Τα φάρμακα στην αρχαία Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα φάρμακα στην αρχαία Ελλάδα"

Transcript

1 Τα φάρμακα στην αρχαία Ελλάδα Ε. Σκαλτσά Επίκουρη Καθηγήτρια Τομέας Φαρμακογνωσίας, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστημιόπολις, Ζωγράφου, Αθήνα, Με τις πρώτες εκδηλώσεις ζωής επί της γης βρίσκουμε και αδιαμφισβήτητες μαρτυρίες ασθενειών. Η ασθένεια πάντοτε συνόδευε τη ζωή. Σκηνές χαραγμένες σε τοίχους σπηλαίων, σε βράχους, ο τρόπος ταφής των νεκρών κ.ά. αποτελούν μαρτυρίες για τον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενειών. Η αναζήτηση των φαρμάκων άρχισε από το περιβάλλον. Όπως και τα ζώα, ο πρωτόγονος άνθρωπος είχε πολύ ανεπτυγμένο το ένστικτο αυτοπροστασίας. Σταδιακά κυριάρχησε η παρατήρηση και ο συσχετισμός των θεραπευτικών μέσων με συγκεκριμμένες ασθένειες. Αναμφίβολα και η τύχη βοήθησε στην ανακάλυψη των φαρμάκων. Θεωρώντας την θεραπευτική των πρωτογόνων σαν μια ενότητα, που διήρκεσε εκατοντάδες αιώνες πιστεύεται ότι αρχικά ήταν ενστικτώδης και εμπειρική, έπειτα έγινε δαιμονιακή και ανιμιστική και στην τελευταία φάση της υπήρξε μαγική και θεοκρατική. Θρησκεία και θεραπευτική συνδέθηκαν άρρηκτα σ αυτή την τρίτη φάση και ήταν αποκλειστικά κτήμα των ιερέων. Η άγνοια και η φαντασία καλλιεργούμενη από τις εκάστοτε θρησκευτικές αντιλήψεις γέννησε τον φόβο και δημιούργησε την μαγική και συμπτωματική θεραπευτική. Για χιλιάδες χρόνια, η φαρμακευτική χρήση των φυτών περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στη θεραπεία πληγών και τραυμάτων, αφού όλες οι μη τραυματικές παθήσεις αποδίδονταν στις πράξεις των θεών. Ταυτόχρονα πιστευόταν ότι, αφού τα φυτά ήταν δώρα των θεών, το σχήμα των φύλλων, των καρπών ή των ριζών τους ήταν ενδεικτικά του οργάνου του ανθρωπίνου σώματος, που μπορούσαν να θεραπεύσουν, π.χ. θεωρείτο αποτελεσματικό για τις πληγές από τρυπήματα το υπερικό (Hypericum perforatum L.), διότι τα φύλλα του είναι διάτρητα. Η θεοκρατική αντίληψη για την θεραπευτική υπήρχε σε όλους τους αρχαίους λαούς, ακόμη και στους αρχαίους Έλληνες την προϊπποκρατική περίοδο. Η θεραπευτική των αρχαίων Ελλήνων εξελίχθηκε σε τρείς περιόδους:

2 Ι. Προϊπποκρατική περίοδο (3000 π.χ.-5 ο αιώνα π. Χ.): κατά τους τελευταίους αιώνες παρατηρείται μια αλλαγή θεώρησης της θεραπευτικής και οι θεοκρατικές απόψεις αντικαθίστανται από φιλοσοφικές αντιλήψεις. ΙΙ. Ιπποκρατική (5 ος -3 ος πχ. αιών): συμπίπτει με το απόγειο του ελληνικού πολιτισμού ΙΙΙ. Αλεξανδρινή ή ελληνιστική (3 ος π Χ. αιών 641 μ. Χ.). Σ αυτήν εντάσσεται και η ελληνο-ρωμαϊκή περίοδος (146 π. Χ., που υποτάχθηκε η Ελλάδα στους Ρωμαίους έως το 395 μ. Χ., που χωρίστηκε το ρωμαϊκό κράτος σε δυτικό και ανατολικό). Για τη προϊπποκρατική περίοδο δεν υπάρχουν πολλές συστηματικές μαρτυρίες, αλλά περιοριζόμαστε σε έμμεσες πληροφορίες από επιγραφές, αναθηματικές πλάκες και από μη ιατρικά έργα, όπως τα Ομηρικά και τα Ορφικά έπη. Στα Ορφικά έπη (6 ος π. Χ. αιών) αναφέρονται ο κέδρος, το ψύλλιον (Plantago psyllium- Plantaginaceae), ο κνίκος (Carthamus tinctorius- Compositae), η αγχούσα (Anchusa tinctoria L. Boraginaceae), ο μανδραγόρας, η ανεμώνη κ.ά. Στη Θεογονία του Ησίοδου (8 ος π Χ. αιών) υπάρχει η πρώτη γραπτή αναφορά για την μήκωνα. Ήδη από τους υστερομινωικούς χρόνους ήταν γνωστή η χρήση του οπίου, όπως μαρτυρεί αγαλματίδιο, που ονομάσθηκε «η θεά των μηκώνων», δεδομένου ότι φέρει στην κεφαλή τρεις καρφίδες ομοιώματα των κωδιών. Στα Ομηρικά έπη αναφέρονται αρκετά φυτά, όμως με ατελείς περιγραφές επειδή πιθανότατα ο Όμηρος ήταν τυφλός. Τα «ανδροφόνα ή θυμοφθόρα φάρμακα» ήταν δηλητηριώδη βότανα με τα οποία επάλειφαν τα βέλη ή δηλητηρίαζαν την τροφή. Τα «ήπια ή οδυνήφατα φάρμακα» ήταν τα παυσίπονα. Τα «λυγρά ή κακά φάρμακα» ήταν αυτά, που προκαλούσαν αμνησία. Πρόκειται για δρόγες με αντιχολινεργική δράση και εντονότατη ψυχοπληγική επίδραση. Όπως φαίνεται, οι αρχαίοι Έλληνες ήδη από την προκλασσική εποχή γνώριζαν την επίδραση επί του ψυχισμού φυτών με αντιχολινεργικά αλκαλοειδή (πχ. τα Σολανώδη: Datura stramonium, Atropa belladonna, Hyoscyamus niger), τα οποία προκαλούν αμνησία και παραλήρημα. Στην ραψωδία κ της Οδύσσειας αναφέρεται ότι η Κίρκη χρησιμοποιούσε λυγρά φάρμακα, τα οποία έριχνε κρυφά σε ένα χυλώδες ρόφημα «τον κυκεώνα» (από Πράμνειο οίνο, κριθάλευρο και τριμμένο τυρί αιγός), στο οποίο προσέθετε και μέλι για να εξαλείψει την πικρή γεύση των φυτών και το προσέφερε στους συντρόφους του Οδυσσέα.

3 Το μώλυ (από το ρήμα μωλύω= αφανίζω, αδυνατίζω, παραλύω) ήταν το αντίδοτο των λυγρών φαρμάκων (που το έδωσε ο Ερμής στον Οδυσσέα για να αποφύγει την επίδρασή τους). Είχε μαύρη ρίζα και γαλακτόχροα άνθη, η δε εξόρυξή του ήταν δύσκολη. Πολλές απόψεις έχουν διατυπωθεί σχετικά με την ταυτότητα του φυτού. Κατά τον Θεόφραστο ένα ανάλογο φυτό με το μώλυ του Ομήρου εφύετο στην Κυλλήνη, αλλά η εκρίζωσή του ήταν εύκολη. Σύμφωνα με τον Sprengel, πρόκειται για το Allium nigrum (κρόμμυον το μέλαν), όμως αυτό έχει ρόδινα άνθη. Το μώλυ περιγράφεται και από τον Διοσκουρίδη, ο οποίος το αναφέρει ως αλεξιφάρμακον. Ο Πλίνιος εσφαλμένα θεώρησε το μώλυ ως μανδραγόρα. Κατά τον Matthiolus ήταν είδος κρομμύου. Άλλοι το θεώρησαν είδος σκόροδου (Λιναίος) ή το ταύτισαν με τον μέλανα ελλέβορο, ο οποίος έχει μαύρη ρίζα, άσπρα άνθη, εξορύσσεται δύσκολα και φύεται στα Ασιατικά παράλια. Κατά τον καθ. Εμμανουήλ τα μορφολογικά στοιχεία, που περιγράφει ο Όμηρος για το μώλυ προσομοιάζουν με αυτά της Frittilaria ή της Tulipa. Η πιο σωστή άποψη είναι να αναζητηθεί η ταυτότητα του φυτού σε κάποιο αντιχολινεργικό αντίδοτο, οπότε πρέπει να περιέχει αντιχολινεστεράση (πχ. γαλανθαμίνη, που θεραπεύει την αντιχολινεργική δηλητηρίαση από τα αλκαλοειδή του τροπανίου και υπάρχει σε υψηλά ποσοστά στο Galanthus nivalis). Ένα άλλο φυτό, που αναφέρεται στην δ ραψωδία της Οδύσσειας είναι το νηπενθές, το οποίο αφενός είχε έντονη φαρμακοδυναμική δράση σε συνέργεια με το κρασί και αφετέρου ήταν κατευναστικόν και παυσίλυπον. Περιγράφεται ως φάρμακο, που καταργούσε την συνειδησιακή επαφή προς τα εξωτερικά ερεθίσματα, καθώς και την μνημονική ανάπλαση των γεγονότων, δεν προκαλούσε όμως σύγχυση και ελάττωση της αντιλήψεως των ερεθισμάτων. Επομένως, είχε καταπραϋντική επίδραση επί ορισμένων σχηματισμών του ρινεγκεφαλικού συστήματος, συντελώντας στη μείωση των κατεχολαμινών και της ακετυλοχολίνης και στην αύξηση της σεροτονίνης, προκαλώντας αμνησία. Η ταυτότητα του φυτού, όπως και για το μώλυ, μέχρι σήμερα δεν είναι σαφώς γνωστή. Ο Θεόφραστος ταυτίζει το νηπενθές του Ομήρου με το χαιρώνειον. Κατά τον Πλίνιο ήταν το ελένιο (Inula helenium L.). O Πλούταρχος και ο Γαληνός το ταυτίζουν με το βούγλωσσο (Anchusa italica Retz.). Ορισμένοι το ταύτισαν με τον μανδραγόρα, άλλοι με την ινδική κάνναβι και τέλος με το όπιο. Επίσης, στον Όμηρο αναφέρεται ένα είδος γάζας η ονομαζόμενη σφενδόνη από καλοστριμμένο μαλλί προβάτου, με την οποία περιέδεναν τα τραύματα. Η

4 σφενδόνη-επίδεσμος αναφέρεται αργότερα και από τον Ιπποκράτη και από τον Γαληνό. Προς το τέλος της προϊπποκρατικής περιόδου, η θεραπευτική έπαυσε να έχει ερμητικό χαρακτήρα και να ασκείται μόνο από τους ιερείς, αλλά και οι φιλόσοφοι ασχολήθηκαν με την θεραπευτική, οι οποίοι όμως περιέπιπταν σε διάφορες άσκοπες θεωρίες. Έτσι εμφανίσθηκαν οι φιλόσοφοι-ιατροί. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο υπήρχαν ιατρικές Σχολές και πριν από την ιπποκρατική περίοδο (Κυρήνης, Ρόδου, Κρότωνα, Κνίδου κ.ά), όπου οι Ασκληπιάδες δίδασκαν μυστικώς στους απογόνους τους την ιατρική, αλλά σταδιακά την μάθαιναν και ξένοι. Η θεραπευτική διδάσκετο, επίσης, από τους περιοδευτές, που ήταν πλανώδιοι θεραπευτές και από τους ιατροσοφιστές, που δεν ήταν ιατροί, αλλά σοφιστές και εκμεταλλευόταν την αμάθεια και την ευπιστία. Ακόμη υπήρχαν οι στρατιωτικοί ιατροί, οι αλειπτές ή μειγματοπώλες, που εμπορεύοντο φάρμακα, δηλητήρια, καλλυντικά κλπ., οι φαρμακείς ή φαρμακίδες, γυναίκες, που ασχολούντο με τη συλλογή βοτάνων, οι μυροπώλες, που πωλούσαν μύρα, αλοιφές, θυμιάματα κλπ και οι μαιές, γυναίκες καταγόμενες συνήθως από τη Φρυγία και την Θεσσαλία, που εκτός των άλλων ασχολούντο με τα εκτρωτικά φάρμακα. Ο Ιπποκράτης (460 π. Χ. 377 ή 356 π. Χ.) έζησε την περίοδο, που μεσουράνησε ο ελληνικός πολιτισμός και χάρις στο έργο του η θεραπευτική απέκτησε δική της υπόσταση ως ανεξάρτητη επιστήμη. Η παρατηρητικότητά του και η κρίση του τον ανέδειξαν στον σπουδαιότερο ιατρό της αρχαιότητας. Με τον όρο Ιπποκρατική Ιατρική δηλώνεται όχι μόνο η ιατρική του Ιπποκράτη, αλλά και των μαθητών και των οπαδών του, που εργάστηκαν εμπνευσμένοι από το παράδειγμα και την διδασκαλία του. Απομάκρυνε την θεραπευτική από την μαγεία και την δεισιδαιμονία και την στήριξε στην άμεση παρατήρηση και το πείραμα. Στο έργο του Ιπποκράτη αριθμούνται 336 δρόγες χωρίς περιγραφή, πιθανόν διότι τα θεωρούσε γνωστά από τους ριζοτόμους.

5 Πίν. 1. Φαρμακολογική κατάταξη των δρογών στο έργο του Ιπποκράτη Ιατρικά καθαρτικά μέλας ελλέβορος (Helleborus officinalis), λευκός ελλέβορος (Veratrum album), ευφόρβιες: τιθύμαλλος (Euphorbia characias L.), ιπποφαές (E. spinosa L.), πέπλος (E. peplus L.), κυπαρυσσία (E. cyparissias L.), σίλφιο (Ferula assa- foetida L.), κνέστρον (Daphne gnidium), κνέωρον, κνίκος (Carthamus tinctorius L.), κολοκυνθίς αγρία (Citrullis colocynthis L.) κλπ. Διαιτητικά καθαρτικά Λινόζωστις (Merculialis annua L.), κράμβη (Brassica oleracea L.), σκόροδο, πράσο, κρόμμυο, σέλινο, γλήχων (Mentha pulegium), ορίγανον, καλαμίνθη, θύμβρα, θύμος, εύζωμον (Eruca sativa L.), σκολοπένδριον (Asplenium ceterach L.) κλπ Ανθελμινθικά Άγνος (Vitex agnus-castus L.), κεδρέλαιο, κρόμμυα κλπ Εμετικά σκαμμωνία (Convolvulus scammonia L.), θαψία (Thapsia garganica L-Umbelliferae), ύσσωπος, σκόροδον κλπ Σε διαρκείς εμέτους : βασιλικός Σε αιματεμέσεις: τορδύλιο, σήσαμον Αποχρεμπτικά διάφορα χειλανθή, λιβανωτός, σμύρνα (Balsamodendron myrrha Nees), χαλβάνη (Ferula galbaniflua Boiss. et Buhse), βήχιον (Tussilago farfara L.), τρίφυλλον (Psorea bituminosa L.) κλπ Γαργαρίσματα, εισπνοές ορίγανον, θύμβρα, πήγανον, άνισον, μύρρα, ρους (Rhus coriaria L.-Anacardiaceae) Διουρητικά σκόροδον, κρόμμυον, πράσον, πετροσέλινο, κρίθμον (Crithmum maritimum L.- Umbelliferae), βούπρηστις (ζωική δρόγη, πιθανόν ανάλογη των κανθαρίδων) κλπ Εφιδρωτικά τρίφυλλον, χυμός σιλφίου

6 Στυπτικά εντερικού σωλήνος μήκων, σίδια (=ο φλοιός από τα ρόδια), μέσπιλα, κυδώνια, λίνον, ερυδρόδανον (Gallium aparine L. ή Rubia tinctoria L. ή R. lucida L.), κορίαννον Πταρμικά ελλέβορος, βέρατρον, σίλφιον, πέπερι, κρόμμυα, σκίλλα κλπ Καυστικά ελλέβορος, ελατήριο (Ecbalium elaterium L.), χυμός συκής, ευάνθεμον (Matricaria chamomilla L.), χαμαιλέων μέλας (Carthamus corymbosus L.?) Δερματικά γλίσχρασμα κριθής, ρίζα και σπέρματα κράμβης, χυμός σεύτλου, ρίζα ελατηρίου, λάπαθο άγριο, αλκυόνειο (Alcyoneum cortoneum Pall. ή A. papilosum Pall. ή A. palmatum Pall.) Ψηκτικά σεύτλον, σέλινο, βάτος (Rubus sp.), ράμνος (Rhamnus oleoides L.) κλπ. Τριχαυξητικά κύμινο, ομφάκιο (χυμός από άωρα σταφύλια) Τραυματικά κόμμι, κηρόπισσος, ρητίνη, λιβανωτός, μύρρα, ρητίνη τερμινθίνη (Pistacia terebinthus L.), μαστίχα κλπ. Στυπτικά κηκίδες (οι καρποί της βελανιδιάς), μυρίκη (Τamarix africana Desf.), κέδρος (Juniperus oxycedrus L.), πίτυς (πεύκο, Pinus pinea), νάρθηξ (Ferula glauca L.), πολύκνημον (Mentha vulgaris L. ή Prunella vulgaris L ή Melissa sp.) Οφθαλμικά μύρρα, κρόκος, έβενος, όπιο, ανεμώνη, αίγειρος (Populus nigra L.). Ως έκδοχον χρησιμοποιείτο το νέτωπον (πικραμυγδαλέλαιο) Επί μητρικών νόσων μελάνθιο (Nigella sativa L.- Ranunculaceae), ψευδομελάνθιο (τα εργότια της ερυσιβώδους όλυρας) Επί γυναικολογικών νόσων μάραθο, κύμινο, άνισο, γλήχων, μύρρα, κρόκος, ακτή (Sambucus nigra L.), μίνθη, πετροσέλινο, ελελίφασκος, χαμαίμηλο, κιννάμωμο, κασσία (Canella alba Murr.?), κορίαννον κλπ

7 Τα ιπποκρατικά φάρμακα παρουσιάζουν ασάφεια, διότι μόνο το όνομά τους αναφέρεται, ουσιαστικά η Φαρμακογνωσία αρχίζει με τον Θεόφραστο και τον Διοσκουρίδη. Ο Θεόφραστος ( π. Χ.) γεννήθηκε στην Ερεσσό της Λέσβου. Υπήρξε μαθητής του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, τον οποίο και διαδέχθηκε στην Περιπατητική Σχολή. Φαρμακογνωστικά έργα του είναι : "Περί φυτών Ιστορία": 9 βιβλία, όπου αναφέρονται ονομαστικά τα φυτά, η γένεσή τους, η ανάπτυξη, ο πολ/σμός, η μορφολογία, η γεωγραφική προέλευσή τους και τέλος η ιαματική τους δύναμη. Το ένατο βιβλίο είναι κυρίως φαρμακολογικό. "Περί φυτών αιτίαι": 6 βιβλία. Είναι συνέχεια του προηγούμενου και ερμηνεύει βάσει των αριστοτελικών δογμάτων την γένεση, τον πολ/σμό και τις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Περιγράφεται η χλωρίδα πολλών περιοχών της Ελλάδας (Όλυμπος, Μακεδονία, Στρυμώνας, Ροδόππη, Κωπαΐδα, Αρκαδία) και της Κυρηναϊκής (αναφορές στα Palmaceae της Λιβύης). Δεν γνωρίζουμε αν όλες οι βοτανικές περιγραφές είναι δικές του ή και των βοηθών του, αλλά λόγω της αξιοθαύμαστης ακρίβειας συμπεραίνεται ότι οι περισσότερες στηρίζονται στις προσωπικές του παρατηρήσεις. Κατά την ελληνιστική περίοδο, το κέντρο του πολιτισμού από την Αθήνα μεταφέρεται στην Αλεξάνδρεια, όπου ιδρύθηκε το ονομαζόμενο "Μουσείο", που ήταν το πρώτο Πανεπιστήμιο, με κυριώτερη Σχολή την Ιατρική. Χωρίς ακόμη να διαχωριστεί η Φαρμακευτική από την Ιατρική, εντούτοις γινόταν διάκριση σε τρεις κλάδους: Χειρουργική, Διαιτητική (που ασχολείτο με την παθολογία) και Φαρμακευτική. Δύο σημαντικές Σχολές ιδρύθηκαν: η Εμπειρική από τον Ηρόφιλο (3 ος π. Χ. αιών) και η Δογματική από τον Ερασίστρατο (3 ος π. Χ. αιών). Οι οπαδοί της Εμπειρικής Σχολής δεν αναζητούσαν τα αίτια της νόσου, συσχέτιζαν απλώς τα περιστατικά και χρησιμοποιούσαν όμοια φάρμακα με αυτά παρεμφερών περιπτώσεων. Τελικώς κατέληγαν στην πολυφαρμακία.

8 Ο Ερασίστρατος απέκρουσε την πολυφαρμακία, ήταν υπέρ των απλών φαρμάκων και απέρριπτε το όπιο και τα καθάρσια σε αντίθεση με τον Ιπποκράτη. Συμφωνούσε, όμως, μαζί του στην διαιτητική και την φυσική αγωγή. Κατά την ιπποκρατική και ελληνιστική περίοδο υπήρξαν πολλοί ριζοτόμοι. Ο ακριβής χαρακτηρισμός τους είναι δυσχερής. Ασχολούντο με την εξόρυξη των ριζών, την συλλογή των βοτάνων και την καλλιέργεια των φαρμακευτικών φυτών. Πολλοί ήταν συγχρόνως ιατροί και συγγραφείς βοτανολογίων, που ονομάζονται "Ριζοτομικά" ή "Ριζοτομούμενα". Κυρίως χρησιμοποιούσαν θεραπευτικά τις ρίζες. Ορισμένοι ριζοτόμοι κατά την συλλογή των φυτών επιδίδοντο και σε δεισιδαιμονίες για να προσδώσουν στο έργο τους μεγαλύτερη σημασία. Σχετικά με την συμβολή τους στην επιστήμη διχογνώμησαν τόσον οι σύγχρονοι τους ιατροί (Ιπποκράτης, Γαληνός κ.ά.), όσο και μεταγενέστεροι. Άλλοι τους θεώρησαν πρόδρομους των φαρμακοποιών και άλλοι διαφώνησαν. Άριστος ριζοτόμος υπήρξε ο Κρατεύας ο ΙΙ (1 ος π. Χ. αιών). Έγραψε το πρώτο βοτανολόγιο με έγχρωμες εικόνες με τίτλο "Ριζοτομικόν", όπου περιγράφοντο αλφαβητικώς τα φαρμακευτικά φυτά, παρατίθεντο οι έγχρωμες εικόνες και ακολουθούσαν οι θεραπευτικές τους ιδιότητες. Το έργο του έχει χαθεί, αλλά γνήσια αποσπάσματα υπάρχουν στον Κων/πολιτικό κώδικα του Διοσκουρίδη. Ήταν ιατρός του Μιθριδάτη του Ευπάτορος, κατ εντολή του οποίου παρασκεύασε το μιθριδάτειο έκλειγμα, ως αντίδοτο δηλητηρίων, που περιείχε 54 απλά φάρμακα. Αργότερα ο Ανδρόμαχος ο πρεσβύτερος (1 ος μ. Χ. αιών) κατ εντολή του Νέρωνα τροποποίησε το μιθριδάτειο έκλειγμα. Αύξησε την ποσότητα του οπίου, αφαίρεσε αδρανή συστατικά και προσέθεσε, άλλα κυρίως τροχίσκους από δηλητήριο έχιδνας, σκίλλα, αριστολόχεια κλπ. Το έκλειγμα αυτό προτιμάτο και ονομάσθηκε θηριακή του Ανδρομάχου (Theriaca Andromachi). Από τον ίδιο τον Ανδρόμαχο, η θηριακή του ονομάσθηκε Γαλήνη, λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων της. Το σκεύασμα αυτό αναγραφόταν σε διάφορες κρατικές Φαρμακοποιίες και χρησιμοποιείτο μέχρι και τον 18 ο αιώνα, συνεχώς δε τροποποιείτο. Στον Μεσαίωνα απέκτησε παγκόσμια φήμη. Αργότερα παρασκευαζόταν επισήμως από την Εταιρεία Φαρμακοποιών κάθε χρόνο. Πολλές φορές τα συστατικά εξέταζαν επιτροπές και μετά σφραγιζόταν από το Κράτος. Όταν έπαυσε η επίσημη παρασκευή της κυκλοφόρησε ως ιδιοσκεύασμα. Ο Πεδάνιος Διοσκουρίδης (1 ος μ. Χ.) υπήρξε ο διασημότερος φαρμακογνώστης-φαρμακολόγος της αρχαιότητος. Γεννήθηκε στην Ανάζαρβα της Κιλικίας.

9 Για την ζωή του λίγα είναι γνωστά. Υποστηρίζεται ότι δεν ακολούθησε κάποια συγκεκριμένη Σχολή και ότι ήταν στρατιωτικός ιατρός, γι αυτό και έκανε πολλά ταξίδια. Το έργο του "Περί ιατρικής ύλης" ήταν προϊόν προσωπικών παρατηρήσεων, απαλλαγμένο από προλήψεις και δεισιδαιμονίες,. Μέχρι και τον 16 ο αιώνα σ αυτό ανέτρεχαν οι ασχολούμενοι με την Φαρμακευτική. Μεταφράσθηκε σε πολλές γλώσσες κατά τις διάφορες εποχές. Ήταν το πρώτο βιβλίο, που τυπώθηκε μετά την Αγία Γραφή. Χειρόγραφοι κώδικες του Διοσκουρίδη σώζονται πολλοί, εικονογραφημένοι, γνήσιοι, νόθοι ή διασκευασμένοι. Σπουδαιότεροι είναι ο Κωνσταντινοπολιτικός (527 μ Χ., γραμμένος σε περγαμηνές με καλλιγραφικά κεφαλαία γράμματα), ο Νεαπολιτικός και ο Λαυρεωτικός (10 ος αιών, με 440 εικόνες). Στον πρόλογο του έργου του αναφέρει τους λόγους, που τον ώθησαν να γράψει το έργο αυτό. Έκρινε ανεπαρκείς, ατελείς και αντιφάσκουσες τις επιστημονικές παρατηρήσεις των προγενέστερων ιατρών. Κατέταξε τα φυτά σε ομάδες με βάση τα βοτανικά τους γνωρίσματα. Έγραψε τα συνώνυμα των φυτών αλφαβητικά κατά λαούς (πχ. Αθηναίοι, Αιγύπτιοι, Βάρβαροι, Βοιωτοί κλπ.) και κατά πρόσωπα (Ανδρέας, Κρατεύας κλπ). Το έργο διαιρείται σε 5 βιβλία: 1 ο βιβλίο: αλοιφές, αρώματα, μύρα, βάλσαμα, ρητίνες, έλαια. 2 ο βιβλίο: ζώα και ζωικής προέλευσης δρόγες 3 ο βιβλίο: φυτικής προέλευσης δρόγες 4 ο βιβλίο: συνέχεια του τρίτου 5 ο βιβλίο: οίνοι, ορυκτά και ανόργανα φάρμακα Συνολικά περιγράφει 600 φυτικά φάρμακα. Θεωρούσε ότι η ιαματική τους δύναμη προέρχεται από τις τέσσερις θεμελιώδεις ιδιότητες: του θερμού, του ψυχρού, του ξηρού και του υγρού. Κατωτέρω παρατίθεται πίνακας με τα περισσότερα είδη οίνων, που αναφέρονται στο έργο του Διοσκουρίδη. Πρόκειται για φαρμακοτεχνικές μορφές (κατ αναλογία προς τα βάμματα), που απουσιάζουν σήμερα από την θεραπευτική. Κοινή δύναμις οίνου: «κοινώς δε πας αμιγής οίνος και ακέραιος, αυστηρός δε την φύσιν, θερμαντικός, υπνοποιός, ευστόμαχος, ορεκτικός, θρεπτικός, ρωστικός, ευχροίας παρασκευαστικός. ικανώς δε ποθείς βοηθεί τοις κώνειον ή κόριον ή φαρικόν ή μηκώνιον ή λιθάργυρον ή σμίλακα ή ακόνιτον ή μύκητας ειληφόσι, προς τε ερπετών δηγμούς και πληγάς πάντων, όσα πλήξαντα ή δακόντα κατά ψύξιν αναιρεί ή ανατρέπει τον στόμαχον, ποεί και προς εμπνευμάτωσιν χρόνιον και εντέρων και κοιλίας ρευματισμόν και αφιδρούσι και διαφορουμένους αρμόζουσι»

10 Πίν. 2. Οίνοι, που περιγράφονται στο έργο του Διοσκουρίδη "Περί ιατρικής ύλης" αβροτονίτης (πιθανόν από Absinthium ponticum L. ή σε δυσπεψία, ανορεξία, υποχονδριακούς Artemisia abrotonum L.) πόνους ακορίτης (Acorus calamus L.), ο από γλυκυρρίζης σε πόνους του θώρακα και των πλευρών, διουρητικοί απίτης (Pirus communis L.-Rosaceae), ο των μεσπίλων στυπτικοί, ευστόμαχοι (Crataegus tanacetifolia Pers. ή Mespilus azarolus Smith.-Rosaceae): παρασκευάζονται όμοια, προστίθεται και μέλι αρωματίτης σε πόνους του θώρακα, των (παρασκευάζεται δια φοίνικος, ασπαλάθου, καλάμου, πλευρών, σε δυσουρία, σε Κελτικής νάρδου) παθήσεις των νεφρών και της ουροδόχου κύστεως, υπναγωγό. ασαρίτης (Asarum europeum L.- Aristolochiaceae) διουρητικό, σε υδρωπικία, ίκτερο αψινθίτης (συνήθως εξ αψινθίου Ποντικού: Artemisia ευστόμαχον, διουρητικόν, absinthium L.- Compositae) ανθελμινθικόν, εμμηναγωγόν δαυκίτης (Athamantha cretensis L. ή Ammi majus L.- εμμηναγωγό, άφυσο, αντιβηχικό, Umbelliferae) αντισπασμωδικό, σε υστερία, σε πόνους του θώρακα δικταμνίτης εμμηναγωγό ελελιφασκίτης σε πόνους των νεφρών, της κύστεως, αντιβηχικό ελλεβορίτης (από μέλανα ελλέβορο) εκτρωτικό θυμβρίτης, θυμίτης, οριγανίτης, καλαμινθίτης, σε δυσπεψία, ανορεξία, υποχονδριακούς γληχωνίτης πόνους κέδρινος, κυπαρίσσινος, ελάτινος, δάφνινος, πιτύινος, αρκεύθινος διουρητικοί, θερμαντικοί, υποστύφοντες κεδρίτης θερμαντικός, σε χρόνιο βήχα χωρίς πυρετό, σε πόνους του θώρακα και των πλευρών, σε έλκος, σε ωταλγίες, καθώς και σε δήγματα από θηρία και ερπετά κονυζίτης (Εrigeron viscosum L. ή Erigeron graveolens θηριακός L. ή Inula brittanica- Compositae)

11 κυδωνίτης ή μηλίτης (προστίθεται και μέλι) στυπτικό, σε δυσεντερία μανδραγορίτης (από τον φλοιό της ρίζης ) υπνωτικό μελιτίτης (διαφέρει από τον οινομέλιτα, καθότι ο δεύτερος παρασκευάζεται από πεπαλαιωμένο οίνο και λίγο μέλι) ευστόμαχο και υπακτικό σε περιπτώσεις χρονίων πυρετών, διουρητικό, σε αρθρτιτικά και σε προβλήματα των νεφρών μυρσινίτης (Myrtus communis L.- Myrtaceae), σε αχώρας, εξανθήματα, τερμίνθινος (Pistacia terebinthus L.-Anacardiaceae), πυορροούντα ώτα, ούλα, σχίνινος (Pistacia lentiscus L.-Anacardiaceae) παρίσθμια, κατά του ιδρώτα μυρτίτης (από τα μαύρα μύρτα) στυπτικός, ευστόμαχος, μαυρίζει τα μαλλιά ο δια της αγρίας νάρδου (από ρίζα Valeriana sp.) άφυσο, ευστόμαχο, σε δυσουρία ο δια Συριακής νάρδου (Patrinia scabiosaefolia Fisch.) σε ίκτερο, δυσουρία, σε και Κελτικής (Valeriana celtica L.) και μαλαβάθρου (πιθανόν τα φύλλα της ινδικής νάρδου= Valeriana sp. ή παθήσεις των νεφρών και του ήπατος Patrinia jatamansi Jones) νεκταρίτης (από ρίζα Ελενίου = Inula helenium L.- ευστόμαχον, διουρητικόν Compositae) οινάνθινος (από το άνθος της αγρίας αμπέλου) σε ανορεξία ομφακίτης (παρασκευάζετo κυρίως στη Λέσβο) στυπτικό, ευστόμαχο, σε ειλεό πανακίτης (Ferula opopanax Spr., Opopanax chironium- Umbelliferae) σε σπασμούς, θλάσεις, σε βραδυπεψία, εμμηναγωγό, εκτρωτικό πισσίτης (εκ πίσσης υγράς και γλεύκους) θερμαντικός, πεπτικός, ανακαθαρτικός, σε άλγη κοιλίας, ήπατος, σπλήνα χωρίς πυρετό ρητινίτης (από την ρητίνη του πεύκου) σε κεφαλαλγίες, δυσεντερία, υδρωπικία, διουρητικός ροΐτης (από τους καρπούς της Punica granatum L.- Punicaceae=ρόδια) σε πυρετούς, διουρητικό, ευστόμαχον ροδίτης (από τους καρπούς της Rosa sp.- Rosaceae) σε πόνους του στομάχου χωρίς πυρετό, σε δυσεντερία σελινίτης, ανήθινος, μαραθίτης, πετροσελινίτης ορεξιογόνα, σε δυσουρία σκαμμωνίτης (από την ρίζα του Convolvulus scammonia χολαγωγό L.-Convolvulaceae)

12 ο από της σκίλλης (Scilla maritima L.-Liliaceae) υσσωπίτης (Εκ του Κιλικίου υσσώπου- Labiatae) φθόριος εμβρύων (από ελλέβορο ή άγρια σικύ ή σκαμμωνία ) χαμαιδρυίτης (Teucrium chamaedrys L.- Labiatae) σε στομαχικά και κοιλιακά προβλήματα, σε ίκτερο, υδρωπικία, δυσουρία κ. ά. σε παθήσεις του θώρακος και σε άσθμα, διουρητικό, εμμηναγωγό. εκτρωτικό θερμαντικός, κατάλληλος για σπασμούς, ίκτερο, βραδυπεψία Οι φαρμακοτεχνικές μορφές, που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι ακόλουθες: Αλοιφές. Στον Όμηρο αλοιφή ήταν το χοιρινό λίπος. Μύρα: ελαιώδη έλαια. Κηρωτές ή κηρωτά ή κηρώματα: είδος εμπλάστρου. Έμπλαστρα, επιθέματα: είδος αλοιφών. Τα έμπλαστρα με την σημερινή μορφή χρησιμοποιήθηκαν μετά τον 1ο μχ. αιώνα. Μαλάγματα: καταπλάσματα με φυτικές κόνεις. Αποζέματα: φυτικά κατεργάσματα με έγχυση ή αφέψηση. Βάλανοι: είδος υποθετού. Γαργαρίσματα. Διαπάσματα: εύοσμοι κοσμητικές κόνεις για το πρόσωπο και το σώμα. Αρσικάκοσμα: αποσμητικά. Εκλεικτά: περιείχαν τα κύρια φάρμακα. Περιείχαν μέλι, οπότε ήταν γλυκά και παχύρρευστα. Επιχρίσματα: ψιμύθια για το πρόσωπο. Θυμιάματα: εγίνοντο με καύση αρωματικών ουσιών σε αναμμένα κάρβουνα. Ο ασθενής κάθετο σε διάτρητο κάθισμα και υφίστατο την αναθυμίαση. Καταπότια. Κολλύρια. Παραπαστά: κόνεις επιπάσεων. Πεσσοί: τεμάχιο υφάσματος ξαντό μάλλινο ή λινό ποτισμένο με το φάρμακο, το οποίο τοποθετείτο στις πληγές ή στις κοιλότητες του σώματος. Είδος υποθετού. Ποτήματα. Πταρμικά. Υποκλύσματα. Φθοΐσκοι ή τροχίσκοι. Τα σιρόπια δεν ήταν γνωστά στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι αντ αυτών χρησιμοποιούσαν τα οξυμέλιτα. Εισήχθηκαν στη θεραπευτική από του Άραβες. Επίσης δεν γνώριζαν τα ιουλάπια, μια φαρμακοτεχνική μορφή, που εισήχθηκε στη θεραπευτική από τους Άραβες. Τα ιουλάπια ήταν ποτήματα, προερχόμενα από την διάλυση κόμμεως και καλαμοσακχάρου σε νερό. Η χρήση τους διατηρήθηκε μέχρι και τον 20ο αιώνα (Εμμανουήλ, 1931).

13 Στην αρχαιότητα για τον καθορισμό των μονάδων αρχικά λαμβανόταν ως αφετηρία το ανθρώπινο σώμα. Ο Ιπποκράτης και οι μετά από αυτόν για μονάδες όγκου χρησιμοποίησαν τους όρους: χειροπληθής, χειροπληθιαίος (ό,τι γεμίζει το χέρι), δραγμίς, όσον λαμβάνεται από τρία δάκτυλα, «όσον αστράγαλον» (όσον το μέγεθος ζωικού αστραγάλου), «μαγίς» (ψίχουλο). Επίσης, γινόταν συγκρίσεις με κόκκους κέγχρου, φασιόλου «όσον κυάμου» και υπήρχαν και κάποιες αόριστες εκφράσεις, όπως «ολίγον», «πολύ» κλπ. Τα μέτρα και σταθμά ήταν διαφορετικά στις διάφορες πόλεις της Ελλάδος. Δοχείον μάζας χρησιμοποιούσαν το λιτραίον κέρας, το οποίο ήταν ένα κέρας που είχε καταστεί διαφανές δια ξέσεως και ήταν διηρημένο με χαραγές. Οι μονάδες βάρους και όγκου των αρχαίων Ελλήνων, όπως διαμορφώθηκαν τελικά και αναφέρονται από τον Διοσκουρίδη ήταν οι εξής: Πίν. 3. Μέτρα και σταθμά χρησιμιποιούμενα για την παρασκευή των φαρμάκων Μονάδες βάρους Γραμμάρια Κεράτιον Siliqua Θέρμος= 2 κεράτια Lupinus Όβολος= 3 κεράτια Obolus Κύαμος αιγύπτιος= 1 ½ όβολοι Γράμμα= 2 όβολοι Scrupulum Τριόβολον= 3 όβολοι Triobolon Δραχμή, ολκή= 3 γράμματα Drachma Κάρυον ποντικόν Κάρυον βασιλικόν Ουγγία= 8 δραχμές Uncia Ξέστης = 1/6 λίτρας Sextans Τέταρτον Quadrans Λίτρα= 12 ουγγίες Libra Μνά Mina Μονάδες όγκου Λίτρα Κοχλιάριον, κόχλος _ Χήμη, κόγχη Concha

14 Κύαθος Cyathus Μύστρον μέγα _ Οξύβαφον Acetabulum Τέταρτον Quartarius Κοτύλη, τρυβλίον Hemina Ξέστης Sextarius Χοίνιξ _ Χους Congius Ούρνα Urna Αμφορεύς, κεράμιον Amphora Μετρητής Metreta Οι δοσολογίες των φαρμάκων συνήθως αναγραφόταν σε δραχμές. Το μύστρον και το κοχλιάριον ήταν κυμαινόμενες μονάδες. Εκτός από φυτά, οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν και ζωικές δρόγες, καθώς και ορυκτά και ανόργανα συστατικά. Πίν. 4. Κυριώτερες ζωικές δρόγες των αρχαίων Ελλήνων Κανθαρίδες, βουπρήστιδες Θερμαντικό, κατά της λέπρας και των λειχήνων Όρχις κάστορος Σε γυναικείες νόσους Στέαρ χηνός και μυελός οστών Έκδοχα Γάλα γυναικείο Κατά της φθίσης Κηρός, πρόπολις Μέλι Γλυκαντικό, διαιτητικό, θεραπευτικό μέσο Ιχθυόκολλα Σε έμπλαστρα και σε "τετάνωθρα" (μάσκα) προσώπου Οίσυπος Η σύγχρονη λανολίνη Σκώληκες Παρασκευάζεται αλοιφή με λίπος από χήνα ή έλαιο Βδέλλες

15 Πίν. 5. Ανόργανα και ορυκτά φάρμακα Αιθάλη λιβανωτού ή στύρακος Ακόνη Ναξία Άλας αιγύπτιο Άλας θηβαϊκό Αλός άνθος (πιθανόν σόδα αναμεμιγμένη με εμπυρευματικές ουσίες) Αλός άχνη (αφρός θαλάσσης επικαθήμενος στους βράχους-περιέχει χλωριούχα και θειικά άλατα αποξηραμένα) Άλς, άλες (χλωριούχο νάτριο) Άλμη (διάλυμα άλατος σε νερό) Άμμος (διαπυρωμένη από τον ήλιο) Αντίσποδον και αντισπόδιον Αρμένιον (πιθανόν χαλκούχο ορυκτόαζουρίτης ή άργιλος εμποτισμένη με άλας χαλκού) Αρσενικόν ή αρρενικόν (κίτρινη σανδαράχη, As 2 S 3 ) Ασβόλη, αιθάλη Άσφαλτος Γη αμπελίτις ή φαρμακίτις Γη ερετριάς (άργιλος ή κρητίς) Είδος σμύριδος ή μίγμα σιδήρου. Σε αλωπεκία (επιχρίσεις) και εσωτερικώς με όξος σε επιληψία Σε αρθριτικά εμμηναγωγό Σε κακοήθη έλκη των γεννητικών οργάνων, σε πυόρροια των ώτων Ίδια χρήση με το προηγούμενο Σε ατμόλουτρα, με μέλι ως καθαιρετικό, με έλαιο και αφέψημα κριθής σε υποκλυσμούς, σε οφθαλμικές παθήσεις, σε δήγματα ερπετών, σε ερυσίπελας, σε ωταλγίες κλπ. Στυπτικό, σε κλύσματα επί δυσεντερίας Σε αμμόλουτρα υδρωπικών Είχε ιδιότητες μεταλλικών οξειδίων. Λαμβανόταν από την τέφρα μίγματος φύλλων μύρτου, κυδωνίων, σχίνου κλπ Δράση παρόμοια, αλλά ηπιώτερη της χρυσόκολλας Καυστικό, εσχαρωτικό, αποψιλωτικό Στυπτικό, σε εγκαύματα, επουλωτικό σε έλκη Με χοίρειο στέαρ σε εγκαύματα, με θείο σε υποκαπνισμούς κατά της υστερίας Σε τριχοβαφές Στυπτικό, μαλακτικό

16 Γη κιμωλία (λευκή και ερυθρή γη) Γη λημνία (ερυθρή άργιλος) «Η δε Λημνία λεγομένη γή έστιν εκ τινος υπονόμου αντρώδους αναφερομένη και μειγνυμένη αίματι αιγείω, ήν οι εκεί άνθρωποι αναπλάσσοντες και σφραγιζόμενοι εικόνι αιγός σφραγίδα καλούσιν.» Γη μηλία (άργιλος) Γη πνιγίτις (άργιλλος) Γη σαμία (άργιλος ή κρητίς) Γη χία (άργιλος) Γύψος (θειικό ασβέστιο) Διφρυγές (υπολείμματα από την εκκαμίνευση χαλκού και ψευδαργύρου) Με όξος κατά παρωτίδος, εγκαυμάτων και φλογώσεων Εμετικό, αντίδοτο δηλητηρίων, θεραπευτικό πληγών. Κατά της λέπρας Δράση ανάλογη της κιμωλίας γης, αλλά ηπιότερη Σε γυναικολογικές παθήσεις Ψιμύθιο για το πρόσωπο Με σιτάλευρο, ως ποτό, σε μητρορραγίες Στυπτικό, ξηραντικό, επουλωτικό. Με τερεβινθίνη ή κηρωτή στη θεραπεία των αποστημάτων Θείον Ινδικόν Ιός σιδήρου (οξείδιο του σιδήρου) Καδμεία ή πομφόλυξ (οξείδιο του ψευδαργύρου) Κεραμίτις (άργιλος) Κιννάβαρι (θειούχος υδράργυρος) Κοράλλιον ή κουράλιον (ο εξ ανθρακικού ασβεστίου σκελετός του) Σε υποκαπνισμούς επί υστερίας, σε επιχρίσεις κατά της λέπρας, με ρητίνη σε δήγματα από σκορπιούς Σε έλκη Στυπτικό σε υποθέματα σε λευκόρροια των γυναικών. Με όξος (οξικός σίδηρος) σε επιχρίσεις κατά του ερυσιπέλατος και σε αλοιφές κατά της αλωπεκίας Στυπτικό, επουλωτικό σε κακοήθη έλκη και στην οφθαλμιατρική Ξηραντική σε πυώδη έλκη Σε οφθαλμικές νόσους, στυπτικό και με κηρωτή σε εξανθήματα Στυπτικό, επουλωτικό

17 Κύανος (πιθανόν λαζούλιθος) Κατασταλτικόν, εσχαρωτικό Λεπίς στομώματος Καθαρτικό Λιθόκολλα (μίγμα κόνεως από παριανό Για ανακόλληση των βλεφαρίδων μάρμαρο και ταυρόκολλας) Λίθος αετίτης (οξυπυριτικόν ορυκτό) Σε αλοιφές επί επιληψίας Λίθος αιματίτης (ορυκτό οξείδιο του σιδήρου) Στυπτικό σε αιμοπτύσεις, οφθαλμικά νοσήματα και διουρητικό με οίνο Λίθος αλαβαστρίτης ή όνυξ (ίσως Με κηρωτή σε στομαχικούς πόνους αλάβαστρο-θειικό ασβέστιο) Λίθος αραβικός (λευκό μάρμαρο ή Οδοντόσκονη αραγωνίτης) Λίθος άσσιος (αγνώστου συστάσεως) Απισχναντικό, σε δοθιήνες Λίθος γαγάτης (φαιάνθραξ) Μαλακτικό, σε υποκαπνισμούς σε υστερικούς σπασμούς και σε αλοιφές κατά της ποδάγρας Λίθος γαλακτίτης (πιθανόν ανθρακικό ή Σε οφθαλμικά αποστήματα φωσφορικό ασβέστιο) Λίθος γεώδης (άργιλος) Στυπτικός, ξηραντικός, σε οφθαλμικές νόσους Λίθος θρακίας (σκληρός φαιάνθραξ) Ίδιες χρήσεις με τον γαγάτη λίθο Λίθος θυΐτης (φωσφορικόν αργίλιο) Σε οφθαλμικές νόσους Λίθος ίασπις (οξυπυριτικό ορυκτό άγνωστης συστάσεως) Ωκυτόκιο μέσο, που έδεναν στο μηρό της επιτόκου Λίθος ιουδαϊκός (άγνωστης χημικής Διουρητικό και σε νεφρολιθίαση συστάσεως) Λίθος μαγνήτης (Fe 3 O 4 ) Με μελίκρατο Λίθος μελιτίτης (πιθανόν αργιλούχο Χρήσεις ανάλογες με τον γαλακτίτη ορυκτό) Λίθος μεμφίτης (άγνωστης συστάσεως) Αναισθητικό εγχειρήσεων Λίθος μόροχθος (τάλκης ή στεατίτης) Σε πόνους της κύστης και σε αιμοπτύσεις Λίθος ο εν τοις σπόγγοις (ανθρακικό Με οίνο σε λιθίαση ασβέστιο) Λίθος οστρακίτης (πιθανόν όστρακο Με οίνο ως ποτό για επίσχεση των

18 θαλασσίων ζώων ή κόκκαλο σουπιάς) εμμήνων, ψίλωθρο γυναικών (=αποτριχωτικό) Λίθος οφίτης (ένυδρο πυριτικό μαγνήσιο) Σε κεφαλαλγίες και οφιόδηκτους Λίθος πυρίτης (κατά τον Διοσκουρίδη ο Αποκαθαρτικό χαλκοπυρίτης, κατά τον Πλίνιο ο μυλόλιθος) Λίθος σεληνίτης (γύψος) Σε επιληψία Λίθος σχιστός (είδος αιματίτου) Σε ραγάδες και κήλη Λίθος φρύγιος (αργιλούχο ορυκτό ή ηφαίστειος σκωρία) Στυπτικό, εσχαρωτικό, με κηρωτή σε εγκαύματα Μελαντηρία (αμφίβολη η σύστασή του, Χρήσεις, όπως και το μίσυ ίσως ακάθαρτος θειικός σίδηρος των βυρσοδεψών) Μίλτος (σιδηρούχος άργιλος, κοκκινόχωμα) Στυπτικό, σε έμπλαστρα Μίσυ (σιδηροπυρίτης, FeS 2 ) Καθαιρετικό, στην παρασκευή εμπλάστρων, με οίνο σε γυναικολογικές παθήσεις και στην οφθαλμιατρική Μόλυβδος: πολλά είδη Μόλυβδος ο μεταλλικός Σε επίδεση πληγών Πεπλυμένος (μολυβδόσκονη με κάποιο Αιμοστατικό επί κονδυλωμάτων και οξείδιο) αιμορροΐδων Κεκαυμένος (οξείδια του μολύβδου) Σκωρία μολύβδου (μίγμα οξειδίων του Ισχυρότερος του προηγουμένου Στυπτικότερος του κεκαυμένου μολύβδου) Μολυβδοειδής λίθος (ίσως γαληνίτης) Ψιμύθιο (βασικός ανθρακικός μόλυβδος) Σάνδυξ (πυρωθέν ψιμύθιο) Μίνιο Μολύβδαινα (ασαφής η σύσταση, πιθανόν Ως η σκωρία Σε οφθαλμικά κολλύρια Ως το ψιμύθιο Χρωστική Σε νόσους της μήτρας, των ώτων κλπ μίγμα από οξείδια μολύβδου, αργύ- ρου και ασβέστου)

19 Νίτρον και αρχαιότερα λίτρον (η ορυκτή σόδα και όχι το νιτρικό νάτριο ή κάλιο) Σε τροχίσκους, εισαγόμενους στα γεννητικά όργανα για σύλληψη Νιτρούχο ύδωρ Σε δερματικές νόσους, σε πεσσούς, σε αλοιφή στυπτική, σε κλύσματα, σε στοματοχρίσματα Αφρός νίτρου (ποτάσσα) Εσωτερικά σε κωλικούς, σε εγχύσεις σε νόσους των ώτων και εξωτερικά σε έμπλαστρα για λέπρα Όστρακα (κέραμοι ψημένοι) Με όξος σε κνησμό, εξανθήματα. Σε αλοιφή για τις χοιράδες Πομφόλυξ Χρήσεις, όπως και η καδμεία Σανδαράκη ερυθρή (As 2 S 3 ) Καθαιρετικό. Σε σκόνη σε ωτίτιδες, με τερεβινθίνη σε αλωπεκία, με έλαιο σε φθειρίαση και σε καταπότια κατά του άσθματος. Συστατικό του καρικού φαρμάκου (αλοιφή για πληγές) Σανδαράκη ψευδής (είδος οξειδίου του μολύβδου) Σάπφειρος (δεν πρόκειται περί του Ως ποτό σε σκορπιόδηκτους, σε κηλίδες πολυτίμου λίθου, αλλά για κάποιο του κερατοειδούς ορυκτό με χαλκό) Σμύρις (λίθος) Σε ουλίτιδες και για καθαρισμό των οδόντων Στίμμι και στίβι (ορυκτός αντιμονίτης- Sb 2 S 3 ) Επουλωτικό ελκών, με στέαρ κατά των εγκαυμάτων Στυπτηρία (αργιλούχα ορυκτά) Ουλίτιδες, σε φαγέσορες, ξηραντικό πληγών, στυπτικό, σε αιμορραγίες Σώρυ (πιθανόν ορυκτός θειικός χαλκός, ενέχων και ακάθαρτο θειικό σίδηρο με Σε οδονταλγίες, τερηδόνα, για τα μαλλιά ως μαύρη βαφή περίσσεια οξέος) Τέφρα κληματίνη (ανθρακικό κάλιο, Με όξος ως επιθέματα σε δήγματα από προερχόμενο από την αποτέφρωση ερπετά και σκύλους και ως αντίδοτο σε

20 φυτών) Τρυξ (το ίζημα από παλαιό οίνο, ανθρακικό κάλιο και μεταλλική σκωρία) Υδράργυρος Χαλκός: πολλά χαλκούχα φάρμακα Κεκαυμένος χαλκός Άνθος χαλκού (κάποιο οξείδιο) Χαλκίτις Χάλκανθο, χαλκανθές, χαλκάνθη (θειικός χαλκός) Χρυσόκολλα (πολλές ουσίες, ίσως μαλαχίτης) Ιός (βασικός ανθρακικός χαλκός) Ιός σκώληκος (οξείδιο του χαλκού) Λεπίς χαλκού (οξείδιο του χαλκού) Σποδός (μεταλλικό οξείδιο) Σποδός κυπρίη (οξείδιο του χαλκού) Σποδός ιλλυρίη (οξείδιο του χαλκού) δηλητηριάσεις από μύκητες Σε τροχίσκους αντί σάπωνος, στυπτικό, αντιρρευματικό Δηλητήριο, διαβρωτικό. Αντίδοτο: γάλα Στυπτικό, εμετικό, επιπαστικό, επουλωτικό Επουλωτικό, σε αιμορροΐδες κλπ Εσχαρωτικό, αντιψωρικό κλπ Στυπτικό, ανθελμινθικό, εμετικό, εσχαρωτικό κλπ Μαλακτικό, ξηραντικό, σμηκτικό ούλων Εσχαρωτικό, επουλωτικό στυπτικό Στυπτικό, επουλωτικό, στην οφθαλμολογία Επουλωτικό σε οφθαλμικές νόσους, σε έμπλαστρα Επουλωτικό πληγών Σποδός χρυσίη μετά μίσυος (άγνωστο) Σε έμπλαστρα γυναικολογικών παθήσεων Μέλαν το κύπριον (ίσως οξείδιο του χαλκού) Ώχρα (ορυκτό από άργιλο και οξείδιο του σιδήρου) Σε πεσσούς γυναικολογικών παθήσεων Στυπτικό, διαλυτικό φυμάτων και σαρκωμάτων Η σημαντικότερη φυσιογνωμία της ελληνο-ρωμαϊκής περιόδου ήταν ο Γαληνός ( μ.χ.). Γεννήθηκε στην Πέργαμο. Ταξίδευσε αρκετά και έτσι γνώρισε την θεραπευτική διαφόρων Σχολών. Εγκαταστάθηκε στη Ρώμη, όπου ίδρυσε επί της Ιεράς οδού κατάστημα, στο οποίο παρασκεύαζε ο ίδιος τα φάρμακα, σε

Τα φάρµακα στην αρχαία Ελλάδα

Τα φάρµακα στην αρχαία Ελλάδα Τα φάρµακα στην αρχαία Ελλάδα Ε. Σκαλτσά Επίκουρη Καθηγήτρια Τοµέας Φαρµακογνωσίας, Τµήµα Φαρµακευτικής, Πανεπιστηµιόπολις, Ζωγράφου, Αθήνα, 157 71. Με τις πρώτες εκδηλώσεις ζωής επί της γης βρίσκουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα και Αρχαιότητα

Βότανα και Αρχαιότητα Θεραπευτικά Βότανα Γενικά για τα Βότανα «Βότανα είναι όλα τα χρήσιμα φυτά και αφορά τα φυτά των οποίων, οι ρίζες, τα άνθη χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία, χάρη στο άρωμά τους ή με κάποιον άλλο τρόπο» Τους

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στην Οργάνωση και Διοίκηση Βιομηχανικών Συστημάτων Κατεύθυνση : Logistics

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στην Οργάνωση και Διοίκηση Βιομηχανικών Συστημάτων Κατεύθυνση : Logistics Πανεπιστήμιο Πειραιώς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στην Οργάνωση και Διοίκηση Βιομηχανικών Συστημάτων Κατεύθυνση : Logistics Επιβλέπων : Μοσχούρης Σωκράτης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ

RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ ΒΟΤΑΝΑ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ Τα φύλλα έχουν αντισηπτικές, αποχρεμπτικές και σπασμολυτικές ιδιότητες.το φυτό έχει στομαχικές, τονωτικές και καρδιοτονωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; Ιστορική αναδρομή. Εργασία των: Σαββίδου Νένα, Σκύφτη Νικολέτα, Σεβαστίδη Θοδωρή, Τσελίδη Παναγιώτη

Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; Ιστορική αναδρομή. Εργασία των: Σαββίδου Νένα, Σκύφτη Νικολέτα, Σεβαστίδη Θοδωρή, Τσελίδη Παναγιώτη Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; Ιστορική αναδρομή Εργασία των: Σαββίδου Νένα, Σκύφτη Νικολέτα, Σεβαστίδη Θοδωρή, Τσελίδη Παναγιώτη Στόχοι Να μάθουμε: από πού ξεκίνησε η χρήση των αρωματικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα MEΡΟΣ Ι Γενική περιγραφή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών

Περιεχόμενα MEΡΟΣ Ι Γενική περιγραφή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Περιεχόμενα Πρόλογος... 13 MEΡΟΣ Ι Γενική περιγραφή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. 17 Εισαγωγή... 17 Οικονομική σημασία των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών... 19 Μεταποίηση και συσκευασία των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΗΛΗΤΤΗΡΙΩΔΗ ΦΥΤΑ

AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΗΛΗΤΤΗΡΙΩΔΗ ΦΥΤΑ AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑ ΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΔΗΛΗΤΗΡΙΩΔΗ Costanza Dal Cin D Agataa & Ιωάννα Μανωλικάκη Allium cepa L., Κρεμμύδι Οικογένεια: Amaryllidaceaee Περίοδος Άνθισης: Ιούνιο Αύγουστο Εξάπλωση: Aφρική, Aσία,

Διαβάστε περισσότερα

Βότ ανα λ μ έ ε μ φ τά τ που ο έ ο χ υ ο ν κ ποι ο ες ε ξ χ ε ω χ ριστ σ ές έ, ς αρω ρ μα μ τι τ κέ κ ς έ, φαρμα μ κε κ υ ε τι τ κέ κ ς έ

Βότ ανα λ μ έ ε μ φ τά τ που ο έ ο χ υ ο ν κ ποι ο ες ε ξ χ ε ω χ ριστ σ ές έ, ς αρω ρ μα μ τι τ κέ κ ς έ, φαρμα μ κε κ υ ε τι τ κέ κ ς έ Βότανα λέμε τα φυτά αρωματικές, που έχουν φαρμακευτικές φαρμακευτικές κάποιες ή και ξεχωριστές, δηλητηριώδη ιδιότητες 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΒΟΤΑΝΩΝ 3 ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ 4 ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ»

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» «ΙΑΤΡΙΚΗ & ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» Εισηγήτριες ΒΟΥΛΙΓΕΑ ΕΛΕΝΗ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων ΣΙΤΑΡΑ ΜΑΡΙΑ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ-ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση το βρώσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

«Κήπος Ιπποκράτη, Κως»

«Κήπος Ιπποκράτη, Κως» «Κήπος Ιπποκράτη, Κως» Βιογραφία Γεννήθηκε το 460 π.χ. στην Κω. Κατά τη διάρκεια της ζωής του έκανε πολλά ταξίδια στην Ελλάδα και τον τότε γνωστό κόσμο. Πέθανε περίπου στην ηλικία των ενενήντα χρόνων 370

Διαβάστε περισσότερα

Πολύχρηστα φαρμακευτικά βότανα και φυτά της αρχαίας Ελληνικής ιατρικής

Πολύχρηστα φαρμακευτικά βότανα και φυτά της αρχαίας Ελληνικής ιατρικής Στον Αρχαίο Κόσμο, η δίαιτα, η φυτοθεραπεία και η επίκληση των Θεών, ήταν πολύ σημαντικά, για την αποκατάσταση της υγείας. Παρά το γεγονός ότι όλοι οι Θεοί θεωρούνταν ότι θεράπευαν τις ανθρώπινες αρρώστιες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης

ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης H Μαστίχα Χίου είναι η φυσική ρητίνη που βγαίνει από τον κορμό & τα κλαδιά του σχίνου. Η έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

σαπωνοποίηση λιπαρών και ρητινικών υλών με καυστικό κάλιο. καλύτερη ποιότητα σαπουνιού και περιέχει 63% λιπαρά και ρητινικά οξέα και 28% υγρασία.

σαπωνοποίηση λιπαρών και ρητινικών υλών με καυστικό κάλιο. καλύτερη ποιότητα σαπουνιού και περιέχει 63% λιπαρά και ρητινικά οξέα και 28% υγρασία. Υπάρχουν διάφορα είδη σαπουνιών: - Το αντισηπτικό σαπούνι, περιέχει βακτηριοκτόνες ουσίες. - Το μαλακό σαπούνι, το παίρνουμε με σαπωνοποίηση λιπαρών και ρητινικών υλών με καυστικό κάλιο. - Το σαπούνι τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Γιώργος Παπαδόπουλος Επίκ. Καθηγητής Φαρμακολογίας Παν/μίου Αθηνών Δεν είναι δυνατόν να τοποθετήσουμε σε συγκεκριμένο χρόνο την αρχή της Ελληνικής ιατρικής. Αναφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:12 /6/2013 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα ΒΟΤΑΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα βότανα της Κρήτης Ιστορία Α. παλιά χρόνια Β. αρχαιολογικές ανασκαφές Γ. πως βοηθούσαν τους ανθρώπους τότε Δ. πως βοηθούν εμάς σήμερα Καταστροφή φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετική Δημιουργική Εργασία Χημεία Β Γυμνασίου

Συνθετική Δημιουργική Εργασία Χημεία Β Γυμνασίου Συνθετική Δημιουργική Εργασία Χημεία Β Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο μαθητή: Ημερομηνία: 1. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ: Οι χημικές αντιδράσεις Τμήμα: 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Το θέμα της Συνθετικής

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή. Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; 2 ο ΓΕΛ Ελευθερίου Κορδελιού. Μάθημα Ερευνητικής εργασίας

Ιστορική αναδρομή. Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; 2 ο ΓΕΛ Ελευθερίου Κορδελιού. Μάθημα Ερευνητικής εργασίας 2 ο ΓΕΛ Ελευθερίου Κορδελιού Μάθημα Ερευνητικής εργασίας Αρωματικά φυτά: μέσο θεραπείας ή μαγγανείας; Ιστορική αναδρομή Υπεύθυνος Καθηγητής: Χαριζάνης Κωνσταντίνος Μαθητές που ασχολήθηκαν : Σεβαστίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2991/15-06-2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2991/15-06-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2991/15-06-2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν.4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση: Ένα φλυτζάνι του καφέ κάθε μέρα βοηθάει για το ζάχαρο.

Χρήση: Ένα φλυτζάνι του καφέ κάθε μέρα βοηθάει για το ζάχαρο. Περιγραφή: Είναι φυτό πολυετές, με πυκνή χνουδωτή βλάστηση που φτάνει σε ύψος τα 30 εκατοστά. Τα φύλλα του είναι ωοειδή, οξύληκτα, οδοντωτά και στιλπνά. Τα άνθη του είναι ρόδινα, διαταγμένα σε βραχύ στάχυ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑΣ Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Δημόπουλος Τάσος Καραμπατζάκη Αλεξία ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011 2012

ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑΣ Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Δημόπουλος Τάσος Καραμπατζάκη Αλεξία ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011 2012 ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑΣ Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Δημόπουλος Τάσος Καραμπατζάκη Αλεξία ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011 2012 Φάρμακα και βότανα στην Αρχαία Ελλάδα Τα διάφορα φυτά στην αρχαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 6132/18-11-2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 6132/18-11-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 6132/18-11-2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο.

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει ποτέ να τα αγνοούμε γιατί η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου μπορεί να σώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ Ονοματολογία Αν η ένωση έχει μοριακό τύπο της μορφής Η x A δηλαδή είναι ένα οξύ, τότε : α) Αν το Α δεν έχει Ο (οξυγόνο)

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων (Magnoliophyta) Τα αγγειόσπερμα,

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρα και θεραπεία στην Αρχαία Ελλάδα.

Όνειρα και θεραπεία στην Αρχαία Ελλάδα. Μάθηµα: Τεχνολογία Τάξη: Α2 Ονοµατεπώνυµο: Λαγαρός Παναγιώτης Όνειρα και θεραπεία στην Αρχαία Ελλάδα. Η έννοια της νόσου και συνεπώς και της θεραπείας, συνταυτίστηκε ήδη από την προϊστορία, µε τη λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

6 7 RELEASE AND RELAX MOTION 8 9 RELEASE AND RELAX MOTION 10 11 RELEASE AND RELAX MOTION 22 23 RELEASE AND RELAX MOTION Αγγλική ονομασία Βοτανική ονομασία Οικογένεια Νότα Χαρακτηριστικά Μέρος του φυτού

Διαβάστε περισσότερα

Τα βότανα της Αμοργού. Νικήτας Ρούσσος Φαρμακοποιός

Τα βότανα της Αμοργού. Νικήτας Ρούσσος Φαρμακοποιός Τα βότανα της Αμοργού Νικήτας Ρούσσος Φαρμακοποιός «Ο κόσμος των φυτών με γοήτευσε. Αείποτε μ εξέπληξε. Περισσότερο και από τον κόσμο των άστρων κατάφερνε να μου υποβάλλει το μυστήριο της ζωής. Αποπνέει

Διαβάστε περισσότερα

Πεύκος. brevifolia. Όνομα κοινό: Κέδρος Όνομα επιστημονικό: Cedrus

Πεύκος. brevifolia. Όνομα κοινό: Κέδρος Όνομα επιστημονικό: Cedrus Όνομα κοινό: Πεύκος Όνομα επιστημονικό: Pinus brutia Βιότοπος: Φυτρώνει στα βουνά και στη πεδιάδα. Αυτοφυές και καλλιεργούμενο: Φυτρώνει από μόνο του ή το φυτεύουν οι άνθρωποι. Περίοδος άνθισης: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... Τμήμα:... :... Βαθμός/Ολογράφως:... Χρόνος: 2 ώρες Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές Προσδοκίες για αγρότες και µεταποιητές στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Καθηγητής Μόσχος Πολυσίου ιευθυντής Εργαστηρίου Χηµείας Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της ΑιτωλίαςΟινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ Η ΕΝ ΡΩΝ ΚΑΙ ΘΑΜΝΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Α. ΕΝ ΡΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΙΣ ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΕΖΟ ΡΟΜΟΥΣ

ΕΙ Η ΕΝ ΡΩΝ ΚΑΙ ΘΑΜΝΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Α. ΕΝ ΡΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΙΣ ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΕΖΟ ΡΟΜΟΥΣ ΕΙ Η ΕΝ ΡΩΝ ΚΑΙ ΘΑΜΝΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ 1. ΠΛΑΤΕΙΕΣ (O.T. 5, O.T. 11 και O.T. 16, O.T. 29) Α. ΕΝ ΡΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΤΙΣ ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΕΖΟ ΡΟΜΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι θερμοφόρες με κρύο ή ζεστό νερό μπορούσαν:

Οι θερμοφόρες με κρύο ή ζεστό νερό μπορούσαν: ΘΕΡΜΟΦΟΡΕΣ Οι θερμοφόρες στα αρχαία χρόνια ήταν διαφορετικές από αυτές που γνωρίζουμε σήμερα, η χρήση τους όμως ήταν ακριβώς η ίδια. Μια και δεν υπήρχαν εύκαμπτα υλικά, όπως το καουτσούκ, οι θερμοφόρες

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Όταν μιλάμε για σκωληκοειδίτιδα αναφερόμαστε στη φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης του τυφλού που οφείλεται σε απόφραξη του

Διαβάστε περισσότερα

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο

Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο Το μέλι δεν είναι απλά μία γλυκαντική ουσία αν και μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα, ήταν η μοναδική γλυκαντική ουσία που είχε στη διάθεσή του ο άνθρωπος. Στους αιγυπτιακούς παπύρους, πριν από 3.500 χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις 1 ΗΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ Βότανα Συνεργασίες Έρευνα Εκχυλίσεις 2 ΗΘΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ MASTIHA Εκτεταμένηέρευναελληνικής χλωρίδαςσε συνεργασίαμε το Eργαστήριο Bιολογικής Γεωργίας της Γεωπονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης ΑΡΧΑΊΑ χρώματα Μικρά μυστικά τέχνης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Μια σπουδαία ικανότητα του νερού, η διαλυτική Ξέρουμε ότι το νερό κάνει έναν κύκλο στη φύση. Εξατμίζεται, γίνεται σύννεφο και πέφτει στη γη ως βροχή. Ένα μεγάλο μέρος από το βρόχινο

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Μεταβολή Μεταβολή Μερίδιο 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 04/12 11/12 2012 Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός. Από τις παρακάτω 9 ερωτήσεις να απαντήσετε τις 6

Βαθμός. Από τις παρακάτω 9 ερωτήσεις να απαντήσετε τις 6 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΧΑΡΝΩΝ ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ (19/06 /12) ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA Ονοματεπώνυμο: Αρ/μός Κατ/σης:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΑΤΙΚA ΛΟΥΤΡΑ ΧΑΛΙΜΟΥΡΔΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΟΥΤΣΟΛΑΜΠΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ

ΙΑΜΑΤΙΚA ΛΟΥΤΡΑ ΧΑΛΙΜΟΥΡΔΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΟΥΤΣΟΛΑΜΠΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΙΑΜΑΤΙΚA ΛΟΥΤΡΑ ΧΑΛΙΜΟΥΡΔΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΟΥΤΣΟΛΑΜΠΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Το θέμα που ασχοληθήκαμε στην ερευνητική εργασία ήταν τα Ιαματικά λουτρά και πηγές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν.4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

(3) Είναι επίσης αναγκαίο να καθοριστούν τα πρόσθετα που. (4) Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 πρέπει να

(3) Είναι επίσης αναγκαίο να καθοριστούν τα πρόσθετα που. (4) Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 πρέπει να 25.5.2006 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 137/9 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 780/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 24ης Μαΐου 2006 για την τροποποίηση του παρατήματος VI του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ Ε και Στ τάξη Μελέτη πεδίου Πεύκο Επιστημονική ονομασία: Pinus Περιγραφή: Αειθαλή δεντρα με χοντρό και φολιδωτό κορμό και ύψος από 15μ. 80μ. Μπορούν να ζήσουν για πολλά χρόνια. Πού

Διαβάστε περισσότερα

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπένια σεσκιτερπένια. 2 ισοπρένια 3 ισοπρένια

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπένια σεσκιτερπένια. 2 ισοπρένια 3 ισοπρένια ΤΕΡΠΕΝΙΚΑ ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν Μονοτερπένια σεσκιτερπένια C10 C15 2 ισοπρένια 3 ισοπρένια Προέλευση Nymphaea alba,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ 5Γ5λο7^ τ ί ΐ Τμήμα: Τμήμα Βιολογικών Θερμοκηπιακών Καλλιεργειών και Ανθοκομίας (Βιο.ΘΕ.Κ.Α.) Θέμα : Φαρμακευτικές ιδιότητες φυτικών ειδών στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΝΑΣΙΑ ΓΚΑΡΑΝΕ ΕΙΡΗΝΗ ΔΙΑΒΟΛΙΤΣΗ ΚΛΕΙΔΗ ΣΑΠΦΩ ΙΩΑΝΝΑ ΚΡΟΝΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΝΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΟΣ ΑΫΦΑΝΤΗΣ ΜΗΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΣ Παθολογική κατάσταση των ούλων που χαρακτηρίζεται από αιμορραγία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος κανονισμών της Επιτροπής, τροποποιητικών του Παραρτήματος ΙΙ του καν. (ΕΚ) 1333/2008 για τα πρόσθετα τροφίμων (L354/16, ).

Κατάλογος κανονισμών της Επιτροπής, τροποποιητικών του Παραρτήματος ΙΙ του καν. (ΕΚ) 1333/2008 για τα πρόσθετα τροφίμων (L354/16, ). Κατάλογος κανονισμών της Επιτροπής, τροποποιητικών του Παραρτήματος ΙΙ του καν. (ΕΚ) 1333/2008 για τα πρόσθετα τροφίμων (L354/16, 31.12.2008). α/α Καν. (ΕΕ) αριθ. Τίτλος 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1129/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Στην επιστήμη της βιολογίας, με τον όρο εξέλιξη εννοείται η αλλαγή στις ιδιότητες ενός πληθυσμού οργανισμών στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ Χρυσόχορτο Είναι μικρό φυτό ποώδες με ύψος 20 εκ. χωρίς βλαστό και άνθη. Ζει πολλά χρόνια. Έχει φύλλα σε σχηματισμό ροδέλας και σχήμα λόγχης,ε χρώμα ξανθό.το φυτό αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεκρά θάλασσα ή Αλμυρά θάλασσα ή Θάλασσα Αραβά κατά την Παλαιά Διαθήκη, ονομάζεται η μεγάλη λίμνη, που βρίσκεται στα σύνορα Ιορδανίας και Ισραήλ.

Η Νεκρά θάλασσα ή Αλμυρά θάλασσα ή Θάλασσα Αραβά κατά την Παλαιά Διαθήκη, ονομάζεται η μεγάλη λίμνη, που βρίσκεται στα σύνορα Ιορδανίας και Ισραήλ. Η Νεκρά θάλασσα ή Αλμυρά θάλασσα ή Θάλασσα Αραβά κατά την Παλαιά Διαθήκη, ονομάζεται η μεγάλη λίμνη, που βρίσκεται στα σύνορα Ιορδανίας και Ισραήλ. Η λωρίδα αυτή της θάλασσας είναι διαφορετική απ' όλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Εθνοφαρμακολογία του υπερικού. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Γ. Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας. Εισαγωγή

Η Εθνοφαρμακολογία του υπερικού. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Γ. Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας. Εισαγωγή Η Εθνοφαρμακολογία του υπερικού Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Γ. Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Εισαγωγή Το υπερικό αποτελεί ένα φυτό-πρότυπο για τη μελέτη των νόμων της εθνοφαρμακολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά ΤΕΡΠΕΝΙΚΑ ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά C10 C15 2 ισοπρένια 3 ισοπρένια Προέλευση Nymphaea alba,

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εκχυλίσματα δεψικά φυτικής προέλευσης. Ταννίνες και τα άλατα, οι αιθέρες, εστέρες και άλλα παράγωγά τους:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εκχυλίσματα δεψικά φυτικής προέλευσης. Ταννίνες και τα άλατα, οι αιθέρες, εστέρες και άλλα παράγωγά τους: L 285/262 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.10.2015 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 32 ΔΕΨΙΚΑ ΚΑΙ ΒΑΦΙΚΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΑ. ΤΑΝΝΙΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΤΟΥΣ. ΧΡΩΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ, ΧΡΩΜΑΤΑ ΕΠΙΧΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΒΕΡΝΙΚΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν. Καστοριάς Δρ. Δημήτρης Νάτος / Γεωπόνος Εξέλιξη διεθνούς αγοράς Θεραπευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου.

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. Ο Όλυµπος Πιθανώς σχηµατίστηκε κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου εποχής πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ ΠΥΡΡΟΛΙΖΙΔΙΝΗΣ Μονο-εστέρες και Διεστέρες oικογένεια Boraginaceae Μακροκυκλικοί εστέρες οικογένεια Asteraceae

ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ ΠΥΡΡΟΛΙΖΙΔΙΝΗΣ Μονο-εστέρες και Διεστέρες oικογένεια Boraginaceae Μακροκυκλικοί εστέρες οικογένεια Asteraceae ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ ΠΥΡΡΟΛΙΖΙΔΙΝΗΣ Μονο-εστέρες και Διεστέρες oικογένεια Boraginaceae Μακροκυκλικοί εστέρες οικογένεια Asteraceae Pyrrolizidine senkirkine symphytine senecionine lycopsamine COOH Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά φυτά -Βότανα

Αρωματικά φυτά -Βότανα Αρωματικά φυτά -Βότανα Στις μέρες μας έχουν χαθεί οι γνώσεις για τα φυτά - βότανα που χρησιμοποιούν οι νοικοκυρές στην μαγειρική Αρκετά φυτά βότανα εκτός από τη κουζίνα δίνουν ρεσιτάλ και στην ιατρική.

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Δρ. Ελένης Βογιατζη-Καμβούκου Γεωπόνου, Διδάκτορος Πανεπίστημίου Justus-Liebig-Γκίσσεν Γερμανίας Αναπληρώτριας Καθηγήτριας ΤΕΙ/ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Τεχνική καλλιέργειας του Hypericum perforatum και παραγωγή Υπερφορίνης

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Τεχνική καλλιέργειας του Hypericum perforatum και παραγωγή Υπερφορίνης ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τεχνική καλλιέργειας του Hypericum perforatum και παραγωγή Υπερφορίνης ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΚΟΡΝΗΛΙΑ, Γεωπόνος, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μιου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ελληνικός ορυκτός πλούτος

Ο Ελληνικός ορυκτός πλούτος Ο Ελληνικός ορυκτός πλούτος Οι πρώτες ύλες που υπάρχουν στο υπέδαφος μιας χώρας αποτελούν τον ορυκτό της πλούτο. Ο ορυκτός πλούτος περιλαμβάνει τα μεταλλεύματα, ορυκτά καύσιμα και τα προϊόντα λατομείου.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

Σημ.: Προσθέσθε άνηθο στο φαγητό σας αφού τελειώσει το μαγείρεμα γιατί ο βρασμός το καταστρέφει

Σημ.: Προσθέσθε άνηθο στο φαγητό σας αφού τελειώσει το μαγείρεμα γιατί ο βρασμός το καταστρέφει There are no translations available. ΑΝΗΘΟΣ 50ΓΡΑΜΜΑΡΙΩΝ - Καλή πηγή ανόργανων συστατικών, όπως ασβεστίου, μαγγανίου, σιδήρου, μαγνησίου. Ο άνηθος εμποδίζει ή γενικότερα ρυθμίζει τη βακτηριακή ανάπτυξη.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Αφέψημα Βάζουμε το θεραπευτικό μέρος του φυτού (ρίζες, φλούδες, κοτσάνια, σπόροι) σε νερό και τ αφήνουμε να βράσουν σε σιγανή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΥΛΩΝ Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Ανόργανα συστατικά Βιταμίνες Υπευθ. Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2015 2016 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: /06 /2016 ΧΡΟΝΟΣ: 90 λεπτά (ΧΗΜΕΙΑ /ΒΙΟΛΟΓΙΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Η μαστίχα Χίου Η μαστίχα Χίου, αποτελεί 100% φυσικό προϊόν, προέρχεται από τον κορμό και τα κλαδιά του μαστιχόδεντρου (Pistacia Lentiscus var. Chia), Το

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας Κεφάλαιο Εξέλιξη 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάλυση θεωρίας Πολλές από τις επιστημονικές απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές, διότι αντιβαίνουν την αντίληψη που οι άνθρωποι διαμορφώνουν

Διαβάστε περισσότερα

R 1 R 2 R 3 ΕΞΕΤΑΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΛΑΔΙΩΝ. Λινολενικό (C 18:3 ) Ελαϊκό (C 18:1 ) Λινελαϊκό (C 18:2 )

R 1 R 2 R 3 ΕΞΕΤΑΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΛΑΔΙΩΝ. Λινολενικό (C 18:3 ) Ελαϊκό (C 18:1 ) Λινελαϊκό (C 18:2 ) ΕΞΕΤΑΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΛΑΔΙΩΝ Ελαϊκό οξύ διάρκεια 2 ώρες Στόχοι της άσκησης: Η εξοικείωση με τη χημική σύσταση των λιπαρών υλών. Η κατανόηση της όξινης υδρόλυσης ως παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα