ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2014"

Transcript

1 ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2014 Η κάτωθι εργασία παρουσιάστηκε και βραβεύτηκε στα πλαίσια του 18ου Πανελληνίου Συνεδρίου Περιγεννητικής Ιατρικής, Οκτωβρίου 2015, Μέγαρο Μουσικής Αθήνα. EΛΛHNIKH ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1

2 Τα ντοπαμινεργικά συστήματα στη περιγεννητική υποξία Παναγιωτακοπούλου και συν. Επίδραση της περιγεννητικής υποξίας στα ντοπαμινεργικά συστήματα του ανθρωπίνου εγκεφάλου: συμβολή στην αιτιοπαθογένεια ψυχιατρικών νοσημάτων Παναγιωτακοπούλου Μαρία 1,2, Παγίδα Μαριάννα 1,2, Κωνσταντινίδου Αναστασία 3 1 Α Ψυχιατρική Κλινική, 2 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, 3 Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αλληλογραφία: Μαρία Παναγιωτακοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών και Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Τ.Θ , Τ.Κ , Παπάγου Τηλ.: Περίληψη Η περιγεννητική υποξία/ ισχαιμία (ΠΥΙ) θεωρείται ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη μετέπειτα εμφάνιση δυσλειτουργιών μνήμης και μάθησης, διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας και σχιζοφρένειας. Πειραματικές μελέτες έδειξαν ότι η ΠΥΙ προκαλεί ειδικές, μακράς διάρκειας αλλοιώσεις των κεντρικών ντοπαμινεργικών συστημάτων που διατηρούνται μέχρι την ενηλικίωση. Σε νεκροτομικό υλικό μελετήσαμε την έκφραση της υδροξυλάσης της τυροσίνης (ΤΗ, πρώτο και καθοριστικό ένζυμο για τη σύνθεση της ντοπαμίνης) στον εγκέφαλο νεογνών που είχαν διαγνωσθεί με νεογνική (υποξική/ ισχαιμική) εγκεφαλοπάθεια, σε σχέση με τη σοβαρότητα/ διάρκεια ή χρονιότητα της ΠΥΙ, όπως αυτή εκτιμήθηκε με νευροπαθολογικά κριτήρια. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι η ΠΥΙ είχε διαφορετική επίδραση στην έκφραση της ΤΗ στα διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου. Σε περιστατικά σοβαρής/ μικρής διάρκειας ΠΥΙ, εντοπίστηκε έντονη ΤΗ-ανοσοθετικότητα στις γνωστές ντοπαμινεργικές περιοχές του μεσεγκεφάλου μέλαινα ουσία (SN) και κοιλιακή καλυπτρική περιοχή (VTA). Στα νεογνά αυτά, ΤΗ-ανοσοθετικότητα βρέθηκε και στα κύτταρα που παράγουν urocortin-1 (πεπτίδιο του στρες) στον πυρήνα Edinger-Westphal που δεν είναι γνωστό από τα βιβλιογραφικά δεδομένα ότι παράγει κατεχολαμίνες. Σε νεογνά με αλλοιώσεις παρατεταμένης/ χρόνιας υποξίας, παρατηρήθηκε μείωση ή απουσία της ΤΗ-ανοσοθετικότητας στους ντοπαμινεργικούς νευρώνες της SN και VTA, ενώ μαζική επαγωγή της ΤΗ παρατηρήθηκε στους νευροεκκριτικούς νευρώνες του υποθαλάμου. Συμπερασματικά, θεωρούμε ότι πρώιμες αλλαγές στην έκφραση της ΤΗ -και κατά συνέπεια της ντοπαμινεργικής νευρομεταβίβασης- σε κρίσιμα στάδια της ανάπτυξης του εγκεφάλου θα μπορούσε να προδιαθέτει παιδιά που επιβίωσαν από ΠΥΙ σε νευροαναπτυξιακά ψυχιατρικά νοσήματα στη μετέπειτα ζωή. Λέξεις κλειδιά: Περιγεννητική υποξία, νεογνά, ντοπαμίνη, υδροξυλάση της τυροσίνης, ανθρώπινος εγκέφαλος Εισαγωγή Η περιγεννητική υποξία/ ισχαιμία (ΠΥΙ) αποτελεί ακόμα και σήμερα ένα παγκόσμιο πρόβλημα υγείας με συχνότητα εμφάνισης στις 3-5 ανά 1000 γεννήσεις ζωντανών νεογνών, συχνότητα που δεν έχει μειωθεί παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επέλθει τα τελευταία χρόνια στο τομέα της μαιευτικής και περιγεννητικής φροντίδας. Κατά τη περιγεννητική περίοδο, διάφορες κλινικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν μείωση στην παροχή οξυγόνου (υποξία) ή/ και θρεπτικών συστατικών (ισχαιμία) στον εγκέφαλο του νεογνού, όπως οξεία έμφραξη του ομφάλιου λώρου, χρόνια ανεπάρκεια λειτουργίας του πλακούντα, μη φυσιολογικές συσπάσεις της μήτρας, αποτυχία του νεογνού να ξεκινήσει επιτυχώς να αναπνέει, πνευμονία, κυανωτική συγγενής καρδιακή νόσος, βρογχοπνευμονική δυσπλασία, σύνδρομα εισρόφησης (μηκωνίου, αίματος, αμνιακού υγρού) 1. Περίπου το 25% των νεογνών που έχει υποστεί κάποιο υποξικό/ ισχαιμικό επεισόδιο επιβιώνει, αλλά με σοβαρές μακροχρόνιες διαταραχές, που αποτελούν σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα όχι μόνο για το ίδιο το άτομο και την οικογένειά του, αλλά και για την ίδια τη κοινωνία. Πάνω από το 10% των παιδιών που επιβιώνουν θα αναπτύξει κινητικά προβλήματα, όπως εγκεφαλική παράλυση ή σπαστικότητα. Ηπιότερης έντασης υποξικά/ ισχαιμικά επεισόδια έχουν συσχετισθεί με διαταραχές της μάθησης και μνήμης, καθώς και με διαταραχές ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας ελλείψει εμφανών νευρολογικών προβλημάτων 2. Σύμφωνα με την υπόθεση του «αναπτυξιακού προγραμματισμού της υγείας και της ασθένειας», η πρώιμη έκθεση ενός ατόμου σε δυσμενείς περιβαλλοντικούς παράγοντες (π.χ. 2

3 ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2014 υποξία, μόλυνση, έκθεση σε ουσίες, στρες) -σε συνδυασμό με τη γενετική προδιάθεση- μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη φυσιολογική αναπτυξιακή πορεία του ατόμου και να αυξήσει το κίνδυνο εμφάνισης κατά την ενηλικίωση- χρόνιων ασθενειών, όπως υπέρταση, στεφανιαία καρδιακή νόσο, αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία, καρκίνο και οστεοπόρωση 3,4. Επιδημιολογικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η ΠΥΙ πιθανώς αποτελεί ένα βασικό παράγοντα κινδύνου στην εκδήλωση νευρολογικών και ψυχικών ασθενειών αργότερα στη ζωή του ατόμου, όπως της διανοητικής καθυστέρησης, της επιληψίας 2, των αναπτυξιακών μορφών παρκινσονισμού 5,6, του συνδρόμου ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) 7, της σχιζοφρένειας 8 και ενός φάσματος διαταραχών που σχετίζονται με τον αυτισμό 9. Σε κυτταρικό επίπεδο, η υποξία μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη γονιδιακή έκφραση με την ενεργοποίηση πολυάριθμων μεταγραφικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένου του παράγοντα απόκρισης στην υποξία (HIF, hypoxia inducible factor) που αποτελεί σημαντικό μεσολαβητή στην ομοιόσταση οξυγόνου. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μελέτες των Schmidt- Kastner και συνεργατών που βρήκαν ότι πάνω από το 50% των υποψήφιων γονιδίων που προδιαθέτουν για σχιζοφρένεια ρυθμίζονται από την υποξία ή/ και εκφράζονται στο αγγειακό σύστημα 10,11. Υπό υποξικές συνθήκες, ο HIF προκαλεί αύξηση της έκφρασης πολυάριθμων γονιδίων που φέρουν ειδικές αλληλουχίες που ανταποκρίνονται στην υποξία (HRE, hypoxia responsive elements) είτε στον υποκινητή είτε στον ενισχυτή τους [για ανασκόπηση 12 ], όπως της υδροξυλάσης της τυροσίνης (ΤΗ), που είναι ένα ένζυμο κρίσιμο για τη σύνθεση της ντοπαμίνης και της νοραδρεναλίνης 13. Η ΤΗ είναι ένα οξυγονο-εξαρτώμενο ένζυμο και κινητικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η διαθεσιμότητα του οξυγόνου μπορεί να περιορίσει τη σύνθεση των κατεχολαμινών στον εγκέφαλο. Βιοχημικές όμως μελέτες δείχνουν ότι σε υποξικό στρες η ΤΗ χάνει την εξάρτησή της από το οξυγόνο. In vivo, η υποξία διεγείρει τα επίπεδα της ΤΗ πρωτεΐνης, του ΤΗ mrna και της ντοπαμίνης. Η παρατεταμένη αυτή μεταγραφική ενεργοποίηση του γονιδίου της ΤΗ εξαρτάται από τη διάρκεια του υποξικού ερεθίσματος και οδηγεί σε μακροχρόνιες - προσαρμοστικές ή και όχι- αλλαγές στην έκφραση της ΤΗ [για ανασκόπηση. 14 Η μέλαινα ουσία (SN, substantia nigra) και η κοιλιακή καλυπτρική περιοχή (VTA, ventral tegmental area) στον μεσεγκέφαλο περιλαμβάνει τους περισσότερους ντοπαμινεργικούς (DA) νευρώνες του εγκέφαλου που εμπλέκονται κυρίως στον έλεγχο κινητικών και νοητικών συμπεριφορών. Οι νευρώνες αυτοί φυσιολογικά εκφράζουν σε μεγάλες ποσότητες την ΤΗ, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως σαν ιστοχημικός δείκτης των κατεχολαμινικών κυττάρων 15. Δυσλειτουργία των DA αυτών συστημάτων έχει αναφερθεί στη παθοφυσιολογία πολλών νευρολογικών και νευροψυχιατρικών διαταραχών, κυρίως της νόσου Πάρκινσον 6,16,17 και της σχιζοφρένειας 18-21, δύο σοβαρές ασθένειες με πιθανή νευροαναπτυξιακή προέλευση 5,22. Εκτός της αιτιοπαθογένειας τα ντοπαμινικά αυτά συστήματα εμπλέκονται και στη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ασθενειών αυτών 23,24. Η ντοπαμίνη αποτελεί ένα νευροδιαβιβαστή κλειδί στον εγκέφαλο καθόσον εμπλέκεται στην ενίσχυση της μάθησης, της ανταμοιβής, της πλαστικότητας στον ιππόκαμπο, στην ενεργό μνήμη, στον εθισμό και στη κινητοποίηση λόγω κινήτρου 15. Πειραματικά μοντέλα ΠΥΙ έδειξαν ειδικές -μακράς διάρκειας- αλλοιώσεις στα DA συστήματα του εγκεφάλου. Υποξικές βλάβες κατά τον τοκετό αλληλεπιδρούν με το στρες με αποτέλεσμα να τροποποιούν τη DA λειτουργία του εγκεφάλου σε όλη τη μετέπειτα ζωή [για ανασκόπηση, 24 ]. Η ΠΥΙ, ανάλογα με τη διάρκειά της, μπορεί να προκαλέσει τροποποιήσεις της DA νευροδιαβίβασης στα βασικά γάγγλια και το μεταιχμιακό σύστημα (περιοχές προβολής των DA νευρώνων) που διατηρούνται σε όλη τη μετέπειτα ζωή Προηγούμενες μελέτες μας είχαν ως σκοπό τη μελέτη της επίδρασης της ΠΥΙ στα κύρια ντοπαμινεργικά συστήματα του ανθρώπου, κάτι που δεν είχε προηγουμένως διερευνηθεί παρά την εξαιρετική σημασία του θέματος αυτού για την νευροαναπτυξιακή πορεία του νεογνού. Μελετήσαμε ανοσοϊστοχημικά την έκφραση της ΤΗ στα κύρια DA συστήματα του εγκεφάλου νεογνών (συνολικής διορθωμένης ηλικίας 32,5-46,5 εβδομάδων) σε σχέση με τη σοβαρότητα/ διάρκεια ή χρονιότητα της ΠΥΙ, όπως εκτιμήθηκε με νευροπαθολογικά κριτήρια. Το νεκροτομικό υλικό εγκεφάλων συλλέχθηκε από το Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ελληνική Τράπεζα Εγκεφαλικού Ιστού (Greek Brain Bank, μέλος της Brain-Net Europe, διευθυντής: Καθηγητής Ε. Πατσούρης) και χρησιμοποιήθηκε κατόπιν γραπτής συγκατάθεσης των γονέων τους για χρήση των ιστών για διαγνωστικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Η νευροπαθολογοανατομική εκτίμηση της νεογνικής εγκεφαλοπάθειας έγινε μακροσκοπικά και μικροσκοπικά με βάση την παρουσία αλλοιώσεων στη φαιά ή/και λευκή ουσία του εγκεφάλου (τοπογραφική κατανομή και διαβαθμίσεις νευρωνικής νέκρωσης, διαβαθμίσεις περικοιλιακής λευκομαλάκυνσης). Η εκτίμηση της έντασης και διάρκειας ή παλαιότητας της υποξικής/ισχαιμικής βλάβης βασίστηκε σε εδραιωμένα νευροπαθολογοανατομικά κριτήρια (Πίνακας 1). Λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη περιορισμών στη μελέτη ανθρώπινου νεκροτομικού υλικού καθώς και το γεγονός ότι σε όλα τα νεογνά που ικανοποιούσαν τα κριτήρια ένταξης στη σειρά μας παρατηρήθηκε κάποιου βαθμού νευροπαθολογοανατομική βλάβη, δεν ήταν δυνατό να συμπεριληφθούν στη μελέτη αυτή αμιγείς αρνητικοί «μάρτυρες» [για ανασκόπηση, 31 ], ως εκ τούτου οι παρατηρήσεις μας αξιολογήθηκαν συγκριτικά με βάση τη διαβάθμιση των νευροπαθολογοανατομικών αλλοιώσεων. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν έντονα κεχρωσμένους ΤΗ-ανοσοθετικούς νευρώνες στη SN και VTA (εικόνα 1Α) στα περιστατικά με ιστολογικές ενδείξεις έντονης/ μικρής διάρκειας ΠΥΙ, όπως φυσιολογικά παρατηρείται στον ενήλικα άνθρωπο 15. Με έκπληξη, όμως παρατηρήθηκε έκφραση της ΤΗ, και σε σχεδόν όλους τους νευρώνες ενός άλλου πυρήνα του μεσεγκεφάλου -του Edinger-Westphal (EW) (εικόνα 1Γ)- που δεν είναι γνωστός βιβλιογραφικά για το κατεχολαμινικό του φαινότυπο 31,32. Ο EW είχε αρχικά θεωρηθεί ως μια χολινεργική, παρασυμπαθητική προγαγγλιονική περιοχή που εμπλέκεται στη συστολή της κόρης και της θέσης του φακού στον οφθαλμό 33, αλλά σήμερα θεωρείται ότι περιλαμβάνει νευρώνες με διαφορετική νευροχημεία και λειτουργία ανάμεσα στα διαφορετικά είδη 34. Στον άνθρωπο, ο EW περιλαμβάνει μη-προγαγγλιακούς νευρώνες που προβάλλουν κεντρικά και είναι θετικοί για την urocortin Η urocortin-1 είναι ένα νευροπεπτίδιο 40-αμινοξέων 36, που ανήκει στην οικογένεια του εκλυτικού παράγοντα της κορτικοτρόπου ορμόνης (CRF, EΛΛHNIKH ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 3

4 Τα ντοπαμινεργικά συστήματα στη περιγεννητική υποξία Παναγιωτακοπούλου και συν. Πίνακας 1: Εκτίμηση της διάρκειας/ έντασης της υποξίας με βάση τα νευροπαθολογοανατομικά κριτήρια Βλάβη Διάρκεια/Ένταση Αλλοιώσεις στη φαιά ουσία Έντονη/ μικρής διάρκειας Ήπια / παρατεταμένης διάρκειας Τοπογραφία της νευρωνικής νέκρωσης Θάλαμος Βασικά γάγγλια Εγκεφαλικός φλοιός Θάλαμος Βασικά γάγγλια Αλλοιώσεις στη λευκή ουσία Οξεία Υποξεία Χρόνια Ιστοπαθολογικά ευρήματα Ισχαιμική νέκρωση Οίδημα νευραξόνων Νευροπαθολογική των αλλοιώσεων εκτίμηση Ενδοθηλιακή υπερπλασία Πολλαπλασιασμός μικρογλοίας Μικροασβεστοποίηση Γλοίωση Βαθμός 1 Βαθμός 2 Βαθμός 3 Πολύ σοβαρή/ μακράς διάρκειας Διάχυτη νευρωνική νέκρωση Αποτιτάνωση Ουλή γλοίας Δημιουργία κυστικών κοιλοτήτων corticotropin-releasing factor). Οι νευρώνες αυτοί εμπλέκονται στη προσαρμογή του ατόμου στο stress και κατά συνέπεια σε ασθένειες που σχετίζονται με αυτό, όπως ανησυχία (anxiety), μείζων κατάθλιψη και χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (drugs of abuse) 34,37. Η αυξημένη έκφραση της ΤΗ στους urocortin1-ανοσοθετικούς νευρώνες του EW, ειδικά στα περιστατικά του δείγματός μας με ιστοπαθολογικές ενδείξεις οξείας ΠΥΙ, βλάβης μπορεί να αντιπροσωπεύει μια -εξαρτώμενη από τις κατεχολαμίνες- προσαρμογή του ανθρώπινου νεογνού στο οξύ υποξικό στρες, κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση 32. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστοχημική μελέτη των Howes και συνεργατών που έδειξαν αυξημένο αριθμό ΤΗ-ανοσοθετικών νευρώνων στο μεσεγκεφάλο των σχιζοφρενών 21. Στα περιστατικά με νευροπαθολογικές ενδείξεις παρατεταμένης διάρκειας ΠΥΙ βλάβης, παρατηρήθηκε μαζική μείωση της ΤΗ ανοσοθετικότητας στη SN και VTA (εικόνα 1Β). Πειραματικές μελέτες in vivo και σε κυτταροκαλλιέργειες υποδεικνύουν ότι στα αρχικά στάδια της υποξίας παρατηρείται μαζική απελευθέρωση ντοπαμίνης 25. Εάν μια παρόμοια δραματική αύξηση στη σύνθεση και απελευθέρωση ντοπαμίνης συμβαίνει και στο ανθρώπινο νεογνό κατά τη διάρκεια της αρχικής φάσης της περιγεννητικής υποξίας, η παρατηρούμενη μείωση της ΤΗ-ανοσοθετικότητας στο δείγμα μας υπό συνθήκες παρατεταμένης υποξίας μπορεί να αποδοθεί στην ανάδρομη αναστολή της ΤΗ από το τελικό προϊόν της, ντοπαμίνη 38. In vitro και in vivo μελέτες δείχνουν ότι η ντοπαμίνη είναι τοξική σε υψηλές συγκεντρώσεις 39. Από το μεταβολισμό της ντοπαμίνης παράγονται κινόνες και ενεργές ρίζες οξυγόνου που συμβάλλουν στη κυτταρική βλάβη μέσω της ενεργοποίησης της κασπάσης-3 40, της αναστολής της μιτοχονδριακής αναπνοής 41 και της βλάβης του DNA 39,42. Κατά τη διάρκεια της υποξίας, τα ενεργειακά αποθέματα του ιστού αδειάζουν, οδηγώντας σε αδυναμία επαναπρόσληψης και αποθήκευσης της ντοπαμίνης, καθιστώντας την περίσσειά της «επικίνδυνη» για τους νευρώνες του ραβδωτού σώματος, ειδικότερα σε συνδυασμό με τη τοξική δράση του γλουταμινικού Τα αποτελέσματά μας είναι σε συμφωνία με πειραματικά δεδομένα που δείχνουν ότι η περιγεννητική υποξία προκαλεί αλλαγές -που εξαρτώνται από τη διάρκεια της υποξίας- στον αριθμό των DA νευρώνων στη SN και VTA, καθώς και στη ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση στις περιοχές στόχους, δηλαδή στα βασικά γάγγλια και προμετωπιαίο φλοιό/ μεσομεταιχμιακές περιοχές. Αύξηση στον αριθμό των DA νευρώνων παρατηρήθηκε στη SN και VTA του αρουραίου μετά από ένα οξύ περιγεννητικό υποξικό επεισόδιο, υποδεικνύοντας πιθανώς πολλαπλασιασμό των ντοπαμινεργικών νευρώνων ή μείωση του κυτταρικού θανάτου κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης 46,47. Όταν όμως οι υποξικές συνθήκες διαρκούσαν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (που οδηγούσαν σε ποσοστό σχεδόν 100% σε θάνατο τα νεογέννητα πειραματοζώα), παρατηρήθηκε μειωμένος αριθμός DA νευρώνων και στις δύο περιοχές των νεογνών που επιβίωσαν. Το πιο σημαντικό είναι ότι αυτή η απώλεια διατηρείται και στην ενήλικη ζωή 47,48. Ο μειωμένος αριθμός των DA νευρώνων στη SN στον ενήλικα αποδόθηκε σε απόπτωση «παθολογικού τύπου» ( pathological apoptosis ) που προκλήθηκε από τη μειωμένη τροφική στήριξη από το ραβδωτό σώμα (στόχος) 49. Σύμφωνα με τους Young και συνεργάτες 50, ένα πρώτο κύμα τοξικότητας -λόγω νευρωνικής διέγερσης- καταστρέφει τους νευρώνες που φυσιολογικά αποτελούν τους συναπτικούς στόχους άλλων νευρώνων στη συνέχεια που πεθαίνουν σε ένα δεύτερο αποπτωτικό κύμα, όπως περιγράφεται στην SN ενηλίκων πειραματοζώων στα μοντέλα περιγεννητικής υποξίας 48,49,51. Η ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης στον άνθρωπο έδειξε μειωμένη νευροτροφική στήριξη και αλλαγές στα μόρια «οδηγούς» των αξόνων (axon guidance cues) στα πρώιμα στάδια του κυτταρικού στρες, που τελικώς οδηγούν σε κυτταρικό θάνατο τα ντοπαμινικά κύτταρα της SN στη νόσο Πάρκινσον 52. Εκτός από τις αλλαγές στην έκφραση της ΤΗ, αξίζει να αναφερθεί ότι μετά από παρατεταμένη ΠΥΙ παρατηρήθηκε παράλληλα και μείωση του κυτταρικού μεγέθους στους ντοπαμινεργικούς νευρώνες της SN και της VTA των νεογνών αυτών, υποδεικνύοντας καθυστέρηση ή προσωρινή αναστολή της ανάπτυξής τους στον άνθρωπο υπό παρατεταμένη υποξία. Μη φυσιολογική ωρίμανση της SN έχει βρεθεί στο ΔΕΠΥ (Romanos et al., 2010) και σημαντικά μικρότερος όγκος της μελαινοραβδωτής περιοχής με μικρότερου μεγέθους νευρώνες στη SN έχει αναφερθεί στη σχιζοφρένεια (Bogerts et al., 1983). Συνεπώς, στον άνθρωπο, οι ντοπαμινεργικοί νευρώνες της SN και της VTA φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στη παρα- 4

5 ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2014 Εικόνα 1: Τομές παραφίνης που έχουν χρωσθεί για υδροξυλάση της τυροσίνης (ΤΗ) από διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου δύο νεογνών με διαφορετική νευροπαθολογική εκτίμηση περιγεννητικής υποξικής/ ισχαιμικής βλάβης GBB3907/07 με βαθμό 1 (εικ. Α, Γ, Ε) και 1402/04 με βαθμό 3 (εικ. Β, Δ, ΣΤ). Στη μέλαινα ουσία (SN) του μεσεγκεφάλου, στο νεογνό GBB3907/07 με νευροπαθολογικές βλάβες μικρής διάρκειας υποξίας, παρατηρείται έντονη χρώση για ΤΗ στους ντοπαμινεργικούς νευρώνες (Α), ενώ στο νεογνό GBB 1402/04 με νευροπαθολογικές βλάβες παρατεταμένης διάρκειας υποξίας, παρατηρείται απουσία ΤΗ ανοσοθετικότητας (Β). Στο GBB 3907/07 σχεδόν όλοι οι νευρώνες του πυρήνα Edinger- Westphal (ΕW) έχουν έντονα χρωσθεί με ΤΗ (Γ), ενώ στο GBB 1402/04 δεν παρατηρήθηκε ΤΗ-ανοσοθετικότητα στον EW (Δ). Στο υπεροπτικό πυρήνα του υποθαλάμου (SON), στο περιστατικό GBB 3907/07 βρέθηκε ένας περιορισμένος αριθμός ΤΗ-ανοσοθετικών νευρώνων (Ε), ενώ στο περιστατικό GBB 1402/04 παρατηρήθηκε μαζική αύξηση της ανοσοαντίδρασης για ΤΗ (ΣΤ). (κλίμακα=50 μm) τεταμένης διάρκειας ΠΥΙ βλάβη 31 (συγκρίνατε εικόνα 1Α με Β). Αυτό το φαινόμενο φαίνεται να είναι ειδικό για τους DA νευρώνες του μεσεγκεφάλου, καθόσον στον υποθάλαμο των ίδιων περιστατικών παρατηρήθηκε αύξηση της έκφρασης της ΤΗ και αύξηση του μεγέθους των κυττάρων στους νευροεκκριτικούς πυρήνες (παρακοιλιακό και υπεροπτικό πυρήνα) νεογνών που υπέστησαν παρατεταμένη περιγεννητική υποξία (εικόνα 1 ΣΤ) 53,54. Οι μεγαλοκυτταρικοί νευροεκκριτικοί νευρώνες του υποθαλάμου αποτελούν σημαντικά κέντρα ρύθμισης ομοιοστατικών διαδικασιών και συνθέτουν δύο βασικές βιολογικά ενεργές πεπτιδικές ορμόνες, την αντιδιουρητική ορμόνη (AVP) και την ωκυτοκίνη (OXY). Ενεργοποίηση των νευρώνων αυτών έχει περιγραφεί να συμβαίνει κατά τη γέννηση, επειδή υψηλά επίπεδα AVP και OXY έχουν μετρηθεί στο εμβρυικό αίμα που έχει ληφθεί από τον ομφάλιο λώρο κατά τη διάρκεια του τοκετού Η ενεργοποίηση αυτή θεωρείται ένας προσαρμοστικός μηχανισμός έναντι του στρες του τοκετού, με σκοπό την ανακατανομή της ροής του εμβρυϊκού αίματος: σημαντική ελάττωση της αιματικής ροής παρατηρείται στο γαστρεντερικό σύστημα και σε άλλα περιφερικά όργανα, ενώ αύξηση παρατηρείται σε ζωτικά όργανα, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά και τα επινεφρίδια 55,58. Στον άνθρωπο, έχει αναφερθεί σημαντική διακύμανση ως προς την έκφραση της ΤΗ στους AVP-νευρώνες μεταξύ των ατόμων, που φαίνεται ότι εξαρτάται από την δραστηριότητα των μεγαλοκυτταρικών νευροεκκριτικών νευρώνων 14,59. Ένας μεγάλος αριθμός ΤΗ-ανοσοθετικών κυττάρων έχει παρατηρηθεί στον παρακοιλιακό και υπεροπτικό πυρήνα ασθενών που έπασχαν από σωματικές νόσους που προκαλούσαν παρατεταμένη οσμωτική (π.χ. αφυδάτωση) ή μη-οσμωτική (π.χ. καρδιαγγειακά νοσήματα) ενεργοποίηση του υποθάλαμο-νευροϋποφυσιακού συστήματος 60. Στα νεογέννητα βρέφη, η ΤΗ επάγεται στους μεγαλοκυτταρικούς AVP-νευρώνες μετά από παρατεταμένης διάρκειας ΠΥΙ, υποδεικνύοντας ότι η AVP παίζει ζωτικό ρόλο στη προσαρμογή των νεογνών στο υποξικό στρες. Με βάση τα ευρήματα αυτά προτείναμε την αυξημένη αυτή έκφραση της ΤΗ ως νευροπαθολογικό δείκτη παρατεταμένης περιγεννητικής υποξικής/ισχαιμικής βλάβης σε ανθρώπινο νεκροτομικό υλικό 53. Έχει προταθεί ότι η ΤΗ μπορεί να έχει ενεργό ρόλο στη σύνθεση ντοπαμίνης 53,59,61, και κατά συνέπεια, δε θα πρέπει να θεωρείται ως μια τυχαία έκτοπη έκφραση ενός ενζύμου σύνθεσης κατεχολαμινών 62,63. Επειδή η ντοπαμίνη δρα σαν αναστολέας της έκκρισης AVP στον άνθρωπο 64,65, η αύξηση της ντοπαμινεργικής σύνθεσης ως αποτέλεσμα της περιγεννητικής υποξίας μπορεί να έχει σημαντικές κλινικές συνέπειες. Μέσω μαζικής αναστολής της έκκρισης AVP, μπορεί να προκληθεί κεντρικός άποιος διαβήτης, όπως έχει αναφερθεί να συμβαίνει σε ασθενείς και παιδιά που έχουν υποστεί σοβαρού τύπου υποξική/ ισχαιμική εγκεφαλική βλάβη ή δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα 71,72. Ο κεντρικός ή νευρογενής άποιος διαβήτης χαρακτηρίζεται από σοβαρής μορφής πολυουρία και πολυδιψία λόγω ανεπαρκούς έκκρισης της AVP από την οπίσθια υπόφυση 73. Συμπερασματικά, τα ευρήματά μας παρέχουν ιστοπαθολογικές ενδείξεις για πρώιμες αλλαγές στην έκφραση της ΤΗ και κατά συνέπεια, της κατεχολαμινικής νευροδιαβίβασης, μετά από παρατεταμένης διάρκειας περιγεννητική υποξική/ ισχαιμική βλάβη. Η περιγεννητική υποξία, ως κύριος κοινός μηχανισμός των μαιευτικών επιπλοκών, παρόλο που αποτελεί έναν μη ειδικό παράγοντα κινδύνου μικρής επίδρασης [π.χ. ~2% αύξηση κινδύνου στην εμφάνιση σχιζοφρένειας, παρόμοιο μέγεθος επίδρασης μεταξύ του παθητικού καπνίσματος και του καρκίνου των πνευμόνων ή του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού με τη λήψη αντισυλληπτικών χαπιών] δεν θα πρέπει να την αγνοούμε. Σύμφωνα με πειραματικές μελέτες, οι αλλαγές που προκαλεί παραμένουν μέχρι την ενήλικη ζωή και πιθανώς προδιαθέτουν σε συνδυασμό με τη γενετική προδιάθεση- τα άτομα που επιβιώνουν μετά από περιγεννητική υποξία σε νευρολογικά ή/ και νευροαναπτυξιακά ψυχικά νο- EΛΛHNIKH ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 5

6 Τα ντοπαμινεργικά συστήματα στη περιγεννητική υποξία Παναγιωτακοπούλου και συν. σήματα («αναπτυξιακός προγραμματισμός της υγείας και της ασθένειας»). Επιδημιολογικές έρευνες ενοχοποιούν πολλούς επιγενετικούς παράγοντες στην αιτιοπαθογένεια των ψυχικών νόσων με στατιστικά μεγαλύτερη συχνότητα εκείνων που συνδέονται με μαιευτικές και περιγεννητικές επιπλοκές 74. Μεγαλύτερη κατανόηση της επίδρασης της περιγεννητικής υποξίας στην ανάπτυξη του εγκεφάλου θα μας βοηθήσει να μάθουμε περισσότερα για την αιτιοπαθογένεια, τους αιτιολογικούς μηχανισμούς και τη σχέση γονιδίων-περιβάλλοντος στις κύριες νευρολογικές και ψυχικές νόσους. Ευχαριστίες: Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (ΚΑ 70/3/10311, υποτροφία στη Παγίδα Μ.). Στη παρούσα μελέτη απονεμήθηκε το 2ο βραβείο καλύτερης Προφορικής Ανακοίνωσης στο 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιγεννητικής Ιατρικής συνοδευόμενο από χρηματικό έπαθλο. Κατάλογος Συντομογραφιών: ΠΥΙ, περιγεννητική υποξία/ ισχαιμία ΔΕΠΥ, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας HIF, παράγοντας απόκρισης στην υποξία ΤΗ, υδροξυλάση της τυροσίνης DA, ντοπαμινεργικός SN, μέλαινα ουσία VTA, κοιλιακή καλυπτρική περιοχή EW, πυρήνας Edinger-Westphal AVP, αντιδιουρητική ορμόνη OXY, ωκυτοκίνη The effect of perinatal hypoxia on the dopaminergic systems of the human brain: contribution to the pathophysiology of psychiatric disorders Panayotacopoulou M. 1,2, Pagida M. 1,2, Konstantinidou A st Dept. of Psychiatry and 2 University Mental Health Research Institute, 3 1st Dept. of Pathology, University of Athens Correspondence: Panayotacopoulou M. Assoc. Prof. of Neurobiology 1st Dept. of Psychiatry and University Mental Health Research Institute PO Box 66517, Papagou, Athens, Greece Τel.: Summary Perinatal hypoxia/ ischemia (PHI) is considered to be a major risk factor for the later development of learning and memory impairments, attention deficit hyperactivity disorder and schizophrenia. Experimental evidence has shown that PHI causes selective long-standing disturbances of the central dopaminergic systems that persist into adulthood. In autopsy material, we investigated the expression of tyrosine hydroxylase (TH, the first and limiting enzyme of dopamine synthesis) in the brain of human neonates diagnosed with neonatal (hypoxic/ ischemic) encephalopathy, in relation to the severity/ duration or chronicity of PHI, as estimated by neuropathological criteria. Our results showed that PHI differentially affected the expression of TH in the different parts of the brain. In cases who suffered abrupt/ severe PHI, intense TH-immunoreactivity was found in the well-known dopaminergic areas of the mesencephalon, i.e. substantia nigra (SN) and ventral tegmental area (VTA). In these neonates, surprisingly, THimmunoreactivity was also observed in neurons synthesizing urocortin1 (stress peptide) of the Edinger-Westphal nucleusnot known to produce catecholamines. In neonates with lesions of prolonged/ chronic perinatal hypoxia, a dramatic reduction or absence of TH-immunoreactivity was observed in the dopaminergic neurons of SN and VTA, while a massive induction of TH was seen in the neurosecretory neurons of their hypothalamus. Based on these results we may suggest that early disturbances of TH expression, and consequently of catecholamine neurotransmission, occurring at critical stages of brain development, could predispose the survivors of PHI to neurodevelopmental psychiatric disorders later in life, on the grounds of an impaired dopaminergic neuropathological background. Key words: perinatal hypoxia, neonates, dopamine, tyrosine hydroxylase, human brain Βιβλιογραφία 1. Rees S, Harding R, Walker D. The biological basis of injury and neuroprotection in the fetal and neonatal brain. Int J Dev Neurosci 2011;29: de Haan M, Wyatt JS, Roth S, Vargha-Khadem F, Gadian D, Mishkin M. Brain and cognitive-behavioural development after asphyxia at term birth. Dev Sci 2006;9: Barker DJ. The wellcome foundation lecture, The fetal origins of adult disease. Proc Biol Sci 1995;262: Bezek S, Ujhazy E, Mach M, Navarova J, Dubovicky M. Developmental origin of chronic diseases: Toxicological implication. Interdiscip Toxicol 2008;1: Barlow BK, Cory-Slechta DA, Richfield EK, Thiruchelvam M. The gestational environment and parkinson s disease: Evidence for neurodevelopmental origins of a neurodegenerative disorder. Reprod Toxicol 2007;23: Riederer P, Foley P. Mini-review: Multiple developmental forms of parkinsonism. The basis for further research as to the pathogenesis of parkinsonism. Journal of neural transmission 2002;109: Zappitelli M, Pinto T, Grizenko N. Pre-, peri-, and postnatal trauma in subjects with attention-deficit hyperactivity disorder. Can J Psychiatry 2001;46: Lewis SW, Murray RM. Obstetric complications, neurodevelopmental deviance, and risk of schizophrenia. J Psychiatr Res 1987;21: Kolevzon A, Gross R, Reichenberg A. Prenatal and perinatal risk factors for autism: A review and integration of findings. Arch Pediatr Adolesc Med 2007;161: Schmidt-Kastner R, van Os J, Esquivel G, Steinbusch HW, Rutten BP. An environmental analysis of genes associated with schizophrenia: Hypoxia and vascular factors as interacting elements in the neurodevelopmental model. Mol Psychiatry 2012;17: Schmidt-Kastner R, van Os J, H WMS, Schmitz C. Gene regulation by hypoxia and the neurodevelopmental origin of schizophrenia. Schizophr Res 2006;84: Singh N, Sharma G, Mishra V. Hypoxia inducible factor-1: Its potential role in cerebral ischemia. Cell Mol Neurobiol 2012;32: Nagatsu T, Levitt M, Udenfriend S. Tyrosine hydroxylase. The initial step in norepinephrine biosynthesis. J Biol Chem 1964;239: Panayotacopoulou MT, Raadsheer FC, Swaab DF. Colocalization of tyrosine hydroxylase with oxytocin or vasopressin in neurons of the human paraventricular and supraoptic nucleus. Brain Res Dev Brain Res 1994;83:

7 ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ & ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜ. 9, ΤΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , Halliday GM, Reyes S, Double K. Substantia nigra, ventral tegmental area and retrorubral fields. In: Mai J, Paxinos G, editors. The human nervous system. Waltham: Academic Press; 2012, p Damier P, Hirsch EC, Agid Y, Graybiel AM. The substantia nigra of the human brain. Ii. Patterns of loss of dopamine-containing neurons in parkinson s disease. Brain 1999;122 ( Pt 8): Ehringer H, Hornykiewicz O. [distribution of noradrenaline and dopamine (3-hydroxytyramine) in the human brain and their behavior in diseases of the extrapyramidal system]. Klin Wochenschr 1960;38: Hirvonen J, van Erp TG, Huttunen J, Aalto S, Nagren K, Huttunen M, et al. Increased caudate dopamine d2 receptor availability as a genetic marker for schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 2005;62: Howes OD, Kapur S. The dopamine hypothesis of schizophrenia: Version iii--the final common pathway. Schizophr Bull 2009;35: Perez-Costas E, Melendez-Ferro M, Roberts RC. Basal ganglia pathology in schizophrenia: Dopamine connections and anomalies. J Neurochem 2010;113: Howes OD, Williams M, Ibrahim K, Leung G, Egerton A, McGuire PK, et al. Midbrain dopamine function in schizophrenia and depression: A post-mortem and positron emission tomographic imaging study. Brain 2013;136: Fatemi SH, Folsom TD. The neurodevelopmental hypothesis of schizophrenia, revisited. Schizophr Bull 2009;35: Gonon F. The dopaminergic hypothesis of attention-deficit/hyperactivity disorder needs re-examining. Trends Neurosci 2009;32: Boksa P, El-Khodor BF. Birth insult interacts with stress at adulthood to alter dopaminergic function in animal models: Possible implications for schizophrenia and other disorders. Neurosci Biobehav Rev 2003;27: Burke RE, Kent J, Kenyon N, Karanas A. Unilateral hypoxic-ischemic injury in neonatal rat results in a persistent increase in the density of striatal tyrosine hydroxylase immunoperoxidase staining. Brain Res Dev Brain Res 1991;58: Kostic VS, Przedborski S, Jackson-Lewis V, Cadet JL, Burke RE. Effect of unilateral perinatal hypoxic-ischemic brain injury on striatal dopamine uptake sites and d1 and d2 receptors in adult rats. Neurosci Lett 1991;129: Brake WG, Noel MB, Boksa P, Gratton A. Influence of perinatal factors on the nucleus accumbens dopamine response to repeated stress during adulthood: An electrochemical study in the rat. Neuroscience 1997;77: Fallet-Bianco C. Diagnosis and dating of hypoxic-ischemic encephalopathy 20th European Congress of Pathology. Paris, France, 2005, pp Rorke-Adams L, Larroche J, de Vries L. Fetal and neonatal brain damage. In: Gilbert-Barness E, editor Potter s pathology of the fetus, infant and child. Philadelphia: Mosby- Elsevier; vol 2, p Squier W. Gray matter lesions. In: Golden J, Harding B, editors. Pathology and genetics, developmental neuropathology. Basel: ISN Neuropathology Press; 2004, p Pagida MA, Konstantinidou AE, Tsekoura E, Mangoura D, Patsouris E, Panayotacopoulou MT. Vulnerability of the mesencephalic dopaminergic neurons of the human neonate to prolonged perinatal hypoxia: An immunohistochemical study of tyrosine hydroxylase expression in autopsy material. J Neuropathol Exp Neurol 2013;72: Pagida MA, Konstantinidou AE, Tsekoura E, Patsouris E, Panayotacopoulou MT. Immunohistochemical demonstration of urocortin 1 in edinger-westphal nucleus of the human neonate: Colocalization with tyrosine hydroxylase under acute perinatal hypoxia. Neurosci Lett 2013;554: May PJ, Reiner AJ, Ryabinin AE. Comparison of the distributions of urocortin-containing and cholinergic neurons in the perioculomotor midbrain of the cat and macaque. J Comp Neurol 2008;507: Kozicz T, Bittencourt JC, May PJ, Reiner A, Gamlin PD, Palkovits M, et al. The edinger-westphal nucleus: A historical, structural, and functional perspective on a dichotomous terminology. J Comp Neurol 2011;519: Ryabinin AE, Tsivkovskaia NO, Ryabinin SA. Urocortin 1-containing neurons in the human edinger-westphal nucleus. Neuroscience 2005;134: Vaughan J, Donaldson C, Bittencourt J, Perrin MH, Lewis K, Sutton S, et al. Urocortin, a mammalian neuropeptide related to fish urotensin i and to corticotropin-releasing factor. Nature 1995;378: Xu L, Scheenen WJ, Roubos EW, Kozicz T. Peptidergic edinger-westphal neurons and the energy-dependent stress response. Gen Comp Endocrinol 2012;177: Naoi M, Minami M, Maruyama W, Parvez H. Allosteric regulation of tyrosine hydroxylae activity by its cofactor tetrahydrobiopterin. In: Naoi M, Parvez H, editors. Tyrosine hydroxylase from discovery to cloning. VSP BV; Moldeus P, Nordenskjold M, Bolcsfoldi G, Eiche A, Haglund U, Lambert B. Genetic toxicity of dopamine. Mutat Res 1983;124: Raha S, Robinson BH. Mitochondria, oxygen free radicals, disease and ageing. Trends Biochem Sci 2000;25: Gluck MR, Zeevalk GD. Inhibition of brain mitochondrial respiration by dopamine and its metabolites: Implications for parkinson s disease and catecholamine-associated diseases. J Neurochem 2004;91: Stokes AH, Hastings TG, Vrana KE. Cytotoxic and genotoxic potential of dopamine. J Neurosci Res 1999;55: Globus MY, Ginsberg MD, Dietrich WD, Busto R, Scheinberg P. Substantia nigra lesion protects against ischemic damage in the striatum. Neurosci Lett 1987;80: Masuda T, Yamazaki M, Ito Y. Comparison between extracellular and tissue fluctuation of dopamine and related metabolites in striatum under hypoxia. Brain Res 1990;523: Lopez-Perez SJ, Vergara P, Ventura-Valenzuela JP, Urena-Guerrero ME, Segovia J, Beas-Zarate C. Modification of dopaminergic markers expression in the striatum by neonatal exposure to glutamate during development. Int J Dev Neurosci 2005;23: Bjelke B, Andersson K, Ogren SO, Bolme P. Asphyctic lesion: Proliferation of tyrosine hydroxylase-immunoreactive nerve cell bodies in the rat substantia nigra and functional changes in dopamine neurotransmission. Brain Res 1991;543: Chen Y, Herrera-Marschitz M, Bjelke B, Blum M, Gross J, Andersson K. Perinatal asphyxia-induced changes in rat brain tyrosine hydroxylase-immunoreactive cell body number: Effects of nicotine treatment. Neurosci Lett 1997;221: Burke RE, Macaya A, DeVivo D, Kenyon N, Janec EM. Neonatal hypoxic-ischemic or excitotoxic striatal injury results in a decreased adult number of substantia nigra neurons. Neuroscience 1992;50: Oo TF, Henchcliffe C, Burke RE. Apoptosis in substantia nigra following developmental hypoxic-ischemic injury. Neuroscience 1995;69: Young C, Tenkova T, Dikranian K, Olney JW. Excitotoxic versus apoptotic mechanisms of neuronal cell death in perinatal hypoxia/ischemia. Curr Mol Med 2004;4: Ezquer M, Seltzer AM. C-fos and tyrosine hydroxylase expression after an excitotoxic lesion on the nigrostriatal system: A study on the effects of hypoxia used as a preconditioning stimulus. Exp Neurol 2003;183: Bossers K, Meerhoff G, Balesar R, van Dongen JW, Kruse CG, Swaab DF, et al. Analysis of gene expression in parkinson s disease: Possible involvement of neurotrophic support and axon guidance in dopaminergic cell death. Brain Pathol 2009;19: Ganou V, Pagida MA, Konstantinidou AE, Malidelis YI, Kontostavlaki DP, Tsekoura E, et al. Increased expression of tyrosine hydroxylase in the supraoptic nucleus of the human neonate under hypoxic conditions: A potential neuropathological marker for prolonged perinatal hypoxia. Journal of Neuropathology & Experimental Neurology 2010;69: Pagida MA, Konstantinidou AE, Malidelis YI, Ganou V, Tsekoura E, Patsouris E, et al. The human neurosecretory neurones under perinatal hypoxia: A quantitative immunohistochemical study of the supraoptic nucleus in autopsy material. J Neuroendocrinol 2013;25: Chard T, Hudson CN, Edwards CR, Boyd NR. Release of oxytocin and vasopressin by the human foetus during labour. Nature 1971;234: Giraldi A, Enevoldsen AS, Wagner G. Oxytocin and the initiation of parturition. A review. Dan Med Bull 1990;37: Hoppenstein JM, Miltenberger FW, Moran WH, Jr. The increase in blood levels of vasopressin in infants during birth and surgical procedures. Surg Gynecol Obstet 1968;127: Swaab D. Supraoptic and paraventricular nucleus (son, pvn). In: Aminoff M, Boller F, Swaab D, editors. The human hypothalamus: Basic and clinical aspects, part i: Nuclei of the human hypothalamus. Amsterdam: Elsevier; vol 79, p Panayotacopoulou MT, Malidelis Y, van Heerikhuize J, Unmehopa U, Swaab D. Individual differences in the expression of tyrosine hydroxylase mrna in neurosecretory neurons of the human paraventricular and supraoptic nuclei: Positive correlation with vasopressin mrna. Neuroendocrinology 2005;81: Panayotacopoulou MT, Malidelis YI, Fliers E, Bouras C, Ravid R, Swaab DF. Increased expression of tyrosine hydroxylase immunoreactivity in paraventricular and supraoptic neurons in illnesses with prolonged osmotic or nonosmotic stimulation of vasopressin release. Neuroendocrinology 2002;76: Kontostavlaki DP, Panayotacopoulou MT, Sluijs JA, Unmehopa UA, Huitinga I, Hol EM, et al. Co-expression of tyrosine hydroxylase and gtp cyclohydrolase i in arginine vasopressin-synthesizing neurons of the human supraoptic nucleus demonstrated by laser microdissection and real-time pcr. Neuroendo- EΛΛHNIKH ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 7

8 Τα ντοπαμινεργικά συστήματα στη περιγεννητική υποξία Παναγιωτακοπούλου και συν. crinology 2006;84: Marsais F, Calas A. Ectopic expression of non-catecholaminergic tyrosine hydroxylase in rat hypothalamic magnocellular neurons. Neuroscience 1999;94: Marsais F, Parmentier C, Terao E, Taxi J, Calas A. Expression of tyrosine hydroxylase and vasopressin in magnocellular neurons of salt-loaded aged rats. Microsc Res Tech 2002;56: Holzbauer M, Muscholl E, Racke K, Sharman DF. Evidence that dopamine is a neurotransmitter in the neurointermediate lobe of the hypophysis. Progress in brain research 1983;60: Lightman SL, Forsling M. Evidence for dopamine as an inhibitor of vasoprotein release in man. Clin Endocrinol (Oxf) 1980;12: Lee YJ, Huang FY, Shen EY, Kao HA, Ho MY, Shyur SD, et al. Neurogenic diabetes insipidus in children with hypoxic encephalopathy: Six new cases and a review of the literature. Eur J Pediatr 1996;155: Lin JJ, Lin KL, Hsia SH, Wu CT, Wang HS. Combined central diabetes insipidus and cerebral salt wasting syndrome in children. Pediatr Neurol 2009;40: Su DH, Liao KM, Chen HW, Huang TS. Hypopituitarism: A sequela of severe hypoxic encephalopathy. J Formos Med Assoc 2006;105: Al-Agha AE, Thomsett MJ, Ratcliffe JF, Cotterill AM, Batch JA. Acquired central diabetes insipidus in children: A 12-year brisbane experience. J Paediatr Child Health 2001;37: Arisaka O, Arisaka M, Ikebe A, Niijima S, Shimura N, Hosaka A, et al. Central diabetes insipidus in hypoxic brain damage. Childs Nerv Syst 1992;8: Chang MY, Lin JL. Central diabetes insipidus following carbon monoxide poisoning. Am J Nephrol 2001;21: Halebian P, Yurt R, Petito C, Shires GT. Diabetes insipidus after carbon monoxide poisoning and smoke inhalation. J Trauma 1985;25: Frank E, Landgraf R. The vasopressin system--from antidiuresis to psychopathology. Eur J Pharmacol 2008;583: Schmitt A, Malchow B, Hasan A, Falkai P. The impact of environmental factors in severe psychiatric disorders. Front Neurosci 2014;8:19. 8

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας

Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά, 9-10 Οκτωβρίου 2015 Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας Γεωργάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Επιπτώσεις από τη χρήση αντικαταθλιπτικής αγωγής στην εγκυμοσύνη στο έμβρυο Όνομα Φοιτήτριας: Άντρια Λυσάνδρου Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νευροδιαβιβαστές και συμπεριφορά

Νευροδιαβιβαστές και συμπεριφορά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Νευροδιαβιβαστές και συμπεριφορά Νευροβιολογία της λήψης τροφής Διδάσκοντες: Καθ. Α. Ψαρροπούλου, Λεκ. Χ. Λαμπρακάκης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ¹,ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΦΡΟΣΥΝΗ²,ΧΡΕΛΙΑ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ²,ΣΙΔΕΡΗ ΝΑΤΑΛΙ¹,ΠΑΣΤΡΩΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ¹,ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ¹,ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΘΙΛΔΗ¹

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Βασίλειος Χ. Σκουτέλης, PT, MSc, Εργ. Συνεργάτης ΤΕΙ Αθήνας Σπύρος Παπαγιαννόπουλος, PT,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ STRESS ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥ ΥΨΟΜΕΤΡΟΥ Η ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Αγγελική Κυπράκη, Ιατρός Άνοια και συννοσηρότητα Η άνοια ορίζεται ως διαταραχή κατά την οποία παρατηρείται έκπτωση

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES. City Date Time Hall. Rethymno, Crete 13 March pm Xenia Hall, Rethymno

BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES. City Date Time Hall. Rethymno, Crete 13 March pm Xenia Hall, Rethymno BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES City Date Time Hall Rethymno, Crete 13 March 2013 6.30 pm Xenia Hall, Rethymno TITLE: THE MENTAL HEALTH TODAY: THE ROLE OF THE BRAIN 1 Title of the 2 Title of

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Τα Βασικά Γάγγλια Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας

Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός. Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Θάλαμος, Φλοιός του Εγκεφάλου & Δικτυωτός Σχηματισμός Α. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Θάλαμος Ο θάλαμος: «πύλη προς τον εγκέφαλο» Είναι μια μεγάλη συλλογή νευρώνων στο διεγκέφαλο Παίρνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά γάγγλια. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017

Βασικά γάγγλια. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017 Βασικά γάγγλια Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017 Ιεραρχία κινητικού ελέγχου ΠΡΟΘΕΣΗ Αναμετάδοση της πληροφορίας Εξειδίκευση της θέσης και της κίνησης για να εκτελεστεί

Διαβάστε περισσότερα

reward system. /0/ *21+ +, TEL : * *.1 FAX : * */*

reward system. /0/ *21+ +, TEL : * *.1 FAX : * */* 200-2 - +3 bo + + reward system,, +31- - + + - /0/ *21+ +, TEL : *0 0213 2*.1 FAX : *0 0213 2*/* E-mail : yamamoto@hus.osaka-u.ac.jp J. Japan Association on Odor Environment Vol. -2 No. -,**1 201 + Steiner

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση:

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: επιπτώσεις στην έκβαση της κύησης και στο έμβρυο Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Ριαλά Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης, 4 Α. Κ. Μπούτου, 5 Μ. Ε. Αλεξάνδρου, 6 Μ. Σχοινά, 3 Α. Σιούλης, 1 Η. Μπαλάσκας, 1 Π. Α.

Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης, 4 Α. Κ. Μπούτου, 5 Μ. Ε. Αλεξάνδρου, 6 Μ. Σχοινά, 3 Α. Σιούλης, 1 Η. Μπαλάσκας, 1 Π. Α. ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΩΝ ENDOCAN, ANGIOPOIETIN-2 ΚΑΙ HIF-1A ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΑ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΤΩΝ ΝΕΦΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης,

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΘΥΜΝΟ 14 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: ΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ

ΡΕΘΥΜΝΟ 14 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: ΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 13254, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26504 Πάτρα, P.O. Box 13254, University of Patras, 26 504 Patra http://www.hsfn.gr ΡΕΘΥΜΝΟ 14

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΟΥ ΑΝΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΓΕΝ.ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΟΥ ΑΝΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΓΕΝ.ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΟΥ ΑΝΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΓΕΝ.ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΧΑΠ Απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Ερώτημα Ποια είναι η αντίδραση της καρδιάς μυοκαρδίου στα επιγεννετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης, 4 Α. Κ. Μπούτου, 5 Μ. Ε. Αλεξάνδρου, 6 Μ. Σχοινά, 3 Α. Σιούλης, 1 Η. Μπαλάσκας, 1 Π. Α.

Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης, 4 Α. Κ. Μπούτου, 5 Μ. Ε. Αλεξάνδρου, 6 Μ. Σχοινά, 3 Α. Σιούλης, 1 Η. Μπαλάσκας, 1 Π. Α. ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΩΝ ENDOCAN, ANGIOPOIETIN-2 ΚΑΙ HIF-1A ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΑ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΤΩΝ ΝΕΦΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Β. Ράπτης, 1,2 Χ. Λουτράδης, 3 Κ. Μπακογιάννης,

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ. Π Μέξη 12 Οκτωβρίου 2018

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ. Π Μέξη 12 Οκτωβρίου 2018 ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Π Μέξη 12 Οκτωβρίου 2018 ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΠΡΟΩΡΩΝ Ενθάρρυνση Νευροαναπτυξιακή φροντίδα (Neurodevelopmental care) Φροντίδα σε θέση καγκουρό Μητρικός θηλασμός ΘΕΣΗ ΚΑΓΚΟΥΡΩ Το νεογνό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΝΕΑΡΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΝΕΑΡΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΝΕΑΡΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Παναγιώτα Σουρτζή Καθηγήτρια Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας, Τομέας Δημόσιας Υγείας, Νοσηλευτική ΕΚΠΑ ΗΧΟΣ-ΘΟΡΥΒΟΣ-ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΛΑΙΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

Η ΣΧΕΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΛΑΙΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. Η ΣΧΕΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΛΑΙΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. Σταματελάτου Mαρία¹, Τζιόμαλος Γεώργιος¹, Δασενάκη Μαρία¹, Κουτσοβασίλης Αναστάσιος². 1.Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι ανίχνευσης εμβρυϊκής υποξίας. Νικόλαος Βιτωράτος, MD Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Μέθοδοι ανίχνευσης εμβρυϊκής υποξίας. Νικόλαος Βιτωράτος, MD Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Μέθοδοι ανίχνευσης εμβρυϊκής υποξίας Νικόλαος Βιτωράτος, MD Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Η εκτίμηση της κατάστασης του εμβρύου περιλαμβάνει 2 φάσεις. Η πρώτη φάση αφορά το α μισό της εγκυμοσύνης και

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Ένας σύγχρονος ύπουλος εχθρός

Σακχαρώδης Διαβήτης. Ένας σύγχρονος ύπουλος εχθρός Σακχαρώδης Διαβήτης Ένας σύγχρονος ύπουλος εχθρός Φιρούζα Κουρτίδου Ειδικός Παθολόγος με μετεκπαίδευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Φιρούζα Κουρτίδου Ειδικός Παθολόγος Μετεκπαιδευθείσα στο Σακχαρώδη Διαβήτη Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Malamidou A., Pantazaki A.A. *, Koliakos G., Tsolaki M.

Malamidou A., Pantazaki A.A. *, Koliakos G., Tsolaki M. 10th Panhellenic Conference of Alzheimer's Disease and Related Disorders (PICAD) and 2nd Mediterranean Conference of Neurodegenerative Diseases (MeCOND) Malamidou A., Pantazaki A.A. *, Koliakos G., Tsolaki

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Παπαδάκου Παιδίατρος Αναπτυξιολόγος

Σταυρούλα Παπαδάκου Παιδίατρος Αναπτυξιολόγος Σταυρούλα Παπαδάκου Παιδίατρος Αναπτυξιολόγος Η πρώιμη παιδική ηλικία θεωρείται το πιο κρίσιμο στάδιο της αύξησης και της ανάπτυξης Ο όρος «Ανάπτυξη στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία» (Early Childhood Development)

Διαβάστε περισσότερα

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ µà¹² ÁÅ½Ã Ä Â ¹º ³ ½µ¹±Â þÿæá ½Ä µ¹ ¼»  ¼µ Ãǹ Æ Antoniou, Antonis

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και καρδιαγγειακά νοσήματα. Κ. Γαργάνη, Δ. Παπαδοπούλου, Κ. Καραγιαννάκη: Αιμοδυναμικό Εργαστήριο «ΓΝ Γ.

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και καρδιαγγειακά νοσήματα. Κ. Γαργάνη, Δ. Παπαδοπούλου, Κ. Καραγιαννάκη: Αιμοδυναμικό Εργαστήριο «ΓΝ Γ. Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και καρδιαγγειακά νοσήματα Κ. Γαργάνη, Δ. Παπαδοπούλου, Κ. Καραγιαννάκη: Αιμοδυναμικό Εργαστήριο «ΓΝ Γ. Παπανικολάου» Η καρδιά αποτελεί το κέντρο της νόησης και των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΓΧΟΣ. Δήμος Φωτόπουλος MD, MA Ψυχίατρος Εξαρτήσεων ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ)

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΓΧΟΣ. Δήμος Φωτόπουλος MD, MA Ψυχίατρος Εξαρτήσεων ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ) ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΓΧΟΣ Δήμος Φωτόπουλος MD, MA Ψυχίατρος Εξαρτήσεων ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ) I have no real or perceived conflicts of interest that relate to this presentation Η εξάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ Επίπεδα MiR-21 και mir-133 σε μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξωθήσεως. Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Διερεύνηση προδιαθεσικών παραγόντων Συνδρόμου Αιφνίδιου θανάτου στα Νεογνά» Στεφάνου Μαρία Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό Κάπνισμα Το παθητικό κάπνισμα θεωρείται σήμερα η τρίτη προλήψιμη αιτία θνησιμότητας. «Ο εισπνεόμενος και εκπνεόμενος από τους καπνιστές καπνός (καπνός

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά γάγγλια. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας

Βασικά γάγγλια. Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Βασικά γάγγλια Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Ιεραρχία κινητικού ελέγχου ΠΡΟΘΕΣΗ Αναμετάδοση της πληροφορίας Εξειδίκευση της θέσης και της κίνησης για να εκτελεστεί η πρόθεση δράσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΕΝΕΣΗ: ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»

«ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΕΝΕΣΗ: ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ «ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΕΝΕΣΗ: ΒΙΟΧΗΜΙΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας 2019 ΤΧΗΣ (ΥΝ) ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΡΙΟ 424 ΓΣΝΕ

Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας 2019 ΤΧΗΣ (ΥΝ) ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΡΙΟ 424 ΓΣΝΕ Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας 2019 ΤΧΗΣ (ΥΝ) ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΡΙΟ 424 ΓΣΝΕ 1 Η καρδιά και οι πνεύμονες αποτελούν ίσως τα 2 βασικότερα όργανα του ανθρώπου, καθώς από τη συνδυασμένη

Διαβάστε περισσότερα

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332 ,**1 The Japanese Society for AIDS Research The Journal of AIDS Research +,, +,, +,, + -. / 0 1 +, -. / 0 1 : :,**- +,**. 1..+ - : +** 22 HIV AIDS HIV HIV AIDS : HIV AIDS HIV :HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 HIV

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Ζήκου Αναστασία, Aνδριανοπούλου Άρτεμης, Ξύδης Βασίλειος, Μαρία Ι. Αργυροπούλου. Εργαστήριο Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Η εντόπιση του οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου και η σχέση της με τη φλεγμονή της ένοχης αθηρωματικής πλάκας

Η εντόπιση του οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου και η σχέση της με τη φλεγμονή της ένοχης αθηρωματικής πλάκας Η εντόπιση του οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου και η σχέση της με τη φλεγμονή της ένοχης αθηρωματικής πλάκας Η. Σανίδας, Δ. Δάμπασης, Κ. Τσάκαλης, Α. Αθανασίου, Μ. Βέλλιου, Γ. Αναστασιάδης, Δ. Παπαδόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιοπαθογένεια της νόσου

Αιτιοπαθογένεια της νόσου Νόσος ALZHEΪMER Η νόσος Alzheϊmer είναι η συνηθέστερη & περισσότερο σημαντική εκφυλιστική πάθηση του εγκεφάλου. Μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε περίοδο της ενήλικης ζωής & κυρίως σε άτομα άνω των 50

Διαβάστε περισσότερα

Τα ηπατικά επίπεδα του FOXP3 mrna στη χρόνια ηπατίτιδα Β εξαρτώνται από την έκφραση των οδών Fas/FasL και PD-1/PD-L1

Τα ηπατικά επίπεδα του FOXP3 mrna στη χρόνια ηπατίτιδα Β εξαρτώνται από την έκφραση των οδών Fas/FasL και PD-1/PD-L1 Τα ηπατικά επίπεδα του FOXP3 mrna στη χρόνια ηπατίτιδα Β εξαρτώνται από την έκφραση των οδών Fas/FasL και PD-1/PD-L1 Γ. Γερμανίδης, Ν. Αργέντου, Θ. Βασιλειάδης, Κ. Πατσιαούρα, Κ. Μαντζούκης, A. Θεοχαρίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και μητρικός θηλασμός

Σακχαρώδης διαβήτης και μητρικός θηλασμός Σακχαρώδης διαβήτης και μητρικός θηλασμός Νικόλαος Παπάνας Αν. Καθηγητής Παθολογίας-Σακχαρώδους Διαβήτη Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου- Ιατρείου Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Μόρια του εξωκυττάριου χώρου ως στόχοι φαρμακολογικής παρέμβασης

Μόρια του εξωκυττάριου χώρου ως στόχοι φαρμακολογικής παρέμβασης Μόρια του εξωκυττάριου χώρου ως στόχοι φαρμακολογικής παρέμβασης Ε. Παπακωνσταντίνου, Καθηγήτρια Φαρμακολογίας Γλυκοζαμινογλυκάνες Γλυκοζαμινογλυκάνες Υαλουρονικό Οξύ Θειική χονδροϊτίνη Θειική Ηπαράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ «LLM-Care»

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ «LLM-Care» ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ «LLM-Care» 1 Μούσιου Αδαμαντία, 2 Αργυροπούλου Σοφία, 3 Γκογκολάκη Παναγιώτα, 4 Ρωμανοπούλου Ευαγγελία, 4 Ζηλίδου Βασιλική, 5 Καρτσακλής Α. Λυκούργος, 4 Μπαμίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική Επιληψία μετά από Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις- Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας

Παιδική Επιληψία μετά από Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις- Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 Παιδική Επιληψία μετά από Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις- Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

corticobasal degeneration CBD 1968 Rebeiz

corticobasal degeneration CBD 1968 Rebeiz 10CQ 10 corticobasal degeneration CBD 1968 Rebeiz astrocytic plaque progressive supranuclear palsy PSP 4 repeat tauopathy 4RT CBD corticobasal syndrome CBS PSP Alzheimer CBD CBS CBD PSP Alzheimer CBD CBD

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

NATIONAL AND KAPODISTRIAN UNIVERSITY OF ATHENS SCHOOL OF SCIENCE FACULTY OF INFORMATICS AND TELECOMMUNICATIONS

NATIONAL AND KAPODISTRIAN UNIVERSITY OF ATHENS SCHOOL OF SCIENCE FACULTY OF INFORMATICS AND TELECOMMUNICATIONS NATIONAL AND KAPODISTRIAN UNIVERSITY OF ATHENS SCHOOL OF SCIENCE FACULTY OF INFORMATICS AND TELECOMMUNICATIONS INTERDICIPLINARY POSTGRADUATE PROGRAMME "INFORMATION TECHNOLOGIES IN MEDICINE AND BIOLOGY"

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

[11].,, , 316 6, ,., 15.5%, 9.8%, 2006., IDF,, ,500, 2,830.,, ,200.,,, β, [12]. 90% 2,,,,, [13-15].,, [13,

[11].,, , 316 6, ,., 15.5%, 9.8%, 2006., IDF,, ,500, 2,830.,, ,200.,,, β, [12]. 90% 2,,,,, [13-15].,, [13, in vitro αα In Vitro α-glucosidase and α-amylase Inhibitory Effects of Herbal Tea Leaves from Yacon (Smallanthus sonchifolius) 1, 1, 1, 2, 1, 2, 3, 1, 2, 1, 2, 1, 2, 1, 2 1, 2, *, 1 2, 3 Yuto Ueda 1, Shintaro

Διαβάστε περισσότερα