Διατροφική υποστήριξη παιδιατρικών ασθενών: Υπερθερμιδικά συμπληρώματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διατροφική υποστήριξη παιδιατρικών ασθενών: Υπερθερμιδικά συμπληρώματα"

Transcript

1 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 75 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Διατροφική υποστήριξη παιδιατρικών ασθενών: Υπερθερμιδικά συμπληρώματα Θ. Καραγκιόζογλου-Λαμπούδη, Ε. Δασκάλου Εργαστήριο Κλινικής Διατροφής, Τμήμα Διατροφής/Διαιτολογίας, Σχολή Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής. ΑΤΕΙΘ Nutrition support in pediatric patients: Hypercaloric nutrition supplements Karagiozoglou-Lampoudi Th, Daskalou E Clinical Nutrition Lab, Nutrition / Dietetics Dept, Alexandrion Technological Institute, Thessaloniki, Greece. Περίληψη: Η κάλυψη των θερμιδικών αναγκών είναι απαραίτητη για την φυσιολογική ανάπτυξη και αύξηση των παιδιών. Η διατροφική παρέμβαση μέσω της χρήσης των υπερθερμιδικών διαλυμάτων ενδείκνυται σε περιπτώσεις παιδιατρικών ασθενών που αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες τους λόγω ειδικών προβλημάτων που υπαγορεύει η νόσος. Στην παρούσα ανασκόπηση συνοψίζεται η σκοπιμότητα, οι ενδείξεις και οι εφαρμογές των υπερθερμιδικών διαλυμάτων στους παιδιατρικούς ασθενείς. Abstract: Meeting energy requirements of children is essential for normal growth and development. The use of hypercaloric feeds is indicated for the nutritional management of pediatric patients unable to meet their needs due to disease status. The present review summarizes the rationale, the indications and applications of high energy supplements in pediatric patients. Λέξεις-Κλειδιά: Υποθρεψία, θρεπτική υποστήριξη, υπερθερμιδικά διαλύματα, παιδιατρικοί ασθενείς, ενεργειακές απαιτήσεις Key-words: Malnutrition, nutrition support, oral nutritional supplements, pediatric patients, energy requirements Εισαγωγή Η κακή θρέψη είναι συχνή στους παιδιατρικούς ασθενείς και προκύπτει ως αποτέλεσμα ανεπαρκούς διαθεσιμότητας ή πρόσβασης στην τροφή, από ανορεξία, και από παθολογικούς (καταβολισμό, δυσαπορρόφηση, απώλειες) ή ακόμα και ιατρογενείς παράγοντες (φάρμακα, ειδικές δίαιτες). Η υποθρεψία έχει σοβαρές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στην διατροφική, κλινική και γενικότερη κατάσταση υγείας του παιδιού 1. Επιπλέον συνεπιφέρει σημαντικό κόστος στο σύστημα υγείας 2. Η διαπίστωση αυτή κάνει επιτακτική την ανάγκη εφαρμογής πρακτικών για αποτελεσματική και βασισμένη σε στοιχεία αντιμετώπιση και θεραπεία. Η διατροφική υποστήριξη στους παιδιατρικούς ασθενείς έχει ως στόχο την παροχή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών για τη διατήρηση της ανάπτυξης και της υγείας στις περιπτώσεις εκείνες όπου είναι αδύνατη η κάλυψη των αναγκών μέσω της τροφής λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης, πέψης, απορρόφησης ή μεταβολισμού 3. Η τεχνητή διατροφή αποτελεί βασικό εργαλείο της διατροφικής υποστήριξης και περιλαμβάνει τη προσαρμογή της υφής ή και τον εμπλουτισμό των παρεχόμενων γευμάτων, την λήψη συμπληρωμάτων από το στόμα, την εντερική και την παρεντερική διατροφή ενώ η εφαρμογή της εξαρτάται από το βαθμό της λειτουργικότητας του γαστρεντερικού σωλήνα 4. Τα τελευταία 30 χρόνια ο αριθμός και η ποικιλία των διαθέσιμων συμπληρωμάτων διατροφής έχει αυξηθεί εντυπωσιακά 5. Η πλειοψηφία αυτών απευθύνονται σε ενήλικες. Από πρόσφατη ανα-

2 76 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 σκόπηση προκύπτει ότι η συνταγογράφηση των συμπληρωμάτων από του στόματος στην Αγγλία αφορά στο 1% της συνολικής συνταγογράφησης. Στην διαδικασία χορήγησης εκεί εμπλέκονται κατά κύριο λόγο ο θεράποντας ιατρός και ο διαιτολόγος (registered dietician) 2. Κατά την τελευταία 20ετία έχει σχεδιαστεί και είναι διαθέσιμη και στη χώρα μας μια ποικιλία προϊόντων για παιδιά. 1. Διατροφικές ανάγκες παιδιατρικών ασθενών Οι παιδιατρικοί ασθενείς είναι ένας πληθυσμός με ειδικές διατροφικές ανάγκες, και θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη βέλτιστη διατροφική αντιμετώπισή τους 6. Η εκτίμηση των ενεργειακών και γενικότερα των διατροφικών αναγκών και ο εντοπισμός των ιδιαιτεροτήτων ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα, την κλινική και την διατροφική κατάσταση είναι υψίστης σημασίας πρακτική για τη διασφάλιση της επαρκούς ανάπτυξης και της ομαλής αποθεραπείας 7. Το κάθε συμπλήρωμα που χορηγείται θα πρέπει να καλύπτει εξατομικευμένα τις ανάγκες του κάθε ασθενή 8. Ενεργειακές και πρωτεϊνικές απαιτήσεις Η ενέργεια η απαραίτητη για την επαρκή ανάπτυξη και τη διατήρηση των μεταβολικών διεργασιών του οργανισμού, μπορεί να υπολογιστεί με χρήση έμμεσης θερμιδομετρίας ή και εμπειρικά μέσω εξισώσεων, με προσαύξηση ανάλογα με την φυσική δραστηριότητα και την μεταβολική κατάσταση. Οι πρωτεϊνική πρόσληψη είναι θέμα μείζονος σημασίας για τον παιδιατρικό ασθενή, καθώς εκτός από την συνεισφορά της στην αποκατάσταση κατεστραμμένων ιστών και τη διατήρηση της μυϊκής μάζας είναι απαραίτητη για την υποστήριξη της ανάπτυξης. Οι ενεργειακές και πρωτεϊνικές ανάγκες υπολογίζονται με βάση το φύλο και την ηλικία και διαφοροποιούνται ανάλογα, με την κλινική ή διατροφική κατάσταση ( Πίνακες 1,2,3). Το συμπλήρωμα δεν θα αποτελέσει την βασική πηγή ενέργειας εις βάρος της πρόσληψης τροφής αλλά θα συνεισφέρει στην ενεργειακή πρόσληψη. Υπολογίζεται μια τέτοια ενεργειακή κατανομή ώστε τα διαλύματα αυτά να καλύπτουν 25-30% των συνολικών ενεργειακών αναγκών και με τον τρόπο αυτό να καλύπτεται το θερμιδικό έλλειμμα (Πίνακας. 4) 1.1 Αποκατάσταση στασιμότητας ανάπτυξης Η πρακτική εφαρμογή των υπερθερμιδικών διαλυμάτων σε περιπτώσεις παιδιών με ανεπαρκή ανάπτυξη προϋποθέτει ακριβή υπολογισμό των θερμιδικών αναγκών και των ελλείψεων. Για τον υπολογισμό των ενεργειακών και πρωτεϊνικών αναγκών σε παιδιατρικούς ασθενείς με στασιμότητα βάρους οι Corrales & Utter προτείνουν τις παρακάτω εξισώσεις 13 : Θερμίδες = Συνιστώμενη ημερήσια θερμιδική πρόσληψη ανάλογα με την ηλικία και το φύλο / χιλιόγραμμο σωματικού βάρους (βλ. Πίνακα 1) x Βάρος που αντιστοιχεί στην 50 η εκατοστιαία θέση ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα= Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης (γρ) ανάλογα με την ηλικία και το φύλο (βλ. Πίνακα 2) x Βάρος που αντιστοιχεί στην 50 η εκατοστιαία θέση ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Για την τελική απόφαση σχετικά με την χο- Πίνακας 1. Ενεργειακές ανάγκες παιδιών ανάλογα με την ηλικία 9 Ηλικία (έτη) Αγόρια Κορίτσια (kcal) (Kcal/kg/d) (kcal) (Kcal/kg/d) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,1

3 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 77 Πίνακας 2. Επίπεδα ασφαλούς πρόσληψης πρωτεΐνης για βρέφη και παιδιά 10 Αγόρια Κορίτσια Ηλικία (έτη) Μέσο βάρος (kg) Ασφαλής πρόσληψη πρωτεΐνης (g/kg/day) Ασφαλής πρόσληψη πρωτεΐνης (g/day) Μέσο βάρος (kg) Ασφαλής πρόσληψη πρωτεΐνης (g/kg/day) Ασφαλής πρόσληψη πρωτεΐνης (g/day) 0,5 7,8 1,31 10,2 7,2 1,31 9,4 1 10,2 1,14 11,6 9,5 1,14 10,8 1,5 11,5 1,03 11,8 10,8 1,03 11,1 2 12,3 0,97 11,9 11,8 0,97 11,4 3 14,6 0,9 13,1 14,1 0,90 12, ,7 0,87 17,1 18,6 0,87 16, ,1 0,92 25,9 28,5 0,92 26, ,90 40,5 46,1 0, ,5 0,87 57,9 56,4 0,94 47,4 Πίνακας 3. Διαφοροποίηση ενεργειακών και πρωτεϊνικών απαιτήσεων σε παιδιατρικούς ασθενείς σε σχέση με τα υγιή παιδιά 11 Κατάσταση Κλινική διάγνωση Ενέργεια % PRO * % Υγιές παιδί Φυσιολογικός πληθυσμός Ήπιο στρες Αναιμία, πυρετός, λοίμωξη, μικρή χειρουργική επέμβαση Μέτριο στρες Σκελετικό νόσημα, χρόνια νόσος Σοβαρό στρες Σηψαιμία, σοβαρό μυοσκελετικό τραύμα, μείζον χειρουργείο Κρίσιμη κατάσταση Σοβαρό έγκαυμα ή τραύμα, γρήγορη αποκατάσταση μετά από υποθρεψία *PRO: πρωτεϊνικές απαιτήσεις Πίνακας 4. Συνιστώμενες δοσολογίες συμπληρωμάτων θερμιδικής ενίσχυσης σε παιδιατρικούς ασθενείς 12 Ηλικιακή ομάδα Θερμίδες ανά ημέρα 1-2 ετών ετών ετών 600 >12 ετών 800 ρηγούμενη πρωτεΐνη συνυπολογίζεται η νεφρική λειτουργία του ασθενούς αλλά και τα ασφαλή επίπεδα πρωτεϊνικής πρόσληψης ανάλογα με την ηλικία Τα συμπληρώματα θερμιδικής ενίσχυσης στην κλινική πράξη Ως συμπληρώματα θρεπτικής και θερμιδικής ενίσχυσης θεωρούνται εκείνα τα τρόφιμα τα οποία συμπληρώνουν την κανονική δίαιτα μέσω συμπυκνωμένων πηγών θρεπτικών συστατικών και παρέχονται με μορφή σκόνης ή διαλύματος. Μπορεί επίσης να ανήκουν στην κατηγορία των σκευασμάτων για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Τα υπερθερμιδικά συμπληρώματα διέπονται από τις οδηγίες 1999/21 και 2002/46 της Ευρωπαϊκής Ένωσης 15,16. Παρέχονται από του στόματος ή μέσω άλλων οδών διατροφικής υποστήριξης (καθετήρες, στομίες) και όχι μόνο εξασφαλίζουν τα απαραίτητα συστατικά για την κάλυψη των θρεπτικών αναγκών στα παιδιά, αλλά επιπλέον είναι δυνατόν να επιδρούν ευνοϊκά στη διατροφική και μεταβολική τους κατάσταση προλαμβάνοντας ή βελτιώνοντας την υποθρεψία 17,18. Το κόστος της διατροφικής παρέμβασης μέσω συμπληρωμάτων είναι σαφώς μεγαλύτερο σε σχέση με τις διαιτητικές στρατηγικές που στηρίζονται μόνο στην χορήγηση κατάλληλων τροφίμων ή την θερμιδική ενίσχυση της τροφής. Επιπλέον η περιορισμένη μελέτη των ανεπιθύμητων ενεργειών των συμπληρωμάτων κάνουν την λήψη κανονικής τροφής ακόμα πιο σίγουρη πρακτι-

4 78 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 κή. Συνεπώς είναι σκόπιμο να μελετώνται προσεκτικά οι εναλλακτικές επιλογές και η πρόσληψη τροφής να αποτελεί παρέμβαση πρώτης γραμμής. Τα συμπληρώματα πρέπει να συστήνονται μετά από διεξοδική αξιολόγηση και παρακολούθηση του ασθενούς και μόνο εάν κρίνεται απαραίτητο. Με αυτό τον τρόπο η εφαρμογή τους συντελεί στην εξοικονόμηση πόρων από το εθνικό σύστημα υγείας 19. Για να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς που βρίσκονται σε κίνδυνο ανάπτυξης κακής θρέψης, ή είναι ήδη υποθρεπτικοί αντιμετωπίζονται σωστά, πρέπει να υιοθετηθούν εμπεριστατωμένες κλινικές πρακτικές (Πίνακες 5, 6). Υπό αυτές τις συνθήκες θα μειωθεί και η οικονομική επιβάρυνση του εθνικού συστήματος υγείας 2. Παρόλο που αναγνωρίζεται ότι είναι σημαντικό η χορήγηση των υπερθερμιδικών συμπληρωμάτων να έπεται της διατροφικής αξιολόγησης και του ακριβούς υπολογισμού των θρεπτικών αναγκών, από μελέτη στην Μ. Βρεττανία σχετικά με την χρήση των συμπληρωμάτων από του στόματος σε νοσηλευόμενους ασθενείς προέκυψε ότι σε ποσοστό 35% δεν υπήρχε καταγεγραμμένη η αιτία χορήγησης. Επιπλέον στο 70% αυτών δεν πραγματοποιούνταν ζύγιση κατά την εισαγωγή ή και προσδιορισμός των ενεργειακών αναγκών. Συνολικά θερμιδική ενίσχυση λάμβανε το 14% των ασθενών 20. Τα υπερθερμιδικά συμπληρώματα δεν μειώνουν την όρεξη και την εκούσια πρόσληψη τροφής αλλά αντίθετα σε πολλές περιπτώσεις την αυξάνουν και συντελούν σε υψηλότερη ενεργειακή πρόσληψη σε σχέση με την συνήθη λήψη τροφής του ασθενούς υπό την προϋπόθεση ότι είναι αποδεκτά από τον ασθενή και ακολουθείται το δοσολογικό σχήμα 21. Η διακοπή της χρήσης τους πραγματοποιείται μετά από συστηματικό έλεγχο και από την διαπίστωση της επίδρασης ή όχι στους ανθρωπομετρικούς και λειτουργικούς κυρίως δείκτες 22. Φαίνεται ότι μετά την διακοπή τους η ενεργειακή πρόσληψη επιστρέφει στα προηγούμενα επίπεδα, και το σωματικό βάρος διατηρείται είτε μειώνεται. Τα λειτουργικά οφέλη όμως που έχουν προκύψει ως αποτέλεσμα της θερμιδικής ενίσχυσης, διατηρούνται 21. Είναι σημαντικό κατά την χορήγησή τους να μην ελαττώνεται η λήψη τροφής γιατί θα είναι δύσκολη η κάλυψη των αναγκών μετά την διακοπή τους μόνο μέσω της κατανάλωσης τροφίμων. 3. Τύποι και χαρακτηριστικά υπερθερμιδικών συμπληρωμάτων Τα υπερθερμιδικά σκευάσματα μπορούν να είναι πολυμερή, στοιχειακά, ημιστοιχειακά ή και ρυθμιστικάmodules, ενώ όσον αφορά στη μορφή τους παρέχονται σε μορφή διαλύματος ή σκόνης 23. Η επιλογή του κατάλληλου διαλύματος εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τις ιδιαίτερες διατροφικές απαιτήσεις του παιδιού, ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του, την οδό χορήγησης, και τη σχέση κόστουςαποτελέσματος. Ενεργειακή πυκνότητα Η διαφορετική σύσταση στην ενεργειακή και θρεπτική πυκνότητα των συμπληρωμάτων επιτρέπει την εξατομίκευση της θερμιδικής πρόσληψης στον επιθυμητό όγκο. Στην πλειοψηφία των παιδιατρικών ασθενών χορηγούνται συμπληρώματα που συνδυάζουν ένα μίγμα υδατανθράκων, λιπών και πρωτεϊνών και βασίζονται στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος. Η θερμιδική πυκνότητα ποικίλλει από 1,2-2 kcal/ml, και ως εκ τούτου αποτελούν κατάλληλη λύση για ασθενείς που χρειάζονται θερμιδική ενίσχυση σε μικρό όγκο υγρών (Πίνακες 7, 8). Μακροθρεπτικά και μικροθρεπτικά συστατικά Οι πρωτεΐνες καλύπτουν το 5-20% των ενεργειακών αναγκών και παρέχονται σε ακέραιη μορφή, σαν ολιγοπεπτίδια, πεπτίδια ή κρυσταλλικά αμινοξέα. Οι υδατάνθρακες καλύπτουν το 35-90% της συνολικής θερμιδικής πρόσληψης με τη μορφή απλών σακχάρων, μονο-, δικαι πολυσαχαριτών. Η συνεισφορά των λιπών ποικίλλει από 2-60% και αποδίδουν πολυακόρεστα, μέσης και μακράς αλύσου και ω3 λιπαρά οξέα. Φυτικές ίνες Τα υπερθερμιδικά διαλύματα παρέχουν 5-8 γρ φυτικών ινών ανά λίτρο και εμπεριέχουν φρουτοολιγοσακχαρίτες 24. Οι φυτικές ίνες είναι ευεργετικές σε ασθενείς με διάρροια ή δυσκοιλιότητα αλλά θα πρέπει να αποφεύγονται σε οξείες εντερικές παθήσεις και σε επεμβάσεις του γαστρεντερικού συστήματος 23. Επιπλέον από μελέτη σε παιδιά με χρόνια νοσήματα έχει βρεθεί ότι τα συμπληρώματα που εμπεριέχουν φυτικές ίνες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμα για ασθενείς με φυσιολογική εντερική λειτουργία, αφού επιτρέπουν την κάλυψη έως και του 50% των καθημερινών τους αναγκών 24. Ωσμωτικότητα και νεφρικό φορτίο Ένα συμπλήρωμα με ωσμωτικότητα περίπου 300 mosm/l είναι ανεκτό από τους ασθενείς, αλλά υπέρτονα διαλύματα μπορούν να προκαλέσουν διάρροια. Ένα υπερθερμιδικό-υπερπρωτεϊνικό διάλυμα επιφέρει αύξηση του νεφρικού φορτίου.

5 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 79 Πίνακας 5. Πριν καταφύγετε στα εμπορικά σκευάσματα για θερμιδική συμπλήρωση βεβαιωθείτε ότι 2 : Υπάρχει στο περιβάλλον του ασθενούς η κατάλληλη ήρεμη ατμόσφαιρα Υπάρχει βοήθεια και υποστήριξη την ώρα της σίτισης εξαντλήθηκαν όλες οι δυνατότητες για να γίνει το γεύμα ελκυστικό εξαντλήθηκαν όλες οι δυνατότητες ν αυξηθεί το ενεργειακό περιεχόμενο της τροφής με άλλους τρόπους γίνεται κατάλληλη εκμετάλλευση των ενδιάμεσων υγρών και στερεών γευμάτων για την ενεργειακή ενίσχυση Πίνακας 6. Συστάσεις για την χρήση των από του στόματος διατροφικών συμπληρωμάτων στην κλινική πράξη 2,21,26 1. Η λεπτομερής κλινική και διατροφική αξιολόγηση πρέπει να προηγείται της χορήγησης των συμπληρωμάτων. 2. Τα υγρά συμπληρώματα χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις που απαιτείται βελτίωση στην πρόσληψη ενέργειας, πρωτεΐνης και μικροθρεπτικών. Δεν μειώνουν την όρεξη και την εκούσια πρόσληψη τροφής αλλά αντίθετα σε πολλές περιπτώσεις την αυξάνουν. Είναι σημαντικό να εμπεριέχουν συνδυαστικά μακρο- και μικροθρεπτικά συστατικά. Τα υπερθερμιδικά διαλύματα μπορούν να βελτιώσουν τη διατροφική πρόσληψη και την αποδοχή από τον ασθενή. 3. Για τους ασθενείς που απαιτείται μακροπρόθεσμη διατροφική υποστήριξη από του στόματος, πρέπει εκτός από τα συμπληρώματα να χρησιμοποιούνται και άλλες διαιτητικές στρατηγικές (ενίσχυση και εμπλουτισμός τροφής) ώστε να διατηρηθεί και να βελτιωθεί η διατροφική πρόσληψη. Επίσης πρέπει να επιλέγονται προσεκτικά τα επιμέρους χαρακτηριστικά (γεύση, υφή) που επιθυμεί ο ασθενής ώστε να επιτευχθεί και μεγαλύτερη αποδοχή του σκευάσματος. 4. Τα υγρά συμπληρώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προληφθεί η απώλεια βάρους σε βαρέως πάσχοντες ή και να αυξηθεί το βάρος σε εκείνους με χρόνια νοσήματα. Η βελτίωση του βάρους κυρίως στους υποθρεπτικούς συνδέεται και με καλυτέρευση της κατάστασης υγείας στους χρόνια πάσχοντες. 5. Τα έτοιμα προς πόση διαλύματα που εμπεριέχουν μακρο- και μικροθρεπτικά συστατικά και αποδίδουν θερμίδες ημερησίως, μπορούν να βελτιώσουν την κλινική έκβαση, μειώνουν την θνησιμότητα και τις επιπλοκές όπως επίσης τις εισαγωγές στο νοσοκομείο και τη διάρκεια νοσηλείας. 6. Ο στόχος κάθε διαιτητικής παρέμβασης όπως και των συμπληρωμάτων από του στόματος είναι εξατομικευμένη εφαρμογή στο σωστό χρόνο. Η συστηματική παρακολούθηση είναι απαραίτητη για να εξακριβωθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοχή του συμπληρώματος αλλά και οι διαφοροποιήσεις στην διατροφική και κλινική κατάσταση. 4. Τρόποι και μέθοδοι χορήγησης Εκτός από την χορήγηση από του στόματος υπάρχουν πολλοί τρόποι για την ασφαλή και αποτελεσματική εφαρμογή των υπερθερμιδικών διαλυμάτων για μικρό ή μεγάλο διάστημα. Η κατάσταση του γαστρεντερικού συστήματος, η κατάσταση υγείας, η διατροφική κατάσταση και οι θρεπτικές ανάγκες θα κατευθύνουν την επιλογή της κατάλληλης οδού χορήγησης. H ρινογαστρική οδός ενδείκνυται όταν η διάρκεια σίτισης είναι σχετικά μικρή. Η γαστροστομία είναι η πιο κατάλληλη μέθοδος για μακροχρόνια υποστήριξη. 5. Ανεπιθύμητες ενέργειες Όσον αφορά στα υπερθερμιδικά διαλύματα ανεπιθύμητες εκδηλώσεις προκύπτουν από την κατανάλωση: υπέρτονων διαλυμάτων, διαλυμάτων μη προσαρμοσμένων - στην ηλικία των ασθενών - στις ανάγκες των ασθενών ανάλογα με την μεταβολική τους κατάσταση - στις σιτιστικές ιδιαιτερότητες - στην φάση της υποστήριξης που βρίσκονται Θέματα ωσμωτικότητας προκύπτουν ιδιαίτερα στις περιπτώσεις παρασκευής διαλυμάτων με χρήση συμπληρωμάτων σε σκόνη. Η διάλυση σε μικρότερο όγκο από τον απαιτούμενο, αυξάνει την ωσμωτικότητα με αποτέλεσμα να μειώνεται η γαστρική κένωση, προκαλώντας ναυτία, γρήγορο κορεσμό, διάρροια. Δεν υπάρχουν μελέτες που να έχουν ασχοληθεί με τις πιθανές επιπλοκές λόγω υπερπρόσληψης ή την τοξικότητα των υπερθερμιδικών συμπληρωμάτων. Η συστηματική παρακολούθηση κατά την χορήγηση στον ασθενή αποτελεί την εγγύηση ασφάλειας. 6. Ενδείξεις για την χορήγηση υπερθερμιδικών συμπληρωμάτων στην παιδιατρική Το κοινό χαρακτηριστικό των παιδιατρικών ασθενών που λαμβάνουν υπερθερμιδική διατροφή είναι η αδυναμία κάλυψης των ενεργειακών τους αναγκών 20. Τα υπερθερμιδικά διαλύματα χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση του σωματικού βάρους και της διατροφικής κατάστασης 27,28. Τα συγκεκριμένα σκευάσματα εφαρμόζονται ακόμη σε περιπτώσεις ασθενών όπου απαιτείται υψηλή ενεργειακή πυκνότητα ή περιορισμός υγρών και

6 80 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 Πίνακας 7. Υπερθερμιδικά σκευάσματα για παιδιατρικούς ασθενείς Διάλυμα Εταιρεία Χορήγηση Μορφή Kcal/ml PRO% CHO% FAT% MCT Ω3 Βιταμίνες Μέταλλα- Ιχνοστοιχεία Φυτικές ίνες Γεύση Ωσμωτικότητα (mosm/l) Clinutren junior 1.5 Nestle Στόμα Σκόνη 1, Ναι Όχι Ναι Ναι Όχι Βανίλια 453 Febrini energy Fresenius Kabi Διάλυμα 1, Ναι Ναι Ναι Ναι Όχι Ουδέτερη 275 Febrini energy drink Fresenius Kabi Στόμα Διάλυμα 1, Ναι Όχι Ναι Ναι Όχι Μπανάνα, φράουλα 400 Infantrini Nutricia Στόμα/ Διάλυμα 1,1 10,4 41,1 48,5 Όχι Ναι Ναι Ναι Ναι Ουδέτερη 265 Ketocal Nutricia Στόμα/ Σκόνη 1,44 8,4 1,6 90 Όχι Όχι Ναι Ναι Όχι Ουδέτερη 197 Nutrini drink 1.5 Nutricia Στόμα/ Διάλυμα 1, Όχι Ναι Ναι Ναι Όχι Ουδέτερη 390 Pediasure 1.5 Abbott Στόμα/ Διάλυμα 1, Ναι Ναι Ναι Ναι Όχι Ουδέτερη 370 Scandishake mix (διάλυση 35γ σκόνης σε 100ml πλήρους γάλακτος) Nutricia Στόμα Σκόνη 2, Όχι Όχι Όχι Ναι Όχι Φράουλα, Καραμέλα, Μπανάνα, Βανίλια, Σοκολάτα, Ουδέτερη Διάλυμα Εταιρεία Χορήγηση Μορφή Kcal/ml PRO% CHO% FAT% MCT Ω3 Βιταμίνες Μέταλλα- Ιχνοστοιχεία Φυτικές ίνες (g) Γεύση Ωσμωτικότητα (mosm/l) Febrini energy drink fibre1 Fresenius Kabi Στόμα Διάλυμα 1, Ναι Όχι Ναι Ναι 1,1 Μπανάνα, φράουλα 440 Febrini energy fibre Fresenius Kabi Διάλυμα 1,5 10,2 49,8 40 Ναι Ναι Ναι Ναι 1,1 Ουδέτερη 220 Nutrini energy multifibre Nutricia Διάλυμα 1, Όχι Ναι Ναι Ναι 0,8 Ουδέτερη 315 Peptamen junior 1,5 Nestle Στόμα/ Διάλυμα 1, Ναι Όχι Ναι Ναι 0,54 Ουδέτερη 450

7 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 81 Πίνακας 8. Σκευάσματα ρυθμιστικά-modules Σκευάσματα σε μορφή διαλύματος Διάλυμα Εταιρεία Χορήγηση Μορφή Kcal/100 ml PRO% CHO% FAT% Γεύση Calogen Nutricia Στόμα Διάλυμα Ουδέτερη, φράουλα, μπανάνα Calogen extra Nutricia Στόμα Διάλυμα Ουδέτερη, φράουλα Liquigen Nutricia Στόμα Διάλυμα Ουδέτερη, πορτοκάλι Maxijul liquid Nutricia Στόμα Διάλυμα Ουδέτερη, βατόμουρο, λεμόνι Σκευάσματα σε μορφή σκόνης Διάλυμα Εταιρεία Χορήγηση Μορφή Kcal/100 g PRO% CHO% FAT% Γεύση Duocal super soluble Maxijul super soluble Nutricia Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Nutricia Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Procal Vitaflo Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Protifar Nutricia Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Vitajoume Vitaflo Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Vitapro Vitaflo Στόμα Σκόνη Ουδέτερη Πίνακας 9. Δυνατότητες από την εφαρμογή υπερθερμιδικών συμπληρωμάτων Συμπλήρωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών Παρά τους περιορισμούς όγκου Παρά τους περιορισμούς σύστασης Παρά τους περιορισμούς τροφίμων Με ευκολότερο τρόπο Κατά τη διάρκεια του ύπνου Τροποποίηση της αναλογίας των υποστρωμάτων όταν αυτό επιβάλλεται για την διαχείριση των μεταβολικών διαταραχών επιπλέον είναι πρακτικά στην ολονύχτια σίτιση 5 (βλ. Πίνακα 9). Οι δυνατότητες που προκύπτουν από την εφαρμογή τους είναι πολλές (βλ. Πίνακα 9), ωστόσο η βασική κατηγορία ασθενών στους οποίους απευθύνονται τα υπερθερμιδικά σκευάσματα είναι εκείνοι οι οποίοι βρίσκονται σε κίνδυνο ανάπτυξης δυσθρεψίας ή είναι ήδη δυσθρεπτικοί 3. Παρά το γεγονός ότι έχει αυξηθεί η χρήση συμπληρωμάτων ακόμα δεν υπάρχει σαφής εικόνα για την αποτελεσματικότητά τους σε ασθενείς με διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις 22. Στην βιβλιογραφία δεν υπάρχουν κοινά αποδεκτά κριτήρια για την εφαρμογή των υπερθερμιδικών διαλυμάτων στους παιδιατρικούς ασθενείς που να βασίζονται σε τεκμηριωμένες ενδείξεις 29. Σε κάθε περίπτωση ο λεπτομερής και εξατομικευμένος προσδιορισμός των διατροφικών αναγκών, σε συνδυασμό με την αποφυγή υπερβολών στη χορήγηση αλλά και η συστηματική παρακολούθηση κατά την εφαρμογή των υπερθερμιδικών διαλυμάτων, συνεισφέρουν στην ασφαλή τους χρήση. Βιβλιογραφία 1. Shetty P. Malnutrition and undernutrition. Medicine 2006;34: Stratton RJ, Elia M. Conference on Malnutrition matters. Symposium 2: The skeleton in the closet: malnutrition in the community. Encouraging appropriate, evidencebased use of oral nutritional supplements. Proc Nutr Soc 2010;69: Spanguolo MI, Pirozzi MR, Guarino A. Enteral and Parenteral nutrition in pediatric patients main clinical indications and the fundamental role of artificial nutrition to avoid malnutrition. Nutr Ther Metab 2010;28(1): Καραγκιόζογλου Θ. Κλινική Διατροφή: βασικές έννοιες. Εκπαιδευτικές σημειώσεις, Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ. 2009: 72-80

8 82 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 5. Malone & West C. Enteral formula selection: a review of selected product categories. Pract Gastroenterol 2005;28: Agostoni C, Axelson I, Colomb V, et al. The need for nutrition support teams in pediatric units: a commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2005;41: King C, Davies T. Nutritional treatment of infants and children with faltering growth. EJCN 2010;64:S Diamanti A. Enteral formulas in children: which is the best choice? Nutr Ther Metabol 2010;28: FAO/WHO/UNU Human energy requirements. Report of a joint WHO/FAO/UNU Expert Consultation. Food and Nutrition Technical Report Series No 1. Food and Agriculture Organization, Rome, Italy 10. WHO/FAO/UNU Protein and amino acid requirements in human nutrition. Report of a joint WHO/FAO/UNU Expert Consultation. WHO Technical Report Series No 935. World Health Organization, Geneva, Switzerland. 11. Koletzko B. Basic concepts in nutrition: Nutritional needs of children and adolescents. e-spen, The European e-journal of Clinical Nutrition and Metabolism 2008;3:e McDonald Α. Nutritional management of CF. Arch Dis Child 1996;74: Corrales KM, Utter SL. Growth failure. in Saymour P, King K. Handbook of pediatric nutrition, third edition. Sudbury, MA, Jones and Barlett Publishers, Pencharz PB. Protein and energy requirements for catch up growth. EJCN 2010;64: Commission Directive 1999/21/EC on Dietary Foods for special medical purposes. OJEC Commission Directive 2002/46 on the approximation of laws of the Member States relating to food supplements. OJEC Okada A. Clinical indication of enteral and parenteral nutrition support in pediatric patients. Nutrition 1996;14: Hubbard GP, Elia M, Holdoway A, Stratton RJ. Nutrition and chronic diseases I. A systematic review of compliance to oral nutritional supplements. Clin Nutr Suppl 2010;5(2): Silver HJ. Food modification versus oral liquid nutrition supplementation. Nestle Nutr Inst Workshop Ser Clin Perform Program 2009;12: Brosnan S, Margetts B, Munro J, Passey C, Rivers H, Wessex Dietetic Managers Group. The reported use of dietary supplements (sip feeds) in hospitals in Wessex, UK. Clin Nutr 2001;20(5): Stratton RJ, Elia M. Are oral nutritional supplements of benefit to patients in the community? Findings from a systematic review. Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2000;3: Stratton RJ. Summary of a systematic review on oral nutritional supplement use in the community. Proc Nutr Soc 2000;59: Alvarez Hernandez J, Torres Pelaez N, Jimenez M. Clinical use of Enteral nutrition. Nutr Hosp 2006;21: Joeckel RJ, Phillips SK. Overview of infant and pediatric formulas. Nutr Clin Pract 2009;24: Daly A, Johnson T, MacDonald A. Is fibre supplementation in pediatric sip feeds beneficial? J Hum Nutr Diet 2004;17(4): Stratton R & Elia M. A review of reviews: a new look at the evidence for oral nutritional supplements in clinical practice. Clin Nutr 2007;26: Poustie VJ, Watling RM, Smyth R. Oral protein energy supplements for children with chronic disease: systematic review. Proc Nutr Soc 2003;62: Dardai E. Basics in clinical nutrition: Methods of delivering Enteral nutrition Sip feeds. e-spen, the European e-journal of Clinical Nutrition and Metabolism 2009;4:e219-e ESPGHAN Committee on Nutrition: Braegger C, Decsi T, Dias JA, Hartman C, Kolacek S, Koletzko B et al. Practical approach to pediatric Enteral nutrition: A comment by the ESPGHAN Committee on Nutrition. JPGN 2010;51: Αλληλογραφία Καραγκιόζογλου - Λαμπούδη Θωμαή Εργαστήριο Κλινικής Διατροφής, Τμήμα Διατροφής & Διαιτολογίας, Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΑΤΕΙ) Θεσσαλονίκης Σίνδος, Θεσσαλονίκη Τηλ.: Corresponding author Dr Thomai Karagiozoglou-Lampoudi Clinical Nutrition Lab, Dept of Nutrition/Dietetics School of Food Technology and Nutrition Technological Education Institute, Thessaloniki Sindos, Thessaloniki, Greece Tel.: , Mobile:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ . ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Λάρισα 25-4-13 Πρωτ.:477 Α/Α 5 η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας Π. Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ- Γ.Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ«ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ &ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» Ταχ. Δ/νση: Μεζούρλο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002518946 2015-01-08

15PROC002518946 2015-01-08 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΠΕ (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ «Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ-Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ» ΕΙΔΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΑΡΙΘΜ.ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ 1/2015 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΤΡΟΦΕΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Θρεπτικών Υλικών για Δημόσια Διαβούλευση»

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Θρεπτικών Υλικών για Δημόσια Διαβούλευση» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 2 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ & ΑΙΓΑΙΟΥ Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΜΠΟΤΑΣΗ 51-18537 ΠΕΙΡΑΙΑΣ Τηλ: 213 2079100 ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Πληρ. Δ.Καφιέρη Πειραιάς 21985/16-11-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα: 9-6-15 Αριθμ. Πρωτ.: 13037 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα: 9-6-15 Αριθμ. Πρωτ.: 13037 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΘΩΡΑΚΟΣ ΑΘΗΝΩΝ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» Αθήνα: 9-6-15 Αριθμ. Πρωτ.: 13037 Λ. Μεσογείων 152, 11527 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ»

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 4 η Δ.Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 3 Ο ΧΙΛ.ΕΘΝ. ΟΔΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ: Προμηθειών Πληρ. : Σ. Ασουχίδου Τηλ : 23210-94294

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Medical Nutrition

Advanced Medical Nutrition Advanced Medical Nutrition Γραμμή φροντίδας: 800 11 68600 Αθήνα 17 ο χλμ Εθν. Οδού Αθηνών Λαμίας, 145 64 Ν. Κηφισιά Τ: 210 6248500 F: 210 6206668 Θεσσαλονίκη Ιασ. Ζηργάνου 41 & Περικλέους, 551 34 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τίθεται υπόψη του Δ.Σ. η παρακάτω εισήγηση, η οποία έχει ως εξής:

Τίθεται υπόψη του Δ.Σ. η παρακάτω εισήγηση, η οποία έχει ως εξής: ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 5η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας Λάρισα 20/05/2011 Αρ. Πρωτ. 24495 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση.

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση. μεταβολισμός Μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών και φυσικών αλλαγών που επιτρέπουν τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του σώματος μας. Ο μεταβολισμός μας καθορίζει τις συνολικές ανάγκες μας σε ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE"

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας REE Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE" By Denise Schwartz, MS, RD, FADA, CNSD Τι είναι η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας; Η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας αναφέρεται στο ποσό των θερµίδων που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ (Readiness for enchanced nutrition) Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός Περιεχόμενα ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστη νευροανάπτυξη. Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων

Βέλτιστη νευροανάπτυξη. Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων Βέλτιστη νευροανάπτυξη Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων AGA:50-90η ΕΘ:17% SGA:20% AGA: 10-50η ΕΘ:26% AGA:50-90η ΕΘ:2% AGA:10-50η ΕΘ:63% SGA:72% ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΓΝΩΝ ΜΕ ΗΚ 34 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.gr Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος ΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ/ 100ml Ενέργεια/ Energy 52Kcal/221KJ Υδατάνθρακες/

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο: 23-07-2014 Αριθ. Πρωτ.: 4050/Φ30.2

Ηράκλειο: 23-07-2014 Αριθ. Πρωτ.: 4050/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 23-07-2014 Αριθ. Πρωτ.: 4050/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax e-mail :Εσταυρωμένος -71004 : 1939

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΓΛΟΥ-ΛΑΜΠΟΥΔΗ ΘΩΜΑΗ ΠΑΙΔΟΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΓΛΟΥ-ΛΑΜΠΟΥΔΗ ΘΩΜΑΗ ΠΑΙΔΟΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΓΛΟΥ-ΛΑΜΠΟΥΔΗ ΘΩΜΑΗ ΠΑΙΔΟΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ * breastfeeding can save 1.3 million lives yearly UNO Childrens Fund, Lancet 2003; 362: 65 71 Συσχετισμοί θηλασμού με άμεση η απώτερη νοσηρότητα Tufts-New

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1000 ml περιέχουν: L-isoleucine

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Kcal/gr ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 4 ΛΙΠΗ 9 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ 4 ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Βιταμίνες Υδατοδιαλυτές

Διαβάστε περισσότερα

79/2014 , CPV:33692300-0 24.600,00 02 2014 13:00

79/2014 , CPV:33692300-0 24.600,00 02 2014 13:00 ιακήρυξη 79/2014 1. Το 401 ΓΣΝΑ/Γραφείο Προµηθειών ανακοινώνει, σε εκτέλεση της Φ.814/191/179407/Σ.661/30 Μαϊ 2014/ΑΣ ΥΣ/ ΥΓ/2 ο, τη διενέργεια προµήθειας υλικών (Εντερικές Τροφές, CPV:33692300-0) όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα για βρέφη και β βρεφικής ηλικίας, μεταποιημένες τροφές

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τροφών πότε, πώς, τι και γιατί. Δρ. Δημήτρης Αδαμίδης Διευθυντής Παιδιατρικής Γ.Ν.Ξάνθης

Εισαγωγή στερεών τροφών πότε, πώς, τι και γιατί. Δρ. Δημήτρης Αδαμίδης Διευθυντής Παιδιατρικής Γ.Ν.Ξάνθης Εισαγωγή στερεών τροφών πότε, πώς, τι και γιατί Δρ. Δημήτρης Αδαμίδης Διευθυντής Παιδιατρικής Γ.Ν.Ξάνθης βιβλιογραφία «Βρεφική και πρώτη παιδική διατροφή: συστάσεις για την Ευρωπαική Ένωση» Ευρωπαικό δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος Σταδιακή αλλά σταθερή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας που οδηγεί σε ουραιμία ΚατάταξητηςΧΝΑσεΣτάδια 1-5βάσειGFR. Θαεστιάσουμεστιςεξήςενότητες: i)κακήθρέψησεασθενείςμεχνα&

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D., C.S.C.S. Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Ενεργειακή ισορροπία Μία κατάσταση κατά την οποία η ενέργεια που προσλαμβάνεται με την μορφή τροφών

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης

Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης 2 ΛΑΒΕΤΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΕΪΝΗ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΣΤΕ ΟΛΗ ΗΜΕΡΑ 7 πμ Πρωινό 19 g 10 πμ Σνακ 10 g 12 μμ Μεσημεριανό 19-25 g 4 μμ Σνακ 15 g 7 μμ Βραδινό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Οκτώβριος 2014 1η έκδοση/εκτύπωση: Οκτώβριος 2014 Επανεκτύπωση: Ιούνιος 2015 Περιεχόμενα Σελ. Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΥ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΥ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΥ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011 (ΤΡΙΤΗ)

29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011 (ΤΡΙΤΗ) ΣΕΡΡΕΣ 15-11-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 4 η Δ.Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 3 Ο ΧΙΛ. ΕΘΝ. ΟΔΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ: Προμηθειών Πληρ. : Σ. Ασουχίδου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα