Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΛ ΠΟΛΑΝΥΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΛ ΠΟΛΑΝΥΙ"

Transcript

1 Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΛ ΠΟΛΑΝΥΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΠΟ41 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2900 ΛΕΞΕΙΣ

2 Εκφώνηση εργασίας: Παρουσιάστε την άποψη του Καρλ Πολάνυι για την διαμόρφωση της οικονομίας της αγοράς και πώς η τελευταία σημάδεψε την πορεία εξέλιξης του νεωτερικού κόσμου 2/15

3 Περιεχόμενα Εισαγωγή Η ανάδυση της οικονομίας της αγοράς Εμπορευματοποίηση εργασίας και γης Εμπορευματοποίηση του χρήματος Το θεσμικό πλαίσιο Ασυμβατότητα αγοράς και κοινωνίας Η οικονομιστική πλάνη...10 Συμπεράσματα...12 Βιβλιογραφία /15

4 Εισαγωγή Ο πολιτισμός του 19 ου αιώνα έχει καταρρεύσει. Με αυτήν την φράση ξεκινάει 1 το βιβλίο του Καρλ Πολάνυι «Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός», ένα βιβλίο που γράφτηκε στην αρχή της δεκαετίας του 1940, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο μεγάλος μετασχηματισμός του τίτλου αναφέρεται στη μετάβαση από το πολιτισμικό και κοινωνικό σύστημα που είχε διαμορφωθεί μέχρι τα μέσα του 19 ου αιώνα στο νέο σύστημα που αρχίζει να σταθεροποιείται και να βρίσκει το δρόμο του εκείνη την περίοδο. Βασικό στοιχείο αυτής της αλλαγής και συνεπώς και του νέου συστήματος ήταν η έννοια της αυτορρυθμιζόμενης αγοράς 2. Οι αλλαγές στη σχέση οικονομίας και κοινωνίας που επήλθαν κατά την εξέλιξη αυτής της διαδικασίας έχουν κεντρική θέση στην ανάλυση του Πολάνυι 3 και αποτελούν κομβικό σημείο της νεωτερικής περιόδου της οικονομίας στη Δύση, όπως θα δούμε παρακάτω. Ο Μαντέλ προσδιορίζει εμμέσως αυτήν την περίοδο με τη διαπίστωσή του ότι η ιστορία του εμπορίου από τον 16 ο έως τον 20 ο αιώνα είναι η ιστορία της μετατροπής του εμπορίου των ειδών πολυτελείας σε μαζικό εμπόριο 4. Ο Σπυριδάκης αντίστοιχα ορίζει την εμφάνιση της απεριόριστης αγοράς ως το κύριο οικονομικό χαρακτηριστικό της νεωτερικότητας. Επισημαίνει ακόμα την παράλληλη και ιστορικά διακριτή πορεία της φιλοσοφίας του laissez-faire με τη διαμόρφωση της νεωτερικής κοινωνίας από την περίοδο του Διαφωτισμού, μια περίοδο που ορίζει συμβατικά το σημείο επιτάχυνσης της οικονομικής ζωής 5. Ο Πολάνυι επικεντρώνεται στον 19 ο αιώνα, ξεκινώντας με την επισήμανση του πρωτοφανούς για τον δυτικό πολιτισμό γεγονότος μιας εκατονταετούς ειρήνης. Χαρακτηρίζει τον πολιτισμό του 19 ου αιώνα μοναδικό, επειδή βασιζόταν σε έναν καθορισμένο θεσμικό μηχανισμό. Παρουσιάζει την κατάρρευσή του ως έναν χείμαρρο γεγονότων που κατέκλυσε την ανθρωπότητα, ο οποίος ακολούθησε μια αθόρυβη υπόγεια αποσάθρωση. Ο Πολάνυι ρητά αναφέρει ότι το έργο του δεν είναι ιστορικό, αλλά 1 Πολάνυι Κ., Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός, μτφρ Κώστας Γαγανάκης, εκδ. Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2007, σ Σπυριδάκης Μ., "Οικονομία της Αγοράς, Οικονομική Ανθρωπολογία και Κοινωνική Πολιτική: Η συμβολή του Καρλ Πολάνυι στην κριτική της οικονομικής διαμόρφωσης της νεωτερικότητας", στο Σ. Κονιόρδος (επιμ.), "Κοινωνική Σκέψη και Νεωτερικότητα", εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2010, σ Στο ίδιο, σ ό.π. 5 Στο ίδιο, σ /15

5 ασχολείται με καταστάσεις του παρελθόντος και προσπαθεί να ερμηνεύσει τον μηχανισμό αυτής της καταστροφής με στόχο να φωτίσει καταστάσεις του παρόντος 6. Ο Fred Block επισημαίνει στην εισαγωγή του 7 την αντοχή στο χρόνο του «Μεγάλου Μετασχηματισμού» και τονίζει το γεγονός ότι ένα βιβλίο του 1944 είναι απολύτως απαραίτητο έργο για να καταλάβουμε τα διλήμματα που αντιμετωπίζει η παγκόσμια κοινωνία στις απαρχές του 21 ου αιώνα. Η πορεία της εξέλιξης του νεωτερικού κόσμου έχει σημαδευτεί από τη διαμόρφωση της οικονομίας της αγοράς και οι αλλαγές που αυτή επέφερε κυριαρχούν στην κοινωνία μέχρι σήμερα 8. Η ανάλυση του Πολάνυι εντοπίζει τις ρίζες αυτών των αλλαγών στην κοινωνική και τεχνολογική αναταραχή από την οποία προήλθε η ιδέα της αυτορρυθμιζόμενης αγοράς Η ανάδυση της οικονομίας της αγοράς. Η βιομηχανική επανάσταση στην Αγγλία του 18 ου αιώνα είχε δύο βασικά χαρακτηριστικά: την εκπληκτική βελτίωση των μέσων παραγωγής και την καταστροφική αποδιάρθρωση της ζωής των απλών ανθρώπων 10. Υπήρξε ένα πλήθος αλλαγών, κοινωνικών και οικονομικών, όπως η εμφάνιση των παραγκουπόλεων, η γεωγραφική συγκέντρωση των βιομηχανιών, η αύξηση του πληθυσμού - όμως η θέση του Πολάνυι είναι ότι όλα αυτά ήταν απλώς συμπτώματα μιας βασικής αλλαγής, της εδραίωσης της οικονομίας της αγοράς 11. Επιχειρώντας να εξηγήσει τη φύση του θεσμού της οικονομίας της αγοράς, ο Πολάνυι εξηγεί πώς αντιλαμβάνεται την επίδραση που είχε η εμφάνιση σύνθετων μηχανών και εγκαταστάσεων και η χρήση τους στην παραγωγή σε μια εμπορική κοινωνία. Ενώ πριν ο έμπορος αγόραζε ετοιμοπαράδοτα προϊόντα και τα πωλούσε με σκοπό το κέρδος, η εμφάνιση της μηχανής του δίνει τη δυνατότητα να προμηθευτεί τα προϊόντα διαφορετικά - αγοράζοντας την αναγκαία εργασία και την αναγκαία πρώτη ύλη. Όμως το μεγάλο κόστος των μηχανών και των εγκαταστάσεων έχει ως αποτέλεσμα η απόδοσή τους να είναι κερδοφόρα μόνο όταν παράγουν μεγάλο αριθμό προϊόντων. Προϋπόθεση γι αυτό είναι η συνεχής και απρόσκοπτη προμήθεια εργασίας και πρώτων υλών. Μια συνθήκη που όπως επισημαίνει ο Πολάνυι δεν υπήρχε σε μιαν αγροτική κοινωνία. Ο μετασχηματισμός που απαιτείται για την ικανοποίηση αυτής της συνθήκης, προϋποθέτει μιαν αλλαγή στα κίνητρα 6 Πολάνυι, σ Στο ίδιο, σ Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ /15

6 δράσης των ανθρώπων: το κίνητρο της συντήρησης αντικαθίσταται από το κίνητρο του κέρδους. Όλες οι συναλλαγές γίνονται χρηματικές και όλα τα εισοδήματα πρέπει να πηγάζουν από την πώληση προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου και του ατομικού εισοδήματος. Η σημαντικότερη ιδιομορφία του θεσμικού συστήματος που περιγράφει ο Πολάνυι έγκειται στο γεγονός ότι αυτό το σύστημα πρέπει να αφεθεί να λειτουργεί χωρίς εξωτερικές παρεμβολές. Αυτό το σύστημα ο Πολάνυι το ονομάζει «οικονομία της αγοράς 12». Η παραγωγή και η διανομή των αγαθών σε αυτό το οικονομικό σύστημα ελέγχεται από αυτόν τον αυτορρυθμιζόμενο μηχανισμό, ο οποίος προϋποθέτει ότι η προσφορά αγαθών και υπηρεσιών θα ισούται με τη ζήτηση. Η τιμή των προσφερόμενων αγαθών και υπηρεσιών καθορίζει την προσφορά τους, καθώς από την τιμή τους εξαρτάται το κέρδος αυτών που διευθύνουν την παραγωγή. Η τιμή καθορίζει και τη ζήτηση, καθώς οι τιμές δημιουργούν εισοδήματα και χάρη σε αυτά παράγονται και διανέμονται τα αγαθά στα μέλη μιας κοινωνίας. Συνεπώς, στο σύστημα της οικονομίας της αγοράς, η παραγωγή και η διανομή των αγαθών ρυθμίζεται αποκλειστικά από τις τιμές Εμπορευματοποίηση εργασίας και γης. Για να λειτουργήσει όμως αυτός ο μηχανισμός αυτορύθμισης, θα πρέπει όλα τα στοιχεία της βιομηχανίας να συμμετέχουν σε αυτόν τον μηχανισμό προσφοράς και ζήτησης ο οποίος διαμορφώνει την τιμή. Συνεπώς, εργασία, γη και χρήμα τα οποία αποτελούν βασικά στοιχεία της βιομηχανίας θα πρέπει να είναι αντικείμενα αυτού του μηχανισμού και να αντιμετωπίζονται ως εμπορεύματα - αντικείμενα δηλαδή που έχουν παραχθεί προς πώληση στην αγορά. Όμως, σύμφωνα με τον παραπάνω εμπειρικό ορισμό της έννοιας του εμπορεύματος από τον Πολάνυι, η απόδοση της έννοιας του εμπορεύματος σε εργασία, γη και χρήμα είναι τελείως πλασματική. Η εργασία είναι μια ανθρώπινη δραστηριότητα η οποία ταυτίζεται με την ίδια τη ζωή και δεν παράγεται προς πώληση, δεν μπορεί να αποθηκευτεί ή να μετακινηθεί. Η γη δεν παράγεται από τον άνθρωπο - είναι η ίδια η φύση. Το χρήμα τέλος αποτελεί απλώς ένα τεκμήριο αγοραστικής δύναμης και δεν αποτελεί εμπόρευμα 14. Εργασία, γη και χρήμα έχουν λοιπόν θεμελιώδεις διαφορές από τα πραγματικά εμπορεύματα και οι συνέπειες της αντιμετώπισής τους ως εμπορεύματα είναι σημαντικές και 12 Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ /15

7 σοβαρές 15. Η εργασία δεν μπορεί να χρησιμοποιείται αδιακρίτως, ούτε να αφήνεται αχρησιμοποίητη όπως ένα πραγματικό εμπόρευμα, διότι οποιοδήποτε από τα δύο επηρεάζει τον άνθρωπο, ο οποίος είναι ο φορέας αυτού του «εμπορεύματος 16». Η αντιμετώπιση της εργασίας ως εμπόρευμα έχει ως σημαντικότερη συνέπεια τον καταστροφικό μετασχηματισμό της ζωής του ατόμου, της οικογένειας, της παράδοσης και συνεπακόλουθα του συνόλου της κοινωνίας 17. Η γη και τα προϊόντα της εντάχθηκαν σε μια εμπορευματοποιημένη αγορά κάτω από την πίεση των αναγκών της βιομηχανικής κοινωνίας, η οποία οδήγησε στην υποταγή της επιφάνειας του πλανήτη σε αυτές τις ανάγκες 18. Η οικονομία της αγοράς αποσπά τμήματα της φύσης από το περιβάλλον και τα μετατρέπει σε εμπορεύματα, έτσι όμως η φύση αποσπάται και από τη σχέση που έχει με την ανθρώπινη κοινωνία 19. Η μετατροπή γης και εργασίας σε εμπορεύματα είναι σύμφωνα με το Πολάνυι ο πιο σύντομος δρόμος προς την κοινωνική καταστροφή. Μια καταστροφή που δεν είναι τόσο οικονομικό αλλά περισσότερο πολιτισμικό φαινόμενο. Συγκρίνοντας την εργατική τάξη της Αγγλίας του 19 ου αιώνα με την κατάσταση ορισμένων φυλών της Αφρικής αλλά και με παράδειγμα τον λιμό της Ινδίας του 19 ου αιώνα, ο Πολάνυι φτάνει στο συμπέρασμα ότι εάν η οικονομική διαδικασία είναι το μέσον της καταστροφής, αιτία της καταστροφής μιας κοινωνίας είναι η κατάλυση του πολιτισμικού περιβάλλοντος. Ο πολιτιστικός εκφυλισμός ο οποίος εκδηλώνεται ως η ραγδαία και βίαιη κατάλυση των βασικών θεσμών μιας κοινωνίας, οδηγεί στην κοινωνική αποδιάρθρωση - τα μέλη μιας κοινωνίας που έχει υποστεί αυτήν την διαδικασία καταλήγουν να ζουν σε συνθήκες πολιτισμικού κενού Εμπορευματοποίηση του χρήματος. Η εμπορευματοποίηση εργασίας και γης και η ένταξή τους στο σύστημα της αγοράς οδήγησαν στην εμφάνιση μεγάλων κινδύνων για την κοινωνία. Αντίστοιχα, η μετατροπή του χρήματος σε (πλασματικό) εμπόρευμα έθεσε σε κίνδυνο την παραγωγική επιχείρηση 21. Ένα σύστημα αυτορρυθμιζόμενης αγοράς χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις τείνει να βασίζει τη λειτουργία του στη χρήση μεταλλικού νομίσματος, του οποίου η εσωτερική αξία είναι η ίδια 15 Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Στο ίδιο, σ /15

8 με την ονομαστική. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το μεταλλικό νόμισμα είναι χρυσός ή ασήμι, η ποσότητα του οποίου δεν μπορεί να αυξηθεί κατά βούληση. Έτσι, σε περίπτωση αύξησης του εμπορίου και των συναλλαγών, το υπάρχον μεταλλικό νόμισμα δεν επαρκεί και οδηγεί σε μία πτώση των τιμών η οποία μπορεί να αποβεί καταστροφική για τις επιχειρήσεις. Για την προστασία του εμπορίου από τον κίνδυνο του αντιπληθωρισμού που συνεπαγόταν η χρήση του «σκληρού» νομίσματος, αναπτύχθηκε από νωρίς και η χρήση νομίσματος ονομαστικής μόνο αξίας. Το συνεχώς επεκτεινόμενο παγκόσμιο εμπόριο είχε όμως ανάγκη τις σταθερές διεθνείς συναλλαγές οι οποίες μπορούσαν να διατηρηθούν μόνο με τη χρήση μεταλλικού νομίσματος, με συνέπεια την εισαγωγή του κανόνα του χρυσού, ένα σύστημα δηλαδή διεθνούς μεταλλικού νομίσματος. Όπως η εργασία και η γη, έτσι και το χρήμα ενσωματώθηκε στο σύστημα της αγοράς. Όμως οι κίνδυνοι που η μετατροπή του χρήματος σε εμπόρευμα προκαλούσε, οδήγησαν σε προστατευτικά μέτρα - το κεντρικό τραπεζικό σύστημα δημιουργήθηκε ακριβώς για να παρέχει την απαιτούμενη προστασία. Το αποτέλεσμα ήταν να ακυρωθεί στην πράξη ο υποτιθέμενος αυτοματισμός του διεθνούς κανόνα του χρυσού, να δημιουργηθεί ένα κεντρικά διαχειριζόμενο νόμισμα και τελικά να εξουδετερωθεί ο μηχανισμός αυτορύθμισης της αγοράς 22. Αυτή η επίβλεψη ουσιαστικά της αγοράς χρήματος από το κεντρικό τραπεζικό σύστημα ήταν μέρος μιας αντί-τάσης που εμφανίστηκε παράλληλα με την εμφάνιση της αυτορρυθμιζόμενης αγοράς: η απειλή της καταστροφής της κοινωνίας από τη λειτουργία της οικονομίας της αγοράς καθώς και η μακροοικονομική ανασφάλεια και αστάθεια που τη συνόδευε, αντιμετωπίστηκαν κεντρικά από τις κυβερνήσεις με τη λήψη μέτρων με στόχο την προστασία της εργασίας (παιδική και γυναικεία εργασία, εργασιακές συνθήκες, ωράριο) και την προστασία της γης και του φυσικού περιβάλλοντος. Η απόλυτα αυτορρυθμιζόμενη αγορά θα στρεφόταν σύμφωνα με τον Πολάνυι εναντίον του εαυτού της και γι αυτό είχε ανάγκη έναν γραφειοκρατικό διοικητικό μηχανισμό ο οποίος θα επιτηρούσε την ομαλή του λειτουργία. Τον ρόλο αυτό ανέλαβε να παίξει το φιλελεύθερο κράτος Το θεσμικό πλαίσιο. Αυτό ακριβώς το παράδοξο και μοναδικό θεσμικό σύστημα ήταν το θεσμικό πλαίσιο του 19 ου αιώνα. Η αυτορρυθμιζόμενη αγορά και οι νόμοι που την διείπαν ήταν το κλειδί 22 Στο ίδιο, σ Σπυριδάκης, σ /15

9 αυτού του θεσμικού συστήματος 24. Το φιλελεύθερο κράτος ήταν απαραίτητο για να προστατέψει την αυτορρυθμιζόμενη αγορά από την αυτοκαταστροφή όπως είδαμε παραπάνω. Ο κανόνας του χρυσού ήταν απαραίτητος για τις διεθνείς συναλλαγές και την επέκταση του διεθνούς εμπορίου ή, όπως το θέτει ο Πολάνυι, μια προσπάθεια επέκτασης του τοπικού συστήματος αγοράς σε διεθνή κλίμακα. Το σύστημα ισορροπίας δυνάμεων ήταν μια υπερδομή βασισμένη στον και εν μέρει διαμορφωμένη από τον κανόνα του χρυσού 25 - αποτέλεσμα της επιρροής που ασκούσαν τα διεθνή επενδυτικά συμφέροντα 26. Ο Πολάνυι επιχειρεί να εξηγήσει την κατάρρευση του πολιτισμού του 19 ου αιώνα ξεκινώντας από αυτό το θεσμικό πλαίσιο. Αν και θεωρεί άτοπο την περιστολή ενός πολιτισμού σε μιαν άκαμπτη σειρά θεσμών, την επιλογή ενός από αυτούς ως θεμελιώδους και την απόπειρα να εξηγηθεί η αυτοκαταστροφή ενός πολιτισμού με βάση μια τεχνική ιδιότητα της οικονομικής του οργάνωσης, προσπαθεί να κάνει ακριβώς αυτό και το αιτιολογεί με την μοναδικότητα του συγκεκριμένου αντικειμένου Ασυμβατότητα αγοράς και κοινωνίας. Ο Πολάνυι αντιμετωπίζει την οικονομία της αγοράς και το θεσμικό σύστημα που βασίστηκε πάνω σε αυτή ως κάτι μοναδικό, παράδοξο και αφύσικο. Στηρίζει αυτή του την άποψη σε ανθρωπολογικά δεδομένα: ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον οι κοινωνίες βασίζονται σε κοινωνικούς δεσμούς, η διατήρηση των οποίων είναι ζωτικής σημασίας για το άτομο διότι η απουσία τους, η παραβίαση των κοινωνικών κανόνων, οδηγεί στην απομάκρυνση του ατόμου από την κοινότητα 28. Ο Πολάνυι αναγνωρίζει ότι καμία κοινωνία δεν μπορεί να επιβιώσει για πολύ χωρίς την παρουσία μιας μορφής οικονομικής οργάνωσης 29. Όμως μέχρι και το τέλος του φεουδαλισμού, βασική αρχή ήταν ότι κατά κανόνα η οικονομία θεμελιώνεται στην ανθρώπινη κοινωνία και όχι το αντίθετο 30. Το κίνητρο του κέρδους δεν ήταν ποτέ κυρίαρχο στις πράξεις των ανθρώπων και δεν αποτέλεσε ποτέ τη βάση ενός διακριτού θεσμού. Η ομαλή παραγωγή και διανομή των προϊόντων βασιζόταν στις αρχές της αμοιβαιότητας, της αναδιανομής και της παραγωγής για συντήρηση και το οικονομικό σύστημα αποτελούσε απλώς ένα μέρος της κοινωνικής 24 Πολάνυι, σ ό.π. 26 Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ /15

10 οργάνωσης 31. Η διασφάλιση της ομαλής παραγωγής και διανομής αγαθών βασιζόταν σε διάφορα ανάλογα με την αποχή και την κοινωνία κίνητρα ανάμεσα στα οποία το κίνητρο του κέρδους δεν κατείχε εξέχουσα θέση. Μάλιστα ο Πολάνυι αναφέρει το γεγονός ότι ο Αριστοτέλης εντόπισε δύο χιλιάδες χρόνια πριν τη διάκριση ανάμεσα στην αρχή της χρήσης και στην αρχή του κέρδους και θεωρούσε την αρχή της παραγωγής για το κέρδος αφύσικη για τον άνθρωπο 32. Η μετάβαση από τα παλαιότερα οικονομικά συστήματα στο σύστημα της οικονομίας της αγοράς επέφερε έναν ριζικό μετασχηματισμό της κοινωνικής δομής. Το οικονομικό σύστημα απομονώθηκε και αποδόθηκε σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό κίνητρο. Αυτό το θεσμικό πρότυπο απαιτεί την υποταγή της κοινωνίας στις απαιτήσεις του. Ο Πολάνυι ονομάζει αυτήν την κοινωνία «κοινωνία της αγοράς» και ισχυρίζεται ότι η οικονομία της αγοράς μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σε μια κοινωνία της αγοράς 33. Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο, το οποίο για πρώτη φορά στους μέχρι τότε γνωστούς κοινωνικούς σχηματισμούς οδηγεί στον θεσμικό διαχωρισμό της κοινωνίας σε οικονομική και πολιτική σφαίρα 34. Όμως η αντιπαράθεση ουσιαστικά οικονομίας και κοινωνίας προκάλεσε όπως είδαμε παραπάνω την εμφάνιση μιας αντίθετης ροπής που αποσκοπούσε στην αυτοπροστασία της κοινωνίας από τους κινδύνους που δημιουργούσε η ανεξέλεγκτη λειτουργία της οικονομίας της αγοράς. Η παρέμβαση του κράτους στη λειτουργία των αυτορρυθμιζόμενων αγορών ήταν κατά το Πολάνυι προαπαιτούμενο για την ύπαρξή τους. Ο Σπυριδάκης ερμηνεύει αυτό που ο Πολάνυι περιγράφει ως αυτοπροστασία, ως το εγχείρημα επανενσωμάτωσης της αγοράς στην κοινωνία 35. Αυτή η αντιπαράθεση και οι κίνδυνοι που προέκυψαν από αυτήν οδήγησαν σε πολιτικό επίπεδο στο φασισμό, στα κομμουνιστικά καθεστώτα και στο New Deal 36. Ο Πολάνυι καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σύγκρουση της αγοράς με τις στοιχειώδεις απαιτήσεις μιας οργανωμένης κοινωνίας και τα μέτρα που έλαβε η κοινωνία αυτή για να αποφύγει την καταστροφή, ήταν τα αίτια της κατάλυσης του πολιτισμού του 19 ου αιώνα Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Σπυριδάκης, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Πολάνυι, σ /15

11 6. Η οικονομιστική πλάνη. Η άποψη του Πολάνυι για την οικονομία της αγοράς έρχεται σε αντίθεση με την κλασική οικονομική θεωρία - ο Πολάνυι θεωρεί τόσο σοβαρά τα λάθη αλλά και τις συνέπειες της θεωρίας αυτής που την χαρακτηρίζει ως το τρομερότερο διανοητικό εργαλείο καταστροφής που στράφηκε ποτέ εναντίον μιας παρακμασμένης τάξης πραγμάτων 38. Οι οπαδοί του οικονομικού φιλελευθερισμού θεωρούσαν ότι η εμφάνιση της οικονομίας της αγοράς ήταν αποτέλεσμα μιας εγγενούς διαδικασίας. Αγορές υπήρχαν σε διάφορες κοινωνίες και ιστορικές περιόδους και με διάφορες μορφές, όμως ως την εμφάνιση της οικονομίας της αγοράς ήταν απλώς ένας χώρος για τη διευκόλυνση των συναλλαγών. Η κλασική οικονομία θεωρούσε ότι όπου υπήρχε ανταλλαγή ή νόμισμα υπήρχε και ελεύθερη αγορά, προβάλλοντας έτσι μεταγενέστερες έννοιες σε παλαιότερες μορφές της αγοράς με στόχο να παρουσιάσουν την οικονομία της αγοράς ως τη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων 39. Ο Πολάνυι παίρνει μια θέση εντελώς αντίθετη, θεωρώντας ότι η άποψη του Άνταμ Σμιθ πως η τάση για συναλλαγή είναι μια φυσική παρόρμηση του ανθρώπου είναι λανθασμένη. Θεωρεί ότι ο Σμιθ παρανόησε το παρελθόν όταν απέδιδε τον καταμερισμό της εργασίας σε αυτήν την τάση. Η υιοθέτηση από τους επιστήμονες του 19 ου αιώνα του προτύπου του συναλλασσόμενου αγρίου του Σμιθ ως αξίωμα των επιστημών τους ήταν για τον Πολάνυι μια πλάνη 40. Η μορφή της οικονομίας στην οποία οι άνθρωποι επιχειρούν να αποκτήσουν όσο το δυνατό περισσότερα αγαθά με το λιγότερο δυνατόν κόστος (όπως το έθεσε ο Σμιθ), ήταν για τον Πολάνυι ένα εξαιρετικό φαινόμενο του πρόσφατου παρελθόντος και δεν έχει διαχρονική ύπαρξη 41. Ο Πολάνυι τονίζει την απουσία του κινήτρου του κέρδους και κυρίως την απουσία ενός ξεχωριστού θεσμού που να βασίζεται σε αυτό το κίνητρο από παλαιότερες κοινωνίες 42. Η παραδοχή από τους διανοητές του 19 ου αιώνα ότι ο άνθρωπος επιδιώκει πάντα το μέγιστο κέρδος με την ελάχιστη προσπάθεια και ότι η εργασία πρέπει να αμείβεται (να έχει δηλαδή τιμή ως εμπόρευμα) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι αγορές είναι φυσικοί θεσμοί που εμφανίζονται αυθόρμητα εφόσον η ανθρωπότητα παραμείνει ανεπηρέαστη από εξωτερικές παρεμβάσεις. Συνεπώς, ένα οικονομικό σύστημα που υπάγεται στον αποκλειστικό έλεγχο των τιμών της αγοράς και μια 38 Στο ίδιο, σ Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ Σπυριδάκης, σ Πολάνυι, σ /15

12 κοινωνία που βασίζεται σε αυτό το σύστημα παρουσιαζόταν ως ο απώτερος σκοπός κάθε προόδου. Η θέση του Πολάνυι, βασισμένη στα ανθρωπολογικά δεδομένα, ήταν ότι η τάση για ανταλλαγή δεν αποτελεί συνηθισμένη τάση των ανθρώπινων οικονομικών δραστηριοτήτων αλλά αντίθετα, είναι εντελώς ασυνήθιστη. Η οικονομική ιστορία μας δείχνει σύμφωνα με τον Πολάνυι ότι η οικονομία της αγοράς δεν ήταν μια φυσική και αυθόρμητη διαδικασία αλλά αποτέλεσμα βίαιης και συνειδητής επέμβασης της κυβέρνησης η οποία την επέβαλλε για μη οικονομικούς λόγους. Ο Πολάνυι συνδέει μεν τη βιομηχανική κοινωνία με την οικονομία της αγοράς, αλλά δεν θεωρεί ότι η δεύτερη είναι απαραίτητη για την ύπαρξη της πρώτης. Η βασική κριτική του Πολάνυι στην κοινωνία της αγοράς δεν ήταν ότι βασιζόταν στην οικονομία, αλλά ότι η οικονομία βασιζόταν στο ιδιωτικό συμφέρον, μια οργάνωση της οικονομικής ζωής η οποία για τον Πολάνυι ήταν εντελώς αφύσικη 43. Συμπεράσματα. Ο Πολάνυι ξεκινάει από το γεγονός της κατάρρευσης του πολιτισμού του 19 ου αιώνα όπως το αντιλαμβάνεται στην εποχή του. Περιγράφει τον μετασχηματισμό που οδήγησε στη δημιουργία ενός συστήματος το οποίο ήταν μοναδικό στην μέχρι τότε ανθρώπινη ιστορία. Ένα σύστημα, οι αρχές του οποίου βασίζονται σε μια παρανόηση της φύσης του ανθρώπου και το οποίο οδήγησε στον διαχωρισμό της οικονομίας από την κοινωνία. Η προϋπόθεση της οικονομίας της αγοράς ότι πρέπει να λειτουργεί ανεξάρτητα από οποιαδήποτε παρέμβαση και να αυτορρυθμίζεται, οδηγεί στην ανάγκη δημιουργίας αγορών για όλα τα στοιχεία τα απαραίτητα για τη λειτουργία της. Αυτή η ανάγκη οδηγεί με τη σειρά της στη μετατροπή σε εμπορεύματα της εργασίας, της γης και του χρήματος - πράγματα που όχι μόνο είναι ασύμβατα με την ιδιότητα του εμπορεύματος, αλλά και που η εμπορευματοποίησή τους θέτει σε κίνδυνο τόσο την κοινωνία όσο και την ίδια την οικονομία της αγοράς. Η αντίδραση της κοινωνίας, η προσπάθεια επανενσωμάτωσης της οικονομίας στην κοινωνία με στόχο την αυτοπροστασία της από αυτούς τους κινδύνους, έρχεται σε αντίθεση με το βασικό χαρακτηριστικό της οικονομίας της αγοράς - την αυτορύθμιση. Οι αντιφάσεις που εμπεριέχει ένα τέτοιο οικονομικό σύστημα το καθιστούν ασταθές - για τον Πολάνυι, η σύγκρουση μεταξύ των αυτοπροστατευτικών αντιδράσεων της κοινωνίας και της προσπάθειας από την άλλη πλευρά επιβολής ενός τέτοιου τεχνητού και αφύσικου 43 Στο ίδιο, σ /15

13 συστήματος, μια προσπάθεια που βασιζόταν σε μια πλάνη (η οποία με τη μορφή του οικονομικού φιλελευθερισμού έφτασε να έχει θέση σχεδόν θρησκευτικού δόγματος 44 ), είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση του πολιτισμού του 19 ου αιώνα. 44 Στο ίδιο, σ /15

14 Βιβλιογραφία Πολάνυι Κ., Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός, μτφρ Κώστας Γαγανάκης, εκδ. Νησίδες, Θεσσαλονίκη Σπυριδάκης Μ., Οικονομία της Αγοράς, Οικονομική Ανθρωπολογία και Κοινωνική Πολιτική: Η συμβολή του Καρλ Πολάνυι στην κριτική της οικονομικής διαμόρφωσης της νεωτερικότητας, στο Σ. Κονιόρδος (επιμ.), Κοινωνική Σκέψη και Νεωτερικότητα, εκδ. Gutenberg, Αθήνα /15

15 You are free: to copy, distribute, display, and perform the work Under the following conditions: Attribution. You must give the original author credit. Noncommercial. You may not use this work for commercial purposes. No Derivative Works. You may not alter, transform, or build upon this work. For any reuse or distribution, you must make clear to others the license terms of this work. Any of these conditions can be waived if you get permission from the copyright holder. Your fair use and other rights are in no way affected by the above. 15/15

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Απαντήστε στο εξής ερώτημα: «Ποια από τις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΑΝΤΙΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΑΝΤΙΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΕΠΟ43 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΪΟΣ 2014 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2050 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Ποια πολιτική θεωρία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΕΠΟ43 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2185 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Ποια είναι κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ

ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΕΠΟ22 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2007 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...3 2. Από το νου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΒΕΜΠΕΡ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ

ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΒΕΜΠΕΡ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΒΕΜΠΕΡ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2012 2400 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Να συγκρίνετε τις απόψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ HOBBES ΚΑΙ RAWLS ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ

ΟΙ HOBBES ΚΑΙ RAWLS ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΟΙ HOBBES ΚΑΙ RAWLS ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΕΠΟ43 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2200 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Το κοινωνικό συμβόλαιο αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΠΟ31 ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...3 2. Το χρονικό και το θεσμικό πλαίσιο...3

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ΕΠΟ22 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...3 2. Η ιδεατή πολιτεία του Πλάτωνα...3 3. Η τελεολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΗΣΑΝ ΤΙΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ

ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΗΣΑΝ ΤΙΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΗΣΑΝ ΤΙΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΈΛΗ ΤΟΥ 15 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 18 ΟΥ ΑΙΩΝΑ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΠΟ43 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2140 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Τι αντιρρήσεις θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2012 2450 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Χρησιμοποιώντας ως

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός, (μτφ. Κώστας Γαγανάκης), εκδ. Νησίδες, Αθήνα 2001. Το laissez-faire ήταν σχεδιασμένο.

Καρλ Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός, (μτφ. Κώστας Γαγανάκης), εκδ. Νησίδες, Αθήνα 2001. Το laissez-faire ήταν σχεδιασμένο. Καρλ Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός, (μτφ. Κώστας Γαγανάκης), εκδ. Νησίδες, Αθήνα 2001 Το laissez-faire ήταν σχεδιασμένο. Ο σχεδιασμός όχι Βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα Ο Καρλ Πολάνυι (1886-1964)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας 1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας Η εργασία επιτελεί τέσσερεις βασικές λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες: την παραγωγή του πλούτου της κοινωνίας την αναπαραγωγή των ατόμων την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ FEYERABEND

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ FEYERABEND ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ FEYERABEND ΕΠΟ31 ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2006 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...3 2. Η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις...

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις... Περιεχόμενα Εικόνες......................................................... Χάρτες και πίνακες............................................... Ευχαριστίες.....................................................

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΠΑΟΥΜΑΝ ΚΑΙ ΓΚΙΝΤΕΝΣ

ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΠΑΟΥΜΑΝ ΚΑΙ ΓΚΙΝΤΕΝΣ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΠΑΟΥΜΑΝ ΚΑΙ ΓΚΙΝΤΕΝΣ ΕΠΟ41 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2750 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Παρουσιάστε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

WWW.Greek Trading. Club

WWW.Greek Trading. Club Trading Level (TL) Σημαντικές πληροφορίες για το Trading Το Trading εμπεριέχει μεγάλο κίνδυνο και δεν είναι για όλους. Ο συγγραφέας και ο εκδότης δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για τις ενέργειες του αναγνώστη.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο Ενότητα 2.1.1 Αγροτική κοινωνία 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1/5 Αγροτικές κοινωνίες Αυτές που ζουν από την καλλιέργεια της γης 2 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 2/5 Μόνιμη εγκατάσταση Στοιχειώδες εμπόριο

Διαβάστε περισσότερα

Από την τεχνητή σπανιότητα στη μετα-σπανιότητα. Κώστας Μαλακάσης

Από την τεχνητή σπανιότητα στη μετα-σπανιότητα. Κώστας Μαλακάσης Από την τεχνητή σπανιότητα στη μετα-σπανιότητα Κώστας Μαλακάσης Πού βρισκόμαστε σήμερα Πού μπορούμε να πάμε Προτάσεις μετάβασης Πού βρισκόμαστε σήμερα Οικονομικά: Κοινωνική επιστήμη που αναλύει και περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΦΡΟΫΝΤ

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΦΡΟΫΝΤ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΦΡΟΫΝΤ ΕΠΟ41 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2012 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 3000 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Αρχές οικονομικής 1 Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Προσδιορίσει τα κίνητρα και τους τρόπους με τους οποίους συμπεριφέρονται τα άτομα, ώστε να ερμηνεύσουμε τα οικονομικά φαινόμενα που είναι αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. Πόλεμοι λιγότερο φονικοί, βία παντού

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. Πόλεμοι λιγότερο φονικοί, βία παντού σύγχρονο Φάσμα προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο 25ης Μαρτίου 111 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 20 990-210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 50 658-210 50 60 845 Γραβιάς 85 -

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Το Περιβάλλον Μάρκετινγκ

Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Το Περιβάλλον Μάρκετινγκ Μάρκετινγκ Ενότητα 3: Το Περιβάλλον Μάρκετινγκ Θεοδωρίδης Προκόπης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.) Σκοποί 3 ης Ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Βιοηθική 2.Ανθρώπινα Δικαιώματα 1.Ανθρώπινο γονιδίωμα και ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το καλύτερο Χριστουγεννιάτικο δώρο

Το καλύτερο Χριστουγεννιάτικο δώρο Το καλύτερο Χριστουγεννιάτικο δώρο This ebook is distributed under Creative Common License 3.0 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ You are free to copy, distribute and transmit this work

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1/7 Το κύριο οικονομικό πρόβλημα Έχει παγκόσμια ισχύ Από αυτό απορρέουν όλα τα άλλα οικονομικά προβλήματα Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ;

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ; ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Ή ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ; ΕΠΟ11 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009 1495 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Πολλοί μελετητές αποφεύγουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης Άξιες και τιμές παραγωγής: Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» του Γιώργου Σταμάτη 1. Εισαγωγή Σκοπός μας δεν είναι να δείξουμε απλώς, ότι μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου»

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 0: Εισαγωγικά Στοιχεία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 0: Εισαγωγικά Στοιχεία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 0: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζονται οι βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο Ενότητα 2.1 Το αντικείμενο της Πολιτικής Οικονομίας 2.1 ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 07: Χρήμα Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

The Nottingham eprints service makes this work by researchers of the University of Nottingham available open access under the following conditions.

The Nottingham eprints service makes this work by researchers of the University of Nottingham available open access under the following conditions. Luevorasirikul, Kanokrat (2007) Body image and weight management: young people, internet advertisements and pharmacists. PhD thesis, University of Nottingham. Access from the University of Nottingham repository:

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Διάλεξη 1: Θεωρία επιλογής του καταναλωτή και του παραγωγού Ανδρέας Παπανδρέου Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ (4 ΟΣ 11 ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ)

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ (4 ΟΣ 11 ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ (4 ΟΣ 11 ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ) ΕΠΟ30 ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2015 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2400 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Σχολεία και σχολές

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη Ενότητα 1 : Εισαγωγή στις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Ανάπτυξη Γρηγόριος Ζαρωτιάδης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Η «οπισθοχώρηση» της Οικονομικής Κοινωνιολογίας κατά τη μεταπολεμική

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου

Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου - Οι σύγχρονες οικονομίες χαρακτηρίζονται από μεγάλο βαθμό αλληλεξάρτησης. - Κάθε χώρα εξειδικεύεται στην παραγωγή διαφορετικών αγαθών και διενεργεί εμπορικές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ. Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ. Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456 Γενικά Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική,

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική, Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ 1 Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε. ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 4 η εργασία ακαδημαϊκού έτους 2012-13 Θέμα: «Συγκρίνετε τις οικονομικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΥΡΓΟΣ. Εμμανουήλ Φαϊτός. Published by Emmanuel Phaetos at Smashwords. Copyright 2013 Emmanuel Phaetos. Smashwords Edition

Ο ΠΥΡΓΟΣ. Εμμανουήλ Φαϊτός. Published by Emmanuel Phaetos at Smashwords. Copyright 2013 Emmanuel Phaetos. Smashwords Edition Ο ΠΥΡΓΟΣ Εμμανουήλ Φαϊτός Published by Emmanuel Phaetos at Smashwords Copyright 2013 Emmanuel Phaetos Smashwords Edition Smashwords Edition, License Notes Thank you for downloading this free e-book. Although

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ernest Mandel Το λυκόφως του μονεταρισμού Ernest Mandel Γιατί ο Κέυνς δεν είναι η απάντηση Το Λυκόφως του Μονεταρισμού (1992) Καθώς οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ Παράγραφος 3.1 Η ανταλλαγή και η ανταλλακτική αξία Ανθρώπινη Δημιουργία Χαρακτηριστικά Εμπορεύματος Ανταλλακτική Αξία: η σχέση με την οποία ανταλλάσσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ Λυκείου Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Οικονομική Επιστήμη: Μελέτη των οικονομικών προβλημάτων που δημιουργούνται μέσα σε μια κοινωνία. 1. Ποιά προϊόντα και σε ποιές

Διαβάστε περισσότερα

/ Απαντήσεις πανελλαδικών εξετάσεων ημερησίων λυκείων 2017

/ Απαντήσεις πανελλαδικών εξετάσεων ημερησίων λυκείων 2017 ΘΕΜΑ Α ΟΜΑΔΑ A Α.1 α Α.1 β Α.1 γ Α.1 δ Α.1 ε Α.2 Α.3 Σωστό Λάθος Λάθος Λάθος Σωστό γ δ ΘΕΜΑ Β ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Β.1 Να περιγράψετε τις τρεις κατηγορίες στις οποίες ταξινομούνται οι συντελεστές παραγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις Επίτευξης Συγκριτικού Πλεονεκτήματος μέσω των Νέων Τεχνολογιών

Προϋποθέσεις Επίτευξης Συγκριτικού Πλεονεκτήματος μέσω των Νέων Τεχνολογιών Προϋποθέσεις Επίτευξης Συγκριτικού Πλεονεκτήματος μέσω των Νέων Τεχνολογιών Στις μέρες μας υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το αν το συγκριτικό πλεονέκτημα που οι νέες τεχνολογίες παρέχουν μπορεί να παραμείνει,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 5: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας 1. O μετρήσιμος χρόνος Η έννοια του χρόνου, αποτέλεσμα κοινωνικής ανάπτυξης. Συγκεκριμένος και αφηρημένος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η αλιεία, η κτηνοτροφία και η γεωργία, οικονομικοί τομείς που καθορίζουν κοινωνικούς παράγοντες

ΣΤΑΔΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η αλιεία, η κτηνοτροφία και η γεωργία, οικονομικοί τομείς που καθορίζουν κοινωνικούς παράγοντες ΣΤΑΔΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Κριτήρια επιλογής θέματος ενδιαφέρον γνώσεις πηγές πληροφόρησης μέσω διαδικτύου απόκτηση εμπειριών 2. Τίτλος Η αλιεία, η κτηνοτροφία και η γεωργία, οικονομικοί τομείς που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ : Έκρηξη πληροφορικής τεχνολογίας - Χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων προσθήκη νέων ανταγωνιστών ηλεκτρονικών παροχών

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ : Έκρηξη πληροφορικής τεχνολογίας - Χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων προσθήκη νέων ανταγωνιστών ηλεκτρονικών παροχών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝOIEΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ MARKETING ΑΞΙΑ ΣΤΟΝ ΠΕΛΑΤΗ IKANOΠΟΙΗΣΗ & ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ KYKΛΟΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ MARKETING ΜΑΡΚΕΤΙΝG ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ - ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ - TARGET GROUPS ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα