από τις Εκδόσεις Pear Press, σιάτλ 2010

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "από τις Εκδόσεις Pear Press, σιάτλ 2010"

Transcript

1

2 τιτλοσ ΠΡΩτοτΥΠοΥ: BRAIN RULES FOR BABY από τις Εκδόσεις Pear Press, σιάτλ 2010 τιτλοσ βιβλιου: Πώς να μεγαλώσετε έξυπνα παιδιά συγγραφεασ: John Medina μεταφραση: Έλλη συλογίδου ΕΠιμΕλΕια ΔιοΡθΩση κειμενου: μαρία σεβαστιάδου συνθεση EΞΩΦΥλλοΥ: Γιώργος Παζάλος ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: Ελένη σταυροπούλου ΕκτΥΠΩση: Άγγελος Ελεύθερος & σια ο.ε. βιβλιοδεσια: κωνσταντίνα Παναγιώτου & σια ο.ε. John J. Medina, 2010 Φωτογραφίες εξωφύλλου: blessings / Shutterstock Images LLC Glenda M. Powers / ΕκΔοσΕισ ΨΥΧοΓιοσ α.ε., αθήνα 2011 Πρώτη έκδοση: οκτώβριος 2011 ιsbn Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού νόμου (ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. ΕκΔοσΕισ ΨΥΧοΓιοσ α.ε. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατοΐου 121 Head office: 121, Tatoiou Str μεταμόρφωση Metamorfossi, Greece βιβλιοπωλείο: μαυρομιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str αθήνα αthens, Greece τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

3 ÌåôÜöñáóç: Έλλη Συλογίδου

4

5 στα καταπληκτικά παιδιά μου και στην ακόμα πιο σπουδαία μητέρα τους, γιατί με δίδαξαν πως όταν καλείσαι να επιλέξεις μεταξύ δύο εξίσου πιθανών θεωριών, είναι πάντα καλύτερο να διαλέγεις εκείνη που είναι περισσότερο διασκεδαστική.

6 ΠΕΡιΕΧομΕνα Εγκεφαλικοί κανόνες Εισαγωγή ο ρόλος του γονιού έχει να κάνει με την ανάπτυξη του εγκεφάλου Η σημασία της επιλεκτικής στάσης απέναντι στην επιστήμη γιατί χρειαζόμαστε γονείς τελικά; Πέντε αναπόφευκτα ερωτήματα Εγκυμοσύνη Τέσσερα πράγματα που βελτιώνουν την εγκεφαλική ανάπτυξη ενός μωρού Ηλεκτρονικές συσκευές: ξεχάστε τες Η πρωινή ναυτία είναι κάτι θετικό; Όταν το μωρό μπορεί να ακούσει τη φωνή σας, να αισθανθεί το άγγιγμά σας οι επιδράσεις του έντονου άγχους στη μητέρα και στο μωρό Σχέση Αγγελούδι; Ναι, αλλά Τι συμβαίνει στους γάμους κατά τη μετάβαση στο ρόλο των γονιών; οι τέσσερις σημαντικότεροι λόγοι για τους οποίους θα τσακωθείτε κύριοι, πιάστε την ηλεκτρική σκούπα δύο βήματα σε μια σχέση που ωφελούν το μωρό

7 Έξυπνο μωρό: οι σπόροι νευρώνες το δευτερόλεπτο! Τι είναι καλύτερο από το ιq ο εγκέφαλος δεν μπορεί να μάθει αν δεν αισθάνεται ασφαλής Τι σημαίνει «εξυπνάδα»; Επτά τύποι ευφυΐας κάθε εγκέφαλος λειτουργεί διαφορετικά Έξυπνο μωρό: το έδαφος Το καλύτερο είδος δωματίου για παιχνίδι Μιλώντας στο παιδί σας, βελτιώνεται το iq Πώς να βελτιώσετε τα αποτελέσματα των τεστ αντίληψης κατά 50% Τηλεόραση πριν από την ηλικία των 2 ετών Η ζημιά από την υπερβολική γονική φροντίδα Ευτυχισμένο μωρό: οι σπόροι Μπορεί η ευτυχία να είναι γενετική; Πού διαμορφώνονται τα συναισθήματα στον εγκέφαλο Νευρώνες, μαγικοί καθρέφτες συναισθήματα και λογική δεν είναι τόσο ξεχωριστά όσο νομίζετε Ευτυχισμένο μωρό: το έδαφος Το μυστικό της ευτυχίας Αξιοποιώντας την ενσυναίσθηση για να χαλαρώσετε τα νεύρα του μωρού σας ο τύπος άσκησης του γονικού ρόλου που λειτουργεί

8 Ηθικό μωρό Τα μωρά γεννιούνται ηθικά; Το τρίποδο της πειθαρχίας Τα παιδιά λένε συχνά ψέματα (κάθε δύο ώρες, έως τα 4 χρόνια) Εξηγώντας τους κανόνες σας Συμπεράσματα Πρακτικές συμβουλές Ευχαριστίες Ευρετήριο

9 Εγκεφαλικοί κανόνες Εγκυμοσύνη Τα μωρά αναπτύσσουν ενεργή νοητική ζωή μέσα στη μήτρα Αγχωμένη μαμά, αγχωμένο μωρό Τραφείτε σωστά, γυμναστείτε, απολαύστε πολλά πεντικιούρ Σχέση Ευτυχισμένος γάμος, ευτυχισμένο μωρό ο εγκέφαλος αποζητά ασφάλεια πάνω απ όλα Ό,τι είναι προφανές για εσάς είναι προφανές για εσάς Έξυπνο μωρό ο εγκέφαλος προτάσσει την επιβίωση συγκριτικά με τη μάθηση Η ευφυΐα είναι κάτι περισσότερο από το ιq Επαφή με πρόσωπα, όχι με οθόνες Ασφαλές μωρό, έξυπνο μωρό Επαινέστε την προσπάθεια, όχι το iq καθοδηγούμενο παιχνίδι κάθε μέρα συναισθήματα ουσίας

10 14 TZon MenTina Ευτυχισμένο μωρό Τα μωρά γεννιούνται με τον δικό τους χαρακτήρα Τα συναισθήματα είναι απλώς μικρές σημειώσεις Η ενσυναίσθηση δημιουργεί καλές φιλίες ο εγκέφαλος λαχταρά την κοινότητα Η ενσυναίσθηση ηρεμεί τα νεύρα Η αποσαφήνιση των συναισθημάτων κατευνάζει τις εξάρσεις Ηθικό μωρό Τα μωρά γεννιούνται με ηθικές ευαισθησίες Πειθαρχία + ζεστή καρδιά = ηθικό παιδί Το ναι σας να σημαίνει ναι και το όχι να σημαίνει όχι

11 Εισαγωγή κάθε φορά που μιλούσα σε μια ομάδα μελλοντικών γονιών σχετικά με την εγκεφαλική ανάπτυξη των μωρών, έκανα ένα λάθος. οι γονείς, όπως νόμιζα, είχαν έρθει για να πάρουν μια ενδιαφέρουσα πρόγευση των επιστημονικών στοιχείων αναφορικά με τον εγκέφαλο μέσα στη μήτρα μερικά λόγια για τη βιολογία των νευρικών κυττάρων εδώ, κάποια στοιχεία για την αξονική μετανάστευση εκεί. Ωστόσο, στη διάρκεια των ερωταποκρίσεων που ακολουθούσαν έπειτα από κάθε διάλεξη, τα ζητήματα που προέκυπταν ήταν πάντα τα ίδια. Το πρώτο, το οποίο τέθηκε από μια γυναίκα σε πολύ προχωρημένη εγκυμοσύνη μια βροχερή νύχτα στο σιάτλ, ήταν: «Τι μπορεί να μάθει το μωρό μου όσο βρίσκεται ακόμα μέσα στη μήτρα μου;» Μια άλλη γυναίκα ρώτησε: «Τι θα συμβεί στο γάμο μου όταν θα φέρουμε το μωρό μας στο σπίτι;» Ένας πατέρας έθεσε το τρίτο ζήτημα, αρκετά σθεναρά: «Πώς θα στείλω το παιδί μου στο χάρβαρντ;» Μια ανήσυχη μητέρα έθεσε το τέταρτο ζήτημα: «Πώς μπορώ να εξασφαλίσω την ευτυχία της κορούλας μου;» Το πέμπτο ζήτημα τέθηκε από μια γιαγιά με πραγματικά ευγενική φυσιογνωμία. «Πώς θα κάνω το εγγόνι μου καλό άνθρωπο;» ρώτησε. Είχε αναλάβει καθήκοντα γονιού στη θέση της ναρκομανούς κόρης της. δεν ήθελε να έχουν τα πράγματα και πάλι την ίδια εξέλιξη. Όσες φορές κι αν προσπάθησα να στρέψω τη συζήτηση προς

12 1 TZon MenTina τον επιστημονικό κόσμο της νευρικής διαφοροποίησης, οι γονείς έθεταν εναλλακτικές εκδοχές αυτών των πέντε βασικών ζητημάτων ξανά και ξανά. Τελικά συνειδητοποίησα το λάθος μου. Προσπαθούσα να μιλήσω στους γονείς για θεωρητικά ζητήματα, ενώ εκείνοι αποζητούσαν πρακτικές συμβουλές. Επομένως το βιβλίο αυτό δε θα ασχοληθεί με τη φύση της γονιδιακής ρύθμισης στον αναπτυσσόμενο ρομβοειδή εγκέφαλο. Αντίθετα, το βιβλίο Πώς να μεγαλώσετε έξυπνα παιδιά θα κινηθεί στους άξονες των πρακτικών ζητημάτων που θέτουν διαρκώς τα ακροατήριά μου. Με τον όρο «εγκεφαλικοί κανόνες» αναφέρομαι στα πράγματα που γνωρίζουμε με βεβαιότητα σχετικά με τη λειτουργία του εγκεφάλου κατά την πρώιμη παιδική ηλικία. καθένα από αυτά τα στοιχεία έχει αντληθεί από το ευρύτερο πλαίσιο της ψυχολογίας του συμπεριφορισμού, της κυτταρικής βιολογίας και της μοριακής βιολογίας. καθένα επιλέχθηκε λόγω της δυνατότητάς του να βοηθήσει τους νέους γονείς, μαμάδες και μπαμπάδες, στο δύσκολο έργο της φροντίδας ενός αβοήθητου μικρού ανθρώπου. οπωσδήποτε κατανοώ την ανάγκη για απαντήσεις. Η άφιξη του πρώτου παιδιού θυμίζει κάπως την κατάποση ενός διεγερτικού κοκτέιλ, το οποίο αποτελείται από ίσα μέρη ευτυχίας και τρόμου και ακολουθείται από έναν κυκεώνα μεταβολών, για τις οποίες κανένας δε σε προειδοποιεί. Το γνωρίζω από πρώτο χέρι: έχω δύο αγόρια, τα οποία ήρθαν στη ζωή μου συνοδευόμενα από δύσκολα ερωτήματα, θέματα συμπεριφοράς και καμία οδηγία. σύντομα κατάλαβα πως δε συνοδεύονταν μόνο από αυτά. διέθεταν μια ελκτική δύναμη η οποία θα αποσπούσε από μέσα μου μιαν απερίγραπτη αγάπη και μιαν αμετακίνητη πίστη. Παράλληλα διέθεταν μαγνητισμό: μου ήταν αδύνατο να σταματήσω να χαζεύω τα τέλεια νύχια τους, τα καθάρια μάτια τους, τα υπέροχα μαλλιά τους. Όταν γεννήθηκε το δεύτερο παιδί μου, καταλάβαινα πως ήταν δυνατόν να διαιρείς την αγάπη επ άπειρον χωρίς να ελαττώνεις κανένα κομ-

13 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 1 μάτι της. για τους γονείς είναι πραγματικά εφικτός ο πολλαπλασιασμός διά της διαιρέσεως. Ως επιστήμονας, γνώριζα πολύ καλά ότι η παρακολούθηση της ανάπτυξης του εγκεφάλου ενός μωρού είναι σαν να βρίσκεσαι στην πρώτη σειρά και να βλέπεις μια βιολογική κοσμογονία. ο εγκέφαλος ξεκινά ως ένα και μόνο κύτταρο μέσα στη μήτρα, χωρίς τυμπανοκρουσίες. Μέσα σε λίγες εβδομάδες δημιουργεί νευρικά κύτταρα με τον ασύλληπτο ρυθμό των ανά δευτερόλεπτο. Έπειτα από λίγους μήνες έχει δρομολογήσει τη διαδικασία, ώστε να εξελιχθεί στο καλύτερο όργανο νόησης που υπάρχει στον πλανήτη. Αυτά τα μυστήρια δεν τροφοδοτούσαν μόνο συναισθήματα δέους και αγάπης, αλλά όταν ήμουν νέος γονιός, όπως θυμάμαι, μου προκαλούσαν ανησυχία και ερωτήματα. Ένα σωρό μύθοι οι γονείς έχουν ανάγκη από στοιχεία, όχι μόνο συμβουλές, σχετικά με την ανατροφή των παιδιών τους. δυστυχώς, τα στοιχεία αυτά καθίστανται ολοένα και πιο δυσεύρετα στη διαρκώς ογκούμενη βιβλιογραφία που απευθύνεται στους γονείς. Εκτός των βιβλίων, υπάρχουν και τα blogs. και οι σελίδες στο διαδίκτυο και τα μηνύματα που στέλνονται απευθείας στο κινητό και οι πεθερές, μαζί με κάθε συγγενή που κάποια στιγμή στη ζωή του απέκτησε παιδί. κυκλοφορούν άφθονες πληροφορίες. Απλώς είναι δύσκολο για τους γονείς να επιλέξουν τι να πιστέψουν. Το σπουδαίο με την επιστήμη είναι ότι δε μεροληπτεί αλλά ταυτόχρονα δε χαϊδεύει αυτιά. Μόλις καταλάβεις ποιες έρευνες πρέπει να εμπιστευτείς, προκύπτει μια συνολική εικόνα, και οι μύθοι εξανεμίζονται. Προκειμένου να κερδίσει την εμπιστοσύνη μου, η έρευνα πρέπει να είναι εμπεριστατωμένη. για να βρουν θέση σε αυτό το βιβλίο, πρέπει πρώτα να έχουν δημοσιευτεί οι μελέτες στη σχετική

14 18 TZon MenTina βιβλιογραφία και στη συνέχεια να έχουν επαναληφθεί τα αποτελέσματά τους με επιτυχία. ορισμένα αποτελέσματα έχουν επιβεβαιωθεί δεκάδες φορές. στις περιπτώσεις όπου κάνω μια εξαίρεση και αναφέρομαι σε κάποια νέα έρευνα, αξιόπιστη μεν, αλλά όχι ακόμα πλήρως επιβεβαιωμένη στο πέρασμα του χρόνου, θα το επισημάνω. για εμένα ο ρόλος του γονιού έχει να κάνει πρωτίστως με την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Αυτό δεν είναι κάτι το απρόσμενο, αν σκεφτεί κανείς τη δουλειά μου. Είμαι μοριακός βιολόγος, ειδικευμένος στην ανάπτυξη του ανθρώπου, και ενδιαφέρομαι ιδιαίτερα για το γενετικό πλαίσιο των ψυχιατρικών διαταραχών. στην ερευνητική μου πορεία εργάστηκα κατά κύριο λόγο ως ιδιωτικός σύμβουλος, προσφέροντας τις υπηρεσίες μου σε τομείς της βιομηχανίας και σε ιδρύματα δημόσιας έρευνας που χρειάζονταν ένα γενετιστή με ειδίκευση στην ψυχική υγεία. Επίσης ίδρυσα το ινστιτούτο Talaris με έδρα το σιάτλ, δίπλα στο Πανεπιστήμιο της ουάσινγκτον, αρχική αποστολή του οποίου ήταν η μελέτη του τρόπου με τον οποίο τα νεογέννητα επεξεργάζονται πληροφορίες σε μοριακό, κυτταρικό και συμπεριφορικό επίπεδο. Έτσι, βρέθηκα να μιλώ σε ομάδες γονιών από καιρό σε καιρό, όπως εκείνη τη βροχερή νύχτα στο σιάτλ. οι επιστήμονες σαφώς δε γνωρίζουμε τα πάντα γύρω από τον εγκέφαλο. Αυτά, όμως, που γνωρίζουμε μας προσφέρουν την καλύτερη δυνατή πιθανότητα να μεγαλώσουμε έξυπνα, ευτυχισμένα παιδιά. Εν τω μεταξύ οι πληροφορίες αυτές σας αφορούν, είτε διαπιστώσατε μόλις ότι είστε έγκυος είτε έχετε ήδη ένα νήπιο ή ακόμα και όταν η ζωή τα φέρνει έτσι, ώστε να πρέπει να μεγαλώσετε τα εγγόνια σας. Επομένως θα είναι ιδιαίτερη χαρά για εμένα να απαντήσω μέσα από αυτό το βιβλίο στα μεγάλα ζητήματα που μου έχουν θέσει οι γονείς καθώς και να καταρρίψω τους μεγάλους μύθους που τα συνοδεύουν. ιδού μερικοί από τους αγαπημένους μου μύθους:

15 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 1 Μύθος: Παίζοντας Μότσαρτ στη μήτρα σας, θα βελτιωθούν οι μελλοντικές επιδόσεις του μωρού σας στα μαθηματικά. Αλήθεια: Το μωρό σας απλώς θα θυμάται τον Μότσαρτ μετά τη γέννησή του καθώς και πολλά άλλα πράγματα που θα ακούσει, θα μυρίσει και θα γευτεί μέσα στη μήτρα (βλ. «Τα μωρά θυμούνται», σελ. 55). Αν θέλετε να τα πάει καλά το μωρό σας στα μαθηματικά μεγαλώνοντας, το καλύτερο πράγμα που έχετε να κάνετε είναι να του διδάξετε να ελέγχει τις παρορμήσεις του στα πρώτα του χρόνια (βλ. «Αυτοέλεγχος», σελ. 15). Μύθος: Εκθέτοντας το νεογέννητο ή το νήπιο σε γλωσσικά dvd, θα βελτιωθεί το λεξιλόγιό του. Αλήθεια: ορισμένα dvd στην πραγματικότητα συρρικνώνουν το λεξιλόγιο ενός νηπίου (βλ. σελ. 213). Είναι αλήθεια ότι ο αριθμός και η ποικιλία των λέξεων που χρησιμοποιείτε όταν μιλάτε στο μωρό σας βελτιώνουν τόσο το λεξιλόγιο όσο και το iq του (βλ. «Μιλάτε στο μωρό σας πολύ», σελ. 185). Ωστόσο οι λέξεις πρέπει να πηγάζουν από εσάς, έναν πραγματικό, ζωντανό άνθρωπο. Μύθος: Προκειμένου να ενισχυθεί η εγκεφαλική τους ικανότητα, τα παιδιά πρέπει να κάνουν μαθήματα γαλλικών φτάνοντας στα 3 χρόνια και να έχουν ένα δωμάτιο γεμάτο με παιχνίδια «φιλικά προς τον εγκέφαλο», καθώς και μια συλλογή εκπαιδευτικών dvd. Αλήθεια: Η καλύτερη παιδιατρική τεχνολογία ενίσχυσης των εγκεφαλικών ικανοτήτων που υπάρχει στον κόσμο είναι κατά πάσα πιθανότητα ένα σκέτο χαρτονένιο κιβώτιο, ένα κουτί με κηρομπογιές και δύο ώρες. Το χειρότερο μάλλον είναι η καινούργια σας τηλεόραση με επίπεδη οθόνη (βλ. «Ζήτω το παιχνίδι», σελ. 11). Μύθος: Λέγοντας συνεχώς στα παιδιά σας ότι είναι έξυπνα, τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους.

16 20 TZon MenTina Αλήθεια: Με αυτό τον τρόπο, μειώνεται η προθυμία τους να ασχοληθούν με δύσκολα προβλήματα (βλ. «Τι συμβαίνει όταν λέτε Είσαι πολύ έξυπνο παιδί», σελ. 202). Αν θέλετε να μπει το μωρό σας σε ένα φημισμένο πανεπιστήμιο, προτιμήστε να επαινείτε την προσπάθειά του. Μύθος: Τα παιδιά βρίσκουν μόνα τους τον τρόπο ώστε να είναι ευτυχισμένα. Αλήθεια: ο σημαντικότερος δείκτης μελλοντικής ευτυχίας είναι η ύπαρξη φίλων. Πώς αποκτά και διατηρεί κανείς φίλους; Με το να είναι καλός στην αποκωδικοποίηση της μη λεκτικής επικοινωνίας (βλ. «Πώς να κάνουν φίλους», σελ. 23). Η δεξιότητα αυτή μπορεί να ενισχυθεί. Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου (σελ. 25) βελτιώνει αυτή την ικανότητα κατά 50%. Η αποστολή γραπτών μηνυμάτων (σελ. 218) ενδεχομένως να την καταστρέφει. σχετικές έρευνες δημοσιεύονται διαρκώς σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Ωστόσο, εκτός κι αν έχετε συνδρομή στο Journal of Experimental Child Psychology, αυτός ο πλούτος ευρημάτων μάλλον θα περάσει απαρατήρητος. Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας στόχο έχει να σας ενημερώσει για όσα γνωρίζουν οι επιστήμονες χωρίς να απαιτείται διδακτορικό για να καταλάβετε αυτές τις πληροφορίες. Τι δεν μπορεί να κάνει η επιστήμη του εγκεφάλου Είμαι πεπεισμένος ότι η απουσία ενός επαρκώς ισχυρού επιστημονικού φίλτρου είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσο πολλά βιβλία τα οποία απευθύνονται σε γονείς καταλήγουν σε εκ διαμέτρου αντίθετα συμπεράσματα. δοκιμάστε να βγάλετε κάποιο συμπέρασμα διαβάζοντας τις απόψεις των ειδικών σχετικά με το

17 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 21 ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να καταφέρετε να κοιμηθεί το μωρό σας όλη τη νύχτα. δεν μπορώ να φανταστώ κάτι δυσκολότερο για τους νέους γονείς. Το ζήτημα αυτό υπογραμμίζει το γεγονός ότι η επιστήμη του εγκεφάλου δεν μπορεί να δώσει λύση σε κάθε κατάσταση που θα αντιμετωπίσει ένας γονιός. Μπορεί να μας παρουσιάσει τους γενικούς κανόνες, αλλά δεν τα καταφέρνει πάντα εξίσου καλά με τις λεπτομέρειες. δείτε την ιστορία ενός γονιού όπως τη δημοσίευσε στο TruuConfessions.com (μια πηγή την οποία χρησιμοποιώ σε όλο το βιβλίο): Χθες το βράδυ έβγαλα την πόρτα του γιόκα μου. Χωρίς φωνές ή φασαρίες. Τον προειδοποίησα πως έτσι και την έκλεινε ξανά, ενώ του είχα πει να μην το κάνει, η πόρτα θα έβγαινε. Προχωρώντας στο διάδρομο, τη βρήκα κλειστή, επέστρεψα με ένα τρυπάνι, και η πόρτα πέρασε τη νύχτα στο γκαράζ. Σήμερα την έβαλα ξανά στη θέση της, αλλά θα τη βγάλω και πάλι αν χρειαστεί. Ο γιος μου το ξέρει ότι σοβαρολογώ. Μπορεί να βοηθήσει η επιστήμη του εγκεφάλου σε αυτή την περίπτωση; ουσιαστικά όχι. Η έρευνα μας λέει ότι οι γονείς πρέπει να θέτουν σαφείς κανόνες και να υπάρχουν άμεσες συνέπειες για την παραβίαση αυτών των κανόνων. δεν μπορεί να μας πει, όμως, αν πρέπει να βγάλετε την πόρτα ή όχι. στην πραγματικότητα, μόλις έχουμε αρχίσει να μαθαίνουμε ποια είναι η σωστή τακτική για ένα γονιό. Η έρευνα σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ένας γονιός δύσκολα διεξάγεται, για τέσσερις λόγους: 1. Κάθε παιδί είναι διαφορετικό κάθε εγκέφαλος είναι κυριολεκτικά διαφορετικός. δεν υπάρχουν δύο παιδιά τα οποία θα αντιδράσουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο

18 22 TZon MenTina στην ίδια κατάσταση. συνεπώς δεν υπάρχουν συμβουλές-πασπαρτού για τους γονείς. Λόγω αυτού του στοιχείου της ατομικότητας, σας ζητώ να γνωρίσετε τα παιδιά σας. Αυτό σημαίνει να περνάτε πολύ χρόνο μαζί τους. Το να μάθετε πώς συμπεριφέρονται και να δείτε πώς μεταβάλλονται οι συμπεριφορές τους με την πάροδο του χρόνου είναι ο μοναδικός τρόπος για να ανακαλύψετε τι θα φέρει αποτέλεσμα και τι όχι στην ανατροφή τους. Από την οπτική του ερευνητή, η προθυμία του εγκεφάλου να αντιδρά στο εξωτερικό περιβάλλον του δυσκολεύει την κατάσταση. Η ατομική συνθετότητα θολώνει μέσα στις πολιτισμικές διαφορές, καθεμιά από τις οποίες συνοδεύεται από τα δικά της αξιακά συστήματα. Επιπλέον οι φτωχές οικογένειες αντιμετωπίζουν πολύ διαφορετικά προβλήματα απ ό,τι εκείνες που ανήκουν στην ανώτερη μεσαία τάξη. ο εγκέφαλος αντιδρά σε όλη αυτή την κατάσταση (η φτώχεια, λόγου χάρη, μπορεί να επηρεάσει το iq). δεν είναι να απορεί κανείς που η έρευνα αυτών των παραγόντων είναι τόσο δύσκολη. 2. Κάθε γονιός είναι διαφορετικός Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε σπίτια με δύο γονείς βρίσκονται αντιμέτωπα όχι με έναν, αλλά με δύο τύπους άσκησης του γονικού ρόλου. οι μαμάδες και οι μπαμπάδες συχνά θέτουν διαφορετικές προτεραιότητες, και αυτό αποτελεί πηγή μεγάλων εντάσεων σε ορισμένες σχέσεις. Το παιδί καθοδηγείται από ένα συνδυασμό αυτών των δύο τύπων. Ακολουθεί ένα παράδειγμα: Τρελαίνομαι όταν βλέπω τον αδερφό και τη νύφη μου με τα παιδιά τους. Εκείνη ασχολείται περιστασιακά, από τον καναπέ. Οπότε και αυτός προσπαθεί με λάθος τρόπο να καλύψει το κενό, βάζοντάς τους τις φωνές για τα ΠΑΝΤΑ. Από την οπτική ενός εξωτερικού παρατηρητή, φαίνεται πως ο λόγος

19 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 23 για τον οποίο τα παιδιά δε συμμορφώνονται είναι ότι δεν έχουν την ΠΑΡΑΜΙΚΡΗ ΙΔΕΑ για το ποιοι είναι οι κανόνες, και το μόνο που ξέρουν είναι πως θα μπλέξουν ό,τι κι αν κάνουν, οπότε εγαταλείπουν την προσπάθεια να επιδεικνύουν καλή συμπεριφορά. Πραγματικά δύο τύποι. Το γεγονός αυτό συνηγορεί υπέρ της απόλυτης συνεργασίας μεταξύ πατέρα και μητέρας σχετικά με το πώς θα ανατραφούν τα παιδιά τους. κάτι τέτοιο, φυσικά, είναι αδύνατο. Το μεγάλωμα παιδιών σε οικογένειες με δύο γονείς θα αποτελεί πάντα μια υβριδική πρόταση. Τελικά τα παιδιά αρχίζουν να απαντούν στις συμπεριφορές των γονιών, στοιχείο το οποίο θα επηρεάσει τη μελλοντική συμπεριφορά των γονιών. Όλες αυτές οι αλλαγές περιπλέκουν την έρευνα. 3. Τα παιδιά επηρεάζονται από τρίτους Η ζωή γίνεται ακόμα πιο σύνθετη καθώς το παιδί μεγαλώνει. Το σχολείο και η αλληλεπίδραση με συνομηλίκους διαδραματίζουν έναν όλο και ισχυρότερο ρόλο στη διαμόρφωση των παιδιών. (Έχει κάποιος από εσάς κάποια απαίσια σχολική εμπειρία την οποία εξακολουθεί να θυμάται;) κάποιος ερευνητής έχει δηλώσει ότι οι συνομήλικοι κυρίως άτομα του ίδιου φύλου διαμορφώνουν τη συμπεριφορά του παιδιού σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ ό,τι οι γονείς. Όπως θα υπέθετε κανείς, η άποψη αυτή έχει αντιμετωπιστεί με ιδιαίτερο σκεπτικισμό. δεν έχει απορριφθεί, όμως, ολοκληρωτικά. Τα παιδιά δε ζουν μέσα σε ένα κοινωνικό σύστημα όπου κυριαρχούν αποκλειστικά οι γονείς και κανένας άλλος. 4. Μπορούμε να πούμε «συνδέεται», αλλά όχι «προκαλεί» Ακόμα κι αν όλοι οι εγκέφαλοι ήταν φτιαγμένοι με πανομοιότυπο τρόπο και όλοι οι γονείς επιδείκνυαν ολόιδια συμπεριφορά, μεγά-

20 24 TZon MenTina λο ποσοστό της τρέχουσας έρευνας θα εξακολουθούσε να παρουσιάζει αδυναμίες (ή, στην καλύτερη περίπτωση, να βρίσκεται σε σπερματικό στάδιο). Τα περισσότερα δεδομένα που διαθέτουμε είναι συσχετιστικά, όχι αιτιακά. γιατί αυτό αποτελεί πρόβλημα; δύο πράγματα μπορούν να σχετίζονται χωρίς να προκαλεί το ένα το άλλο. για παράδειγμα, είναι γεγονός ότι όλα τα παιδιά που έχουν συναισθηματικά ξεσπάσματα επίσης ουρούν ο συσχετισμός αγγίζει το 100%, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι η ούρηση οδηγεί σε συναισθηματικά ξεσπάσματα. Η ιδανική έρευνα θα ήταν: α) να βρεθεί η μυστική συνταγή που καθιστά τα ευφυή, ευτυχισμένα ή ηθικά παιδιά αυτό που είναι, β) να εντοπιστούν οι γονείς που δε διέθεταν τη μυστική συνταγή και να τους δοθεί αυτή και γ) να εξεταστούν τα παιδιά 20 χρόνια μετά, για να καταγραφεί η εξέλιξή τους. κάτι τέτοιο φαντάζει όχι απλώς δαπανηρό, αλλά αδύνατο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι περισσότερες έρευνες που έχουμε στη διάθεσή μας σχετικά με την ανατροφή των παιδιών βασίζονται σε συσχετισμούς και όχι σε αιτίες. Αυτά, όμως, τα δεδομένα θα κοινοποιηθούν, με το σκεπτικό ότι το άριστο δε θα πρέπει να είναι εχθρός του καλού. Το άλλο εκνευριστικό και θαυμαστό πράγμα είναι το εξής: Η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι περίπλοκη! Μπορεί να δείχνουμε απλοί και ψύχραιμοι επιφανειακά, σαν μια γαλήνια θάλασσα, αλλά στο βάθος ανακαλύπτει κανείς ακανόνιστα συναισθηματικά φαράγγια, θολές σκέψεις και σκόρπια κίνητρα στα όρια της λογικής. Ενίοτε αυτά τα χαρακτηριστικά διαφορετικά σε κάθε άτομο αναδύονται στην επιφάνεια. Πάρτε για παράδειγμα μια συνηθισμένη συναισθηματική αντίδραση σε ένα νήπιο: Αυτό ήταν, είναι γεγονός. Δε μου απομένει στάλα υπομονής.

21 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 25 Το πηγάδι στέρεψε. Ο δίχρονος γιος μου κατόρθωσε να στραγγίξει όση υπομονή διέθετα για όλη μου τη ζωή, και μάλιστα πριν κλείσει τα 3 του χρόνια. Η υπομονή χάθηκε, και δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα μπορούσα να την αναπληρώσω ώστε να φτάσει στα αρχικά της επίπεδα χωρίς να χρειαστεί συστηματική προσπάθεια Για παράδειγμα, μία εβδομάδα στην Καραϊβική, συνοδεία ατέλειωτων κοκτέιλ. Ως επιστήμονας που μελετά τον εγκέφαλο, μπορώ να εντοπίσω τουλάχιστον οκτώ διαφορετικά ζητήματα που αφορούν τη μελέτη της συμπεριφοράς σε αυτήν τη σύντομη παράγραφο που έγραψε μια γυναίκα. Αντιδρά στο άγχος, και ο τρόπος με τον οποίο το κάνει το σώμα της ανάγεται στο απώτατο παρελθόν. ο τρόπος με τον οποίο χάνει την υπομονή της εξαρτάται εν μέρει από τα γονίδιά της, γεγονότα τα οποία συντελέστηκαν ενόσω η ίδια βρισκόταν στη μήτρα, και από το πώς μεγάλωσε όταν ήταν κοριτσάκι. Ρόλο παίζουν και οι ορμόνες, όπως και τα νευρικά σήματα που χρησιμοποιεί προκειμένου να αντιληφθεί το δύστροπο νήπιό της. Εμφανίζονται επίσης αναμνήσεις κάποιας ανακούφισης μήπως θυμάται κάποια κρουαζιέρα; και η λαχτάρα της να ξεφύγει. Μέσα σε πέντε μόλις προτάσεις μάς οδήγησε από το παρελθόν στον 21ο αιώνα. Εν τω μεταξύ οι ερευνητές του εγκεφάλου, από τους θεωρητικούς της εξέλιξης έως τους ειδικούς σε θέματα μνήμης, μελετούν όλα αυτά τα πράγματα. Επομένως υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα πράγματα τα οποία μπορούν να πουν οι ερευνητές σχετικά με την ανατροφή των παιδιών. σε διαφορετική περίπτωση δε θα είχα προσθέσει κι εγώ τη δική μου συνεισφορά στη στοίβα των αμέτρητων βιβλίων που απευθύνονται στους γονείς. χρειάστηκε η συμμετοχή πολλών ικανών ερευνητών, σε μια πορεία πολλών ετών, προκειμένου να εντοπιστούν αυτά τα ψήγματα πληροφοριών.

22 2 TZon MenTina Όχι μόνο για μωρά, αλλά και παιδιά έως την ηλικία των 5 ετών Το βιβλίο Πώς να μεγαλώσετε έξυπνα παιδιά ασχολείται με την ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών από την ηλικία των 0 έως 5 ετών. Ξέρω πως μάλλον θα ρουφήξετε με δίψα τις πληροφορίες για το πώς να είστε καλός γονιός στο διάστημα της εγκυμοσύνης, ενώ αργότερα είναι λιγότερο πιθανό να επιστρέψετε στα βιβλία ζητώντας περισσότερα στοιχεία. Ήθελα λοιπόν να τραβήξω την προσοχή σας από νωρίς. Ωστόσο τα όσα θα κάνετε στα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής του παιδιού σας και όχι μόνο τον πρώτο χρόνο επηρεάζουν βαθύτατα το πώς θα συμπεριφερθεί το παιδί ως ενήλικο άτομο. Αυτό το γνωρίζουμε επειδή μια ομάδα ερευνητών είχε την υπομονή να παρακολουθήσει 123 παιδιά προσχολικής ηλικίας, προερχόμενα από περιβάλλοντα με χαμηλό εισόδημα και κινδύνους, επί τέσσερις δεκαετίες, έως τα τεσσαρακοστά γενέθλιά τους. καλώς ορίσατε στην Προσχολική Μελέτη highscope Perry, μια από τις πλέον σπουδαίες μελέτες του είδους της. Το 12 οι ερευνητές θέλησαν να ελέγξουν την επίδραση ενός προσχολικού προγράμματος εκπαίδευσης που είχαν σχεδιάσει. Παιδιά που ζούσαν στο ιπσιλάντι του Μίσιγκαν εντάχθηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη παρακολούθησε το προσχολικό πρόγραμμα (το οποίο τελικά εξελίχθηκε σε υπόδειγμα για άλλα προσχολικά προγράμματα στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του «head Start»). Η δεύτερη ομάδα όχι. οι διαφορές καταδεικνύουν τη σημασία των πρώτων χρόνων στη ζωή ενός παιδιού. Τα παιδιά που συμμετείχαν στο πρόγραμμα υπερκέρασαν σε ακαδημαϊκές επιδόσεις τα παιδιά της ομάδας ελέγχου σε όλες τις μετρήσεις αξιολόγησης των επιδόσεων, από τα τεστ ευφυΐας και γλώσσας στα πρώτα τους χρόνια έως τις αναγνωρισμένες αξιολογήσεις επιδόσεων και τις εξετάσεις αλφαβητισμού αργότερα. Περισσότερα άτομα από αυτή την ομάδα αποφοίτησαν από το λύκειο

23 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 2 (84% έναντι 32% για τα κορίτσια). δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι εμφάνιζαν πιο πολλές πιθανότητες να συνεχίσουν στο κολέγιο. Τα παιδιά που δε συμμετείχαν στο πρόγραμμα είχαν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να χρειαστούν θεραπεία για κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας (3% έναντι 8%). Εμφάνιζαν διπλάσιες πιθανότητες επανάληψης μιας τάξης (41% έναντι 21%). Ως ενήλικοι, τα άτομα που είχαν συμμετάσχει στο πρόγραμμα εμφάνιζαν λιγότερες πιθανότητες διάπραξης εγκλημάτων και περισσότερες πιθανότητες διατήρησης μιας σταθερής δουλειάς. Έβγαζαν περισσότερα χρήματα, διέθεταν συχνότερα αποταμιευτικό λογαριασμό και είχαν περισσότερες πιθανότητες να είναι ιδιοκτήτες σπιτιού. οικονομολόγοι υπολόγισαν ότι η απόδοση της επένδυσης που πραγματοποιούσε η κοινωνία μέσω ενός τέτοιου προγράμματος κυμαινόταν μεταξύ του % και 10%, περίπου ίση με αυτήν που θα προέκυπτε παραδοσιακά από το χρηματιστήριο. κάποιοι άλλοι υποστήριξαν ότι η απόδοση ήταν σημαντικά υψηλότερη: 1 δολάρια για κάθε δολάριο των φορολογουμένων που επενδυόταν στην πρώιμη παιδική ηλικία. Σπόρος και χώμα Η μελέτη highscope Perry αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας του περιβάλλοντος για την ανατροφή των παιδιών. Η φύση, όμως, παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο. συχνά οι δύο αυτοί παράγοντες δύσκολα ξεχωρίζουν. Βρέθηκα κάποτε σε μια ζωηρή, θορυβώδη έκθεση σχολικής επιστήμης με τον επτάχρονο γιο μου και παρατηρούσαμε μερικά από τα εκθέματα των συμμαθητών του. Αρκετά από αυτά περιλάμβαναν σπόρους, χώμα και καμπύλες ανάπτυξης. Ένα κοριτσάκι που θυμάμαι χαρακτηριστικά είχε καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να μας εξηγήσει πως οι σπόροι της είχαν ξεκινήσει από πανομοιό-

24 28 TZon MenTina τυπο dna. Είχε φυτέψει τον ένα σε έδαφος πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά και τον πότιζε συστηματικά. Τον άλλο σπόρο τον είχε φυτέψει σε έδαφος φτωχό σε θρεπτικά συστατικά και τον πότιζε επίσης συστηματικά. Πέρασε κάμποσος χρόνος. ο σπόρος που αναπτύχθηκε μέσα στο εξαιρετικής ποιότητας έδαφος έγινε ένα καταπληκτικό φυτό, το οποίο μου έδωσε με περηφάνια να κρατήσω. ο σπόρος που μεγάλωσε μέσα στο αδύναμο χώμα έγινε ένα θλιβερό, ζαρωμένο φυτό. Μου έδωσε να κρατήσω κι εκείνο. Αυτό που ήθελε να πει ήταν πως το υλικό του σπόρου προσέφερε πανομοιότυπες ευκαιρίες ανάπτυξης και στα δύο φυτά, αλλά η κοινή αφετηρία δεν ήταν αρκετή. Όπως μου εξήγησε, «χρειάζεσαι καλό σπόρο αλλά και χώμα» φύση και ανατροφή προκειμένου να έχεις το επιθυμητό αποτέλεσμα. Έχει δίκιο, φυσικά, και είναι μια μεταφορά την οποία χρησιμοποιώ στο βιβλίο προκειμένου να διακρίνω την έρευνα γύρω από την ανατροφή ευφυών και ευτυχισμένων παιδιών. υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες τους οποίους οι γονείς δεν μπορούν να ελέγξουν και ορισμένοι τους οποίους μπορούν. υπάρχει ο σπόρος και το χώμα. Όση κι αν είναι η συμμετοχή της ανατροφής, δεν μπορεί να αλλάξει το γεγονός ότι το 50% των δυνατοτήτων του παιδιού σας καθορίζεται γενετικά. Τα καλά νέα είναι πως, ως γονιός, το μόνο που μπορείτε να κάνετε είναι ό,τι καλύτερο περνά από το χέρι σας. Πέρα από αυτό, όμως, παρά το γεγονός ότι είμαι επαγγελματίας γενετιστής, είμαι πεπεισμένος ότι μπορούμε να ασκήσουμε πολύ μεγαλύτερη επίδραση στη συμπεριφορά των παιδιών μας απ ό,τι πιστεύει ο κόσμος. Είναι μια δύσκολη, πολύ δύσκολη δουλειά, που απαιτεί μεγάλη προσπάθεια. Η συνθήκη έχει βαθιές εξελικτικές ρίζες. Γιατί χρειαζόμαστε την ανατροφή από τους γονείς τελικά; Είναι ένα ερώτημα το οποίο προβληματίζει πολλούς εξελικτικούς

25 ΠΩσ ΝΑ ΜΕγΑΛΩσΕΤΕ ΕΞυΠΝΑ ΠΑιδιΑ 2 επιστήμονες: γιατί απαιτείται τόσο μεγάλο διάστημα προκειμένου να ανατραφεί ένα παιδί; Με εξαίρεση ίσως κάποιες φάλαινες, το είδος μας έχει τη μεγαλύτερη σε διάρκεια παιδική ηλικία στον πλανήτη. Από πού προέκυψε αυτό το ταξίδι δεκαετιών και γιατί τα άλλα ζώα δε χρειάζεται να υπομένουν αυτά που περνάμε εμείς; ιδού δύο μόνο από τις θαυμάσιες καταστάσεις που βιώνουν οι γονείς οι οποίοι ανήκουν στο ανθρώπινο είδος: Αισθάνομαι ξεζουμισμένη. Ο μικρός λέρωσε την πάνα του αμέσως μόλις τον σήκωσα από το γιογιό, έκανε εμετό στο χαλί, αναποδογύρισε το γιογιό του κι έχυσε τσίσια στο χαλί ξανά και ύστερα τα έκανε ΞΑΝΑ στο χαλί την ώρα του μπάνιου. Έχω κάνει τόσα πράγματα και αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να παίξω το ρόλο της μαμάς και μετά συνειδητοποιώ ότι αυτό ακριβώς κάνω Τόσο ο άντρας μου όσο κι εγώ είμαστε κάπως αθυρόστομοι. Δε βρίζουμε ποτέ τη λατρεμένη μας κόρη και προσπαθούμε να προσέχουμε τι λέμε όταν βρισκόμαστε κοντά της, αλλά προφανώς αποτυγχάνουμε παταγωδώς Η μητέρα μου τη ρώτησε πώς λένε την κούκλα της, κι εκείνη απάντησε «Μαλακιστήρι». Τώρα μάλιστα. Ναι, πρέπει να διδάξετε στα παιδιά σας τα πάντα ακόμα και το πώς να ελέγχουν τα υγρά του σώματός τους. Από την άλλη τα παιδιά είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να μαθαίνουν, γεγονός που σημαίνει πως πρέπει να προσέχετε διαρκώς τη συμπεριφορά σας. και τα δύο αυτά πράγματα απαιτούν τρομερή ενέργεια. συνεπώς οι εξελικτικοί βιολόγοι δεν μπορούν παρά να αναρωτιούνται: γιατί θα αναλάμβανε κανείς εκούσια μια τέτοια δουλειά; Η συνέντευξη για τη δουλειά αυτή, δηλαδή η πράξη του σεξ, εί-

26 30 TZon MenTina ναι οπωσδήποτε ευχάριστη. στο τέλος, όμως, προσλαμβάνεστε για να μεγαλώσετε ένα παιδί. στην πορεία θα βιώσετε υπέροχες στιγμές, αλλά η ουσία του συμβολαίου είναι απλή: τα παιδιά παίρνουν εσείς προσφέρετε. Πληρωμή για τη δουλειά αυτή δεν πρόκειται να λάβετε, παρά μόνο λογαριασμό, και καλά θα κάνετε να είστε προετοιμασμένοι για ένα δυνατό σοκ. Το χρεωστικό σας θα ξεπεράσει τα 220 χιλιάδες δολάρια πριν καν φτάσετε στα δάνεια για τις σπουδές στο πανεπιστήμιο. Η δουλειά αυτή δε συνοδεύεται από αναρρωτικές άδειες ή διακοπές, ενώ θα είστε μόνιμα σε κατάσταση επιφυλακής, νύχτες και σαββατοκύριακα. Η κοπιαστική εκτέλεση των καθηκόντων σας πιθανόν να σας χαρίσει μια ζωή γεμάτη ανησυχίες. Παρ όλα αυτά, χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά λένε ναι σε αυτήν τη δουλειά. σίγουρα πρέπει να υπάρχει κάποιος σοβαρός λόγος. Επιβίωση, πρώτον και κύριον Φυσικά και υπάρχει. Η βασική εντολή του εγκεφάλου του δικού σας, του δικού μου και των απελπιστικά χαριτωμένων παιδιών σας είναι να βοηθήσει το σώμα μας να επιβιώσει μία ακόμα μέρα. ο λόγος για τον οποίο πρέπει να επιβιώσουμε είναι τόσο παλιός όσο ο δαρβίνος και τόσο πρόσφατος όσο η αποστολή πιπεράτων φωτογραφιών μέσω κινητών τηλεφώνων: να μεταφέρουμε τα γονίδιά μας στην επόμενη γενιά. Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να αδιαφορήσει για το στενό προσωπικό του συμφέρον προκειμένου να διασφαλίσει τη διαιώνιση των οικογενειακών του γονιδίων μέσα από την επόμενη γενικά; Προφανώς ναι. Αυτό έκαναν αρκετές χιλιάδες μέλη του είδους μας πριν από πολλά χρόνια, έτσι ώστε να κυριαρχήσουμε στην αφρικανική ήπειρο και από εκεί στον υπόλοιπο πλανήτη. Η φροντίδα ενός μωρού είναι ένας σύνθετος τρόπος φροντίδας του εαυτού μας.

Πένυ Παπαδάκη, 2012 φωτογραφίας εξωφύλλου: Liz Dalziel/τrevillion Images UK. Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2012, 2.000 αντίτυπα. ιsbn 978-960-496-895-4

Πένυ Παπαδάκη, 2012 φωτογραφίας εξωφύλλου: Liz Dalziel/τrevillion Images UK. Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2012, 2.000 αντίτυπα. ιsbn 978-960-496-895-4 τιτλοσ βιβλιου: Το ζεϊμπέκικο της Κατίνας συγγραφεασ: Πένυ Παπαδάκη επιμελεια Διορθωση κειμενου: αρετή κολλάτου συνθεση εξωφυλλου: Χρυσούλα μπουκουβάλα ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: μερσίνα λαδοπούλου εκτυπωση:

Διαβάστε περισσότερα

λένα Μαντά, 2010 εικόνας εξωφύλλου: stockfood/visualphotos.com πρώτη έκδοση: νοέμβριος 2010, 20.000 αντίτυπα πρώτη ανατύπωση: Μάρτιος 2012

λένα Μαντά, 2010 εικόνας εξωφύλλου: stockfood/visualphotos.com πρώτη έκδοση: νοέμβριος 2010, 20.000 αντίτυπα πρώτη ανατύπωση: Μάρτιος 2012 τιτλοσ βιβλιου: Δεν μπορεί, θα στρώσει! συγγραφεασ: λένα Μαντά επιμελεια Διορθωση κειμενου: Χρυσούλα τσιρούκη συνθεση εξωφυλλου: γιώργος παζάλος ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: ελένη σταυροπούλου εκτυπωση: σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γκίκα, 2010. πρώτη έκδοση: Νοέμβριος 2010, 3.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-941-3

Ελένη Γκίκα, 2010. πρώτη έκδοση: Νοέμβριος 2010, 3.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-941-3 τιτλοσ βιβλιου: Αιώνια επιστροφή ΣΥΓΓρΑφΕΑΣ: Ελένη Γκίκα ΕπΙμΕΛΕΙΑ ΔΙΟρθωΣΗ ΚΕΙμΕΝΟΥ: Αρετή Κολλάτου ΣΥΝθΕΣΗ ΕΞωφΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα μπουκουβάλα ΗΛΕΚτρΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟπΟΙΗΣΗ: μερσίνα Λαδοπούλου ΕΚτΥπωΣΗ: Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 8.000 ANTITYΠΑ

ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 8.000 ANTITYΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 8.000 ANTITYΠΑ ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Έρωτας στην ομίχλη ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Κυριάκος Αθανασιάδης ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Παπαθεοδώρου, 2015 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Alexandr Ivanov/123RF ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε., Αθήνα 2015

Θοδωρής Παπαθεοδώρου, 2015 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Alexandr Ivanov/123RF ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε., Αθήνα 2015 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Ζωές του ανέμου ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Θοδωρής Παπαθεοδώρου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Μερσίνα Λαδοπούλου, Ραλλού Ρουχωτά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολυράκης, 2011. Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2011, 9.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-496-255-6

Γιώργος Πολυράκης, 2011. Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2011, 9.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-496-255-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Έγκληµα στην Παλαιών Πατρών Γερµανού ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Πολυράκης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Κυριάκος Αθανασιάδης ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙ ΟΠΟΙΗΣΗ: Μερσίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 50.000 ANTITYΠΑ

ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 50.000 ANTITYΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: 50.000 ANTITYΠΑ ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Όσο αντέχει η ψυχή ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Λένα Μαντά ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΑΣ ΤΙΤΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2008, 2016 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Marta Bevacqua/Trevillion Images

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2008, 2016 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Marta Bevacqua/Trevillion Images ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Βαθύ γαλάζιο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Κατερίνα Λελούδη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Βίκυ Αυδή ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2008, 2016

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Παπαθεοδώρου, 2009. φωτογραφίας εξωφύλλου: Virgil Mlesnita. Πρώτη έκδοση: οκτώβριος 2009, 5.000 αντίτυπα. ιsbn 978-960-453-654-2

Θοδωρής Παπαθεοδώρου, 2009. φωτογραφίας εξωφύλλου: Virgil Mlesnita. Πρώτη έκδοση: οκτώβριος 2009, 5.000 αντίτυπα. ιsbn 978-960-453-654-2 τιτλοσ βιβλιου: Οι κόρες της λησμονιάς συγγραφεασ: Θοδωρής Παπαθεοδώρου επιμελεια ΔιορΘωση κειμενου: Άννα μαράντη συνθεση εξωφυλλου: ηλίας μασούρης ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: ελένη σταυροπούλου, ραλλού

Διαβάστε περισσότερα

στέφανος Δάνδολος, 2013 φωτογραφίας εξωφύλλου: Ilona Wellmann/Trevillon Images UK πρώτη έκδοση: φεβρουάριος 2013, 8.000 αντίτυπα

στέφανος Δάνδολος, 2013 φωτογραφίας εξωφύλλου: Ilona Wellmann/Trevillon Images UK πρώτη έκδοση: φεβρουάριος 2013, 8.000 αντίτυπα τιτλοσ βιβλιου: Η Χορεύτρια του Διαβόλου συγγραφεασ: στέφανος Δάνδολος επιμελεια Διορθωση κειμενου: Άννα μαράντη συνθεση εξωφυλλου: Χρυσούλα μπουκουβάλα ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: ελένη σταυροπούλου φωτογραφια

Διαβάστε περισσότερα

Matthew Dicks, 2012 φωτογραφιών εξωφύλλου: Lakhesis, Gemenacom/123rf.com ΕκΔοσΕισ ΨΥΧογιοσ α.ε., αθήνα 2012. Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2012

Matthew Dicks, 2012 φωτογραφιών εξωφύλλου: Lakhesis, Gemenacom/123rf.com ΕκΔοσΕισ ΨΥΧογιοσ α.ε., αθήνα 2012. Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2012 τιτλοσ ΠΡΩτοτΥΠοΥ: MEMOIRS OF AN IMAGINARY FRIEND από τις Εκδόσεις Sphere, λονδίνο 2012 τιτλοσ βιβλιου: Αναμνήσεις ενός φανταστικού φίλου συγγραφεασ: Matthew Dicks μεταφραση: Χρήστος οικονόμου ΕΠιμΕλΕια

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2007, 2015. Φωτογραφιών εξωφύλλου: Lena Okuneva/Trevillion Images, Samot/Shutterstock

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2007, 2015. Φωτογραφιών εξωφύλλου: Lena Okuneva/Trevillion Images, Samot/Shutterstock ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μην πιστεύεις στην αλήθεια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Κατερίνα Λελούδη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά Φωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Στεφανάκης, 2009, 2014 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Norman Parkinson Ltd/Courtesy Norman Parkinson Archive ΙSBN 978-618-01-0565-0

Δημήτρης Στεφανάκης, 2009, 2014 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Norman Parkinson Ltd/Courtesy Norman Parkinson Archive ΙSBN 978-618-01-0565-0 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Δημήτρης Στεφανάκης ΘΕΩΡΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Λήδα Βαρβαρούση ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Μερκούριος Αυτζής, 2011. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2011 ÉSBN 978-960-496-273-0

Εικονογράφηση: Λήδα Βαρβαρούση ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Μερκούριος Αυτζής, 2011. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2011 ÉSBN 978-960-496-273-0 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Ορφέας και οι νταήδες µε τα κίτρινα ποδήλατα ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Μερκούριος Αυτζής ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Λήδα Βαρβαρούση ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη, 2014 Φωτογραφιών εξωφύλλου: Kamil Akca/Trevillion Images nobeastsofierce/www.shutterstock.com cluckva/www.shutterstock.

Πένυ Παπαδάκη, 2014 Φωτογραφιών εξωφύλλου: Kamil Akca/Trevillion Images nobeastsofierce/www.shutterstock.com cluckva/www.shutterstock. ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Αντίο, φιλενάδα ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Πένυ Παπαδάκη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ EΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Ανδρεάδης ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά Πένυ Παπαδάκη, 2014

Διαβάστε περισσότερα

Πασχαλία Τραυλού, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2010, 15.000 αντίτυπα ISBN 978-960-453-759-4

Πασχαλία Τραυλού, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2010, 15.000 αντίτυπα ISBN 978-960-453-759-4 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Η γυναίκα του φάρου ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Πασχαλία Τραυλού ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: ííá Êáæïýñç ÓÕÍÈÅÓÇ ÅÎÙÖÕËËÏÕ: Κατερίνα ηµοπούλου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ραλλού Ρουχωτά EÊÔÕÐÙÓÇ: Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

συντριβη ΚΑΡΙΝ ΣΛΟΤΕΡ CRIME

συντριβη ΚΑΡΙΝ ΣΛΟΤΕΡ CRIME ΚΑΡΙΝ ΣΛΟΤΕΡ συντριβη CRIME ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: BROKEN Από τις Εκδόσεις Delacorte, Νέα Υόρκη 2010 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Συντριβή ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Karin Slaughter ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Χρήστος Καψάλης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Μάρω Βαμβουνάκη, 2015. Πρώτη έκδοση: Νοέμβριος 2015, 8.000 αντίτυπα. Έντυπη έκδοση ΙSBN 978-618-01-1324-2 Ηλεκτρονική έκδοση ISBN 978-618-01-1325-9

Μάρω Βαμβουνάκη, 2015. Πρώτη έκδοση: Νοέμβριος 2015, 8.000 αντίτυπα. Έντυπη έκδοση ΙSBN 978-618-01-1324-2 Ηλεκτρονική έκδοση ISBN 978-618-01-1325-9 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η δικηγόρος ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Μάρω Βαμβουνάκη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Xρυσούλα Μπουκουβάλα Πίνακας εξωφύλλου: Οι ερωτευμένοι (Les Amoureux) του Émile Friant,

Διαβάστε περισσότερα

ATSS Publications, LLC 2007 All rights reserved. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2008, 6.000 αντίτυπα ÉSBN 978-960-453-397-8

ATSS Publications, LLC 2007 All rights reserved. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2008, 6.000 αντίτυπα ÉSBN 978-960-453-397-8 TIÔËÏÓ ÐÑÙÔÏÔÕÐÏÕ: A THOUSAND SPLENDID SUNS Aðü ôéò Åêäüóåéò Penguin Books, Λονδίνο 2007 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Στη χώρα των χρυσών ήλιων ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Khaled Hosseini ÌÅÔÁÖÑÁÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Βασιλική Κοκκίνου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πασχαλία Τραυλού, 2011 Φωτογραφίας εξωφύλλου: SHUTTERSTOCK. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2011, 20.000 αντίτυπα ISBN 978-960-496-266-2

Πασχαλία Τραυλού, 2011 Φωτογραφίας εξωφύλλου: SHUTTERSTOCK. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2011, 20.000 αντίτυπα ISBN 978-960-496-266-2 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Τα ρόδα της σιωπής ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Πασχαλία Τραυλού ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: ííá Êáæïýñç ÓÕÍÈÅÓÇ ÅÎÙÖÕËËÏÕ: Βίκυ Αυδή ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου EÊÔÕÐÙÓÇ ÂÉÂËÉÏÄÅÓÉÁ:

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρεµούνδος, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2010, 2.000 αντίτυπα

Γιάννης Ρεµούνδος, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2010, 2.000 αντίτυπα TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο θείος µου ο κατσικοπόδαρος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιάννης Ρεµούνδος ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Χρήστος ήµος ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ελένη Σταυροπούλου EÊÔÕÐÙÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

I. Biggi, 2007 Editorial Seix Barral S.A., 2007. Πρώτη έκδοση: Απρίλιος 2010, 3.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-704-4

I. Biggi, 2007 Editorial Seix Barral S.A., 2007. Πρώτη έκδοση: Απρίλιος 2010, 3.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-704-4 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: LA FORMULA STRADΙVARIUS Από τις Εκδόσεις Seix Barral S.A., Βαρκελώνη 2007 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Τα δώδεκα Στραντιβάριους ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: I. Biggi ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Χρύσα Θ. Μπανιά ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Ίρις Σαµαρτζή ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Φεβρουάριος 2014 ÉSBN 978-618-01-0482-0

Εικονογράφηση: Ίρις Σαµαρτζή ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Φεβρουάριος 2014 ÉSBN 978-618-01-0482-0 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Θέλω να γίνω µάγος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ : Ίρις Σαµαρτζή ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης ελώνης, 2008. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2008

Αντώνης ελώνης, 2008. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2008 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: O άσος των γηπέδων ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Αντώνης ελώνης ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Γιάννης Αποστολογιάννης ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ραλλού Ρουχωτά EÊÔÕÐÙÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

O.W. Toad, 2009 Εικονογράφησης εξωφύλλου: Victoria Sawdon. Πρώτη έκδοση: Οκτώβριος 2010, 2.500 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-855-3

O.W. Toad, 2009 Εικονογράφησης εξωφύλλου: Victoria Sawdon. Πρώτη έκδοση: Οκτώβριος 2010, 2.500 αντίτυπα ΙSBN 978-960-453-855-3 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: THE YEAR OF THE FLOOD Aπό τις Εκδόσεις Bloomsbury, Λονδίνο 2009 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η χρονιά της πλημμύρας ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Margaret Atwood ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Μπελίκα Κουμπαρέλη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

13Ανακτήστε. δυνατοί. πράγματα. άνθρωποι ΕΪΜΙ ΜΟΡΙΝ. δεν κάνουν. που οι ψυχικά

13Ανακτήστε. δυνατοί. πράγματα. άνθρωποι ΕΪΜΙ ΜΟΡΙΝ. δεν κάνουν. που οι ψυχικά 13Ανακτήστε τη δύναμή σας, ενστερνιστείτε την αλλαγή, αντιμετωπίστε τους φόβους σας και εκπαιδεύστε το μυαλό σας για ευτυχία και επιτυχία. πράγματα που οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι δεν κάνουν ΕΪΜΙ ΜΟΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ. Χάρι Πότερ. Γιατί λοιπόν δεν αγοράζεις καινούργιο; Να γράφεις στο δικό σου βιβλίο, Ερμιόνη

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ. Χάρι Πότερ. Γιατί λοιπόν δεν αγοράζεις καινούργιο; Να γράφεις στο δικό σου βιβλίο, Ερμιόνη ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ Χάρι Πότερ Συνεταιρικά με τον Ρον Ουέσλι Επειδή το δικό του έχει διαλυθεί Γιατί λοιπόν δεν αγοράζεις καινούργιο; Να γράφεις στο δικό σου βιβλίο, Ερμιόνη Αγόρασες ένα σωρό βόμβες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις»

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις» ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

C. Bertelsmann Verlag, 2014 Φωτογραφιών εξωφύλλου: Lisa Bonowicz/Trevillion Images. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2016

C. Bertelsmann Verlag, 2014 Φωτογραφιών εξωφύλλου: Lisa Bonowicz/Trevillion Images. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2016 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: DIE WAHRHEIT UND ANDERE LÜGEN Από τις Εκδόσεις Random House, Μόναχο 2014 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η αλήθεια και άλλα ψέματα ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Sascha Arango ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Τάνια Σταύρου ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: THE GIRLFRIENDS' GUIDE TO TODDLERS Aπό τις Εκδόσεις Perigree, Λονδίνο 1999

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: THE GIRLFRIENDS' GUIDE TO TODDLERS Aπό τις Εκδόσεις Perigree, Λονδίνο 1999 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: THE GIRLFRIENDS' GUIDE TO TODDLERS Aπό τις Εκδόσεις Perigree, Λονδίνο 1999 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαμάδες και νήπια Ð Πώς να δαμάσετε το τερατάκι σας ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Vicki Iovine ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Σέβυ

Διαβάστε περισσότερα

ΙSBN 978-960-496-514-4

ΙSBN 978-960-496-514-4 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: L' ISOLA DEL GIORNO PRIMA Από τις Εκδόσεις RCS Libri S.p.A., Μιλάνο 1994 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Το νησί της προηγούµενης ηµέρας ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Umberto Eco ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Έφη Καλλιφατίδη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία.

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Στόχος μας : να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή και το διαδίκτυο για να αντλήσουμε σωστές πληροφορίες, να τις επεξεργαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Ο ΑΦΡΑΓΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Η χρονική συγκυρία δε θα μπορούσε να είναι καλύτερη. Πέντε λεπτά μετά τις έξι το απόγευμα της τελευταίας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε με προσοχή και

Διαβάστε περισσότερα

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας.

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ του ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ της ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. στο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ της Κ.Ε.Δ.Ε. ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Αγαπητοί Φίλοι, Θέλω εκ μέρους των

Διαβάστε περισσότερα

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε.

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε. ΖΟΥΛΟΥ 13 1 «ΦΟΒΑΣΑΙ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΙ;... Για λέγε, φοβάσαι;» Ο Άλι δεν απαντούσε πολλά φίδια στο στόμα. «Βλέπεις τι συμβαίνει, μικρέ Ζουλού; Βλέπεις;» Όχι, δεν έβλεπε τίποτα. Τον είχαν αρπάξει από τα μαλλιά

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΦΟΡΗΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. στο μάθημα της Γλώσσας της ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΦΟΡΗΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. στο μάθημα της Γλώσσας της ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΈΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΦΟΡΗΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ στο μάθημα της Γλώσσας της ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σεπτέμβριος 2014 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη Εύα Παπώτη Μια «γριά» νέα Πρωτογνώρισα την Κατερίνα ως μαθήτρια λυκείου στο φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης στο οποίο εργαζόμουν ως φιλόλογος. Σήμερα είναι τριάντα ετών. Σε μια συνάντησή μας, λίγο πριν

Διαβάστε περισσότερα

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας Παντελής Παπαδόπουλος Αγαπητοί φίλοι, κυρίες και κύριοι Είναι τιμή για μένα και αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω ενεργά στην ημερίδα αυτή. Το

Διαβάστε περισσότερα

Το Article 27 αναφέρεται στο κομμάτι του Καταστατικού των Η.Ε. κατά το οποίο δίνεται το δικαίωμα του βέτο στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Το Article 27 αναφέρεται στο κομμάτι του Καταστατικού των Η.Ε. κατά το οποίο δίνεται το δικαίωμα του βέτο στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν είναι εύκολο να είσαι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αλλά εσείς έχετε γεννηθεί για την πρόκληση αυτή. Η χώρα σας, σας έχει επιλέξει για να προστατεύσετε τα συμφέροντά της. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 )

Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 ) Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 ) του Κ.Γκ.Γιούνγκ Με έχουν ρωτήσει αρκετές φορές τι πιστεύω για το θάνατο, γι αυτό το τελείωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο θάνατος είναι απλά γνωστός ως το τέλος. Είναι η τελεία

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003 ΕφΑθ 5253/2003 Τράπεζες. Στεγαστικά δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών. Καταχρηστικοί όροι. Έξοδα χρηματοδότησης. Προμήθεια φακέλου Παράνομες επιβαρύνσεις. Υπέρμετρες εγγυήσεις. Καταγγελία σύμβασης δανείου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΝΟΣ ΓΥΡΟΥ 1. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ 3. ΣΥΛΛΟΓΗ 4. ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 5. ΣΚΟΡΑΡΙΣΜΑ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Mattel, Inc, 2012. All rights reserved. Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2013 ISBN: 978-618-01-0185-0

Mattel, Inc, 2012. All rights reserved. Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2013 ISBN: 978-618-01-0185-0 ΣΕΙΡΑ: ΜΙΚΡΗ ΠΥΞΙΔΑ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: MONSTER HIGH 4 BACK AND DEADER THAN EVER Από τις Εκδόσεις LITTLE, BROWN AND COMPANY, Νέα Υόρκη 2012 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Monster High (Βιβλίο 4) Τέλος καλό, όλα καλά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα

Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα Εμείς πιστεύουμε ότι για να βγει η Άμυνα της χώρας από τα σημερινά αδιέξοδα και να μπορέσει να ανταποκριθεί με επιτυχία στις σύγχρονες προκλήσεις, δεν αρκεί απλά να ξεπεράσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: 58/ 2014 ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Δ.Ε ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο 1 Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ για τις ανάγκες των μαθημάτων: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΉ και ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ (Διδακτικός Σχεδιασμός) ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βαρβάρα Μπουκουβάλα, ΔΝ-Πρωτοδίκης ΔΔ

Βαρβάρα Μπουκουβάλα, ΔΝ-Πρωτοδίκης ΔΔ Η υποχρέωση επίδοσης της φορολογικής προσφυγής στη διοίκηση από τον προσφεύγοντα, εντός ορισμένης προθεσμίας, επί ποινής απορρίψεως του ασκηθέντος ενδίκου βοηθήματος, ως απαράδεκτου: Παρατηρήσεις στη ΣτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 Απόστολος Πιερρής ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ πόλιν δὲ μικρὰν καὶ ἄδοξον παραλαβὼν ἔνδοξον καὶ μεγάλην ἀπεργάσασθαι 14 Ιανουαρίου 2015 2 Η χώρα έχει ναυαγήσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012

Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012 Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012 Κυρίες, κύριοι, Η έννοια της ανάπτυξης είναι τόσο πολυφορεμένη στο σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο, που αν δεν δώσουμε, ο καθένας από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΈΓΓΡΑΦΟ Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.Ε. ΟΙ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΈΓΓΡΑΦΟ Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.Ε. ΟΙ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15-01-2014 ΑΡ. ΠΡΩΤ.: 2270 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΈΓΓΡΑΦΟ Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.Ε. ΟΙ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ Για τα εισοδήματα του 2013, τη φορολογία και τα πρόστιμα του 2014, ισχύουν τα εξής: Καταργείται το

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

Δυσαρεστημένοι με τη ζωή τους οι 7 στους 10 Έλληνες

Δυσαρεστημένοι με τη ζωή τους οι 7 στους 10 Έλληνες Παρασκευή 16 Μαΐου 2014 ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 191 Δυσαρεστημένοι με τη ζωή τους οι 7 στους 10 Έλληνες Ανοικτά τα γραφεία ταυτοτήτων για τις εκλογές σ.12 σ.09 Και για φάρμακα στην Τουρκία Γεροντόπουλος: «Βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 7 Αυγούστου 2014 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΣΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΥΝΣΗΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ Το φορολογικό σύστημα αποτελεί το βασικότερο εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Ιανουάριος 2010, 2.000 αντίτυπα ÉSBN 978-960-453-675-7

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2010. Ðñþôç Ýêäïóç: Ιανουάριος 2010, 2.000 αντίτυπα ÉSBN 978-960-453-675-7 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Το ψαράκι που φορούσε γυαλιά ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Λιάνα ενεζάκη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Η κατάσταση στη χώρα, κ. Πρωθυπουργέ, είναι πολύ ανησυχητική. Η κοινωνία βράζει. Η οικονομία βυθίζεται.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Η κατάσταση στη χώρα, κ. Πρωθυπουργέ, είναι πολύ ανησυχητική. Η κοινωνία βράζει. Η οικονομία βυθίζεται. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Η κατάσταση στη χώρα, κ. Πρωθυπουργέ, είναι πολύ ανησυχητική. Η κοινωνία βράζει. Η οικονομία βυθίζεται. Οι θεσμοί δοκιμάζονται. Και η χώρα κινδυνεύει να μεταβληθεί σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

Arendsoog Ltd / stan Lauryssens Εικόνας εξωφύλλου: gheorghe Matei, Ρουμανία ΕκδοσΕισ Ψυχογιοσ Α.Ε., Αθήνα 2011

Arendsoog Ltd / stan Lauryssens Εικόνας εξωφύλλου: gheorghe Matei, Ρουμανία ΕκδοσΕισ Ψυχογιοσ Α.Ε., Αθήνα 2011 τιτλοσ ΠΡΩτοτυΠου: dali & I: the surreal story τιτλοσ βιβλιου: Ο Νταλί κι εγώ Από τις Εκδόσεις tomas dunne BooKs, Νέα υόρκη 2008 συγγραφεασ: stan Lauryssens μεταφραση: σέβυ σπυριδογιαννάκη ΕΠιμΕλΕιΑ διορθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr Τοποθέτηση στη Βουλή της Αντιπροέδρου της Α..Ε..Υ., έσποινας Σπανού για το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 18 Ιουνίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΗ ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ. 9/12/2014, Αγ. Νικόλαος

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΗ ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ. 9/12/2014, Αγ. Νικόλαος ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΗ ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ. 9/12/2014, Αγ. Νικόλαος Απλήρωτη εργασία σακατεμένοι και νεκροί εργάτες, έτσι πλουτίζουν οι κεφαλαιοκράτες Αυτό το σύνθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ 1. Νομοθεσία για την Ασφάλιση Αυτοκινήτου Έχουν όλοι υποχρέωση από το Νόμο να συνάψουν ασφάλιση για το αυτοκίνητό τους; Σε ποια νομοθεσία βασίζεται η ασφάλιση αυτοκινήτου; Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκδήλωση-Συζήτηση. για τις φυλακές και τους κρατούμενους αγωνιστές. όσο υπαρχουν φυλακές κανείς δεν είναι ελεύθερος. Εισήγηση

Εκδήλωση-Συζήτηση. για τις φυλακές και τους κρατούμενους αγωνιστές. όσο υπαρχουν φυλακές κανείς δεν είναι ελεύθερος. Εισήγηση Εκδήλωση-Συζήτηση για τις φυλακές και τους κρατούμενους αγωνιστές όσο υπαρχουν φυλακές κανείς δεν είναι ελεύθερος Εισήγηση Ιούνης 2011 αντί εισαγωγής Το 12σέλιδο που κρατάτε στα χέρια σας, αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ 1. Ύπνος: Δεν βοηθάει να ξενυχτήσουμε διαβάζοντας το προηγούμενο βράδυ, προσπαθώντας να συγκεντρώσουμε το σύνολο της ύλης στο μυαλό μας. Η κούραση, δε θα μας επιτρέψει

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα έργου. Με την 446/15 απόφαση Δ.Σ.,συγκροτήθηκε ομάδα έργου αποτελούμενη από τους:

Ομάδα έργου. Με την 446/15 απόφαση Δ.Σ.,συγκροτήθηκε ομάδα έργου αποτελούμενη από τους: ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΤΟΠΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Δήμου Τρικκαίων - 2 - Ομάδα έργου Με την 446/15 απόφαση Δ.Σ.,συγκροτήθηκε ομάδα έργου αποτελούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω, Αγαπώ & Φροντίζω το Σώμα μου

Γνωρίζω, Αγαπώ & Φροντίζω το Σώμα μου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γνωρίζω, Αγαπώ & Φροντίζω το Σώμα μου Σχολικό Έτος 2013-2014 ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΑΡΣΕΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΕΚΠ/ΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 1 ο ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ ΤΜΗΜΑ ΚΛΑΣΙΚΟ Δ/ΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο 6-5-2015. Αρ. Πρωτ.: 590

Ηράκλειο 6-5-2015. Αρ. Πρωτ.: 590 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Χάουαρντ Τζέικομπσον Η περίπτωση Φίνκλερ

Χάουαρντ Τζέικομπσον Η περίπτωση Φίνκλερ ΒΡΑΒΕΙΟ ΒOOKER 2010 Χάουαρντ Τζέικομπσον Η περίπτωση Φίνκλερ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: THE FINKLER QUESTION Από τις Εκδόσεις Bloomsbury, Λονδίνο 2010 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η περίπτωση Φίνκλερ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Στη βάση του περίτεχνου ανδριάντα του Στρατηλάτη Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη, υπάρχει το εξής έμμετρο επίγραμμα: «Σε άτι γοργό καβαλάρης

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Ανωριμότητα Προκαταλήψεις- Στερεότυπα Απουσία ανθρωπιστικής παιδείας Ημιμάθεια Έλλειψη έμπρακτης χριστιανικής ζωής ΣΤΟΧΟΙ Να αρχίσουν να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα δικά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα Ευρετήριο πινάκων Ασκήσεις και υπομνήματα Ανάγνωση, για να ταυτιστεί και να προβάλει τα συναισθήματά του Ανακαλύψτε την προέλευση των πιστεύω σας Απαλή μουσική ως φάρμακο για τις εντάσεις και την απογοήτευση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ 2015 1 Το επιστημονικό περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου έχει υποβληθεί σε κριτική ανάγνωση και εγκριθεί με το σύστημα των κριτών. Η κριτική ανάγνωση πραγματοποιήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική Θέμα πτυχιακής εργασίας: Μελέτη ανάλυσης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των επιχειρήσεων του κλάδου τροφίμων και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Κωνσταντίνος Γείτονας): Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας κ. Μπασιάκος έχει το λόγο. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ε.

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ε. 1 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ε. ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ «ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

& ../../.. 37, 151 80 :.. :... ... FAX :... & e-mail: :...

&  ../../..   37, 151 80   :.. :...  ...    FAX :... &  e-mail: :... Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθµός Ασφαλείας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ.ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Αθήνα../../.. Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ-ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ-ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ-ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη,

Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς τον: ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ, Πρέσβη της Φλωρεντίας στην Αγία Παπική Έδρα, Ρώμη. Εξοχώτατε Πρέσβη, (Ο Νικολό Μακιαβέλι, μέσα από μία επιστολή του, περιγράφει την ζωή του στο κτήμα του, στο οποίο είχε αποτραβηχτεί, μετά το 1513 που οι Μεδίκοι ανακατέλαβαν την εξουσία.) Φλωρεντία, 10 Δεκεμβρίου 1513 Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΠΝΙΞΕΙΣ ΤΟ ΦΙΔΙ ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΤΣΑΚΙΣΕΙΣ ΤΑ (ΧΡΥΣΑ) ΑΥΓΑ ΤΟΥ

ΓΙΑ ΝΑ ΠΝΙΞΕΙΣ ΤΟ ΦΙΔΙ ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΤΣΑΚΙΣΕΙΣ ΤΑ (ΧΡΥΣΑ) ΑΥΓΑ ΤΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΠΝΙΞΕΙΣ ΤΟ ΦΙΔΙ ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΤΣΑΚΙΣΕΙΣ ΤΑ (ΧΡΥΣΑ) ΑΥΓΑ ΤΟΥ Φασισμός και αντιφασισμός στα χρόνια της χολέρας Συνέλευση για την ΚΥκλοφορία των Αγώνων Ένθετη έκδοση μαζί με το 7ο τεύχος της Σφήκας

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΡ ΑΕ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ - ΝΙΚΗΣ 15, 105 57 ΑΘΗΝΑ, τηλ. 210 3259700, fax: 210 3259710 e-mail: ekter@ekter.gr

ΕΚΤΕΡ ΑΕ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ - ΝΙΚΗΣ 15, 105 57 ΑΘΗΝΑ, τηλ. 210 3259700, fax: 210 3259710 e-mail: ekter@ekter.gr ΕΚΤΕΡ ΑΕ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ - ΝΙΚΗΣ 15, 105 57 ΑΘΗΝΑ, τηλ. 210 3259700, fax: 210 3259710 e-mail: ekter@ekter.gr ΣΧΕΔΙΟ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας της 27 ης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 26/5/2010

ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 26/5/2010 ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 26/5/2010 Α1. Η αρετή αναφέρεται στα «πάθη» και στις «πράξεις», στα οποία η υπερβολή αποτελεί λάθος και ψέγεται, το ίδιο και η έλλειψη, ενώ το μέσον επαινείται και είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ (ΣΜΥΕ-ΔΥΠ) Λ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 40,11473 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.2108822303/2108064543 FAX 2106124492 EMAIL:info@smye.gr ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ Ένας πρακτικός οδηγός για εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ Ένας πρακτικός οδηγός για εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ Ένας πρακτικός οδηγός για εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΠΟΣ Διόρθωση: Μαρία Αποστολοπούλου Ηλεκτρονική επεξεργασία: Μαρία Παπαδάκη Μακέτα εξωφύλλου: Κώστας Πιπιλιός 2008 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο πρέπει να ικανοποιεί με τα ωράριά του το πρόγραμμα των γονέων.

Το σχολείο πρέπει να ικανοποιεί με τα ωράριά του το πρόγραμμα των γονέων. Cover Story Το σχολείο πρέπει να ικανοποιεί με τα ωράριά του το πρόγραμμα των γονέων. Φωτογραφίες: Δημήτρης Διακογιάννης Cover Ελευθέριος Γείτονας Γενικός Διευθυντής Εκπαιδευτηρίων Γείτονα 38 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ 1. Έχω επιλέξει ένα τραγούδι τον που είναι μια δημιουργία των Χαΐνηδων. Οι Χαΐνηδες είναι ένα συγκρότημα από την Κρήτη που παίζουν έντεχνη και παραδοσιακή μουσική. Οι μουσική

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ. -Συνημμένα 14 Ψηφίσματα: Ψήφισμα 1: Για τη Χρηματοδότηση των ΑΕΙ. Ψήφισμα 2: Θέματα Ανθρώπινου Δυναμικού

ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ. -Συνημμένα 14 Ψηφίσματα: Ψήφισμα 1: Για τη Χρηματοδότηση των ΑΕΙ. Ψήφισμα 2: Θέματα Ανθρώπινου Δυναμικού ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Επτά μήνες από την έναρξη ισχύος του Ν. 4009/2011, η Σύνοδος των Πρυτάνεων διαπιστώνει ότι τα προβλήματα των Πανεπιστημίων έχουν οξυνθεί, ενώ αντίστοιχα, παρά τις πρόσφατες προσπάθειες,

Διαβάστε περισσότερα

και ενδυόμενος με θεία αγάπη την ποδιά του ιατρού έδενε με τα γυμνά του χέρια τις πληγές των πασχόντων και έπειτα τις ασπαζόταν.

και ενδυόμενος με θεία αγάπη την ποδιά του ιατρού έδενε με τα γυμνά του χέρια τις πληγές των πασχόντων και έπειτα τις ασπαζόταν. Κάθε φορά που πάμε να μιλήσουμε για το προνοιακό έργο της Εκκλησίας μας, ο νους μας σταματά στη λέξη «φιλανθρωπία», μια λέξη τόσο όμορφη αλλά και τόσο παρεξηγημένη. Όμορφη γιατί φιλανθρωπία σημαίνει αγάπη

Διαβάστε περισσότερα

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΗ Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε Στέλνουμε χαιρετισμούς. Χαιρόμαστε πολύ που έχουμε αυτήν την ευκαιρία να μιλήσουμε με σας ξανά και να παράσχουμε τις πληροφορίες που είμαστε έτοιμοι να

Διαβάστε περισσότερα

Θερινά ΔΕΝ 2011 "ακολουθώντας τη ροή" - η ματιά μου

Θερινά ΔΕΝ 2011 ακολουθώντας τη ροή - η ματιά μου 1/5 Τετάρτη 24 Αυγούστου 2011- Άννη Βασιλείου, Υπεύθυνη δράσης Δ.Ε.Ν. Θερινά ΔΕΝ 2011 "ακολουθώντας τη ροή" - η ματιά μου Μέρη του όλου - Τι ζωγράφισες; ρώτησε η εμψυχώτρια το κορίτσι. - Το όλον. απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΤΟΠΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΚΟ ΔΗΜΩΝ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ, ΘΕΡΜΗΣ, ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ, ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΤΟΠΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΚΟ ΔΗΜΩΝ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ, ΘΕΡΜΗΣ, ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ, ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ ΟΔΗΓΟΣ ΤΟΠΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΚΟ ΔΗΜΩΝ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ, ΘΕΡΜΗΣ, ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ, ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ «Τοπική Δράση Κοινωνικής Συνοχής & Απασχόλησης Ανατολικής Θεσσαλονίκης», Δράση 3 «Τοπικές δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Εκπαιδευτήρια Δούκα Δημοτικό Ιούνιος 2013 Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Επιμέλεια : Γ. Τσούκας ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 1. Εννοιολογική Οριοθέτηση 8. Κριτική θεώρηση Σύνοψη Διαθεματικότητα Διεπιστημονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

medreha Kωνσταντίνος Μαλίζος καθηγητής Ορθοπαιδικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας

medreha Kωνσταντίνος Μαλίζος καθηγητής Ορθοπαιδικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Ο καθηγητής Ορθοπαιδικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κων. Μαλίζος για την αρθρίτιδα ως συχνότερη αιτία χρόνιου πόνου και 2012-01-30 19:50:47 Kωνσταντίνος Μαλίζος καθηγητής Ορθοπαιδικής,

Διαβάστε περισσότερα