Προεγχειρητική Εκτίμηση. Προετοιμασία για Αναισθησία και Εγχείρηση. Προνάρκωση.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προεγχειρητική Εκτίμηση. Προετοιμασία για Αναισθησία και Εγχείρηση. Προνάρκωση."

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 57 Προεγχειρητική Εκτίμηση. Προετοιμασία για Αναισθησία και Εγχείρηση. Προνάρκωση. ΑΘΗΝΑ ΖΑΜΠΟΥΡΗ ΕΥΆΓΓΕΛΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΕΝ ΙΚΑ Επειδή η μετεγχειρητική θνησιμότητα και νοσηρότητα αυξάνουν ανάλογα με τη σοβαρότητα των ασθενειών που προϋπάρχουν, είναι φανερό ότι η προεγχειρητική εξέταση και θεραπεία ελαττώνουν μετεγχειρητικές βλάβες και θανάτους. Η προαναισθητική συνάντηση ασθενή-αναισ/γου έχει τους εξής σκοπούς: ι Να αναπτύξει επικοινωνία με τον ασθενή, να τον ενημερώσει για την αναισθησία και να τον απαλλάξει μερικά από το άγχος. 2. Να πάρει ιστορικό και να εξετάσει τον ασθεν Να παραγγείλει ειδικές εξετάσεις. 4. Να εκτιμήσει τους κινδύνους για την αναισθησία και την εγχείρηση και εφ' όσον είναι απαραίτητο να μεταθέσει ή να ακυρώσει την ημερομηνία της επέμβασης. 5. Να καθορίσει την προεγχειρητική ετοιμασία. 6. Να ορίσει την προνάρκωση και να σχεδιάσει το είδος της αναισθησίας. πορφυρία, κακοήθης υπερθερμία, υπερχοληστεριναιμία, αιμοφιλία, ανωμαλίες της χολινεστεράσης, μυοτονική δυστροφία. 2. Νόσοι του καρδιαγγειακού και αναπνευστικού συστ1ίματος. Ειδικές ερωηίσεις πρέπει να υποβάλλονται για να διαπιστωθεί αν υπάρχει δύσπνοια με την κόπωση, παροξυσμικ1ί νυκτερινή δύσπνοια, ορθόπνοια, στηθάγχη κατά την κόπωση, κ.λ.π.. Είναι δύσκολο να εκμαιεύσεις ένα ιστορικό δύσπνοιας κατά την κόπωση αν η άσκηση περιορίζεται από αρθρίτιδα, διαλείπουσα χωλότητα κ.λ.π.. 3. Πρέπει πάντοτε να ερωτάται το ενδεχόμενο πιθανής κύησης. Η παρουσία κύησης αποτελεί aντένδειξη για εκλεκτική επέμβαση. Στα πρώ"ίμα στάδια της κύησης τα αναισθητικά έχουν τερατογενείς ιδιότητες (τουλάχιστο θεωρητικά), αλλά το πιο πιθανό πρόβλημα είναι η πρόκληση αυτόματης αποβολής. Στα τελικά στάδια της κύησης υπάρχει ο κίνδυνος της αναγωγής και της εισρόφησης. 4. Αν υπάρχει ιστορικό προηγούμενης αναισθησίας υποβάλλουμε ειδικές ερωτήσεις όσον αφορά την αλλεργία σε φάρμακα, τη μετεγχειρητική ναυτία και τον έμετο, την εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή αναπνευστικά προβλήματα. ΙΣΤΟΡΙΚΟ Το ιστορικό και η φυσική εξέταση είναι ο καλύτερος τρόπος για τη διαπίστωση παθήσεων που σχετίζονται με την αναισθησία και την εγχείρηση. Πρέπει να υποβάλλονται άμεσες ερωτήσεις σχετικά με τα ακόλουθα τα οποία έχουν άμεση αναισθησιολογικ11 επίπτωση: ι Οικογενειακό ιστορικό κληρονομικών νόσων όπως ΚΆΠΝΙΣΜΑ Οι καταστρεπτικές επιπτώσεις του καπνίσματος περιλαμβάνουν αγγειακή νόσο της περιφερικής, στεφανιαίας και εγκεφαλικής κυκλοφορίας, καρκίνο των πνευμόνων και χρονία βρογχίτιδα. Οι καπνιστές πρέπει να διακόπτουν το κάπνισμα τουλάχιστο 12 ώρες πριν την επέμβαση.

2 58 Οι καρδιαγγειακές επιπτώσεις του καπνίσματος οφείλονται στη δράση της νικοτίνης πάνω στο συμπαθητικό, προκαλώντας ταχυκαρδία και υπέρταση. Επιπλέον το κάπνισμα προκαλεί αύξηση της αντίστασης των στεφανιαίων αγγείων. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μονοξείδιο του άνθρακα, το οποίο μετατρέπει την Hb σε ανθρακυλαιμοσφαιρίνη. Στους βαρείς καπνιστές, αυτό μπορεί να προκαλέσει ελάττωση του διαθέσιμου 02 κατά 25%. Η ημιπερίοδος ζωtiς της ανθρακυλαιμοσφαιρίνης είναι βραχεία και έτσι η αποχή από το κάπνισμα επί 12 ώρες οδηγεί σε αύξηση της περιεκτικότητας του aρτηριακού αίματος σε 02. Η επίδραση του καπνίσματος στο αναπνευστικό οδηγεί σε 6πλάσια αύξηση της μετεγχειρητικής αναπνευστικtiς νοσηρότητας. Τονίζεται ότι η αποχή 6 εβδομάδων από το κάπνισμα οδηγεί σε ελάττωση της σύσπασης των βρόγχων και των βρογχικών εκκρίσεων. ΑΛΚΟΟΛ Η κανονική λήψη αλκοόλ οδηγεί σε επαγωγt1 των ηπατικών ενζύμων και αντοχή στα αναισθητικά φάρμακα. Η υπερβολική λtiψη αλκοόλ προκαλεί και ηπατική και καρδιακt1 βλάβη. Τρομώδες παραλtiρημα μπορεί να εμφανιστεί κατά τη φάση ανάνηψης. ΛΗΨΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Πολλοί ασθενείς, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι, βρίσκονται σε άλλοτε άλλη φαρμακευτική αγωγt1. Πολλά από αυτά τα φάρμακα αλληλεπιδρούν με τα φάρμακα που θα χρησιμοποιt1σει ο αναισθησιολόγος. Οι πιο σημαντικές αλληλεπιδράσεις ταξινομούνται στον πίνακα 1. Γενικά, η χορtiγηση των περισσοτέρων φαρμάκων θα πρέπει να συνεχίζεται μέχρι και το πρωί της επέμβασης, παρ' όλο που ίσως χρειαστούν κάποιες ρυθμίσεις στη δοσολογία (π.χ. αντιϋπερτασικά, ινσουλίνη. ) Η γνώση της φαρμακολογίας των ουσιι6ν που χρησιμοποιεί ο άρρωστος είναι απαραίτητη γιατί επιτρέπει στον αναισθησιολόγο να προσαρμόσει κατάλληλα τη δόση των αναισθητικών και να αποφύγει πιθανές επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις. Ορισμένα φάρμακα πρέπει να διακόπτονται προεγχειρητικά. Οι αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης (ΜΑΟ) πρέπει να διακόπτονται 2-3 εβδομάδες πριν ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ από την επέμβαση. Το αντισυλληπτικό χάπι θα πρέπει να διακόπτεται τουλάχιστο 6 εβδομάδες πριν από εκλεκτικ11 επέμβαση λόγω του αυξημένου κινδύνου της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης. ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Πρέπει να γίνεται μια πλtiρης φυσική εξέταση και τα ευρήματά της να καταγράφονται στο φύλλο προαναισθητικής επίσκεψης. Επιπλέον πρέπει να ελέγχονται - το εύκολο ή δύσκολο της ενδοτραχειακtiς διασωλtiνωσης, - ο βαθμός διάνοιξης του στόματος και η κινητικότητα της κροταφογναθικής άρθρωσης, - η κινητικότητα της ΑΜΣΣ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Είναι γενικά αποδεκτό ότι το κλινικό ιστορικό και η φυσική εξέταση αποη:λούν την καλύτερη μέθοδο ανίχνευσης της παρουσίας νόσου. Οι συνηθισμένες εργαστηριακές εξετάσεις σε ασθενείς με φυσιολογικό ιστορικό και φυσική εξέταση είναι συνήθως σπατάλη χρόνου και χρήματος. Πριν λοιπόν από την παραγγελία εκτεταμένων εργαστηριακών εξετάσεων ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να υποβάλλει στον εαυτό του τις ακόλουθες ερωτήσεις: 1. Η προτεινόμενη εργαστηριακ1ί εξέταση θα προσφέρει πληροφορίες που δεν απεκάλυψε η φυσικtί εξέταση; 2. Τα αποτελέσματα της εξέτασης θα τροποποηίσουν την αντιμετώπιση του αρρώστου; Για να ελαττώσουμε τον όγκο των συνηθισμένων προεγχειρητικών εργαστηριακών εξετάσεων, προτείνουμε τα ακόλουθα. Σημειωτέον ότι αυτά αποτελούν κατευθυνη1ριες γραμμές μόνον και θα πρέπει να τροποποιούνται ανάλογα με τις πληροφορίες από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ανάλυση ούρων Θα πρέπει να γίνεται σε κάθε άρρωστο. Είναι φτηνtί εξέταση και μπορεί ενίοτε ν' αποκαλύψει έναν μη διαγνωσμένο διαβήτη t1 την παρουσία ουρολοίμωξης.

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 59 /l(νακας Ι. ΦΑΡΜΑΚΕΥfΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ Φάρμακο Προβλήματα αλληλεπιδράσεις Σχόλια Αλκοόλ Οξεία δηλητ.: Επαυξιίνεται η δράση των απιοειδών, Χρησιμ οποίησε ελαττωμένες δόσεις ηρεμιστικιδν και αναισοητικιόν αναισοητικιδν ΧριSνιος αλκ.. : Αντοχιj στη δράση αυτών των q;αρμάκων ΣυνιjΟως απαιτούνται αυξημένες Μσεις Αδρεναλίνη ΑρρυΟμίες με τα πτητικά αναισοητικά: Μη ξεπερνάς το 1 μg/kg αδρεναλίνης αλοοιίνιο > ενφλουράνιο > ισοq'ι.οι ράνιο παρουσία αλοοανίου Αντιf'\ιοτικcί. Μεuικά απιs ωπά μπορούν να :τροκαi.έσοι ν α:τό μόνα Προσοzιj Liταν χρησιμοποιείς μυοχαλαστρεπτομυκίνη τους νευρομυίκιs α:τοκi.ειομιs και να ;τcφατείνοι ν το block ρωτιzcί καναμυκίνη που προκαλού ν τα μ ι οzαi.αρωτιzιί Να ελέίzει; τη νευρομυ 'ί κιj μεταf)ίβαση νεομυκίνη Μπορούν ν' αντα'(ιιινιστούν με Ca" πολυμυξίνη βακιτρακίνη κολιστίνη Αντιπηκτικά Αψορρα'(ία απιs ρινοτριιzειαzιj bιrωωi.ιjνωση. i.m. ενέ- Αιέq;ηε τι; i.m. ενέσεις σεις, και έίzυση το:τικιlιν ανωσοητιzιlιν Αιέq;t'ΊΕ τη uαzιαία/επισκληρίδιο Χειρουργιzιj αιμορραγία Έλεγξε την αντιπητικιj Οεραπεία Liπως περιγριίφεται παρακάτω Αντιχολενεστεράσες Η αναστολιj της χολινεστεριίση; του πλάσματος προκαλεί Αιέ'..pυγε τη σουκκινυλοχολίνη οφοαλμ. σταγ. ενίσχυση της ΣΚΧ zαι αντιηωνισμιs του κουραρίου εκοοειοπάτης, οργανοφωσφορικά εντομοκτιsνα Αντιεπιληπτικά Όλα προκαλούν επα'(ωγή των ηπατικιδν Μπορεί ν' αυξηοούν οι απαιτιjσεις για φαινυτο'ίνη ενζύμων κατασταλτικά/αναισοητικά φ. φαινοf'\αρβιτάλη Απέφυ'(ε το ενφλουράνιο καρf'\αμαζεπί νη Αντιυπερτιωικ(ι Η ρεζερπίνη εξαντλεί τα αποοέματα της Υπliταση με ι\λα τα αναισοητικά, γι' αuτι\ ρεζερπίνη νοραδρεναλίνης ελάπωσε τη δι\ση. Η δράση των συμπαμεοuλντόπα Οητικομψητικιίιν αυξάνεται με τη γοuανεγουανεοιδίνη θιδίνη κλονιδίνη Αντιμιτωτικ(ι φ. Αναστέλλουν τη χοt.ll'ειπεράση του πλάσματος Προσοχιj με τη ΣΚΧ κυκλοφωσφαμίδη Οειοτέπα β-αποκλε ιστέ ς Η αρνητικιj ινιsτροπη δριiση τους προστίοεται σ' αυτιjν Έλεγχε τη Οεραπεία με f)-αποκλειστές προπρανολόλη των αναισθητικι!ιν με αποτέλεσμα έντονη υπι\ταση στην περιεγχειριτικιj περίοδο. Προσοχιj οξυπρενολιsλη Καμουφλάρουν την αντισταομιστικιj ταχυκαρδία στη δοσολογία ι\λων των φαρμιiκων που μετοπρολόλη καταστέλλουν το καρδιαγγειακι\ σύστημα ατενολόλη, κλπ. οφο. σταγ. τιμολ6λης - μπορούν ν' απορροφηοούν συστηματικά Βαρβιτουρικά Μακροχρι\νια χριjση τους προκαλεί επαγω'(ιj των ηπατι- Μπορεί να χρειαστεί αύξηση της διiσης κι6ν ενζύμων και αυξιίνει το μεταβολισμι\ πολλιίιν φ. των φ. εισαγω'(ιjς και των ωτιοειδών

4 60 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πiνακας /.(συνέχεια) Φάρμακο Βενζοδιαζεπίνες Προβλήματα- αλληλεπιδράσεις ΑΟροιστικιj δράση με τα περισσότερα φ. που καταστέλλουν το ΚΝΣ ΑΟροιστικιj δράση με τα μη αποπολωτικά μυοχαλαρωτικά Σχόλια Προσοχή με τα φ. εισαγωγιjς και τα οπιοειδιj. Ενίσχυση του κουραρίου. Ανταγωνισμός της ΣΚΧ. Αποκλειστές Ca'' βεραπαμίλη Καταστέλλει 111ν κολποκοιλιακιj αγωγιμότητα και ερεοισιμότητα. Αλληλεπιδρά με τα πτητικά αναισοητικά - βραδυαρρυομίες και ελάπωση της καρδιακιjς παροχιjς Προσοχιj στη δόση των πτητικάιν αναισοητικάιν νιφεδιπίνη διλτιαζέμη Είναι αγγειοδιασταλτικά και αρνητικά ινότροπα και αλληλεπιδρούν με πτητικά αναισοητικci προκαλιίj\'ίας ι πόταση. Μπορεί να ενισχύσουν τη δράση των μη αποπολωτικιίjν μυοχαλ. ΑντισυλληπτικιS χάπι Αυξημένη συχνιsτητα εν τω f1ά0ει βλεβικιjς ΟριSμβωσης. Αυτός ο κίνδυνος δεν υφίσταται με τα δισκία που περιέχουν σκέτη προγεστεριsνη Διακοπιj για τουλάχιστο 6 εβδομάδες. Χρησιμοποίησε ηπαρίνη χαμηλιjς δόσης αν η εγχείρηση είναι επείγουσα Διγοξίνη Οι αρρυθμίες ενισχύονται απιs το ασβέστιο. Η τοξικιsτητα ενισχύεται απιs την υποκαλιαιμία. Η ΣΚΧ αυξάνει την τοξικιsτητά της. Κίνδυνος βραδυκαρδίας Απέφυγε το ασβέστιο. Έλεγξε το Κ' του ορού. Προσοχιj στη χριjση ΣΚΧ Διουρητικci Μπορεί να προκαλέσουν υποκαλιαιμία που παρατείνει τον μη αποπολωτικι\ νευρομυ ίκι\ αποκλεισμό Έλεγξε το Κ' Ινσουλίνες Αναστολείς της ΜΑΟ* phenclzine iproniazid tranylcypromine isocarhoxazidc Υπογλυκαιμία που επιτείνεται από τη ραχιαία/επισκληρίδιο αναισοησία και τους β-αποκλειστές Σχόλια παρακάτω Ανεπιθύμητες δράσεις δε συμβαίνουν σ' ιiλους τους αρράjστους. Μάλλον είναι ασφαλέστερο να διακιiπτονται για 2-3 εβδ. και να χρησιμοποιούνται άλλα αντικατα Οληπτικά ΛίΟιο Ενισχύει τα μη απωτολωτικά μυοχαλαροτικά Διακοπιj 48-72ιίJρες πριν την αναισοησία L-Dopa Κίνδυνος ταχυκαρδίας και αρρι ΟμιιίJν με το αλοοάνιο. Τι; δράσεις της ανταγωνίζεται η δροπεριδιsλη. Αυξάνει την υπεργλυκαιμία στους διαf1ητικούς Διακοπιj την ημέρα της επέμβασης Μαγνήσιο Ενισχύει τα μυοχαλαρωτικά Προσοχιj στη διsση ΦαινοΟειαζίνες Αλληλεπιδρούν με άλλα υποτασικci φ. Προσοχιj στη διsση ι\λων των φ. που επηρεάζουν το καρδιαγγειακι\ Κινιδίνη Η ί.ν. κινιδίνη μπορεί να προκαλέσει νευρομυίκι\ αποκλεισμι\, ιδιαίτερα μετά απι\ ΣΚΧ Προσοχιj με τα μυοχαλαρωτικά Στεροειδ1j (Σουλφοναμίδες) ΠιΩανιj υπιiταση εκτός αν ο άρρωστος καλυφοεί με ισχυρές διiσεις στεροειδά>ν Ενισχύουν τη θειοπεντάλη Απέφυγε τις συμπαθητικομιμητικές αμίνες λιiγω του κινδύνου υπερτασικιίjν απαντιjσεων Τρικυκλικά αντικαταολιπτικci Αναστέλλουν τον μεταβολισμό των κατεχολαμινών -.αρρυομίες. Η ιμιπραμίνη ενισχύει τις καρδιαγγειακές δράσεις της αδρεναλίνης *Αντιδρούν με τα οπιυειδή (αλυσμιίς, ανησυχiα, δvσκαμψ(α, σπασμοi και υπερπυεξ(α) Έντονη υπερτασική απάντηση στα αγγειοσυσπαστικά.

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!ΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αιμοσφαιρίνη Θα πρέπει να ελέγχεται στις ακόλουθες περιπτώσεις: 1. Στους άνδρες > 50 ετών. 2. Σε όλες τις γυναίκες. 3. Πριν από μεγάλες επεμβάσεις. 4. Οταν ενδείκνυται κλινικά, π.χ. ιστορικό απωλείας αίματος, ωχρότητα, κ.λ.π.. 5. Σε όλους τους Ασιάτες ασθενείς. Ουρία, ηλεκτρολύτες Ο προσδιορισμός τους δεν είναι απαραίτητος σε άτομα < 50 ετών, παρά μόνον στις ακόλουθες περιπτώσεις: 1. Αν υπάρχει ιστορικό διάρροιας, εμέτου 1j μεταβολικιjς νόσου. 2. Παρουσία νεφρικ1jς 1j ηπατικtjς νόσου, διαβ1jτου 1j ανωμαλίας της θρέψης. 3. Σε ασθενείς που παίρνουν διουρητικά, διγοξίνη, αντιϋπερτασικά, στεροειδ1j 1j υπογλυκαιμικά φάρμακα. Πρέπει να τονίσουμε ότι οι άρρωστοι που κάνουν προεγχειρητικtj ετοιμασία του εντέρου για εγχειριjσεις του εντέρου μπορούν να aφυδατωθούν. Γι' αυτό ίσως χρειαστεί ενδοφλέβια αντικατάσταση των υγρών, οι δε ηλεκτρολύτες να ελέγχονται προσεκτικά. Ηπατικές δοκιμασίες Απαιτούνται μόνον στους αρρώστους με: 1. Ηπατικ1j νόσο. 2. Ανωμαλία στη θρέψη ή μεταβολική νόσο. 3. Ιστορικό λ1jψης μεγάλης ποσότητας αλκοόλ (>80 g/day). Να θώρακος Να θώρακος δεν απαιτείται συστηματικά σε ασθενείς < 60 ετών, αλλά πρέπει να γίνεται στις ακόλουθες καταστάσεις: 1. Αν υπάρχει ιστορικό η σημεία καρδιακ1jς 1j αναπνευστικής νόσου. 2. Αν υπάρχει πιθανότητα μεταστάσεων από καρκίνωμα. 3. Πριν από εγχειρήσεις στο θώρακα. 4. Σε πρόσφατους μετανάστες (οι οποίοι δεν έκαναν α/α θώρακος τους τελευταίους 12 Lljνες) από χώρες όπου ενδημεί η φυματίωση. Αλλες α/ες Α/ες ΑΜΣΣ απαιτούνται σε όλους τους αρρώστους στους οποίους προβλέπεται δυσκολία στη διασωλιjνωση, π.χ. παρουσία ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Νες της εισόδου του θώρακα απαιτούνται στους ασθενείς με διόγκωση του Ουροειδούς. ΗΚΓ ΗΚΓ 12 απαγωγών θα πρέπει να γίνεται στις ακόλουθες καταστάσεις: 1. Αν υπάρχει ιστορικό 1j σημεία καρδιακ1jς νόσου. 2. Παρουσία υπέρτασης. 3. Σε όλους τους αρρώστους > 50 ετών. Σάκχαρο αίματος Μέτρηση του σακχάρου απαιτείται στους ασθενείς που παίρνουν κορτικοστεροειδ1j, σε όσους έχουν σακχαρώδη διαβ1jτη 1j αγγειακ1j νόσο. Ελεγχος της πνευμονικής λειτουργίας Η μέγιστη εκπνευστικ1j ρο1j (PEFR = Peak Expiratory Flow Rate ), η βίαια εκπνεόμενη ζωτικ1j χωρητικότητα (FVC = Forced Vital Capacity) και ο βίαια εκπνεόμενος όγκος σε ένα δευτερόλεπτο (FEVι = Forced Expiratory νolume in one second) θα πρέπει να μετρώνται σε όλους τους αρρώστους με σοβαρtj δύσπνοια στην 1jπια tj μέτρια κόπωση. Ανάλυση αερίων αίματος Απαιτείται σε όλους τους αρρώστους με δύσπνοια σε ηρεμία και στους ασθενείς που θα υποστούν εκλεκτική Οωρακοτομ1j. Πηκτικός μηχανισμός Ελεγχος πηκτικότητας απαιτείται στους ασθενείς με ιστορικό αιμορραγικής διάθεσης, στους ασθενείς που παίρνουν αντιπηκτικ1j αγωγή και σ' αυτούς με ηπατική νόσο. ΕΚτΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η προεγχειρητικ1j εκτίμηση του κινδύνου από την αναισθησία και την εγχείρηση θα πρέπει να περιλαμβάνει 2 ευρείες ερωηjσεις: 1. Είναι ο άρρωστος σε κατάλληλη φυσικ1j κατάσταση για να πάρει αναισθησία; 2. Το αναμενόμενο όφελος από την εγχείρηση θα 61

6 62 είναι μεγαλύτερο από τον αναισθησιολογικό και χειρουργικό κίνδυνο που συνεπάγεται η συνυπάρχουσα νόσος; Γενικά, αν υπάρχει κάποιο ιατρικό πρόβλημα που επιδέχεται βελτίωση (π.χ. πνευμονικ1j νόσος, υπέρταση, καρδ. ανεπάρκεια, χρονία βρογχίτιδα, νεφρικ1ί νόσος), η εγχείρηση πρέπει να αναβάλλεται και να εφαρμόζεται κατάλληλη θεραπεία. Για ένα μεγάλο φάσμα εγχειρ1ίσεων και ηλικιών η συνολικ1ί θνησιμότητα από την εγχείρηση είναι της τάξης του 0.6 %. Αυτή είναι πολλές φορές μεγαλύτερη από την συνολικ1ί θνησιμότητα που αποδίδεται στην ίδια την αναισθησία (περίπου 1 στις ). Σε πολλές εκτεταμένες μελέτες θνησιμότητας βρέθηκε ότι οι συνήθεις παράγοντες που συνέβαλαν στην αναισθησιολογικ1ί θνησιμότητα 1Ίταν: ανεπαρκ1jς εκτίμηση των αρρώστων στην προεγχειρητικ1i περίοδο, ανεπαρκ1iς επίβλεψη και έλεγχος κατά τη διεγχειρητική περίοδο, ανεπαρκ1iς μετεγχειρητικ1ί επίβλεψη και αντιμετώπιση. Εκτίμηση κατά ASA Η εκτίμηση κατά ASA εφαρμόστηκε αρχικά σαν μια απλ1i περιγραφή της φυσικής κατάστασης του αρρώστου και αποδίδει τον κίνδυνο από την αναισθησία και την εγχείρηση. Παρά την φαινομενική απλότητά της είναι εξαιρετικά χρήσιμη και πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους τους αρρώστους που θα υποβληθούν σε εγχείρηση (πίν. 2). ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ είναι η δύσπνοια, το θωρακικό άλγος, το αίσθημα παλμών, η διόγκωση των ποδοκνημικών αρθρώσεων και η διαλείπουσα χωλότητα. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια άσκησης αποτελεί την πιο χρ1jσιμη εκτίμηση της σοβαρότητας της καρδιαγγειακίiς νόσου. Η προεγχειρητικ1i εξέταση του καρδιαγγειακού συστ1ίματος θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρηση της καρδιακής συχνότητας και του ρυθμού, της aρτηριακής πίεσης, εκτίμηση της περιφερικ1iς αιμάτωσης και ανίχνευση σημείων καρδιακ1jς ανεπάρκειας. Η υπέρταση και τα καρδιακά φυσ11ματα είναι συχνά τυχαία ευρ1ίματα και απαιτούν περαιτέρω εκτίμηση πριν από την επέμβαση. Εκτός από το συν1jθη αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, το προεγχειρητικό ΗΚΓ είναι απαραίτητο για τη διάγνωση αρρυθμιών, για την επιβεβαίωση ενδείξεων ισχαιμικ1iς νόσου και για την εκτίμηση της σοβαρότητας της καρδιακ1iς νόσου, π.χ. υπέρτασης, πνευμονικής καρδιάς και βαλβιδοπάθειας. Η α/α θώρακος δίνει πληροφορίες για το μέγεθος των καρδιακών κοιλοτήτων, την κατάσταση των πνευμονικών αγγείων και ενδείξεις πνευμονικού οιδήματος και λοίμωξης. Το υπερηχογράφημα είναι χρήσιμο για τη διάγνωση βαλβιδοπαθειών και την ανίχνευση περικαρδιακών συλλογών. Ο καρδιακός καθετηριασμός και η στεφανιαία αγγειογραφία σπάνια ενδείκνυνται πριν από συνήθεις επεμβάσεις. Πίνακας 2. Ταξινόμηση γενικής κατάστασης κατά ASA Ι. Ασθεν1iς υγηiς Ασθεν1iς με ήπια συστηματικ1i νόσο Π. Π Ι. Ασθεν1iς με σοβαρή συστηματική νόσο που περιορίζει τη δραστηριότητα, αλλά δεν α κινητοποιεί IV. Ασθεν1iς με συστηματικ1i νόσο που ακινητοποιεί και είναι συνεχ1iς απειλ1i για τη ζω1i V. Ασθεν1iς ετοιμοθάνατος, που δεν αναμένεται να ζ11σει για 24 ώρες με ll χωρίς εγχείρηση Ε. Επείγουσα επέμβαση Καρδιαγγειακή νόσος Προεγχειρητικιj εκτίμηση γενικά Συμπτώματα ενδεικτικά καρδιαγγειακ1iς νόσου Υπέρταση Υπάρχει κάποια λογομαχία για το αν η αρτηριακ1ί υπέρταση αυξάνει ή όχι τον κίνδυνο νοσηρότητας μετά την αναισθησία και την εγχείρηση. Η ΑΠ αυξάνεται με την ηλικία και με την εισαγωγ1i στο νοσοκομείο υπάρχει συχνά κάποιος βαθμός υπέρτασης λόγω του άγχους. Γι αυτό η ΑΠ θα πρέπει να μετράται σε τακτά χρονικά διασηίματα για να καθοριστούν οι βασικές τιμές ηρεμίας. Το ερώτημα λοιπόν που προκύπτει είναι τι ακριβώς ονομάζουμε υπέρταση. Είναι δύσκολο να ακριβολογήσουμε σ' αυτό το σημείο, ένας όμως μεγάλος αριθμός ειδικών επί του θέματος έχουν διαμορφώσει την άποψη ότι διαστολικ1ί πίεση > 110 mm Hg συνδυάζεται με αυξημένο κίνδυνο μυοκαρδιακ1iς ισχαιμίας. Κατά την εκτίμηση των υπερτασικών ασθενών θα πρέπει κανείς πάντοτε ν' αναζητά ακτινολογικά και

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ηλεκτροκαρδιογραφικά σημεία αριστερής κοιλιακ1]ς υπερτροφίας που δείχνουν ότι η υπέρταση υφίσταται επί μακρόν και δεν αντιμετωπίζεται σωστά. Α ν διαπιστωθεί υπερτροφία της αριστερ1]ς κοιλίας ο κίνδυνος περιεγχειρητικ1]ς ισχαιμίας είναι αυξημένος. Επεισόδια έντονης υπέρτασης, ισχαιμικές μεταβολές του διαστ1]ματος ST στο ΗΚΓ και ο συνδυασμός υπότασης και ταχυκαρδίας συνοδεύονται με αυξημένη συχνότητα μετεγχειρητικού εμφράγματος του μυοκαρδίου. Επομένως οι άρρωστοι θα πρέπει να προετοιμάζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε αυτές οι μεταβολές να έχουν μικρή πιθανότητα να συμβούν. Ετσι, οι άρρωστοι που προεγχειρητικά εμφανίζουν διαστολιιοj πίεση > 110 mm Hg θα πρέπει να λαμβάνουν αντιϋπερτασική θεραπεία. Επειδ1] αρκετές ημέρες 1j εβδομάδες μπορεί να χρειαστούν για την σταθεροποίηση του καρδιαγγειακού, η εγχείρηση θα πρέπει να αναβάλλεται για 2-3 εβδομάδες. Εμφραγμα του μυοκαρδίου - στεφανιαία νόσος Ενας μεγάλος αριθμός αναδρομικών μελετών απέδειξε ότι η συχνότητα του περιεγχειρητικού μυοκαρδιακού εμφράγματος ήταν % σε προηγουμένως υγιείς ασθενείς, αλλά % σε ασθενείς με προηγούμενο έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η πλειονότητα των περιεγχειρητικών εμφραγμάτων συμβαίνει κατά την 3η μετεγχειρητικ1] μέρα και το 50% είναι σιωπηρά. Η θνησιμότητά τους ανέρχεται σε 40-60%. Εμφραγμα του μυοκαρδίου εντός των τελευταίων 6 μηνών προ της επέμβασης συνδυάζεται με υψηλ1] συχνότητα περιεγχειρητικού εμφράγματος, γι αυτό αποτελεί aντένδειξη για εκλεκτικtj επέμβαση. Ενα 5% των ασθενών άνω των 35 ετών έχουν συμπτώματα στεφανιαίας νόσου. Η προεγχειρητική εκτίμηση αυτών των ασθενών αρχίζει με τη λήψη ενός εκτεταμένου ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ. Το ιστορικό επιτρέπει στον αναισθησιολόγο να καθορίσει τα εξής: (1) ο ασθενής είναι aσυμπτωματικός με μικρή πιθανότητα στεφανιαίας νόσου, (2) υπάρχει σημαντικtj πιθανότητα παρουσίας στεφ. νόσου 1] (3) ο ασθενής σίγουρα έχει στεφανιαία νόσο. Από τις συνήθεις ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤ ΑΣΕΙΣ, η α/α θώρακος και το ΗΚΓ μπορούν ενίοτε να μας δώσουν διαγνωστικές πληροφορίες. Η α/α θώρακος είναι χρήσιμη αν δείχνει τέτοια θετικά ευρ1jματα όπως: καρδιομεγαλία, διάμεσο οίδημα, ασβεστοποίηση 1] ανεύρυσμα των κοιλιών, κ.λ.π. Το ΗΚΓ ηρεμίας 12 απαγωγών έχει περιορισμένη διαγνωστικ1] αξία αφού είναι φυσιολογικό στο 25-50% των ασθενών με στεφ. νόσο και δεν είναι διαγνωστικό στο 25% των ασθενών με διαταραχές αγωγιμότητας. Ωστόσο, σε μια επιλεγμένη ομάδα ασθενών μπορεί να ενισχύσει τα ευρ1]ματα από το ιστορικό. Μεταβολές του διαστήματος ST είναι έντονα ενδεικτικές της παρουσίας στεφ. νόσου. Για την επιβεβαίωση της παρουσίας 1j απουσίας στεφ. νόσου ίσως απαιτηθούν ΣΥΜΠΛΗ ΡΩΜΑΠΚΕΣ ΚΑΡΔΙΑΚΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΠΚΕΣ ΕΞΕΤ ΑΣΕΙΣ. Επί πλέον αυτές οι εξετάσεις θα πρέπει να καοορίσουν την κατάσταση λειτουργίας της αριστερ1jς κοιλίας και μπορούν να διεξαχθούν είτε σε ηρεμία είτε κατά τη διάρκεια άσκησης (stress testing). Το TEST ΚΟΠΩΣΗΣ είνα μία από τις συνηθέστερα χρησιμοποιούμενες προεγχειρητικές εξετάσεις για την εκτίμηση του κινδύνου περιεγχειρητικής καρδιακιjς νοσηρότητας. Καθcός η άσκηση aνυψώνει την καρδιακ1j συχνότητα και την αρτηριακ1j πίεση και αυξάνει την κατανάλωση 02 από το μυοκάρδιο, παρέχει άριστη εκτίμηση της πιθανότητας εμφάνισης ισχαιμίας κατά την περιεγχειρητικ1j περίοδο. Το test κόπωσης δηλ. αποκαλύπτει το εργασιακό φορτίο στο οποίο το μυοκάρδιο καθίσταται ισχαιμικό. Δείκτες ισχαιμίας αποτελούν η εμφάνιση στηθάγχης, ΗΚΓφικών μεταβολών (απόκλιση του διασηjματος ST, εμφάνιση δυσρυθμιών, διαταραχές αγωγιμότητας) και αιμοδυναμικών διαταραχών. Το test κόπωσης παρέχει επίσης εκτίμηση της κοιλιακής απάντησης στο stress (η πτώση της ΑΠ κατά τη διάρκεια της άσκησης είναι ένας εξαιρετικά ευαίσθητος δείκτης δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας). Τα σημεία της στεφ. νόσου είναι μερικές φορές μη εμφαν1]. Τίθεται όμως η υποψία της νόσου σε πολλούς αρρώστους από την παρουσία γνωστών παραγόντων κινδύνου (διαβήτης, υπέρταση, κάπνισμα, υπερχοληστεριναιμία, ηλικία > 70 ετών). Οι Fleisher και Barash προτείνουν ξεχωριστούς αλγορίθμους προεγχειρητικής εκτίμησης του κινδύνου από την καρδιά για μη κιχ επεμβάσεις, έναν για τους ασθενείς που υποβάλλονται σε επεμβάσεις με υψηλό κίνδυνο περιεγχειρητικής ισχαιμίας (ει κ. 1) και έναν άλλο για ασθενείς που υποβάλλονται σε επεμβάσεις με χαμηλό ή μέτριο κίνδυνο ισχαιμίας (εικ. 2). Μετά διαχωρίζουν τους ασθενείς σε εκείνους με αποδεδειγμένη στεφανιαία νόσο (δηλ. προη- 63

8 64 γούμενο έμφραγμα του μυοκαρδίου, θετικό τέστ κόπωσης, στηθάγχη) και εκείνους που θεωρούνται ότι είναι σε κίνδυνο να εμφανίσουν στεφανιαία νόσο (από το κλινικό τους ιστορικό και τους καρδιακούς παράγοντες κινδύνου), για να καθορίσουν την πιθανότητα εκδ1ίλωσης ισχαιμίας περιεγχειρητικά. Συμφορητικιί καρδιακιί ανεπάρκεια Η αναισθησία και η εγχείρηση σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια συνοδεύεται με αυξημένο κίνδυνο ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ νοσηρότητας και θνησιμότητας. Η αιτία της ανεπάρκειας θα πρέπει να διευκρινιστεί και η θεραπεία να ξεκινήσει πριν από την επέμβαση. Η ανεπάρκεια της αριστερής καρδιάς προκαλεί πνευμονικ1ί συμφόρηση και οίδημα, ελαττώνει την πνευμονικ1ί ευενδοτότητα, αυξάνει το έργο της αναπνοής και οδηγεί σε υποξία και υποκαπνία. Αιτίες αποτελούν η υπέρταση, οι παθήσεις της αορτικής και μιτροειδούς βαλβίδας, η ισχαιμική καρδιοπάθεια και η καρδιομυοπάθεια. Συχνά επιταχύνεται από την ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕτΑΣΗ ΗΚΓ I ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΙΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ I I I ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΟΥΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ * ΠΡΟΗΓΟΎΜΕΝΟ ΠΡΟΗΓΟΎΜΕΝΟ ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑ: ΕΜΦΡΑΓΜΑ: ΑΣτΑΘΗΣ ΜΕ ΚΎΜΑ Q < 6 εβδ. ΜΕ ΚΎΜΑ Q > h εβδ. ΣτΗΘΑΓΧΗ ΧΩΡΙΣ ΚΎΜΑ Q < 6 μην. ΧΩΡΙΣ ΚΥΜΑ Q > h μην. I I I ΚΑΛΗΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΚΑΛΗ ΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΚΑΛΗΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΣτΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΣτΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΕΦΑΝΙΑΙΑ τεsτ ΚΟΠΩΣΗΣ ΕΞΠΑΣΗ ΜΕ TEST ΚΟΠΩΣΗΣ ΠΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΕΡ ΙΠΑΤΗτ ΙΚΟ ΕΞΠΑΣΗ ΜΕ ΑΓ ΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕΘΑΛΛΙΟ ΔΙΠΥΡ ΙΔΑΜΟΛΗ ΜΕΘΑΛΛΙΟ ΑΓ ΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ ΗΚΓΙί ΔΙΠΥΡΙΔΑΜΟΛΗ ΚΑΙ ΘΑΛΛΙΟ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΘΑΛΛΙΟ Εικ. Ι. Προτεινιίμενος αλγιίριθμος προεγχειρητικής καρι)ιακής εκτιίιησης για ασθενείς που πριiκειται να υποβληθούν σε επεμβάσεις με υψηλό κίνδυνο περιεγχειρητικής ισχαιμίας (αγγειακές επεμβάσεις, ενδοκοιλιακές και ενδοθωρακικές επεμβάσεις). Σ' αυτούς τους ασθενείς ενδείκνυται η περαιτέρω εκτιίιηση για να διευκρινιστεί η έκταση της βλάβης των στεφανιαίων, εφ' ιiσον βεβαίως οι πληροφορίες που θα προκύψουν θα επηρεάσουν την κλινικιj φροντίδα του ασθεj ούς. *Ασθενείς σε κίνδυνο να εμφανίσουν στεφανιαία νιίσο είναι οι ασθενείς με υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, υπερχοληστεριναιμία, οι καπνιστές και οι > 70 ετών. Σημ.Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ιίτι άτομα που επιβιώνουν μετά απιί έj α έμφραγμα χωρίς κύμα Q είναι σε υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν νέο έμφραγμα απιί εκείνους που επιβιώνουν μετά από ένα έμφραγμα με κύμα Q. Από: Flei.Ι her LA, Βαπl.Ι'!ι PG: Pι eoμcratij e carιliac ej alιιatioιι fιπ ιιοιιωrι!ίαc.ιίιrgerγ: α fιιιιctίοιιal ιψμωαclι. Aιιe. th Αιια!g, 74: , 1992.

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ παρουσία αρρυθμιών (π.χ. κολπικt1 μαρμαρυγή σε στένωση μιτροειδούς). Η ανεπάρκεια της δεξιάς καρδιάς μπορεί να οφείλεται σε αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια πνευμονικt1 νόσο, ιδιοπαθή πνευμονική υπέρταση ή στένωση της πνευμονικής. Οι ΗΚΓφικές ενδείξεις υπερτροφίας του δεξιού κόλπου και της δεξιάς κοιλίας εγείρουν την υπόνοια πνευμονικής υπέρτασης. Η υποξία σε τέτοιους αρρώστους προκαλεί έντονη αύξηση των πνευμονικών αγγειακών αντιστάσεων επιδεινώνοντας την ανεπάρκεια της δεξιάς κοιλίας. Οξεία ανεπάρκεια της δεξιάς καρδιάς συμβαίνει συνήθως όταν άρρωστοι με χρονία αποφρακτική πνευμονοπάθεια εμφανίσουν οξεία πνευμονική λοίμωξη με υποξαιμία. Η προεγχειρητική θεραπεία της λοίμωξης είναι ουσιώδης. Η ανεπάρκεια και των δύο κοιλιών συνοδεύεται από υπερφόρτωση με υγρά και υπολευκωματιναιμία, 65 I ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΗ ΣτΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ I ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΗΚΓ I ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΟΥΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ * ΠΡΟΗΓΟΎΜΕΝΟ ΠΡΟΗΓΟΎΜΕΝΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ: ΕΜΦΡΑΓΜΑ: ΜΕ ΚΎΜΑ Q < 6 εβδ. ΜΕ ΚΎΜΑ Q > fι εβδ. ΧΩΡΙΣ ΚΎΜΑ Q < 6 μην. ΧΩΡΙΣ ΚΎΜΑ Q > 6 μην. ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΑΘΗΣ ΠΗΘΑΓΧΗ I I I ΚΑΛΗ ΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΚΑΛΗΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΚΑΛΗΑΝΤΟΧΗ ΦΤΩΧΗ ΑΝΤΟΧΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΗΝΑΣΚΗΣΗ ΠΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΓΧΕΙΧΡΗΣΗ lj ΜΗ ΕΠΕΜΒΑτ ΙΚΕΣ ΕΞΗΑΣΕΙΣ ΕΞΗΑΣΗ ΜΕ ΔΙΠΥΡΙΔΑΜΟΛΗ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ ΕΞΗΑΣΗ ΜΕ ΕΞΗΑΣΗ ΜΕ ΔΙΠΥΡΙΔΑΜΟΛΗ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ ΔΙΠΥΡΙΔΑΜΟΛΗ ΚΑΙ ΘΑΛΛΙΟ ΚΑΙ ΘΑΛΛΙΟ ΚΑΙ ΘΑΛΛΙΟ Εικ. 2. Προτεινιiμενος αλγόριθμος προεγχειρητικής καρδιακής εκτιίιησης για ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε επεμβάσεις με χαμηλό έως μέτριο κίνδυνο περιεγχειρητικής ισχαιμίας (π.χ. δωυρηθρική προστατεκτομή, ολική aρθροπλαστική ισχίου). Περαιτέρω εκτιίιηση δε συνιστάται σ' εκείνους με καλή αντοχή στην άσκηση. *Ασθενείς σε κίνδυνο να εμφανίσουν στεφανιαία νciσο είναι οι ασθενείς με υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, υπερχοληστεριναιμία, οι καπνιστές και οι > 70 ετών. Σημ. Πριiσφατες μελέτες δείχνουν ciτι άτομα που επιβιώνουν μετά aπci ένα έμφραγμα χωρίς κύμα Q είναι σε υψηλciτερο κίνδυνο να εμφανίσουν νέο έμφραγμα aπci εκείνους που επιβιώνουν μετά από ένα έμφραγμα με κύμα Q. Aπci: Fleί. hcr LA, Bara.Ι /1 PG: Prcoμeratίve caι diac evalιιatίon for noιιcarιliac.hιrgeιy: α Junctional aμμroach. Ane. th Analg, 74: ,1992.

10 66 π. χ. σε νεφρικ1ί και ηπατική νόσο. Η χαμηλή ραχιαία ή επισκληρίδιος αναισθησία ίσως είναι χρήσιμη σε ορισμένους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, καθόσον το συμπαθητικό block προκαλεί διάταση των φλεβών και ελάττωση του προφορτίου. Αρρυθμίες Αρρυθμίες που διαπιστώνονται προεγχειρητικά θα πρέπει ν' αντιμετωπίζονται πριν από την επέμβαση (η οποία θα πρέπει ν' αναβάλλεται). Η πιο συνήθης αρρυθμία είναι η κολπική μαρμαρυγή που οφείλεται συνήθως σε ισχαιμική νόσο, παθήσεις της μιτροειδούς ή θυρεοτοξίκωση. Ο κοιλιακός ρυθμός θα πρέπει να ελεγχθεί με διγοξίνη. Αν η κοιλιακή συχνότητα είναι φυσιολογική, η χορ1ίγηση διγοξίνης θα πρέπει ν' αρχίσει προεγχειρητικά για να προληφθεί η αύξησή της κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Καρδιακός αποκλεισμός Ο βαθμός της διαταραχής της αγωγιμότητας θα πρέπει να καθοριστεί προεγχειρητικά με ΗΚΓφικό έλεγχο. Αν οι ασθενείς έχουν συγκοπικές προσβολές ή είναι σε καρδιακή ανεπάρκεια, ενδείκνυται η τοποθέτηση μόνιμου βηματοδότη. Αν ο ασθενής με καρδιακό αποκλεισμό εμφανίζεται για επέμβαση χωρίς να έχει τοποθετημένο βηματοδότη, η προεγχειρητικ1ί εισαγωγή προσωρινής βηματοδότησης ενδείκνυται σε: 1. Πλήρη κολποκοιλιακό αποκλεισμό. 2. Δευτέρου βαθμού αποκλεισμό, τύπου Mobitz Πρώτου βαθμού αποκλεισμό μαζί με διδεσμιδικό αποκλεισμό (δεξιό αποκλεισμό και αριστερό πρόσθιο ή οπίσθιο ημιαποκλεισμό). Εκτίμηση του καρδιακού κινδύνου για μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις Οι Goldman και συν. επεχείρησαν να υπολογίσουν τον κίνδυνο από την καρδιά σε μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις με γνώμονα έναν πολυπαραγοντικό δείκτη καρδιακού κινδύνου. Ολοι αυτοί οι παράγοντες είναι δυνατό να εξακριβωθούν προεγχειρητικά και να βαθμολογηθούν και να γίνει η κατάταξη των ασθενών σε κατηγορίες. Η χρήση του πίνακα προλέγει αξιόπιστα την εμφάνιση καρδιακών επιπλοκών μετεγχειρητικά (πίν. 3). Αν το σύνολο της βαθμολογίας ξεπερνά το 25 τότε πρέπει να εκτελούνται επεμβάσεις μόνον όταν απει- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ λείται η ζωή του αρρώστου. Μεταξύ θεωρείται απαραίτητη η διαβεβαίωση ειδικών καρδιολόγων ότι έχει γίνει η κατάλληλη θεραπεία στον άρρωστο. Πίνακας 3. ΔΕΙΚ'ΠΙΣ ΚΑΡΔΙΑΚΟΥΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΤΑ GOLDMAN Ιlαράγοντ ες κινδύνου Βαθμο λ ογ ί α 3ος καρδ. τιsνος ιj διάταση σφαγιτίδων * 11 Εμφραγμα μυοκαρδίου (< των 6 μηνιδν) 10 ΡυΟμιSς διάφορος του φλεβοκομβικού ιj 7 έκτακτες κολπικές συστολές Κοιλιακές, Οωρακικές ή aορτικές επεμβάσεις 3 Ηλικία > 70 ετιίιν 5 Σοβαριj αορτικιj στένωση 3 Επείγουσα επέμβαση 4 Κακtj γενικtj κατάσταση σύμφωνα με τις 3 παρακάτω ενδείξεις: Pa02 < 8 kpa PaC02 > 6.5 kpa Κ' < 3 mmol/litre HC03- < 20 mmol/litre ουρία > 7.5 mmol/litre κρεατινίνη > 270 mmol/litrc μη φυσιολογική SGOT χρονία ηπατική νιsσος Βαθμοί :::; 5 - καρδιακιj ΟνησιμιSτητα 0.2% ΒαΟμοί καρδιακή θνησιμιsτητα 2% ΒαΟμοί > 25 - καρδιακιj ΟνησιμιSτητα 56% * έμμεσα σημεία μιας λανθάνουσας καρδιακιjς ανεπάρκειας Πνευμονική νόσος Ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν μετεγχειρητικές πνευμονικές επιπλοκές είναι οι καπνιστές, αυτοί με προϋπάρχουσα πνευμονική νόσο, οι παχύσαρκοι και αυτοί που υποβάλλονται σε ενδοθωρακικές και ενδοκοιλιακές επεμβάσεις. Από τα έξι κύρια συμπτώματα της πνευμονικής νόσου (βήχας, aπόχρεμψη, αιμόπτυση, δύσπνοια, συριγμός και θωρακικός πόνος) η δύσπνοια αποτελεί τον καλλίτερο δείκτη λειτουργικής διαταραχής. Με ειδικό ερωτηματολόγιο μπορεί ο αναισθησιολόγος να εκτιμήσει το βαθμό στον οποίο η καθημερινή δραστηριότητα του ασθενούς περιορίζεται από τη δύσπνοια. Δύσπνοια σε ηρεμία ή μετά από ελάχιστη προσπάθεια είναι ενδεικτικό σοβαρής νόσου. Παραγωγικός βήχας με πυώδη πτύελα δείχνει ενεργό λοίμωξη. Η χρόνια παχύρρευστη aπόχρεμψη μπορεί να οφείλεται σε βρογχεκτασίες. Ενα ιστορικό καπνίσματος ή επαγ-

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 67 γελματικ1ίς έκθεσης σε σκόνη πιθανόν να υποσημαίνουν παθολογικ1ί πνευμονικ1ί λειτουργία. Ενα λεπτομερές φαρμακευτικό ιστορικό είναι απαραίτητο. Μακροχρόνια θεραπεία με στεροειδή μέσα στους τρείς τελευταίους μήνες καθιστά αναγκαία την κάλυψη με υψηλές δόσεις κατά την περιεγχειρητική περίοδο και μπορεί να προκαλέσει υποκαλιαιμία. Τα βρογχοδιασταλτικά θα πρέπει να συνεχίζονται κατά την περιεγχειρητική περίοδο. Οι ασθενείς με πνευμονική καρδιά μπορεί να λαμβάνουν διγοξίνη και διουρητικά. Μια πλήρης φυσική εξέταση είναι απαραίτητη με έμφαση στην ανίχνευση σημείων αναπνευστικ1ίς απόφραξης, αυξημένου έργου αναπνωiς, ενεργού λοίμωξης που μπορεί ν' αντιμετωπιστεί προεγχειρητικά, και ανεπάρκειας της δεξιάς καρδιάς. Σημειώνεται η παρουσία παχυσαρκίας, κυάνωσης 1l δύσπνοιας. Επί πλέον, μια απλ1ί βίαιη εκπνευστικ11 προσπάθεια μπορεί ν' αποκαλύψει παράταση της εκπνο11ς. Η προεγχειρητική α/α θώρακος μας δίνει ελάχιστα στοιχεία του βαθμού της λειτουργικ1iς διαταραχ1iς, αλλά είναι απαραίτητη για αρκετούς λόγους: 1. Σαν μια εικόνα αναφοράς για την αξιολόγηση μετεγχειρητικών ακτινογραφιών. 2. Για την ανακάλυψη εντετοπισμένης νόσου των πνευμόνων και του υπεζωκότος που δεν aνιχνεύτηκε με τη φυσική εξέταση, π.χ. νεόπλασμα, ατελεκτασία, πύκνωση, συλλογή. 3. Για να αποκαλύψει υποκείμενη γενικευμένη πνευμονικ11 νόσο σε ασθενείς που παρουσιάζουν οξέα συμπτώματα, π.χ. πνευμονική ίνωση, εμφύσημα. Το ΗΚΓ μπορεί να δείχνει υπερτροφία του δεξιού κόλπου 1l της δεξιάς κοιλίας (πνευμονικά Ρ στη ΙΙ, υψηλά επάρματα R στις ΠΙ, V1-3) ή συνοδό ισχαιμική νόσο. Πολυκυτταραιμία εμφανίζεται δευτεροπαθώς λόγω της χρόνιας υποξαιμίας, ενώ η αναιμία επιδεινώνει την ιστικ1ί υποξία. Η λευκοκυττάρωση μπορεί να σημαίνει ενεργό λοίμωξη. Ο λόγος FEV1 : FVC είναι ελαττωμένος στην αποφρακτική νόσο και φυσιολογικός στην περιοριστικού τύπου πνευμονοπάθεια. Παρουσία αποφρακτικής νόσου, η σπιρομέτρηση θα πρέπει να επαναλαμβάνεται 5-10 min μετά τη χορήγηση ενός βρογχοδιασταλτικού aeroso\ για να βεβαιωθούμε ότι είναι αναστρέψιμη. Η μέτρηση των αερίων αίματος ενδείκνυται όταν τα tests ελέγχου της πνευμονικ1iς λειτουργίας είναι έντο- να παθολογικά, για παράδειγμα, στην αποφρακτικ1ί πνευμονοπάθεια όταν η FEV 1 είναι μικρότερη από 1.5 λίτρα. Μια αυξημένη PaCOz είναι ένας προγνωστικός δείκτης ότι πνευμονικές επιπλοκές έχουν μεγάλη πιθανότητα να συμβούν μετεγχειρητικά. Ο Nunn χρησιμοποιώντας τις τιμές της FEV 1 και των αερίων αίματος προλέγει ποιοι ασθενείς θα χρειαστούν μετεγχειρητικά αναπνευστικ1i υποστήριξη: 1. Φυσιολογικ1i μετεγχειρητικ11 πορεία: FEV1 :5 llt, PaCOz κ.φ., Pa02 κ.φ.. 2. Οξυγονοθερα;τεία για αρκετό χρονικό διάστημα: FEV1 :5 llt, PaC02 κ.φ., PaOz <55 mm Hg. 3. Μηχανικ11 ανα;τνευστικ11 υ;τοσηiριξη: FEVι < llt, PaC02 > 45 mm Hg, Pa02 <55 mm Hg. Λειτουργική διαίρεση των ασθενών με καρδιοπνευμονικό πρόβλημα 1. Φυσιολογική καρδιοαναπνευστική λειτουργία 2. Μειωμένη καρδιοαναπνευστική εφεδρεία: FVC 1l FEVι ή και τα δύο <του 50% των φυσιολογικών τιμών PaCOz = κ.φ. Pa02 > 9.3 kpa ή 70 mm Hg Shunt (Qs/Qt) < 10% 3. Σοβαρή μείωση καρδιοαναπνευστικών εφεδρειών: FVC ή FEV ι = 25-50% των φυσιολογικών τιμών PaC02 = κ.φ. Pa02 < 9.3 kpa (70 mm Hg) Shunt (Qs/Qt) > 10% 4. Καμιά καρδιοαναπνευστική εφεδρεία. Υ παρξη προεγχειρητικά καρδιακής 1i αναπνευστικής ανεπάρκειας ή και τα δύο. FVC 1l FEV1 < 25% των φυσιολογικών τιμών PaC02 > 6.7 kpa (50 mm Hg) Pa02 < 6.7 kpa Shunt (Qs/Qt) > 25% Συνήθεις αιτίες για αναβολή της εγχείρησης 1. Οξεία λοίμωξη των ανωτέρων αεροφόρων οδών (κοινό κρυολόγημα). Αναβολ1i για μερικές εβδομάδες μέχρι ο άρρωστος ν' ανανήψει. 2. Προϋπάρχουσα νόσος (καρδιακή, αναπνευστική, ενδοκρινική κ.λ.π.) που δε βρίσκεται κάτω από έλεγχο. 3. Επείγουσα επέμβαση για την οποία ο άρρωστος δεν έχει αναζωογοννηθεί επαρκώς. Η αναβολ1i μπορεί να είναι αναγκαία για μόνον 1-2 ώρες ώστε ν'αποκατασταθεί ο κυκλοφορών όγκος

12 68 αίματος. Αυτήν τη βασικ1ί αρχή μπορεί να την παραβεί κανείς παρουσία έντονης και συνεχούς αιμορραγίας. 4. Πρόσφατη λήψη τροφής. Γενικά, η αναισθησία για εκλεκτική επέμβαση θα πρέπει ν' αναβάλλεται για 4-6 ώρες μετά από λ1ίψη τροφής Ίl υγρών. 5. Αποτυχία εξασφάλισης της συγκατάθεσης του αρρώστου. 6. Άγνωστη ή μη ελεγχόμενη φαρμακευτική αγωγ1i. ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣτΙΚΉ ΝΟΣΟΣ Ασθματικοί ασθενείς Εξ ορισμού το άσθμα είναι μια νόσος που εκδηλώνεται σαν μια αναστρέψιμη απόφραξη των αεροφόρων οδών. Ο aσθματικός θα πρέπει να είναι σε ύφεση πριν από μια εκλεκτική επέμβαση. Πρόσφατα έχει αναγνωριστεί ότι η φλεγμονή παίζει ουσιώδη ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου. Ο βαθμός δε της aντιδραστικότητας των βρόγχων σχετίζεται με το βαθμό της φλεγμον11ς. Η πρόσφατη λοίμωξη των ανωτέρων αεροφόρων οδών αποτελεί συνήθη αιτία επιδείνωσης του βρογχόσπασμου στους aσθματικούς. Γι' αυτό σε περίπτωση εκλεκτικ1iς επέμβασης θα πρέπει να περιμένουμε 2-3 εβδομάδες μετά την κλινική ανάνηψη από μια τέτοια λοίμωξη. Ο Cohen (1991) βρήκε ότι στα παιδιά οι μετεγχειρητικές αναπνευστικές επιπλοκές αυξ1iθηκαν 11 φορές περισσότερο ακόμη και σε φυσιολογικά παιδιά που είχαν προεγχειρητικά λοίμωξη των ανωτέρων αεροφόρων οδών. Η αναγνώριση του ουσιώδους ρόλου της φλεγμονής στην παθοφυσιολογία της νόσου οδήγησε αρκετούς διακεκριμένους ειδικούς να υποστηρίξουν τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδ1i σαν τη θεραπεία επιλογής στους ασθενείς με μέτριο άσθμα. Ενώ τα εισπνεόμενα στεροειδή χρειάζεται να χορηγηθούν αρκετές μέρες ή και περισσότερο πριν υπάρξει κλινικό όφελος, η δράση των συστηματικών στεροειδών είναι πολύ πιο γρ1iρορη. Η υδροκορτιζόνη (Solu-Cortef) θεωρείται το στεροειδές επιλογ1iς για παρεντερικ1i ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ χορήγηση και για την προεγχειρητικ1ί ετοιμασία (1-2 mg/kg) και για την αντιμετώπιση του διεγχειρητικού βρογχόσπασμου ( 4 mg/kg). Μπορεί να χορηγηθεί και η μεθυλπρ εδνιζολόνη (Solu- Medrol) σε δόση 1-5 mg/kg. Οι β2-διεγέρτες (β2-αγωνιστές) οδηγούν σε αύξηση της ενδοκυττάριας συγκέντρωσης του κυκλικού ΑΜΡ στις λ.μ.ίν. των βρόγχων, τις χαλαρώνουν και έτσι ελαττώνουν τις αντιστάσεις των αεροφόρων οδών. Προτιμώνται αυτοί που έχουν εκλεκτική β2-δράση σε σχέση με αυτούς που δρουν και στους β ι και στους β2 (π.χ. ισοπροτερενόλη) επειδή προκαλούν ταχυκαρδία και αρρυθμίες. Στον άρρωστο θα πρέπει να χορηγείται το φάρμακο μόλις φθάσει ο άρρωστος στο χώρο προαναισθητικής ετοιμασίας με δοσιμετρικ1i συσκευ1i ελεγχόμενης δόσης. (Aerolin = σαλβουταμόλη, 2 εισπνοές των 100 μg εκάστη κάθε 4 ώρες). Η αμινοφυλλίνη σε συνεχή έγχυση αποτελεί έναν παραδοσιακό τρόπο αντιμετώπισης του οξέος βρογχικού άσθματος. Τα θεραπευτικά της επίπεδα στο πλάσμα είναι μg/ml. Επίπεδα μεγαλύτερα συνδυάζονται με σοβαρές ανεπιθύμητες δράσεις (αρρυθμίες, σπασμοί). Για την προεγχειρητική ετοιμασία χορηγείται δόση εφόδου 5-7 mg/kg σε χρόνο 15 min και ακολουθεί δόση συντήρησης mg/kg/h. Αν ο ασθενίiς είναι ήδη σε αγωγή με αμινοφυλλίνη, αρχίζουμε κατ' ευθείαν με τη δόση συνηiρησης. Η χρ1iση της αμινοφυλλίνης στη θεραπεία του βρογχόσπασμου παρουσιάζει φθίνουσα πορεία. Είναι ένα σχετικά ασθενές βρογχοδιασταλτικό που δεν προσθέτει τίποτα περισσότερο παρά τοξικότητα στη θεραπευτικ1ί δράση των β2-αγωνιστών. Αν χορηγηθεί προεγχειρητικά έχει το μειονέκτημα οτι αυξάνει τις αρρυθμίες που προκαλεί η χορήγηση αλοθανίου. Γι αυτό ο ρόλος της στην αντιμετώπιση ή πρόληψη του βρογχόσπασμου που έχει σχέση με την αναισθησία πρόσφατα αμφισβητείται. Τα αντιχολινεργικά, 1l ακριβέστερα, οι αντιμουσκαρινικές ενώσεις έχουν χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία του άσθματος επί αιώνες. Οι συνηθισμένες δόσεις ατροπίνης στην προνάρκωση δεν είναι επαρκείς για να κάνουν βρογχοδιαστολή. Η i.ν. χορήγηση μεγαλυτέρων δόσεων προκαλεί ανεπιθύμητη ταχυκαρδία. Η ατροπίνη σε εισπνεόμενο διάλυμα 1 Ο mg/ml, έχει λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες και μεγαλύτερη διάρκεια δράσης από την i.ν. οδό. Το ίpratropίum bromίde είναι ένα πρόσφατο αντιχολινεργικό που

13 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ έχει παρασκευαστεί με μορφ1i δοσιμετρικού spray. Είναι περισσότερο αποτελεσματικό από την ατροπίνη και εξασφαλίζει μακρότερη δράση χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες. Η βρογχοδιασταλτική δράση των αντιχολενεργικών έχει σχετικά βραδεία έναρξη σε σύγκριση με τα συμπαθητικομιμητικά (β-διεγέρτες). Ετσι είναι περισσότερο αποτελεσματικά στην πρόληψη παρά στην αντιμετώπιση του οξέος βρογχόσπασμου. Η χρήση των αντιχολινεργικών εξατομικεύεται επειδή τα φάρμακα αυτά δημιουργούν παχύρρευστες εκκρίσεις που δύσκολα απομακρύνονται από τους αεραγωγούς. Ασθενείς με χρονία αποφρακτική πνευμονοπάθεια Στην κατηγορία αυηi εντάσσονται και οι βαρείς καπνιστές. Η διακοπ1i του καπνίσματος επί 6 εβδομάδες (κατ' άλλους πάνω από 8 εβδομάδες) ελαττώνει τις μετεγχειρητικές πνευμονικές επιπλοκές. Ο ρόλος των στεροειδών στους ασθενείς με ΧΑΠ είναι αμφισβητήσιμος. Ισως η πάχυνση του βλεννογόνου και άρα η απόφραξη να μην είναι πλέον αναστρέψιμη. Ωστόσο, αρκετές μελέτες υποστηρίζουν κάποιο όφελος των στεροειδών. Η απόφαση για αναβολ1i της επέμβασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα της υποκειμένης νόσου, το βαθμό αναστρεψιμότητας της νόσου, και τη θέση της επέμβασης. Ετσι, αναβολ1i της επέμβασης ενδείκνυται σε επεμβάσεις της άνω κοιλίας και θωρακικές επεμβάσεις. Προετοιμασία γενικά των αναπνευστικών αρρώστων -Διακοπ1i του καπνίσματος (τουλάχιστο 3 μέρες). -Φυσιοθεραπεία και αναπνευστική εκπαίδευση. -Αντιβίωση όταν η καλλιέργεια πτυέλων είναι θετική. -Αντιισταμινική Ιl και βρογχοδιασταλτικ1i αγωγή στους ασθενείς με βρογχόσπασμο -Επανεξέταση και επανεκτίμηση μερικές μέρες αργότερα Λειτουργικές δοκιμασίες πνευμόνων 1. FVC (Ζωτικ1i χωρητικότητα) (Φ.τ.: 5 lt) 2. FEVι (Φ.Τ: 4 lt) (FEVι/FVC = δείκτης Tiffeneau = 80-85%) 3. PEFR = 4 χ MBC = 4 χ 120 lt (MBC = 35 χ FEVι) 4. Match stick test (15 cm). Είναι έκφραση της FEVι. 5. Breath-holding test (15-20 sec). Κάτω από 15 sec σημαίνει έκπτωση καρδιακής ή πνευμονικής εφεδρείας. Παράδειγμα: Φυσιολογικό άτομο Βρογχικό άσθμα FEVι == 4 lt FEVι == 1.3 lt FVC == 5 lt FVC == 3.1 lt % := 80 % := 42 Προνάρκωση Πνευμονική ίνωση FEV ι == 2.8 lt FVC == 3.1 lt % := 90 Στους aσθματικούς ασθενείς προτιμώνται οι Ηιαποκλειστές [π.χ. προμεοαζίνη (Phenergan) mg] που προκαλούν καταστολιi, ηρεμία και ξήρανση των αεροφόρων οδών. Οι Η2-ανταγωνιστές (όπως η σιμετιδίνη) θεωρητικά θα πρέπει ν'αποφεύγονται. Η χρήση των ναρκωτικών παραμένει αντιφατικ1i (προκαλούν αναπνευστική καταστολ1i και επιβραδύνουν την εισαγωγή με εισπνεόμενα αναισθητικά, πολλά προκαλούν έκλυση ισταμίνης). Οι βενζοδιαζεπίνες προκαλούν και αυτές αναπνευστική καταστολ1i. Δεν θα παραληφθεί η κάλυψη με κορτικοστεροειδ1i εφ' όσον έπαιρναν οι ασθενείς και προεγχειρητικά. Τα αντισιαλογόνα (π.χ. ατροπίνη) μπορεί να ελαττώνουν τις βρογχικές εκκρίσεις, ενίοτε όμως τις καθιστούν τόσο παχύρρευστες που δύσκολα απομακρύνονται με αναρρόφηση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο σαν προνάρκωση στους αναπνευστικούς ασθενείς προτιμάται ο συνδυασμός πεθιδίνης, ατροπίνης και προμεθαζίνης. ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ Υπέρταση Το 40% των ασθενών με γνωστ11 υπέρταση είτε δεν παίρνουν φάρμακα είτε λαμβάνουν ανεπαρκή φαρμακευτικιj αγωγ11. Η υπέρταση οδηγεί σε: 1) αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων, 2) ελάττωση του ενδαγγειακού όγκου, 3) καρδιαγγειακ1i αστάθεια, 4) οίδημα, και μπορεί να συνδυάζεται με συμφορητική καρδιακ1i ανεπάρκεια και ισχαιμική νόσο. Για ασθενείς άνω των 18 ετών σαν υπέρταση ορίζεται ΑΠ> 140/90 mm Hg. Καθώς όμως η ΑΠ αυξάνει με την ηλικία, είναι δύσκολο να καθορίσει κανείς ένα αποδεκτό επίπεδο μέγιστης πίεσης, αλλά η εκλεκτική επέμβαση θα πρέπει ν' αναβάλλεται όταν η διαστολι Κ1l πίεση ηρεμίας ξεπερνά τα 115 mm Hg. 69

14 70 Ενώ η 11πια υπέρταση (διαστ. πίεση < 100 mm Hg) δε συνιστά σοβαρή απειλή, η μέτρια υπέρταση (διαστ. πίεση mm Hg) με όργανα στόχους όπως ο εγκέφαλος ( εγκεφαλοαγγειακή νόσος), η καρδιά ( στεφανιαία νόσος) και οι νεφροί και η σοβαρti μη ελεγχόμενη υπέρταση (διαστ. πίεση > 115 mm Hg) είναι σοβαροί παράγοντες κινδύνου για τον χειρουργικό ασθενti. Στους ασθενείς που ανακαλύπτεται υπέρταση κατά την εισαγωγti στο νοσοκομείο, γίνεται τακτικ1i μέτρηση της ΑΠ. Συχνά, η ΑΠ πέφτει, καθώς το αρχικό stress (λόγω της εισόδου στο νοσοκομείο) υποχωρεί. Αν η διαστολικ1i πίεση ελαττωθεί κάτω από 100 mm Hg, είναι λογικό η εγχείρηση να προχωρ1ίσει. Αν η διαστ. πίεση παραμένει σταθερά > 100 mm Hg η εγχείρηση θα πρέπει ν' αναβάλλεται και ο ασθεν1iς να παραπέμπεται στον ειδικό παθολόγο. Αν ο άρρωστος είναι γνωστός υπερτασικός που παίρνει φ., ίσως χρειαστεί τροποποίηση της αντιυπερτασικής αγωγ1iς ή προσαρμογ1i της δόσης. Οταν η υπέρταση είναι ενα τυχαίο προεγχειρητικό εύρημα η εγχείρηση θα πρέπει ν' αναβάλλεται ώστε να ερευνηθεί η αιτία και να χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία. Οι ενδοκρινικές και νεφρικές αιτίες θα πρέπει ν' αποκλειστούν. Οι επιπλοκές της υπέρτασης π.χ. ισχαιμία του μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια και νεφρική βλάβη θα πρέπει ν' αναζητηθούν, η δε ασταθ1iς στηθάγχη και η καρδιακή ανεπάρκεια ν' αντιμετωπιστούν πριν την επέμβαση. Ο έλεγχος της υπέρτασης επιτυγχάνεται χρησιμοποιώντας ένα θειαζιδικό διουρητικό με την πιθαν1i προσθήκη ενός β-αποκλειστού και ενός αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης π.χ. captopril. Σε περισσότερο σοβαρές καταστάσεις ίσως χρειαστεί ένας αποκλεισηiς ca++ π.χ. νιφεδιπίνη. Είναι ουσιώδες η αντιυπερτασική αγωγή να συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια της περιεγχειρητικής περιόδου. Αυτό σημαίνει ότι ο άρρωστος θα πάρει το συνηθισμένο αντιυπερτασικό του μαζί με την προνάρκωση. Καρδιακή ανεπάρκεια Οι άρρωστοι με καρδιακή ανεπάρκει δεν μπορούν ν' αυξ1ίσουν τον όγκο παλμού για να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες μεταβολικές ανάγκες. Επίσης η αιμάτωση των διαφόρων οργάνων είναι φτωχή και είναι πιο επιρρεπείς σε μετεγχειρητικ1i φλεβική θρόμβωση και σε πνευμονικές λοιμώξεις. ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ Αν δεν υποβάλλονται σε καμιά αγωγή, ορθό είναι να την αρχίσουν αμέσως και ν' αναβληθεί η επέμβαση μέχρι να βελτιωθεί η κατάστασ11 τους. (η αγωγ1i: καρδιοτονωτικά και διουρητικά). Προσοχή σ' αυτούς που παίρνουν τη σχετικ1i αγωγ1i, γιατί μπορεί να έχουν ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Ισχαιμική καρδιοπάθεια * Οι άρρωστοι της ομάδας αυτής έχουν μειωμένη λειτουργική καρδιακή εφεδρεία. Το προκάρδιο άλγος και κυρίως το ερέθισμα που το προκαλεί αποτελεί ένα σημαντικό ποιοτικό δείκτη. Δηλ. το άλγος από ψυχικό stress είναι σοβαρότερο από εκείνο που προκαλείται κατά την έκθεση σε ψύχος. Δείχνει ακατάλληλη άρδευση του μυοκαρδίου σε αυξημένες ανάγκες. Ενα ιστορικό εμφράγματος είναι επίσης σημαντικό στοιχείο. Οταν είναι πρόσφατο, κάτω των 3 μηνών, το ποσοστό υποτροπής μετά από εγχείρηση ανεβαίνει στο 40% και είναι συνήθως θανατηφόρο. Σε πρόσφατο έμφραγμα ( < 6 ηίνες) η εκλεκτικ1i χειρουργικ1i επέμβαση θα πρέπει ν' αναβάλλεται. Στους αρρώστους αυτούς (με στηθάγχη και έμφραγμα) αποφεύγεται η οποιαδήποτε ένταση με καλ1i προνάρκωση. Οι αρρυθμίες, ο κολπικός πτερυγισμός, ο μερικός 1l ολικός κολποκοιλιακός αποκλεισμός, ο αποκλεισμός του αρ. σκέλους του δεματίου του His, οι κοιλιακές έκτακτες συστολές, υποδηλώνουν ισχαιμική καρδιοπάθεια. Σ' αυτούς τους αρρώσους η υποξία, η υπερκαπνία, οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση. Η αντιαρρυθμικti αγωγή και εν ανάγκη η τοποθέτηση βηματοδότη επιβάλλονται. Φυσικά είναι απαραίτητη και η στενή συνεργασία με ειδικό καρδιολόγο (ί.ν. βηματοδότης όταν δεν επιτρέπεται αναβολή - επί πλήρους κολποκοιλιακού αποκλεισμού). Συγγενείς καρδιοπάθειες Οι aσυμπτωματικοί άρρωστοι δεν εκτίθενται σε μεγάλο κίνδυνο από τα αναισθητικά φ., αλλά η προφύλαξη από βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα είναι απαραίτητη. Η αντιπηκτική αγωγή των αρρώστων με "προσθετικ1i βαλβίδα" πρέπει να συνεχίζεται μέχρι τέλους. Το καταλληλότερο aντιπηκτικό είναι η ηπαρίνη, γιατί μπορεί ν' αδρανοποιηθεί από τη θει"ίκή πρωταμίνη (1 mg Ι 100 υ σε αργή i.v. χορήγηση). ο χρόνος προθρομβίνης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει 1.5 φορές την τιμή ελέγχου. *Σημ. Βλέπε συμπήρωμα σελ

15 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Τα προβλήματα αντιμετώπισης των διαβητικών που υποβάλλονται σε εγχείρηση έχουν σχέση με τη συνοδό περίοδο νηστείας και τις μεταβολικές επιπτώσεις της εγχείρησης. Ο σκοπός είναι να ελαχιστοποιηθεί η μεταβολική διαταραχιi εξασφαλίζοντας ικανοποιητική πρόσληψη γλυκόζης, θερμίδων και ινσουλίνης, ελέγχοντας έτσι την υπεργλυκαιμία και ελαττώνοντας την πρωτεόλυση, τη λιπόλυση και την παραγωγή γαλακτικού οξέος και κετονών. Προεγχειρητική αξιολόγηση Σκοπός της είναι να εκτιμήσει: α) τον έλεγχο του σακχάρου του αίματος, β) το θεραπευτικό πρωτόκολλο που χρησιμοποιείται, γ) την παρουσία επιπλοκών. Το σάκχαρο αίματος θα πρέπει να διατηρείται μεταξύ 6 και 10 mmol/1. Η δόση της ισνουλίvης θα πρέπει να ρυθμίζεται ώστε να επιτευχθεί αυτό το επίπεδο, με τη χρήση βραχείας ή ενδιάμεσης διάρκειας ισνουλίνης δύο φορές ημερησίως.ταυτόχρονα θα πρέπει να ελέγχονται η ουρία και οι ηλεκτρολύτες. Τα από του στόματος υπογλυκαιμικά φάρμακα είναι δύο τύπων. Οι σουλφονυλουρίες (π.χ.τολβουταμίδη, χλωροπροπαμίδη, γκλιβενκλαμίδη) διεγείρουν την απελευθέρωση ινσουλίνης από τα παγκρεατικά νησίδια. Η χλωροπροπαμίδη έχει πολύ παρατεταμένη διάρκεια δράσης και μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία εκτός εάν διακοπεί 48 ώρες πριν την επέμβαση. Η αλλαγή σε βραχύτερης διάρκειας ουσία όπως π.χ. η γκλιβενκλαμίδη είναι προτιμητέα. Τα διγουανίδια (μετφορμίνη, φαινφορμίνη), που αυξάνουν την περιφερική πρόσληψη της γλυκόζης και ελαττώνουν την γλυκονεογένεση, χρησιμοποιούνται στον ώριμο διαβήτη είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό με σουλφονυλουρίες. Αυτές οι ουσίες μπορούν να προκαλέσουν γαλακτική οξέωση, συνήθως σε ασθενείς με νεφρική ή ηπατική βλάβη. Αυτή η επιπλοκή συνοδεύεται με υψηλή θνησιμότητα. Συνεπώς, η χορήγησ11 τους θα πρέπει να διακόπτεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν την επέμβαση. Η τελευταία δόση του από του στόματος υπογλυκαιμικού φαρμάκου θα πρέπει να δίνεται 24 ώρες πριν την επέμβαση και δεν απαιτείται περαιτέρω θεραπεία μέχρι το πρωί της επέμβασης αν ο έλεγχος του σακχάρου του αίματος είναι ικανοποιητικός. Η ινσουλίν η του εμπορίου παραλαμβάνεται με εκχύλιση βόειου ll χοίρειου παγκρέατος και υφίστα- ται καθαρισμό με σειρά βιοχημικών επεξεργασιών. Πρόσφατα παρασκευάστηκε βιοσυνθετικά ή ημισυνθετικά ανθρώπινου τύπου ινσουλίνη με χημική δομή όμοια με αυτήν που παράγει το ανθρώπινο πάγκρεας. Δεν εμφανίζει αλλεργικές αντιδράσεις και ενδείκνυται όταν υπάρχει ανάγκη χορήγησης ινσουλίνης για βραχύ χρονικό διάστημα (π.χ. στην περιεγχειρητική περίοδο). Ανεξάρτητα αν ο άρρωστος είναι ινσουλινοεξαρτώμενος ή όχι, η εκλεκτική επέμβαση θα πρέπει ν' αναβάλλεται μέχρι να επιτευχθεί ικανοποιητικός έλεγχος του σακχάρου με τη χορήγηση βραχείας δράσης ινσουλίνης τρείς φορές την ημέρα. Αν η εγχείρηση είναι επείγουσα, θα πρέπει ν' αρχίσει i.v. έγχυση γλυκόζης, ινσουλίνης και καλίου για να επιτευχθεί γρήγορος έλεγχος του σακχάρου του αίματος. Τα καρδιαγγειακά προβλψιατα (των στεφανιαίων, εγκεφαλικών και περιφερικών αγγείων) είναι συνήθη στους διαβητικούς και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος περιεγχειρητικού εμφράγματος του μυοκαρδίου. Ο προεγχειρητικός έλεγχος θα πρέπει να περιλαμβάνει εκτίμηση του καρδιαγγειακού συστήματος, της νεφρικής λειτουργίας, της παρουσίας αυτόνομης νευροπάθειας (που συνοδεύεται με αυξημένο αναισθησιολογικό κίνδυνο), συνοδού υπέρτασης και φαρμακευτικής αγωγής. Τα θειαζιδικά διουρητικά, η φουροσεμίδη, η διαζοξίδη, τα αδρενεργικά φάρμακα (π.χ. σαλβουταμόλη) και τα κορτικοστεροειδή έχουν την τάση ν' αυξάνουν τη γλυκόζη του αίματος. Τα υποτασικά φάρμακα, π.χ. γαγγλιοπληγικά και β-blockers έχουν την τάση να ενισχύουν την υπογλυκαιμία και να καλύπτουν τις κλινικές της εκδηλώσεις. Γι αυτό απαιτείται στενός έλεγχος του σακχάρου του αίματος εφ'όσον χορηγείται κάποιο από αυτά τα φάρμακα, η δε δόση της ινσουλίνης να τροποποιείται ανάλογα. Περιεγχειρητική αντιμετώπιση του διαβητικού ασθενούς Ο συνδυασμός γλυκόζης και ινσουλίνης είναι η πιο ικανοποιητική μέθοδος για να αντιμετωπιστούν οι καταστρεπτικές μεταβολικές συνέπειες της νηστείας και του χειρουργικού stress στο διαβητικό ασθενή. Παρ' όλο που ικανοποιητικός έλεγχος του σακχάρου του αίματος μπορεί να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας ένα σχήμα χωρίς γλυκόζη/χωρίς ινσουλίνη, η αυξημένη ουρία αίματος που παρατηρείται συχνά στη μετεγχειρητική περίοδο, είναι ενδεικτική του αυξημέ- 71

16 72 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ νου καταβολισμού των πρωτε ίνών, που συνοδεύει τη λιπόλυση και την κέτωση. Μικρές επεμβάσεις μπορούν να διεξαχθούν στην αρχή του εγχειρητικού προγράμματος, καθυστερώντας την πρω ίνή δόση της ινσουλίνης μέχρι τη λήψη του προγεύματος μετά την ανάνηψη από την αναισθησία. Εγχυση χαμηλti ς δόσης ινσουλίνης μόνον (0.5 U/h με σύριγγα) είναι επαρκής για μικρές επεμβάσεις, αλλά δεν επαρκεί για μεγάλες επεμβάσεις. Η υπαραχνοειδής και επισκληρίδιος αναισθησία έχουν κάποια πλεονεκτtiματα για το διαβητικό άρρωστο: η αποφυγt1 της γενικtiς αναισθησίας επιτρέπει την αναγνώριση της υπογλυκαιμίας, ενώ η έγκαιρη σίτιση του αρρώστου από το στόμα διευκολύνει τη μετεγχειρητική αντιμετώπιση. Οι πίνακες 4 και 5 (που βασίζονται στις προτάσεις του A1berti) περιγράφουν σχήματα για την ακριβti αντιμετώπιση των διαβητικών ασθενών (μικρές και μεγάλες επεμβάσεις). Επείγουσα επέμβαση. Διαβητική κετοξέωση Οι διαβητικοί που χρειάζονται επείγουσα επέμβαση συχνά εμφανίζουν πολύ αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και έντονη κετοξέωση. Αυτοί οι άρρωστοι χρειάζονται ενυδάτωση, διόρθωση του ελλείματος νατρίου, διόρθωση του μεταγενέστερου ελλείματος καλίου και i.v. έγχυση διαλυτής ινσουλίνης. Η αρχική αντικατάσταση υγρών θα πρέπει να γίνει με ισότονο διάλυμα (0.9%) NaCI: 1 λίτρο τα πρώτα 30 min, 1 λίτρο την επόμενη ώρα και 1 λίτρο τις επόμενες 2 ώρες. Αν η συγκέντρωση του νατρίου στο πλάσμα είναι μεγαλύτερη από 150 mmol/1, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί 0.45% NaCI. Γίνεται τακτικός έλεγχος του σακχάρου του αίματος, των ηλεκτρολυτών, του aρτηριακού ph και των αερίων αίματος. Διόρθωση της οξέωσης απαιτείται μόνον εφ' όσον το αρτηριακό ph είναι < 7.10, οπότε χορηγούνται 50 mmo1 διττανθρακικών. Η αντικατάσταση του καλίου θα πρέπει ν'αρχίσει μόλις η συγκέντρωσή του στο πλάσμα αρχίσει να ελαττώνεται με τη διόρθωση της οξέωσης. Εγχυση γλυκόζης 5% Οα πρέπει ν'αρχίζει όταν το σάκχαρο αίματος ελαττωθεί περίπου στα 15 mmo1/1 (270 mgldl). Μετά την ενυδάτωση και τη μερικti διόρθωση της οξέωσης και της υπεργλυκαιμίας η εγχείρηση μπορεί ν' αρχίσει ενώ η αντιμετώπιση του διαβήτη συνεχίζεται διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά. Πίνακας 4. ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΙΠ1ΚΗ ΑΝτιΜΕΙΏΠΙΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΜΟΥ ΔΙΑΒΗΠΚΟΥ Προεγχειρητικά Ελεγξε το σάκχαρο αίματος, την ουρία και τους ηλεκτρολύτες Φτωχός έλεγχος: Αρχισε ινσουλίνη (t.i.d. soluble) και καουστέρησε την επέμβαση Επείγουσα επέμβαση: έγχυσ11 γλυκόζης/ινσουλίνης (πίνακας 5) Καλός έλεγχος: Χλωροπροπαμίδη - αλλαγή σε ουσία βραχύτερης διάρκειας. Ολα τα από του στόματος υπογλυκαιμικci φάρμακα σταματούν 24!1 πριν την επέμβαση. Τ ην ημ έρα της επέμβασης Ελεγξε το πρω ίνό σciκχαρο αίματος (Dextrostix) Κανένα από του στόματος υπογλυκαιμ ικό φάρμακο Μικρές επεμf)άσεις: Αν το σciκχαρο αίματος < 180mgldl (10 mmol/1), καμιά ειδική Οεραπεία Μεγάλες επεμβάσεις: Οπως και ο ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης 1\Ι ετεγχειρητ ικά Ελεγξε το σάκχαρο αίματος (Dextrostix) Μικρές επεμβάσεις: Αρχισε το από του στόματος υπογλυκαιμικό φ. με το πρώτο γεύμα Μεγάλες επεμβάσεις: Αντιμετώπιση όπως και ο ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης (πίν. 5) Οταν αρχίσει η διατροφή από το στόμα, χορηγείται t.i.d. διαλυτή ινσουλίνη πριν από κάοε γεύμα. Η από του στόματος Οεραπεία αρχίζει όταν οι ημερήσιες απαιτήσεις σε ινσουλίνη είναι < 20 U. t.i.d. = τρεις φορές την ημέρα ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ Η εκλεκτικti επέμβαση θα πρέπει ν' αναβάλλεται στους υπερθυρεοειδικούς ασθενείς, οι οποίοι θα πρέπει πρώτα να γίνουν ευθυρεοειδικοί με καρβιμαζόλη και ραδιενεργό ιώδιο. Ωστόσο, επείγουσες επεμβάσεις και εκλεκτικti υφολική θυρεοειδεκτομti μπορούν να γίνουν με ασφάλεια στους υπερθυρεοειδικούς αρρώστους χρησιμοποιώντας β-αποκλειστές μόνους ti σε συνδυασμό με ιωδιούχο κάλιο. Προετοιμασία για θυρεοειδεκτομή Η προηγούμενη συνήθης αντιμετώπιση ήταν η χορήγηση για τουλάχιστο 6-8 εβδομάδες καρβιμαζόλης ώστε ο άρρωστος να γίνει ευθυρεοειδικός και στη συνέχεια ιωδιούχου καλίου 60 mg t.i.d. για 10 μέρες για να ελαττωθεί η αγγειοβρίθεια του αδένα. Πολλοί αναισθησιολόγοι τώρα χρησιμοποιούν β-

17 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πίνακας 5. Π ΕΡΙΕΓΧΕΙΙ ΗτιΚΗ ΑΝτΙ ΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΟΥ ΔΙΑΒΗτΙΚΟΥ Προεγχειρητικά Προφίλ σακχciρου αίματος, ουρία και ηλεκτρολύτες, οξόνη στα ούρα. Ρύθμισε τη θεραπεία με ινσουλίνη. Οι περισσότεροι άρρωστοι b.d. διαλυτή + ισοφανική. Φτωχός έλεγχος: αλλαγή σε t.i.cl. διαλυτιj ινσουλίνη και καουστέρηση της επέμ[)ασης. Επείγουσα επέμβαση: έγχυση γλυκόζης/ινσουλίνης. Την ημέρα της επέμβασης Ελεγξε το πρcι>'ίνό σάκχαρο και μετci κ<iοε 2 ι!jρες. Οχι υποδόρια χορήγηση ινσουλίνης. Αρχισε ί.ν. έγχυση 500 ml γλυκόζης 10% + 10 μον. διαλυτής ινσουλίνης + KCI 10 mmol στις 8 το πρωί με δι(ιρκεια χορήγησης Ρύθμισε την ισvουλίνι1 στον ορό ανάλογα με το σιiκχαρο αίματος: < 4 mmol/1 (70 mg/dl): καοόλου ινσουλίνη 4-6 mmol/1 ( mg/dl): ινσουλίνη 5 μον./500 ml γλυκ. 10% 6-10 mmovi ( mg/dl): ινσουλίνη 10μον./500ml γλυκ. 10% mmol/1 ( mg/dl): ινσουλ. 15 μον./500 ml γλ. 10% > 20 mmol/1: ινσουλίνη 20 μον./500 ml γλυκόζης 10% ΡύΟμισε τη δόση του Κ' ανάλογα με τη συγκέντρωση Κ' στον ορό: < 3 mmol/1: πρόσθεσε KCI 20 mmol > 5 mmol/1: παράλειψε το KCI. Μετεγχειρητικά Μέτρηση του σακχάρου του αίματος κάοε 2-6 h, μέτρηση της ουρίας και των ηλεκτρολυπ!jν καοημερινά. Συνεχίζεται η χορήγηση του παραπάνω διαλύματος κάοε 4-6 h μέχρι ν' αρχίσει η διατροφιj απ' το στόμα. Αν αυτή καουστερήσει γίνεται αλλαγιj σε ελλατωμένου όγκου γλυκόζη 20-50% με ανεξάρτητη έγχυση ινσουλίνης μέσω σύριγγος. Οταν αρχίσει η διατροφή απ' το στόμα, χορηγείται t.i.d. διαλυτή ινσουλίνη υποδόρια (ημερήσια δόση όπως και προεγχειρητικά). Οταν οι απαιτήσεις σταοεροποιηθούν επιστροφή στον προεγχειρητικό τρόπο χορήγησης ινσουλίνης t.i.d. = τρεις φορές την ημέρα b.d. = δυο φορές την ημέρα blockers για να προετοιμάσουν τον υπερθυρεοειδικό άρρωστο για θυρεοειδεκτομή. Η προπρανολόλη mg ημερησίως για 2 εβδομάδες προεγχειρητικά και για 7-10 μέρες μετεγχειρητικά εξασφαλίζει ικανοποιητικό έλεγχο σ' αυτούς τους αρρώστους. Επειδ1Ί η κάθαρσή της στους θυρεοτοξικούς ασθενείς είναι πιο γρήγορη θα πρέπει να χορηγείται πιο συχνά (π.χ. 4 φορές ημερησίως). Αλλη εναλλακτικ11 λύση είναι ο συνδυασμός β-blocker και ιωδιούχου καλίου 60 mg t.i.d.. Οταν η εγχείρηση δε μπορεί να καθυστερήσει σ' έναν υπερθυρεοειδικό άρρωστο, η συνεχής έγχυση εσμολόλης ( μg/kg/min) μπορεί να ελέγξει τις αιμοδυναμικές απανηίσεις από τη διέγερση του συμπαθητικού συσηίματος. Η προεγχειρητική καταστολιί συχνά επιτυγχάνεται με την per os χορήγηση βαρβιτουρικών ll βενζοδιαζεπινών. Τα αντιχολινεργικά φάρμακα δεν συνιστώνται. ΗΠΑτΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η αναισθησία και η εγχείρηση μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ηπατική λειτουργία ακόμη και σε προηγουμένως φυσιολογικά άτομα. Επιπρόσθετα, η ηπατική δυσλειτουργία μπορεί να τροποποιtίσει το μεταβολισμό των αναισθητικών φαρμάκων και άρα την έκβαση της αναισθησίας. Η προεγχειρητική εκτίμηση κατευθύνεται προς την ανίχνευση ικτέρου, ασκίτου, οιδ1ίματος και σημείων ηπατικ1ίς ανεπάρκειας. Ο συνήθης προεγχειρητικός εργαστηριακός έλεγχος θα πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο πηκτικότητας, μέτρηση αιμοσφαιρίνης, λευκών και αιμ οπεταλίων, χολερυθρίνης, αλκαλικής φωσφατάσης, τρανσαμινασών, ουρίας, ηλεκτρολυτών, λευκωμάτων, σακχάρου και αντιγόνου ηπατίτιδας Β. Ιδιαίτερα προβλήματα που ενδιαφέρουν τον αναισθησιολόγο είναι: 1. Πολλοί άρρωστοι είναι υπερφορτωμένοι με υγρά. Η υπολευκωματιναιμία οδηγεί σε οίδημα και ασκίτη και προδιαθέτει σε πνευμονικό οίδημα. Ο δευτεροπαθιίς υπεραλδοστερονισμός προκαλεί κατακράτηση νατρίου και υποκαλιαιμία. Στην ηπατικ1ί ανεπάρκεια, μπορεί να συνυπάρχει αναπνευστικ1ί και μεταβολική αλκάλωση, που μετατοπίζει την καμπύλη διάστασης της HbOz στα αριστερά, με αποτέλεσμα διαταραχή της ιστικής οξυγόνωσης. 2. Οι ικτερικοί άρρωστοι έχουν αυξημένο κίνδυνο ν' αναπτύξουν μετεγχειρητική νεφρική ανεπάρκεια. Η εμφάνισή της επιταχύνεται από την υποογκαιμία. Προλαμβάνεται με επαρκή προεγχειρητική ενυδάτωση, για τουλάχιστο 12 h πριν την εγχείρηση και στενό έλεγχο της αποβολής ούρων διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά. Συνιστάται η χορήγηση άμεσα προεγχειρητικά 100 ml μαννιτόλης 20%, ενδείκνυται δε και μετεγχειρητικά εφ'όσον η ωριαία αποβολή ούρων ελαττωθεί κάτω από 50 ml. 73

18 74 3. Αιμορραγικά προβλήματα. Η παραγωγή των παραγόντων π1]ξεως II, VII, ΙΧ, Χ ελαττώνεται σαν αποτέλεσμα ελαττωμένης απορρόφησης της βιταμίνης Κ. Η παραγωγή του παράγοντα V και του ινωδογόνου επίσης ελαττώνεται. Παρουσία πυλαίας υπέρτασης συμβαίνει θρομβοπενία. Συνιστάται η χορ1]γηση βιτ. Κ από το στόμα 1] i.m. 3 μέρες πριν. Αν η αντιμετώπιση δεν είναι ικανοποιητικ1] απαιτείται μετάγγιση φρέσκου αίματος ή φρέσκου πλάσματος. 4. Προσοχή στα φάρμακα, σαφώς ελαττωμένες και εξατομικευμένες δόσεις στην προνάρκωση και κατά τη διάρκεια της αναισθησίας. Σε σοβαρ1] ηπατοπάθεια μπορεί να παραληφθεί η προνάρκωση. ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Συνήθη προβλ1]ματα των ασθενών με νεφρικ1] νόσο τελικού σταδίου: 1. Αδυναμία αποβολ1]ς υγρών με αποτέλεσμα χρόνια υπερφόρτωση με υγρά. Αυτή εκδηλώνεται με περιφερικό οίδημα, πνευμονικό οίδημα, περικαρδιακ1] συλλογ1], υπέρταση και μια υπερδυναμικ1] κατάσταση. Μπορεί να συμβεί καρδιακ1] ανεπάρκεια. 2. Ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Κατακράτηση νατρίου, υπονατριαιμία υπερκαλιαιμία. Ολα τα προβλ1] ματα που έχουν σχέση με τις διαταραχές των υγρών και των ηλεκτρολυτών μπορούν να αναστραφούν με επαρκ1] αιμοδιάλυση και υπερδη]θηση. 3. Αιματολογικά. Αναιμ ία, αυξημένη συχνότητα γαστρεντερικ1]ς αιμορραγίας, αιμορραγικ1] διάθεση λόγω δυσλειτουργίας των αιμοπεταλίων. Ο χρόνος προθρομβίνη; (Ρτ) και ο χρόνος μεριιο]ς θρομβοπλαστίνης (ΡΤτ) δεν επηρεάζονται και η πηκτικότητα ελέγχεται καλλίτερα με το χρόνο ροής (Φ.τ. 2-9 min). Κατά τη διάρκεια της προεγχειρητικ1]ς επίσκεψης ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην εκτίμηση των πιο πάνω προβλημάτων. Σημειώνεται ο χρόνος της τελευτciίας αιμοδιάλυσης και την ημέρα της επέμβασης προσδιορίζεται το κάλιο του ορού. Ελέγχεται η θέση και η λειτουργία του αρτηριοφλεβικού shunt. Εφ' όσον πρόκειται να χορηγηθεί περιοχικ1] αναισθησία εκτιμάται προσεκτικά η ψυχολογική και νευρολογικ1] κατάσταση του αρρώστου. Η προνάρκωση αυτών των αρρώστων πρέπει να είναι ελαφρά, επειδ1] η απάντησ1] τους στα φάρμακα δεν μπορεί να προβλεφθεί. ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΣΤΕΡΟΕΙΔΉ Καταστάσεις που χρειάζονται αυξημένη περιεγχειρητική κάλυψη με στεροειδή: 1. Ασθενείς με ανεπάρκεια υπόφυσης-επινεφριδίων που λαμβάνουν στεροειδή σαν θεραπεία υποκατάστασης. 2. Ασθενείς που υποβάλλονται σε εγχειρήσεις στην υπόφυση και στα επινεφρίδια. 3. Ασθενείς που πήραν στεροειδ1] για περισσότερο από 2 εβδομάδες πριν την επέμβαση. 4. Ασθενείς που πήραν στεροειδ1] για περισσότερο από 1 μήνα τον τελευταίο χρόνο πριν την επέμβαση. Τοπικά σκευάσματα στεροειδών που εφαρμόζονται σε ευρείες περιοχές του δέρματος μπορούν να απορροφηθούν και να προκαλέσουν καταστολή των επινεφριδίων. Η κάλυψη με στεροειδ1] γίνεται ως εξ1]ς: 1. Μικρές διαγνωστικές επεμβάσεις: 100 mg υδροκορτιζόνης i.m. 1 h προεγχειρητικά. 2. Επεμβάσεις μέσης διάρκειας (π.χ. βουβωνοκήλη): 100 mg υδροκορτιζόνη i.m. μαζί με την προνάρκωση. Στη συνέχεια 100 mg κάθε 6 ώρες επί 24 ώρες. 3. Μεγάλες επεμβάσεις: 100 mg υδροκορτιζόνης κάθε 6 ώρες επί 72 ώρες ξεκινώντας μαζί με την προνάρκωση. Οι απαιη]σεις μπορεί να χρειαστεί ν'αυξηθούν παρουσία λοίμωξης, 1] να συνεχιστούν περισσότερο από 3 μέρες εφ' όσον επιμένει η λοίμωξη και το τραύμα είναι μεγάλο. Η από του στόματος χορήγηση αποκαθίσταται μετά 24 ώρες. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΗΚΊΙΚΟΤΗΤΑΣ Η πρωτοπαθ1]ς αιμόσταση εξαρτάται αποκλειστικά και μόνον από την παρουσία ικανοποιητικού αριθμού λειτουργούντων αιμοπεταλίων. Ο φυσιολογικός αριθμός αιμοπεταλίων ανέρχεται σε ,000 Ι mmό Οταν τα αιμ οπετάλια είναι < 100,000/mm\ μιλάμε για θρομβοπενία. Οταν πέσουν < 30,0001mm3 μπορεί να συμβεί αυτόματη αιμορραγία. Εφ'όσον χρειαστεί μετάγγιση αιμοπεταλίων (για να καλυφθούν οι απαιη]σεις μιας χειρουργικής επέμβασης), η standard δόση είναι 4 μονάδες Ι m2 επιφάνειας σώματος (κάθε μονάδα προέρχεται από έναν και μόνον δότη). Συνήθως τα αιμοπετάλια χορηγούνται με μορφ1] συμπυκνωμένη (platelet-rich plasma). Το πλούσιο σε αιμοπετάλια πλάσμα διατηρείται στους

19 ---- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 75 ΧΙΙ Ενδογενιjς οδι\ς Είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε τη φυσιολογική διαδικασία της αιμόστασης. κ1ίς θρομβοπλαστίνης (ΡΤτ) που θα πρέπει να Uρομβοπλαστίνη των ιστών είναι χ control. Αν ένας άρρωστος που ηπαρι ΧΙ ΠΙ. χυτταρικιj καταστροφj νίζεται χρειαστεί να χειρουργηθεί επειγόντως, η ΙΧ Εξωγενιjς οδός διακοπή της ηπαρίνης ίσως αρκεί λόγω του VIII μικρού χρόνου ημίσειας ca++ ζωής της. Εφ'όσον ΡΠ < 1.5 χ control, ο κίνδυνος χ αιμορραγίας είναι μικρός. Αντίδοτο της ηπαρίνης σε l ν Προθρομβίνη.,. Θρομβίνη I αιμοπεταλιακός Ορόμβος l I Ινωδογόνο _...,. ΙνιίJδες κινιiσες πλάσματος & ιστιijν Πλασμινογόνο ---1 ;τi.ασμίνη I αιμοστατικός Οσόμβο; l 1 ΙνιίJδες t. δ. (FD Ρ ). _ π σ οιοντα ιασπασης Η φυσιολογική αιμόσταση περιλαμβάνει 3 φιiσεις: Πρώτη φάση: Αγγειοσύσπαση, συγκόλληση αιμοπεταλίων, συσσιίj σ ευση αιμ οπεταλίων.,.. σχηματισμός ενός εύθρυπτου αιμοπεταλιακού Ορόμβου Δεύτερη φάση: Σχηματισμός ινιίjδους.,. σχηματισμός αιμοστατικού θρόμβου Τρίτη φάση: Λύση του θρόμβου (ινωδόλυση) επείγουσες καταστάσεις είναι η θει'ίκή πρωταμίνη, χορηγούμενη σε αργή i.ν. έγχυση σε δόση 1 mg Ι 100 μον. ηπαρίνης. Δεν πρέπει να υπερβούμε τα 50 mg πρωταμίνης γιατί, εκτός των ανεπιθύμητων ενεργειών του flushing, της βραδυκαρδίας και της υπότασης, είναι και η ίδια της aντιπηκτικό. Τα κουμαρ ιν ικά (από του στόματος) αντιπηκτικά αναστέλλουν την παραγω C μέχρι το πολύ 5 μέρες και περιέχει 5.5 χ 1Qi11 αιμοπετάλια σε ml πλάσματος. Το ήμισυ αυηiς της δόσης πρέπει να δοθεί τουλάχιστο 60 min προεγχειρητικά. Μια μονάδα αιμοπεταλίων συνήθως αυξάν ει τον αριθμό των αιμοπεταλίων κατά 5-10,000/mm3. Η λειτουργία των αιμοπεταλίων in νiνο μετράται με το χρόνο ροής (2-9 min). Φάρμακα όπως η ασπιρίνη, η διπυριδαμόλη, η δεξτράνη, που διαταράσσουν τη λειτουργία των αιμοπεταλίων πρέπει να διακόπτονται για 2 τουλάχιστον εβδομάδες πριν από μια εκλεκτική επέμβαση. Ενα συχνό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο χειρουργός και ο αναισθησιολόγος είναι ο ασθενής που λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή. Από τα αντιπηκτικά η ηπαρίνη ανταγωνίζεται τη δράση της θρομβίνης και έχει ημίσεια ζωή min. Η επάρκεια του ηπαρινισμού ελέγχεται με το χρόνο μερι- γή προθρομβίνης και άλλων παραγόντων της πήξης στο ήπαρ, ανταγωνιζόμενα τη βιταμίνη Κ. Η αντιπηκτική τους δραστικότητα ελέγχεται παρακολουθώντας το χρόνο προθρομβίνης (Ρτ). Το σύνηθες aντιπηκτικό από το στόμα είναι η νατριούχος βαρφαρίνη, με δόση συνηiρησης 3-10 mg ημερησίως. Αυηi επιμηκύνει το ΡΤ 2-4 φορές πάνω από το φυσιολογικό. Σε περιπτώσεις αιμορραγίας σαν αντίδοτο χρησιμοποιείται η βιτ. Κ ι ( φυτομεναδιόνη) σε δόση mg, αλλά στον ασθενή ο οποίος παίρνει θεραπευτικές δόσεις βαρφαρίνης και χρειάζεται επείγουσα επέμβαση η αναστροφ1i μπορεί να επιτευχθεί με mg. Η αναστροφή χρειάζεται 12 ώρες για να είναι επαρκής (ελέγχεται με τη μέτρηση του Ρτ). Εφ'όσον δεν υπάρχουν περιθώρια αναμονής 12 ωρών, χορηγείται FFP. Στους ασθενείς που βρίσκονται σε μόνιμη αντιπηκτική θεραπεία π.χ. για κολπικ1i μαρμαρυγ1i ή προσθετικές καρδιακές βαλβίδες, είναι συνετό να χορηγείται προφυλακτικά υποδόρια ηπαρίνη κατά το χρο-

20 76 νικό διάστημα διακοπ1]ς της βαρφαρίνης, ώστε ν' αποφευχθεί κάποιο θρομβοεμβολικό επεισόδιο. Η προτεινόμενη δόση είναι 5,000 μον. calcium heparin ανά 8-12 ώρες υποδόρια μέχρι να ξαναρχίσει η χορ1]γηση βαρφαρίνης. Αυτές οι υποφαρμακολογικές δόσεις ηπαρίνης δεν προκαλούν αιμορραγία κατά τη διάρκεια της εγχείρησης. Οι ανωμαλίες από επίκτητα αίτια στα συντ]θη tests ελέγχου του πηκτικού μηχανισμού αναφέρονται στον πίνακα 6. Έλεγχος πηκτικότητας Καμιά μεμονωμένη εργαστηριακτ] εξέταση δεν επαρκεί για τη διάγνωση μιας αιμορραγικ1]ς ανωμαλίας. Τα αποτελέσματα των διαφόρων tests θα πρέπει να αξιολογούνται από κοινού και να ερμηνεύονται με βάσει την κλινικτ] εικόνα. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ: Είναι ποσοτικτ] εξέταση μόνον και δεν ελέγχει τη λειτουργία των αιμοπεταλίων. ΧΡΟΝΟΣ ΡΟΗΣ (Bleeding time): Αυη] η εξέταση απαιτεί και φυσιολογικτ] λειτουργία αιμοπεταλίων και φυσιολογικό αριθμό αιμοπεταλίων. Ετσι, ελέγχει την ποσότητα και την ποιότητα των αιμοπεταλίων. Ο χρόνος ρο1]ς καθορίζεται τοποθετώντας ένα πιεσόμετρο στο βραχίονα, φουσκώνοντας τον αεροθάλαμο στα 40 mm Hg, και κάνοντας μια σταθερ1] τομ1] στην καμπτικτ] επιφάνεια του αντιβραχίου. Μετράται ο χρόνος που χρειάζεται για να σταμαη] σει η αιμορραγία. Ο χρόνος ρω]ς μπορεί να παραταθεί στους ασοενείς με ανωμαλίες των αγγειακών τοιχωμάτων, σ' αυτούς με χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων ή δυσλειτουργία αιμοπεταλίων. Ο χρόνος ρω]ς συν1] θως είναι φυσιολογικός στους ασθενείς με διαταραχές της πήξης. Μεταξύ 10,000 αιμοπετάλια/mm1 και 100,000/mm\ ο χρόνος ροής σχετίζεται γραμμικά με τον αριθμό των αιμοπεταλίων. TESTS ΠΗΚΠΚΟΤΗΤΑΣ: Οταν ελέγχονται οι οδοί της πήξης του αίματος, το τελικό σημείο είναι πάντοτε ο σχηματισμός του ινώδους θρόμβου... Επειδή η ενδογεν1]ς και η εξωγενής οδός λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικές φωσφολιπιδιακές επιφάνειες, κάθε οδός μπορεί να ελεγχθεί προσθέτοντας ένα ειδικό φωσφολιπίδιο στο αίμα του ασθενούς. Τα ακόλουθα 3 tests, ΡΠ, aρπ, ACT, ελέγχουν την ενδογενή και κοινή τελική οδό της πήξης. ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΛΑΣΤΙΝΗΣ (ΡΤΤ): Το φωσφολιπίδιο των αιμοπεταλίων ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (PF3= Platelet Factor 3) προστίθεται στο αίμα του ασθενούς και σημειώνεται ο χρόνος σχηματισμού ινώδους θρόμβου. Αντί του PF3 μπορεί να χρησιμοποιηθεί κεφαλίνη. ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΛΑΣτΙΝΗΣ (aρπ): Ο ΡΠ τροποποιείται αρχικά προσθέτοντας καολίνη, της οποίας η επιφάνεια ενεργοποιεί τους παράγοντες ΧΙΙ & ΧΙ. Τότε προστίθεται PF3 (ή κεφαλίνη). Σημειώνεται ο χρόνος σχηματισμού ινώδους θρόμβου. ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΗΞΗΣ (ΑCτ): Ο ACT χρησιμοποιείται ευρέως για έλεγχο του ηπαρινισμού διεγχειρητικά (Φ.τ s). ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΘΡΟΜΒΙΝΗΣ (Ρτ): Αυτό το test παρατείνεται επί ανωμαλιών της εξωγενούς και της τελικ1]ς κοιντ]ς οδού. Ιστικό φωσφολιπίδιο (ιστικ1] θρομβοπλαστίνη) προστίθεται στο αίμα του ασθενούς και σημειώνεται ο χρόνος σχηματισμού ινώδους θρόμβου. ΧΡΟΝΟΣ ΘΡΟΜΒΙΝΗΣ (Π): Θρομβίνη προστίθεται στο αίμα του ασθενούς και σημειώνεται ο χρόνος σχηματισμού ινώδους θρόμβου. Αυτό το test ανιχνεύει ανωμαλίες στη μετατροπ1] του ινωδογόνου σε ινική. ΧΡΟΝΟΣ ΡΕΠτΙΛΑΣΗΣ (Rτ): Η ρεπτιλάση είναι ένα ένζυμο σαν τη θρομβίνη που μετατρέπει το ινωδογόνο σε ινώδες. Η ρεπτιλάση και η θρομβίνη αναστέλλονται παρουσία προ'ίόντων διάσπασης του ινώδους (FDP). Η ρεπτιλάση ωστόσο δεν αναστέλλεται από την παρουσία ηπαρίνης. Αν ΤΤ & RT είναι παρατεταμένοι, τα επίπεδα ινωδογόνου είναι χαμηλά 1] κυκλοφορούν ψηλά επίπεδα FDP. Αν μόνον ο ττ είναι παρατεταμένος, είναι ενδεικτικό της παρουσίας ηπαρίνης. ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΔΙΑΣΠΑΣΗΣ ΤΟΥ ΙΝΩΔΟΥΣ (FDP): Αυξημένα επίπεδα FDP δείχνουν ότι ο ρυθμός παραγωγής προ'ίόντων διάσπασης του ινώδους υπερβαίνει το ρυθμό φυσιολογικής απομάκρυνσης. Συνήθως αυτό είναι σημείο επιταχυνόμενης ινωδόλυσης. Περιοχική αναισθησία σε ασθενείς που βρίσκονται σε αντιπηκτική αγωγή Περιοχικ1] αναισθησία μπορεί με ασφάλεια να εφαρμοστεί σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά 1] αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα. Ωστόσο, σύμφωνα με τη διαθέσιμη βιβλιογραφία, καλό είναι να ακολου-

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δραστηριότητες

Κλινικές δραστηριότητες Ο ηλικιωμένος ασθενής στη δευτεροβάθμια περίθαλψη Φλώρα Ζερβού-Βάλβη MPhil Med, Δρ Οδοντ Συντονίστρια Διευθύντρια Οδοντιατρικού Τμήματος Ειδικής Μονάδας ΑΜΕΑ Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας» Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 2. Η.Κ.Γ. 3. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εργοσπιρομετρία Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) διερευνά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π. Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ Μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων Περίπου 20% των φαρμάκων που

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Σημαντικά Δεδομένα Περίπου 60% ηλικιωμένων με κοιλιακό πόνο που προσέρχονται στο ΤΕΠ με κοιλιακό πόνο χρήζουν εισαγωγής και 40% χρήζουν χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM,

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, Καρδιοφαρµακολογία ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, PhD Λέκτορας Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατηγορίες φαρµάκων ιουρητικά Αγγειοδιασταλτικά Θετικά ινοτρόπα Αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ AEROLIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Σαλβουταμόλη (ως θειϊκό άλας) 2.5mg/2.5ml & 5mg/2.5ml 3. ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα