση της σεξουαλικής λειτουργίας σε σχέση με ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν νεότερα φάρμακα ό- πως αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσί-

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 39 νης ΙΙ, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης και ανταγωνιστές ασβεστίου 21. Μικρές κλινικές μελέτες επιβεβαίωσαν τα δεδομένα των πειραματικών μελετών και των μελετών παρατήρησης Ανέδειξαν το δυσμενή ρόλο των β-αποκλειστών στη σεξουαλική λειτουργία, δεδομένου ότι διαπιστώθηκε ελάττωση του αριθμού των σεξουαλικών επαφών ανά μήνα σε σχέση με το εικονικό φάρμακο. Αυτές οι δυσμενείς επιδράσεις παρατηρήθηκαν όχι μόνο με τους παλαιότερους β-αποκλειστές, όπως η ατενολόλη, αλλά και με τους νεότερους, όπως η καρβεδιλόλη. Αντιθέτως, οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ, όχι μόνο δεν αποδείχθηκαν επιβλαβείς στη σεξουαλική λειτουργία συγκρινόμενοι με το εικονικό φάρμακο, αλλά αύξησαν σημαντικά τον αριθμό των σεξουαλικών επαφών ανά μήνα. Δεδομένα μεγάλων κλινικών μελετών που ε- κτιμούν τον ρόλο των αντιυπερτασικών φαρμάκων στη σεξουαλική λειτουργία είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Κάποια διαθέσιμα δεδομένα προκύπτουν από παλαιότερες μελέτες, οι οποίες δεν ή- ταν ειδικά σχεδιασμένες για τη διερεύνηση της ε- πίδρασης των αντιυπερτασικών φαρμάκων στη σεξουαλική λειτουργία, όπως η μελέτη Medical Research Council (MRC), η μελέτη Trial of Antihypertensive Interventions and Management (TAIM), η μελέτη Treatment of Mild Hypertension Study (TOMHS), και η μελέτη Antihypertensive Treatment and Lipid Profile in a North of Sweden Efficacy Evaluation (ALPINE)] 12, Η μελέτη TOMHS έδειξε μεγαλύτερη επίπτωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στην ομάδα ασθενών που ελάμβαναν χλωροθαλιδόνη για ένα χρονικό διάστημα 2 ετών συγκρινόμενη με το εικονικό φάρμακο (17,1% έναντι 8,1%, p=0,025), παρ όλα αυτά δεν υπήρχε στατιστική σημαντικότητα τα ε- πόμενα δύο έτη 12. Αντιθέτως η ποιότητα της σεξουαλικής ζωής ήταν ίδια μετά από χορήγηση υ- δροχλωροθειαζίδης και καντεσαρτάνης στη μελέτη ALPINE 30. Μόνο μια υπομελέτη της Ongoing Telmisartan Alone and in Combination with Ramipril Global Endpoint Trial (ONTARGET) και της Telmisartan Randomised Assesment Study in Angiotensin converting Enzyme inhibitor into - ler ant subjects with Cardiovascular Disease (TRANS CEND), σχεδιάστηκε ειδικά προκειμένου να αξιολογήσει τη στυτική λειτουργία με τη βοήθεια ενός πιστοποιημένου ερωτηματολογίου 31. Στη μελέτη ONTARGET, η σεξουαλική λειτουργία παρέμεινε πρακτικά αμετάβλητη μετά από τη χορήγηση ραμιπρίλης, τελμισαρτάνης ή συνδυασμό των δύο χωρίς στατιστικώς σημαντική διαφορά μεταξύ αυτών. Από την άλλη, στη μελέτη TRASCEND δε διαπιστώθηκαν διαφορές στη σεξουαλική λειτουργία μεταξύ τελμισαρτάνης και εικονικού φαρμάκου. Παρ όλα αυτά, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τα άτομα που συμμετείχαν σε αυτές τις μελέτες ήταν υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, με μεγάλη συννοσηρότητα, και οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ προστέθηκαν στην προηγούμενη θεραπεία με πολλά α- ντιυπερτασικά και άλλα φάρμακα. Συνεπώς, από αυτές τις μελέτες δεν μπορούν να προκύψουν συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση των αποκλειστών των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ στη σεξουαλική λειτουργία των υπερτασικών α- σθενών που δεν λαμβάνουν θεραπεία. Μια άλλη μελέτη ειδικά σχεδιασμένη για την αξιολόγηση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας στους υπερτασικούς, η μελέτη Nitric Oxide, Erectile Dysfunction and Beta-Blocker Treatment (MRNOED), έδειξε ότι η νεμπιβολόλη βελτιώνει σημαντικά τη σεξουαλική λειτουργία των υπερτασικών ασθενών 32. Τα δεδομένα των μετα-αναλύσεων είναι επίσης περιορισμένα. Εξαιτίας των ελάχιστων διαθέσιμων δεδομένων, δεν υπάρχουν ειδικές μεταναλύσεις που να εξετάζουν τον ρόλο των αντιυπερτασικών φαρμάκων στη στυτική λειτουργία. Σχετικές πληροφορίες προκύπτουν από μετα-αναλύσεις που αξιολογούν τις ανεπιθύμητες ενέργειες των παλαιότερων αντιυπερτασικών φαρμάκων. Σεξουαλικά προβλήματα συναντώνται συχνά όταν τα διουρητικά χορηγούνται σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα και παρόμοια προβλήματα παρουσιάζουν ασθενείς που λαμβάνουν β-αποκλειστές 33,34. Oι αρνητικές επιδράσεις των β-αποκλειστών στη σεξουαλική λειτουργία έχουν ανασκοπηθεί πρόσφατα 35. Δύο μικρές κλινικές μελέτες υποστηρίζουν ότι η στυτική δυσλειτουργία μετά τη χορήγηση β-αποκλειστών είναι επίπλαστη και οφείλεται σε «εικονική επίδραση» (placebo effect) 36,37. Αυτό όμως δεν φαίνεται ιδιαίτερα πιθανό, καθώς τρεις τυχαιοποιημένες, διασταυρούμενες μελέτες που σχεδιάστηκαν και διενεργήθηκαν προσεχτικά με αποκλειστικό σκοπό την εκτίμηση της επίδρασης της αντιυπερτασικής αγωγής στην στυτική λειτουργία 25-27, ανέδειξαν χωρία καμία αμφιβολία τη δυσμενή επίδραση των β-αποκλειστών στη στυτική λειτουργία. Παρ ότι η «εικονική επίδραση» δεν μπορεί να αποκλειστεί ολοκληρωτικά, τουλάχιστον σε ορισμένους ασθενείς, τα διαθέσιμα δεδο-

6 40 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 μένα αναδεικνύουν την αρνητική επίδραση των β- αποκλειστών στη σεξουαλική λειτουργία 35. Σε αντίθεση με την στυτική δυσλειτουργία, τα δεδομένα σχετικά με τη σεξουαλική δυσλειτουργία στις γυναίκες είναι περιορισμένα. Μόνο λίγες μελέτες έχουν διερευνήσει αυτό το θέμα, πιθανώς λόγω της μη εξοικείωσης των θεραπόντων ιατρών με τη γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία αλλά και της απουσίας διαθέσιμων φαρμάκων για την αντι μετώπισή της. Τα δεδομένα που προκύπτουν από πειραματικές μελέτες, μελέτες παρατήρησης αλλά και από μικρές κλινικές μελέτες υποδεικνύουν παρόμοιες επιδράσεις της αντιυπερτασικής αγωγής στη σεξουαλική λειτουργία ανδρών και γυναικών 14,20,38. Παρ όλα αυτά, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι αρκετά για ασφαλή συμπεράσματα και απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση. τροποποιηση τησ αντιυπερτασικησ αγωγησ και σεξουαλικη λειτουργια Σύμφωνα με τις συστάσεις του δεύτερου Princeton Consensus 39, η τροποποίηση της α- ντιυπερτασικής αγωγής σπάνια οδηγεί σε αποκατάσταση της σεξουαλικής λειτουργίας. Παρ όλα αυτά, από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει θετική επίδραση στη σεξουαλική λειτουργία όταν η προηγούμενη αντιυπερτασική αγωγή αντικαθίσταται από αποκλειστή των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ ή νεμπιβολόλη Πρέπει να σημειωθεί όμως ότι τα σχετικά δεδομένα προέρχονται από α- νοικτές μελέτες και δεν μπορούν να οδηγήσουν σε οριστικά συμπεράσματα εάν δεν υπάρξουν στοιχεία από τυχαιοποιημένες μελέτες. συμπερασματα Η στενή συσχέτιση μεταξύ σεξουαλικής δυσ - λειτουργίας και αρτηριακής υπέρτασης θέτουν το ερώτημα εάν η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι α- ποτέλεσμα της υπέρτασης αυτής καθ αυτής ή της αντιυπερτασικής αγωγής, ή συνδυασμού των δύο αυτών παραγόντων. Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται ότι η τόσο η αρτηριακή υπέρταση όσο και η αντιυπερτασική αγωγή συνδέονται πραγματικά με τη σεξουαλική δυσλειτουργία. Συνεπώς, φαίνεται ότι ο συνδυασμός των δύο αυτών παραγόντων ενοχοποιείται για την εμφάνιση σεξουαλικής δυσ - λειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς. Η συσχέτιση της αντιυπερτασικής αγωγής αφορά κυρίως παλαιότερης γενιάς φάρμακα (β-αποκλειστές, διουρητικά, κεντρικώς δρώντα), ενώ κάποια νεότερα φάρμακα (αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ, νεμπιβολόλη) φαίνεται ότι βελτιώνουν τη σεξουαλική λειτουργία. O θεράπων ιατρός θα πρέπει να επιλέξει την κατάλληλη θεραπεία για υπερτασικούς ασθενείς που παρουσιάζουν σεξουαλική δυσλειτουργία ανάλογα με τη λήψη ή όχι α- ντιυπερτασικών φαρμάκων, καθώς και τα συνυπάρχοντα νοσήματα που επιβάλλουν ή αποκλείουν κάποια αντιυπερτασικά φάρμακα. Summary Doumas M, Gkaliagkousi E, Lazaridis A, Reklou A, Nikolaidou V, Anyfanti P. Arterial hypertension and sexual dysfunction: a neglected duo. Arterial Hypertension 2013; 22: Sexual dysfunction is of vascular origin in the vast majority of cases. The structural and functional alterations induced by hypertension on all the vessels of our body, are also observed on the vessels of the genital organs. It is of no surprise though that sexual dysfunction has a high incidence among hypertensive individuals of both sexes. In addition, several lines of evidence suggest that antihypertensive treatment is frequently associated with sexual dysfunction espe - cially when old generation drugs are included (bblockers, diuretics, centrally acting). Newer agents such as angiotensin receptor blockers and nebivolol seem to exert beneficial effects on sexual function while calcium antagonists and angiotensin converting enzyme inhibitors demonstrate neutral impacts. Of note, both hypertension and antihypertensive treat - ment (with some exceptions) are implicated in the emergence of sexual dysfunction. Recognizing and addressing sexual dysfunction in hypertensive patients is of utmost importance and it must be established in every day clinical practice. βιβλιογραφiα 1. Kearney PM, Whelton M, Raynolds K, Muntner P, Whelton PK, He J. Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet 2005; 365: Mancia G, De Backer G, Dominiczak A, et al. European Society of Cardiology Guidelines for the Mana - gement of Arterial Hypertension: The Task Force for the Management of Arterial Hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2007; 25: Manolis AJ, Doumas M, Viigimaa M, Narkiewitz K. Hyper - tension and sexual dysfunction. European Society of Hypertension Scientific Newsletter: Update on Hyper -

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 41 tension Management 2007; 8. Updated on May Viigimaa M, Doumas M, Vlachopoulos C, et al. European Society of Hypertension Working Group on Sexual Dysfunction. Hypertension and sexual dysfunction: time to act. J Hypertens 2011; 29: Manolis A, Doumas M. Sexual dysfunction: the 'prima ballerina' of hypertension-related quality-of-life complications. J Hypertens 2008; 26: Manolis A, Doumas M. Hypertension and sexual dysfunction. Arch Med Sci 2008; 4: Edwards WM, Coleman E. Defining sexual health: a descriptive overview. Arch Sex Behav 2004; 33: NIH Consensus Conference: Impotence. NIH Consensus Development Panel on Impotence. JAMA 1993; 270: Bachman GA, Avci D. Evaluation and management of female sexual dysfunction. Endocrinologist 2004; 14: Douma S, Doumas M, Tsakiris A, Zamboulis C. Male and female sexual dysfunction: Is hypertension an innocent bystander or a major contributor? Rev Bras Hypertens 2007; 14: Grimm RH Jr, Grandits GA, Prineas RJ, et al. Long-term effects on sexual function of five antihypertensive drugs and nutritional hygienic treatment in hypertensive men and women. Treatment of Mild Hypertension Study (TOMHS). Hypertension 1997; 29: Doumas M, Douma S. Sexual dysfunction in essential hypertension: myth or reality? J Clin Hypertens 2006; 8: Duncan LE, Lewis C, Jenkins P, Pearson TA. Does hypertension and its pharmacotherapy affect the quality of sexual function in women? Am J Hypertens 2000; 13: Doumas M, Tsiodras S, Tsakiris A, et al. Female sexual dysfunction in essential hypertension: a common problem being uncovered. J Hypertens 2006; 24: Gratzke C, Angulo J, Chitaley K, et al. Anatomy, physio - logy, and pathophysio logy of erectile dysfunction. J Sex Med 2010; 7: Montorsi P, Ravagnani PM, Galli S, et al. The artery size hypothesis: a macrovascular link between erectile dysfunction and coronary artery disease. Am J Cardiol 2005; 96: 19M-23M. 17. Toblli JE, Stella I, Inserra F, Ferder L, Zeller F, Mazza ON. Morphological changes in cavernous tissue in sponta - neously hypertensive rats. Am J Hypertens 2000; 13: Ushiyama M, Morita T, Kuramochi T, Yagi S, Katayama S. Erectile dysfunction in hypertensive rats results from impairment of the relaxation evoked by neurogenic carbon monoxide and nitric oxide. Hypertens Res 2004; 27: Becker AJ, Uckert S, Stief CG, et al. Possible role of bradykinin and angiotensin II in the regulation of penile erection and detumescence. Urology 2001; 57: Bechara AJ, Cao G, Casabé AR, Romano SV, Toblli JE. Morphological modifications in clitoris and vagina in spontaneously hypertensive rats. Int J Impot Res 2003; 15: Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Factors affecting the increased pre valence of erectile dysfunction in Greek hyper tensive compared with normotensive subjects. J Androl 2006; 27: Doumas M, Douma S. The effect of antihypertensive drugs on erectile function: a proposed management algorithm. J Clin Hypertens 2006; 8: Toblli J, Stella I, Néstor Mazza O, Ferder L, Inserra F. Protection of cavernous tissue in male spontaneously hypertensive rats. Beyond blood pressure control. Am J Hypertens 2004; 17: Toblli JE, Cao G, Casas G, Mazza ON. In vivo and in vitro effects of nebivolol on penile structures in hypertensive rats. Am J Hypertens 2006; 19: Fogari R, Zoppi A, Poletti L, et al. Sexual activity in hypertensive men treated with valsartan or carvedilol: a crossover study. Am J Hypertens 2001; 14: Fogari R, Preti P, Derosa G, et al. Effect of antihyper - tensive treatment with valsartan or atenolol on sexual activity and plasma testosterone in hypertensive men. Eur J Clin Pharmacol 2002; 58: Fogari R, Zoppi A, Corradi L, et al. Sexual function in hypertensive males treated with lisinopril or atenolol: a cross-over study. Am J Hypertens 1998; 11: Medical Research Council Working Party on mild to moderate hypertension, report of Adverse reactions to bendrofluazide and propranolol for the treatment of mild hypertension. Lancet 1981; 2: Wassertheil-Smoller S, Blaufox MD, Oberman A, et al. Effect of antihypertensives on sexual function and quality of life: the TAIM study. Ann Intern Med 1991; 114: Lindholm LH, Persson M, Alaupovic P, et al.metabolic outcome during 1 year in newly detected hypertensives: results of the antihypertensive treatment and lipid profile in a north of Sweden efficacy evaluation (ALPINE study). J Hypertens 2003; 21: Böhm M, Baumhäkel M, Teo K, et al. ONTARGET/ TRANSCEND Erectile Dysfunction Substudy Investi - gators. Erectile dysfunction predicts cardiovascular events in high-risk patients receiving telmisartan, ramipril, or both: The ONgoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial/Telmisartan Rando mized AssessmeNt Study in ACE intolerant subjects with cardiovascular Disease (ONTAR GET/TRANS CEND) Trials. Circulation 2010; 121: Brixius K, Middeke M, Lichtenthal A, Jahn E, Schwinger RH. Nitric oxide, erectile dysfunction and beta-blocker treatment (MR NOED study): benefit of nebivolol versus metoprolol in hypertensive men. Clin Exp Pharmacol Physiol 2007; 34: Williams GH, Croog SH, Levine S, et al. Impact of anti - hyper tensive therapy on quality of life: effect of hydro - chlorothiazide. J Hypertens Suppl 1987; 5: S29-S35.

8 42 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Ko DT, Hebert PR, Coffey CS, et al. Beta-blocker therapy and symptoms of depression, fatigue, and sexual dysfunction. JAMA 2002; 288: Douma S, Doumas M, Petidis K, Triantafyllou A, Zam - boulis C. Beta blockers and sexual dysfunction: bad guys good guys. In: Beta Blockers: New Research editors: Momoka Endo and Narami Matsumoto. Nova Science Publishers Inc 2008: Silvestri A, Galetta P, Cerquetani E, et al. Report of erectile dysfunction after therapy with beta-blockers is related to patient knowledge of side effects and is reversed by placebo. Eur Heart J 2003; 24: Cocco G. Erectile dysfunction after therapy with meto - prolol: the Hawthorne effect. Cardiology 2009; 112: Fogari R, Preti P, Zoppi A, et al. Effect of valsartan and atenolol on sexual behavior in hypertensive postmeno - pausal women. Am J Hypertens 2004; 17: Kostis JB, Jackson G, Rosen R, et al. Sexual dysfunction and cardiac risk (the Second Princeton Consensus Conference). Am J Cardiol 2005; 96: Dusing R. Effect of the angiotensin II antagonist valsartan on sexual function in hypertensive men. Blood Press Suppl 2003; 12: Della Chiesa A, Pfifner D, Meier B, et al. Sexual activity in hyper tensive men. J Human Hypertens 2003; 17: Llisterri JL, Lozano Vidal JV, Aznar Vicente J, et al. Sexual dysfunction in hypertensive patients treated with losartan. Am J Med Sci 2001; 321: Doumas M, Tsakiris A, Douma S, et al. Beneficial effects of switching from beta-blockers to nebivolol on the erectile function of hypertensive patients. Asian J Androl 2006; 8:

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς

Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 43-50, 2013 ανασκoπηση Κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε υπερτασικούς ασθενείς Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Ρέκλου Α. Λαζαρίδης Β. Νικολαΐδου

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα Πέτρος Περιμένης Δήλωση συμφερόντων GSK, Lilly, AMGEN Είναι εφικτή μια αντικειμενική κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα; Η καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη;

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; Υπέρταση 180 100 Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; "Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης Σπίτι Κέντρο Υπέρτασης, Γ Πανεπιστηµιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ Η Σωτηρία, Αθήνα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ Μάριος Βασιλείου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ 2006-2007:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση ασθενών µε στυτική δυσλειτουργία και LUTS: η οµοφωνία Τα διλήµµατα Α. Αθανασόπουλος Στυτική υσλειτουργία (Σ ) και Συµ τώµατα Κατώτερου Ουρο οιητικού (ΣΚΟ) Οι δύο αυτές καταστάσεις συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ 50 ΦΥΣ ΥΠΕΡ ΣΝ ΑΕΕ ΧΑΑ ΧΚΑ ΘΑΝΑΤΟΙ/1000 40 30 20 10 0 ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ RR 2 2,2 3,8 2,6 2,0 3,7 4,0 3,0 Kannel,

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 1 ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Γεώργιος Σ. Στεργίου Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Κέντρο Υπέρτασης, Γ' Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία, Αθήνα. E-Mail: gstergi@med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (ΣΔ) ΑΔΑΜΟΥ Δ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ FEBU,FECSM ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στυτική Δυσλειτουργία ορίζεται ως η σταθερή και επαναλαμβανόμενη αδυναμία επίτευξης ή/και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Αθανάσιος Μανώλης Υπεύθυνος Αντιυπερτασιακού Ιατρείου Τζάνειου Νοσοκομείου, Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Βοστόνης, Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική.

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική. Η χρησιμότητα του TDI TEI INDEX στην εκτίμηση της λειτουργικότητας της αριστεράς κοιλίας σε χρόνια αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Συγκριτική μελέτη πριν και μετά την αιμοκάθαρση. Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης»

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης» SOCIETY OF STUDYING CARDIOVASCULAR DISEASES ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ www.sos-cardiovascular.org & www.sos-cvd.com «Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα