Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33."

Transcript

1 1/ Κουλουμπαρίτσης: Αριστοτελική Φυσική Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33. Κρίνει ο Ιωάννης Παπαχρήστου (Humboldt-Universität zu Berlin) Το βιβλίο αυτό εκδόθηκε για πρώτη φορά το Ο συγγραφέας του αποφάσισε να το εκδώσει εκ νέου το 1997, ενώ σε ελληνική μετάφραση κυκλοφόρησε μόλις το 2012 από την Ακαδημία Αθηνών. Ο Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης σημειώνει στον Πρόλογο της ελληνικής έκδοσης ότι ο λόγος επανέκδοσης του βιβλίου το 1997 ήταν η συμπλήρωση της ερμηνείας του με νεότερα πορίσματα στα οποία κατέληξε με τα χρόνια σχετικά με τις μεθοδολογικές και φιλοσοφικές αρχές στα Φυσικά και στα Μετά τα φυσικά του Αριστοτέλη (σ. ΙΧ-ΧΙΙΙ). Πρόθεση του βιβλίου ήταν εξ αρχής να αποσαφηνίσει τον ρόλο των αρχών επί των ο- ποίων ο Αριστοτέλης θεμελιώνει τη φυσική επιστήμη στα Φυσικά, να επανεξετάσει το ζήτημα της συνοχής του έργου, που ήδη από την αρχαιότητα αμφισβητείται, και να κατοχυρώσει μια μη εμπειριοκρατική ερμηνεία (σ. Χ, 182). Το βιβλίο εκτείνεται σε έξι κεφάλαια, περιέχοντας επιπλέον Πρόλογο για την ελληνική έκδοση, Εισαγωγή και Συμπέρασμα. Η έκδοση συμπληρώνεται με βιβλιογραφία, όμως απουσιάζουν πίνακες ονομάτων, χωρίων ή εννοιών. Η δομή των κεφαλαίων είναι έτσι σχεδιασμένη ώστε να α- κολουθεί τη θεματολογία των Φυσικών γεγονός βοηθητικό για την παράλληλη παρακολούθηση του κειμένου του Αριστοτέλη και των ερμηνευτικών προσεγγίσεων του Κουλουμπαρίτση. Η σύγχρονη βιβλιογραφία μελετά κυρίως επιμέρους ζητήματα από τα Φυσικά του Αριστοτέλη, όπως ο ορισμός της έννοιας της φύσης, το άπειρο, ο χρόνος, ο τόπος και η κίνηση. εν συναντάμε συχνά μελέτες που στοχεύουν στη θεώρηση του συνόλου των Φυσικών. Από τη σκοπιά αυτή το βιβλίο του Κουλουμπαρίτση αποτελεί μια σημαντική προσπάθεια ανάδειξης του τρόπου με τον οποίο ο Αριστοτέλης κατασκευάζει την επιστήμη της φυσικής (σ. 2, 32). Η εισαγωγή του βιβλίου τιτλοφορείται «Ο μύθος μιας εμπειριοκρατικής φυσικής» (σ. 1-32). Σε αυτήν ο συγγραφέας πραγματεύεται παλαιότερες μελέτες για τα Φυσικά με έμφαση σε αυτήν του Βήλαντ (W. Wieland, Die aristotelische Physik, ) που προσεγγίζουν το έργο του Αριστοτέλη εμπειριοκρατικά, τονίζοντας ότι η φυσική επιστήμη που θεμελιώνει ο Αριστοτέλης στηρίζεται στα δεδομένα της εμπειρικής παρατή-

2 2/7 ρησης. Ο Κουλουμπαρίτσης αποστασιοποιείται από την απόλυτα εμπειριοκρατική προσέγγιση των Φυσικών, υποστηρίζοντας ότι η εμπειρία από μόνη της είναι αναποτελεσματική δίχως τις θεωρητικές προϋποθέσεις που χρησιμοποιούν οι φιλόσοφοι για να εξαγάγουν ασφαλέστερα συμπεράσματα για τη φύση του κόσμου. Οι ερμηνείες μας για τη φύση θα πρέπει, σύμφωνα με τον συγγραφέα, να βασίζονται σε (και να προκύπτουν από) μια θεωρητική επιστήμη, αλλά και από την εμπειρία (σ ). Μείζον θέμα προς εξέταση, επομένως, είναι το πώς ο Αριστοτέλης πετυχαίνει την οντολογική σύλληψη του φυσικού γίγνεσθαι (στα πλαίσια της ενολογίας, όπως την ονομάζει ο Κουλουμπαρίτσης) χρησιμοποιώντας τις θεωρητικές αρχές της φιλοσοφίας (σ. 31-2). Η συνοχή των οκτώ πραγματειών που μας είναι σήμερα γνωστές ως το έργο Φυσικά (για τους αρχαίους Φυσικὴ ἀκρόασις) απασχολεί ήδη από την αρχαιότητα τους φιλοσόφους. ύο κεντρικά ερωτήματα εγείρει το κείμενο. Πρώτον, η σειρά με την οποία εμφανίζεται καθεμία από τις οκτώ πραγματείες ήταν πάντα η ίδια; Και, δεύτερον, πώς θα δικαιολογήσουμε φιλοσοφικά τις διαφορετικές θεματικές που συζητά ο Αριστοτέλης κάτω από τον τίτλο ενός και μόνου έργου; Οι ύστεροι σχολιαστές του Αριστοτέλη, ιδίως από τον Πορφύριο και μετά, αναπαράγουν μια παλαιότερη προσπάθεια να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, την οποία ο Σιμπλίκιος εντοπίζει στον Άδραστο (Εις Φυσ. 4, 8-16). Η σχολιαστική παράδοση ακολούθησε δύο ερμηνείες. Τα Φυσικά είτε αποτελούνται από πέντε βιβλία υπό τον τίτλο Περὶ ἀρχῶν και τρία βιβλία Περὶ κινήσεως (όπως πιθανόν θεωρούσε ο Αλέξανδρος Αφροδισιέας και βεβαίως ο Σιμπλίκιος) είτε από τέσσερα βιβλία Περὶ ἀρχῶν και τέσσερα βιβλία Περὶ κινήσεως (όπως πίστευαν ο Πορφύριος και ο Ιωάννης Φιλόπονος). Οι ερμηνείες αυτές αφορούν τη μορφή των Φυσικών που γνωρίζουμε και εμείς σήμερα και στηρίζονται στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται οι θεματικές του Αριστοτέλη από βιβλίο σε βιβλίο. Όλοι οι υπομνηματιστές αποδέχονται ότι στα Φυσικά ο Αριστοτέλης μελετά τα πέντε παρακολουθήματα που είναι κοινά σε όλα τα φυσικά όντα, δηλαδή τη μορφή, την ύλη, τον τόπο, τον χρόνο και την κίνηση. Φαίνεται όμως να διαφωνούν ως προς το πέμπτο βιβλίο, εντάσσοντάς το είτε στα κείμενα υπό τον τίτλο Περὶ ἀρχῶν είτε στα κείμενα Περὶ κινήσεως. Ο Κουλουμπαρίτσης δεν λαμβάνει υπόψη του τη συζήτηση περί συνοχής των Φυσικών από τους υπομνηματιστές του Αριστοτέλη, αν και βρίσκουμε σκόρπιες αναφορές σε αυτούς. Θεωρώ όμως ατόπημα την απουσία διεξοδικής προσέγγισης των ερμηνειών που προτείνουν οι σχολιαστές, επειδή θα βοηθούσαν ίσως στο να υποστηρίξει μια πραγματικά διαφορετική ερμηνεία, όπως θα τονίσω και παρακάτω. Η ανάλυση του Κουλουμπαρίτση σχετικά με την ανάπτυξη των Φυσικών στηρίζεται στη μελέτη των όρων γένεσις, μεταβολή, κίνησις και των μεταξύ τους σχέσεων (στο πρώτο κεφάλαιο, «Η πορεία ανάπτυξης των Φυσικών»). Ο συγγραφέας θεωρεί ότι οι αρχαίοι σχολιαστές αντιλαμβάνονται ως κύριο άξονα των Φυσικών την έννοια της κίνησης, ανάγοντας σε αυτήν όλες τις θεματικές του έργου, ερμηνεία που τείνει να θεωρείται παραδοσιακή και βασική ως σήμερα (σ. 36). Αφιερώνει αρκετές σελίδες για να δείξει ασαφώς ότι ακολουθεί μια ερμηνευτική γραμμή που απέχει από την παραδοσιακή ερμηνεία των Φυσικών. Ι- σχυρίζεται ότι οι προβληματικές της μεταβολής, της γένεσης (δηλαδή του γίγνεσθαι)

3 3/7 και της κίνησης «αποκτούν ενότητα» (σ. 52) ιδωμένες μόνο μέσα από τη γενικότερη ανάπτυξη των επιχειρημάτων του Αριστοτέλη. Αντιθέτως, η παραδοσιακή ερμηνεία καθιστά τη μεταβολή έναν γενικό όρο που περιλαμβάνει την κίνηση και τη γένεση ως είδη μεταβολής τονίζοντας, κατά την γνώμη του Κουλουμπαρίτση, ότι η κίνηση είναι η κεντρική έννοια πραγμάτευσης των Φυσικών (σ. 55). Όπως σωστά παρατηρεί ο Κουλουμπαρίτσης, η άποψη αυτή, που ξεκινά από τον Σιμπλίκιο (Εις Φυσ. 801,4-802,13), σχεδόν επιβάλλεται ως κοινός τόπος για τα Φυσικά από τον W.D. Ross και μετά (σ. 53-4). Για τον Κουλουμπαρίτση, όμως, ο Αριστοτέλης προϋποθέτει ότι το πολλαχῶς λέγεσθαι του εἶναι συνεπάγεται μια αντίληψη περί του πολλαχῶς λέγεσθαι της μεταβολῆς από όπου προκύπτει μια αναλογία ανάμεσα στο εἶναι και την μεταβολήν. Έτσι, η ερμηνεία ότι η μεταβολή είναι το γένος και η κίνηση το είδος της φαίνεται να αποκλίνει από την αριστοτελική οντολογία εν γένει (σ. 55). Θέση του συγγραφέα είναι ότι η μεταβολή άλλοτε ταυτίζεται με την κίνηση (στην περίπτωση που μιλάμε για τον υποσελήνιο κόσμο του γίγνεσθαι) κι άλλοτε δεν ταυτίζεται με την κίνηση (στην περίπτωση της φοράς των αμετάβλητων κατά τα άλλα ουράνιων σωμάτων). Αυτή η παρατήρηση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι στα Φυσικά εντοπίζονται τρεις διακριτές προβληματικές της κίνησης (σ. 58): γενική πραγμάτευση της κίνησης από τη σκοπιά του κινούντος (βιβλίο Γ, 1-3), η κίνηση σε σχέση με τρία είδη μεταβολής (βιβλίο Ε, 1-2), σχέση μεταξύ κινούντος και κινουμένου (βιβλία Η, Θ). Παράλληλα με την ανάπτυξη της εξέτασης της έννοιας της κίνησης, τα Φυσικά ασχολούνται, όπως παραδέχεται και ο συγγραφέας, με τις αρχές των όντων, με τις έννοιες της φύσης, του α- πείρου, του τόπου, του κενού και του χρόνου. Η απορία που προκαλείται στον αναγνώστη είναι κατά πόσον η θέση του όντως διαφέρει από την παραδοσιακή, στον βαθμό που αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο της έννοιας της κίνησης στα Φυσικά αλλά όχι και ότι είναι η μόνη έννοια που πραγματεύεται ο Αριστοτέλης, όπως ατυχώς καταλογίζει στην παραδοσιακή ερμηνεία (σ. 243, 270-1) οι αρχαίοι σχολιαστές ο Ιωάννης Φιλόπονος και ο Σιμπλίκιος, των οποίων τα υπομνήματα σώζονται αναλύουν τα Φυσικά στη βάση πέντε παρακολουθημάτων κοινών για όλα τα φυσικά όντα, αναγνωρίζοντας ανάμεσα σε αυτά τη σπουδαιότητα της κίνησης. Το δεύτερο και το τρίτο κεφάλαιο («Η οντολογική θεμελίωση των Φυσικών», «Η γενεσιολογική θεμελίωση των Φυσικών») αποτελούν συστηματική ανάγνωση του πρώτου βιβλίου της Φυσικής ακροάσεως. Η εναρκτήρια πρόταση των Φυσικών (184a10-16), στην οποία ο Αριστοτέλης οριοθετεί ότι η επιστήμη προκύπτει από τη γνώση των στοιχείων, των αρχών και των αιτίων ενός αντικειμένου, καθώς επίσης και η ανάλυση από τον Αριστοτέλη εννοιών όπως το συνεχές, το ὅλον, το καθ ἕκαστον και το καθόλου, το ἅμα, το ἅπτεσθαι, το μεταξύ, το ἐφ ἑξῆς και το ἐχόμενον (Φυσικά Ε, 3) εισάγουν κατά τον Κουλουμπαρίτση αυτό που ονομάζει ενολογία. Η μεταφυσική αρχή ότι μέτρο των πάντων είναι το Ἕν (Μετ. 1053a18-9) εμφανίζεται στη φυσική επιστήμη μέσα από τις παραπάνω έννοιες, που αποτελούν τρόπους του Ἑνός. Ο αναγνώστης στέκεται μάλλον αμήχανος και σίγουρα καχύποπτος απέναντι στην ενο-

4 4/7 λογική ερμηνεία του Κουλουμπαρίτση ήδη από τον Πρόλογο στην ελληνική έκδοση (σ. ΙΧ-ΧΙΧ). Η ενολογία υποστηρίζει ότι η ενότητα των φυσικών όντων καθιερώνει μέσα από το ζεύγος ἕν πολλὰ τόσο τις μεθοδολογικές αρχές προσέγγισης του γνωστικού α- ντικειμένου «φυσική επιστήμη» όσο και τις οντολογικές αρχές του φυσικού κόσμου στην αριστοτελική φιλοσοφία. Όπως επισημαίνει ο Κουλουμπαρίτσης, στην ενολογία θα πρέπει κανείς να συνδέσει άρρηκτα το πολλαχῶς λέγεσθαι του ὄντος με τους τρόπους έκφρασης του Ἑνός (σ ). Σύμφωνα με τον Κουλουμπαρίτση, η οντολογία αδυνατεί να εξηγήσει το γίγνεσθαι. Ολόκληρο το δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου επί της ουσίας προσπαθεί να καταρρίψει αυτό που περιγράφει ο τίτλος του, ότι δηλαδή τα Φυσικά θεμελιώνονται οντολογικά. Αφ ης στιγμής τα Φυσικά μελετούν τα γιγνόμενα, δηλαδή αυτά που γεννώνται και φθείρονται, θα πρέπει να κάνουμε λόγο για γενεσιολογία και όχι για οντολογία (σ , 152). Το τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου όμως αναλώνεται στο να δείξει την οντολογικοποίηση του γίγνεσθαι. Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας σημειώνει, «το μόνο σημείο διάκρισης οντολογίας και γενεσιολογίας έγκειται στη διαφορά με την οποία αντιλαμβανόμαστε ένα και το αυτό πράγμα» (σ. 149). Είναι βεβαίως σημαντικό που ο Κουλουμπαρίτσης αναδεικνύει την έννοια του γίγνεσθαι, όπως αυτή εισάγεται από τον Αριστοτέλη (Φυσικά 190a31 κ.ε.), αλλά θα αρκούσε μια λιγότερο εκτενής ανάλυση επί του θέματος, μιας και πρόκειται για ένα από τα προφανή δεδομένα του αριστοτελικού έργου: το γίγνεσθαι αφορά την οντολογία και το ον αφορά τη γενεσιολογία (σ. 168). Ας επισημανθεί, επίσης, ότι ολόκληρη η ανάλυση περί γίγνεσθαι και γιγνομένου εξαρτάται ευθέως από το ενολογικό πλαίσιο, καθώς το γιγνόμενον ως ὄν υπάγεται στο ενολογικό σχήμα ἕν πολλὰ (σ. 165). Το ζήτημα της συνοχής των Φυσικών επανέρχεται στο προσκήνιο στο τέταρτο κεφάλαιο («Η καθιέρωση μιας επιστήμης Περί φύσεως»), το οποίο συζητά τη μετάβαση από το πρώτο βιβλίο των Φυσικών στο δεύτερο. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το βιβλίο Β είναι συνέχεια του βιβλίου Α επειδή ακριβώς εξετάζει, ανάμεσα σε άλλα, την έννοια της φύσης των όντων του γίγνεσθαι. Η θεμελίωση της φυσικής επιστήμης πραγματοποιείται για τον Κουλουμπαρίτση μέσα από τον προσδιορισμό της έννοιας της φύσεως των όντων και των τεσσάρων αιτίων που συγκροτούν έναν από τους τρόπους του Ἑνός (σ ). Το τέταρτο κεφάλαιο είναι από τα διδακτικότερα του βιβλίου, καθώς μας προσφέρει μια γλαφυρή και εύστοχη περιγραφή της μετάβασης από το βιβλίο Α των Φυσικών στο βιβλίο Β και της θεμελίωσης της έννοιας φύσις χωρίς να επιβαρύνει το κείμενο με περιττές σκέψεις. Θα ήθελα, ωστόσο, να επισημάνω μια ανακρίβεια σχετικά με το πώς χειρίζονται το θέμα οι αρχαίοι σχολιαστές, κυρίως γιατί το ζήτημα είναι κομβικής σημασίας ενόψει της συνοχής των Φυσικών. Αν και δεν κατονομάζει τους σχολιαστές στους ο- ποίους αναφέρεται (σ. 201, σημ. 3), τους προσάπτει αδυναμία κατανόησης της επιχειρηματολογίας του Αριστοτέλη λόγω του ότι στους αρχαίους καταλόγους των αριστοτελικών έργων το βιβλίο Α των Φυσικών εμφανίζεται ως πραγματεία με διαφορετικούς

5 5/7 τίτλους. Τα δύο εκτενέστατα υπομνήματα που έχουν διασωθεί όμως, του Ιωάννη Φιλόπονου και του Σιμπλίκιου, δεν αμφισβητούν τη συνέχεια ανάμεσα στα βιβλία Α και Β αντιθέτως, τονίζουν τη συνοχή τους (Φιλόπονος, Εις Φυσ. 194,4-195,18, Σιμπλίκιος, Εις Φυσ. 259,3-261,4). Προχωρώντας την ανάγνωση των Φυσικών, ο Κουλουμπαρίτσης μελετά τον ορισμό της κίνησης στο πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου του («Η κινησιολογική θεμελίωση της φυσικής»). Στο βιβλίο Γ, 1-3, ο Αριστοτέλης εισάγει την έννοια της κίνησης οριοθετώντας τη σημασία της (είναι απαραίτητη στη γνώση της έννοιας της φύσης που ορίζεται ως αρχή κινήσεως και μεταβολής) και ορίζοντάς την ως εντελέχεια του δυνάμει όντος (Φυσικά, 201a10-11). Ο συγγραφέας προσφέρει μια γόνιμη ανάλυση του όρου ἐντελέχεια περιγράφοντας τόσο τη διαφορά της εντελέχειας από την ενέργεια όσο και τη σχέση της με τους όρους δυνάμει και κίνησις (σ ). Ο ίδιος ο ορισμός της κίνησης, όπως τον διατυπώνει ο Αριστοτέλης, εμπεριέχει κάποιες δυσκολίες σχετικά με το πώς κάτι μπορεί να είναι εντελέχεια ενός δυνάμει όντος. Η εξήγηση του συγγραφέα είναι ότι ένα κινητό αντικείμενο, όπως φαίνεται από το παράδειγμα του Αριστοτέλη με τον χαλκό που μεταβάλλεται σε άγαλμα (Φυσ., 201a29 κ.ε.), μπορεί να είναι ἐντελεχείᾳ με δύο τρόπους: «ἐντελεχείᾳ ως χαλκός, αλλά ἐντελεχείᾳ επίσης ως κάτι κινητόν, δηλαδή κάτι άλλο από τον χαλκό, το οποίο είναι δυνάμει άγαλμα» (σ. 256). Όπως ορθώς τονίζει ο Κουλουμπαρίτσης, στον Αριστοτέλη μια κίνηση είναι αναγκαίο να παραχθεί από κάτι κινητικό και ταυτόχρονα να υπάρχει στο ίδιο το κινητό αντικείμενο (σ. 257). Το κεφάλαιο καταλήγει εξετάζοντας τις συνέπειες μιας θεωρίας της κίνησης όσον αφορά ειδικά έννοιες της φυσικής, όπως ο τόπος, το κενό και ο χρόνος (η εξέταση των οποίων γίνεται στο βιβλίο των Φυσικών), αλλά και όσον αφορά εν γένει τη φυσική επιστήμη. Η κίνηση συμπληρώνει νοηματικά την προβληματική του γίγνεσθαι και ανάγεται στο κατεξοχήν ζήτημα της φυσικής επιστήμης, η οποία μελετά τα φυσικά όντα που υπόκεινται σε κίνηση φύσει ή βίᾳ (σ ). Το έκτο κεφάλαιο του βιβλίου («Το σταυροδρόμι ανάμεσα σε δύο κόσμους») είναι αφιερωμένο στην έννοια του χρόνου και στη μεταβολή, όπως αυτή εννοείται στα πλαίσια τόσο του υποσελήνιου όσο και του υπερσελήνιου κόσμου. Ο Αριστοτέλης, κατά τον Κουλουμπαρίτση, μελετά την έννοια του χρόνου σε δύο επίπεδα: Πρώτον, τον ορίζει ως ανεξάρτητη έννοια, και δεύτερον, τον εξετάζει σε σχέση με διάφορες μορφές μεταβολής. Ο συγγραφέας όμως επιλέγει να μελετήσει την έννοια του χρόνου σε ένα τρίτο επίπεδο, αυτό της ενολογίας. Θεωρεί ότι ο αριστοτελικός ορισμός του χρόνου ως αριθμού κινήσεως σύμφωνα με το πριν και το μετά (Φυσικά, 219b1-2) περιέχει το ενολογικό σχήμα πρότερον ὕστερον (σ , ). Αν εξαιρέσουμε το τελευταίο μέρος του έκτου κεφαλαίου ( 4, σ ), όπου ο αναγνώστης μαθαίνει για τον ρόλο της κατά τόπον κινήσεως και τη σχέση ανάμεσα στο πρώτο ακίνητο κινούν και στο κινούμενο (Φυσικά, Ζ-Θ), θεωρώ ότι το κεφάλαιο εν μέρει φλυαρεί περί ενολογίας εις βάρος της αριστοτελικής σκέψης (επί παραδείγματι, οι αναφορές στους τρόπους του ενός, στην οντολογία και στη γενεσιολογία, σ ).

6 6/7 Το εκτενέστατο Συμπέρασμα του βιβλίου (φέρει τον τίτλο «Στα όρια της μεταφυσικής και της σύγχρονης φυσικής» και καλύπτει κάτι λιγότερο από πενήντα σελίδες) πραγματεύεται τη σχέση ανάμεσα στα Φυσικά και στα Μετά τα Φυσικά, καθώς και τη θέση των Φυσικών στο πλαίσιο της φυσικής επιστήμης εν γένει. Ο Κουλουμπαρίτσης διατυπώνει τη θέση ότι η φυσική και η μεταφυσική στον Αριστοτέλη είναι στενά συνδεδεμένες και την δικαιολογεί παραπέμποντας στα τελευταία βιβλία των Φυσικών, όπου ο Αριστοτέλης αναδεικνύει τη σημασία της ύπαρξης ενός πρώτου κινούντος ακινήτου, το οποίο στα Μετά τα Φυσικά Λ εμφανίζεται ως ο πυρήνας της θεολογίας του. Για να το πούμε με τα λόγια του συγγραφέα: «Το πρώτο κινούν ακίνητον αποδεικνύεται κατά κάποιον τρόπο, ως ανώτατος και έσχατος εγγυητής της επιστημονικότητας των Φυσικών, εφόσον διασφαλίζει στην πραγματικότητα την ιδιότητα να είναι αναλλοίωτη και άφθαρτη, άπαυστος και αθάνατος» (σ. 348 δες και σ ). Πάγια θέση του βιβλίου είναι ότι ο Αριστοτέλης πρώτος θεμελιώνει τη φυσική του ως επιστήμη. Παρόλα αυτά τονίζει ότι η αριστοτελική φυσική, όντας αλληλένδετη με τη μεταφυσική, εν μέρει ξεπεράστηκε ό- ταν η νεότερη και σύγχρονη φυσική διαχωρίστηκε από τη μεταφυσική (σ ). Παραμένω σκεπτικός όσον αφορά την επανέκδοση αυτού του βιβλίου αλλά και την επιλογή να μεταφραστεί στα ελληνικά δεκαπέντε χρόνια μετά τη δεύτερη έκδοση. Στο μεσοδιάστημα της έκδοσης του 1997 και της ελληνικής μετάφρασης του 2012 έχουν δημοσιευτεί μελέτες 1 για διάφορα ζητήματα των Φυσικών αλλά και για τους αρχαίους σχολιαστές του έργου αυτού που σίγουρα θα εμπλούτιζαν την προσπάθεια του Κουλουμπαρίτση να παραδώσει, έστω στην ελληνική βιβλιογραφία, ένα σύγχρονο κείμενο. Αναμφίβολα η χρησιμότητα του βιβλίου έγκειται στο ότι μάς προσφέρει επαρκείς γνώσεις για την κατανόηση της συνοχής των Φυσικών. Είναι ωστόσο σαφές ότι το βιβλίο επιχειρεί να υποτάξει όλα τα ζητήματα της αριστοτελικής φυσικής στην ενολογία, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να μένει με την εντύπωση ότι κάθε έννοια στα Φυσικά υπάγεται σε αυτήν. Το ουσιώδες ερώτημα για το κοινό των φιλοσόφων είναι κατά πόσον ο Αριστοτέλης ρητώς θεμελιώνει τη φυσική επιστήμη σε κάτι που ονομάζεται ενολογία ή αν πρόκειται για υπερερμηνεία του συγγραφέα. Η απάντηση αυτού του ερωτήματος υπερβαίνει τα πλαίσια μιας βιβλιοκρισίας. Αναρωτιέμαι όμως εάν ο Κουλουμπαρίτσης ενδεχομένως παγιδεύεται σε κάτι για το οποίο κατηγόρησε τον Σιμπλίκιο: «Ανακαλύπτουμε εδώ, με τον πιο έκδηλο τρόπο, τις συνέπειες μιας δογματικής ερμηνείας» η οποία επιχειρεί «να στρέψει το νόημα των κειμένων προς την κατεύθυνση μιας ερμηνείας που θα επιθυμούσε να τους επιβάλλει» (σ. 44). 1 Ενδεικτικά αναφέρω τρεις μελέτες: B. Morison, On Location. Aristotle on the Concept of Place (Oxford: Oxford University Press 2002) U. Coope, Time for Aristotle. Physics IV.10-14, (Oxford: Clarendon Press 2005) P. Golitsis, Les commentaires de Simplicius et de Jean Philopon à la Physique d Aristote (Commentaria in Aristotelem Graeca et Byzantina 3 Berlin/New York: De Gruyter 2008). Επιπλέον, η ογκώδης βιβλιογραφία άρθρων σχετικών με τα Φυσικά καλύπτει μεγάλο εύρος των σημαντικότερων ζητημάτων που εξετάζει ο Αριστοτέλης (όπως άλλωστε και οι σχολιασμένες μεταφράσεις του έργου του).

7 7/7 Η έκδοση της Ακαδημίας Αθηνών, αν και σε γενικές γραμμές προσεγμένη, δυστυχώς περιέχει κάποιες τυπογραφικές αβλεψίες ενδεικτικά αναφέρω τις εξής: «ο γερμανικός φιλόσοφος» αντί «ο γερμανός φιλόσοφος» (σ. 13), «καταβαίνουμε» αντί «καταλαβαίνουμε» (σ. 45), «συνδεδόταν» αντί «συνδεόταν» (σ. 224), «τον Πολλών» αντί «των Πολλών» (σ. 237). Η στρωτή και καλοδουλεμένη μετάφραση της Μαίρης Γιόση μας παραδίδει ένα ρέον ελληνικό κείμενο, αλλά θα μπορούσε να έχει αποφύγει ατυχείς μεταφραστικές επιλογές, όπως «μεταβολολογία» (σ. 317), «εμμονότητα» (σ. 359), «ιστοριακότητα» (σ. 361). 2 ημοσιεύθηκε: Τρόπος παραπομπής στη βιβλιοκρισία: Παπαχρήστου, Ιωάννης: (Βιβλιοκρισία του:) Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012). Κριτικά , <http://www. philosophica.gr/critica/ html>. 2 Ευχαριστώ θερμά τους ανώνυμους κριτές των Κριτικών για τις πολύτιμες και εύστοχες παρατηρήσεις τους.

Κρίνει ο Παντελής Γκολίτσης (Aristoteles-Archiv, Freie Universität Berlin) pgolitsis@yahoo.com

Κρίνει ο Παντελής Γκολίτσης (Aristoteles-Archiv, Freie Universität Berlin) pgolitsis@yahoo.com 1/6 2009-05 Αριστοτέλης: Φυσικά Αριστοτέλης: Φυσικά Γ, Δ. Πρόλογος: Δημήτριος Λυπουρλής Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια Σύνθεση: Βασίλειος Μπετσάκος. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2008, 478 σ., 25. Κρίνει ο Παντελής Γκολίτσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Κεντρικός άξονας της περιγραφικής θεωρίας των ονομάτων είναι η θέση ότι το νόημα-σημασία ενός ονόματος δίνεται από μια οριστική περιγραφή και επομένως ικανή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20.

Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20. 1/5 2015-01 Χάιντεγκερ: Ουσίωση και έννοια της φύσης Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20. Κρίνει ο Παύλος Κόντος

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 1 ο Πέμπτη 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Πουρνάρη: Επιστημική δικαιολόγηση. Μια γνωσιοθεωρητική προσέγγιση. Αθήνα: Νήσος 2013, 170 σ., 10.

Μαρία Πουρνάρη: Επιστημική δικαιολόγηση. Μια γνωσιοθεωρητική προσέγγιση. Αθήνα: Νήσος 2013, 170 σ., 10. 1/7 2014-07 Πουρνάρη: Επιστημική δικαιολόγηση Μαρία Πουρνάρη: Επιστημική δικαιολόγηση. Μια γνωσιοθεωρητική προσέγγιση. Αθήνα: Νήσος 2013, 170 σ., 10. Κρίνει ο Στέφανος ημητρίου (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων)

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Έβδομος (7ος) Κύκλος Επιμόρφωσης των ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ 2013-2014 Συντάκτρια Άννα Κοκκινίδου Υπεύθυνη διαχείρισης του προγράμματος 1 Η συμμετοχή του εκπαιδευόμενου στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39.

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. 1/6 2014-08 Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. Κρίνει ο Μανώλης Περάκης ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΒΙΒΛΙΟ Λ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ: ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΚΙΝΟΥΝΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΟΥ. ΌΝΟΜΑ: KΑΤΣΙΜΠΟΥΡΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Βασιλική Σπηλιωτοπούλου Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια: Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Οι άνθρωποι από πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο πλατωνικός διάλογος»

«Ο πλατωνικός διάλογος» «Ο πλατωνικός διάλογος» Εισαγωγή στους πλατωνικούς διαλόγους Τρόποι ανάγνωσης και ερµηνείας του πλατωνικού έργου ιάλογος και διαλεκτική Γιώργος Καµπάλιος Το έργο «ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα

ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα ΜΕΛΙΝΑ Γ. ΜΟΥΖΑΛΑ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα Πτυχίο Κλασσικής Φιλολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:

Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: ΦAΞ: 210.3210.433 Immanuel Kant ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ Φιλοσοφία Εισαγωγή, Μετάφραση, Σχόλια: Κώστας Ανδρουλιδάκης ISBN: 978-960-6880-38-4 Τιμή: 28,00 ευρώ Σελίδες: 480 Διαστάσεις: 16x24 Γλώσσα:

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79.

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. 1/6 2013-04 Πίσσης: Καντιανή διαλεκτική Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. Κρίνει ο Στέλιος Γκαδρής ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία των Θετικών Επιστημών

Ιστορία των Θετικών Επιστημών Ιστορία των Θετικών Επιστημών Ενότητα 4: Αριστοτέλης Ευθύμιος Ντάλλας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Σκοποί Ενότητας Η γνώση των θεωριών του Αριστοτέλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18232 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14-12-2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Άννα Αδάμ Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου Α. Nα αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο (80-100 λέξεις). Οι κοινωνικοί

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25.

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. 1/7 2009-16 Αριστοτέλης: Μεταφυσική Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. Κρίνει η Παρασκευή Κοτζιά (ΑΠΘ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΤΩΡ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα

ΛΕΚΤΩΡ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα ΜΕΛΙΝΑ Γ. ΜΟΥΖΑΛΑ ΛΕΚΤΩΡ ΣΠΟΥΔΕΣ Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα Πτυχίο Κλασσικής Φιλολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31.

Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31. 1/6 2010-12 Ζωγραφίδης: Επίκουρος Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31. Κρίνει ο Πάνος ήμας (University of Oslo / Νορβηγικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

2010-01. Σέξτος: Πυρρώνειες Υποτυπώσεις 1/7

2010-01. Σέξτος: Πυρρώνειες Υποτυπώσεις 1/7 1/7 2010-01 Σέξτος: Πυρρώνειες Υποτυπώσεις Σέξτος ο Εμπειρικός: Πυρρώνειες Υποτυπώσεις, Τόμος Β. Εισαγωγικό δοκίμιο: Τ. Πεντζοπούλου-Βαλαλά Μετάφραση Σχόλια: Στ. ημόπουλος. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2007, 733

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50.

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. 1/6 2009-12 Αντό: Πλωτίνος Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. Κρίνει ο Ιωάννης Παπαχρήστου (Υπ. Δρ Φιλοσοφίας, Παν. Αθηνών) g.papachristou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα